|
ÖZET: Başvuran, Ticaret Bakanlığı’nda Gümrük Muhafaza Memuru olarak görev yaparken, eşi Sağlık Bakanlığı’na bağlı bir kurumda çalışmaya başlaması nedeniyle aile birliği mazeretiyle Giresun iline tayin talep etmiştir. Ancak, idare, başvuranın 5. hizmet bölgesinde zorunlu 3 yıllık çalışma süresini henüz doldurmadığını belirterek talebi reddetmiştir. İdarenin bu kararında, başvuranın eşinin tayin hakkı bulunmadığı ve yer değiştirme işlemlerinin hizmet gerekliliklerine göre belirlendiği ifade edilmiştir.
Yapılan değerlendirmelerde, başvuranın eşinin ücretsiz analık iznini sonlandırarak görevine döndüğü ve aile birliğinin korunmasının önemine vurgu yapılmıştır. Anayasa’nın 41. maddesi gereği ailenin korunması gerektiği belirtilerek, başvuranın talebinin dikkate alınması gerektiği sonucuna varılmıştır. Sonuç olarak, başvurunun kabul edilerek aile birliği mazeretiyle Giresun iline yer değişikliğinin yapılması yönünde Ticaret Bakanlığı’na tavsiyede bulunulmuştur. Bu karar, idarenin takdir yetkisinin kamu yararı ve hizmet gerekleri çerçevesinde kullanılması gerektiğini vurgulamaktadır. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2021/355-S.21.566
BAŞVURU NO : 2020/94140
KARAR TARİHİ : 08/01/2021
TAVSİYE KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : TİCARET BAKANLIĞI
Aile birliği mazeretiyle yer değişikliği taleplidir.
BAŞVURUNUN KONUSU :
BAŞVURU TARİHİ : 20/08/2020
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Başvuran özetle; Ticaret Bakanlığı Habur Gümrük Muhafaza Kaçakçılık ve İstihbarat
Müdürlüğünde Gümrük Muhafaza Memuru olarak görev yaptığını, evli ve bir çocuk babası olduğunu, eşi n ( ) 02/03/2020 tarihinde Sağlık Bakanlığı
Giresun Doğankent Toplum Sağlığı Merkezine 663 sayılı KHK’nın 45/A maddesine tabi olarak
Sözleşmeli Sağlık Teknikeri (Röntgen) unvanı ile atandığını, 663 sayılı KHK’nın 45/A maddesinin üçüncü fıkrasında, sözleşmeli sağlık personelinin üç yıl süreyle başka bir yere atanamayacağının, aile birliği mazeretlerine bağlı yer değiştirme taleplerinde istihdam edilen personelin eşinin bu personele tabi olduğunun düzenlendiğini, Ticaret Bakanlığı yer değiştirme dönemi içerisinde Yer Değiştirme Yönetmeliğinin 12 nci maddesi birinci fıkrası (b) bendine istinaden eş durumu nedeniyle 4 yıllık hizmet süresinin boş olduğunu belirterek 4. hizmet bölgesi içerisinde yer alan Giresun Gümrük Müdürlüğüne tayin talebinde bulunduğunu, 03/07/2020 tarihinde açıklanan 2020 Kurul Kararlarında eş mazereti nedeniyle yeri değişen personel listesinde adının olmadığını, Ticaret Bakanlığı Personel Genel Müdürlüğüne telefonla ulaştığında; tayininin çıkmadığı hakkında tarafına yazılı bilgi verilmeyeceğinin, tahmini olarak eşinin ücretsiz izinde olmasından -sözleşmesi fesih durumda göründüğünden- reddedildiğinin ve itiraz hakkının saklı olduğunun söylendiğini, 25/03/2020 tarihli Genelgeye istinaden eşine
Sağlık Bakanlığınca süt izni verilemeyeceği, bunun yerine talebi halinde ücretsiz analık izni verilebileceğinin bildirildiğini, 03/01/2020 tarihinde doğan 2,5 aylık bebeğinin anne bakımına muhtaç olması ve Giresun’da kurulu bir düzenlerinin olmaması nedeniyle eşinin ücretsiz analık iznine ayrıldığını, bu durumu 22/04/2020 tarihli tayin talebinde de ayrıntılı olarak bildirdiğini, eşinin 16/07/2020 tarihinde ücretsiz iznini sonlandırarak görevine döndüğünü, 17/07/2020 tarihinde durumunu açıklayarak eş durumu mazeret tayini itiraz dilekçesi vererek aile bütünlüğünün korunması amacıyla tayininin Giresun Gümrük Müdürlüğüne yapılması, 5.bölge süresinde açık kalan 2 yıllık hizmet süresini aile bütünlüğünün sağlanması ve 4.bölge hizmet süresinin tamamlanması sonrası yerine getireceği taahhüdünü yinelediğini, ancak 19/08/2020 tarihinde ilan edilen Kurul Kararları listesinde yine adının olmadığını ifade etmiş olup Giresun
Gümrük Müdürlüğünün, Ticaret Bakanlığı Yer Değiştirme Yönetmeliğine göre hizmet süresinin boş olduğu 4.hizmet bölgesi içerisinde olması, yedi aylık bebeğinin varlığı da göz önünde bulundurularak aile birliğinin sağlanması için tayininin Giresun iline yapılmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Kurumumuzun 27/08/2020 tarihli ve sayılı bilgi ve belge talebine
istinaden Ticaret Bakanlığı Personel Genel Müdürlüğü tarafından Kurumumuza gönderilmiş olan 17/09/2020 tarihli ve E- sayılı yazıda özetle;
2.1) Başvuranın, 10/06/2013 tarihinde Doğu Marmara Gümrük ve Dış Ticaret Bölge
Müdürlüğü bağlantısı Zonguldak Gümrük Müdürlüğünde Muhafaza Memuru olarak görevine başladığı, 01/08/2019 tarihi itibariyle İpekyolu Gümrük ve Dış Ticaret Bölge Müdürlüğünde görevine devam ettiği, 22/04/2020 tarihli dilekçesi ve aynı tarihli Atanma İstek Formu ile eşinin
Sağlık Bakanlığına bağlı Giresun Doğankent Toplum Sağlığı Merkezinde Sözleşmeli Sağlık
Teknikeri (röntgen) olarak görev yaptığını belirterek aile birliği mazeretine istinaden Giresun
Gümrük Müdürlüğüne atanma talebinde bulunduğu,
2.2) Yer değiştirme işlemlerine esas olmak üzere, kurumlar arası koordinasyon sağlanması
amacıyla adı geçenin eşinin 2020 yılında başka bir hizmet alanına atamasının planlanıp planlanmadığının 15/05/2020 tarihli yazı ile Sağlık Bakanlığına sorulduğu, anılan Bakanlıktan gelen bila tarihli ve cevabi yazıda 663 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 45/A Maddesine
Tabi Sözleşmeli Sağlık Personelinin Aile Birliği Mazeretine Bağlı Yer Değiştirmesine İlişkin
Usul ve Esasların 4 üncü maddesinin ikinci fıkrası gereği eş durumu ile ilgili olarak sözleşmeli sağlık personelinin, aile birliği mazeretine bağlı yer değişikliği hariç üç yıl süreyle başka bir yere atanamayacağı hükmünün belirtildiği,
2.3) Kaçakçılığın men edilmesi ve önlenmesi için görevli olan ve beşeri sermaye yatırımı
yapılarak teknik konularda eğitilip x-ray operatörü olarak görevlendirilen ilgilinin durumunun yer değiştirme kurulunda görüşülerek atanma talebinin uygun görülmediği,
2.4) Yer Değiştirme Yönetmeliğinin 8 inci maddesinde; beşinci hizmet bölgesinde 3 yıl,
dördüncü hizmet bölgesinde 4 yıl, üçüncü hizmet bölgesinde 5 yıl, ikinci hizmet bölgesinde 7 yıl, birinci hizmet bölgesinde 8 yıl zorunlu çalışma süresi belirlendiğini ve Bakanlık hizmet alanlarının 5 hizmet bölgesine ayrılarak 5 hizmet bölgesinde de çalışmanın zorunlu tutulduğu,
2.5) Yer değiştirmeye tabi olan başvuranın hizmet cetveli incelendiğinde; çalışmakta olduğu
beşinci hizmet bölgesinde yer alan İpekyolu Gümrük ve Dış Ticaret Bölge Müdürlüğündeki görev süresinin 1 yıl 1 ay 29 gün (30/09/2020 tarihi itibarıyla) olduğu, anılan idare beşinci hizmet bölgesinde yer aldığından hizmet süresinin 3 yıl olduğu ve bu bağlamda bölge hizmet çalışma süresini doldurmadığının görüleceği, adı geçenin eşinin Kurumu ile yapılan koordine sonucunda başvuru yapması halinde aile birliği mazereti yönünden talebinin değerlendirilebileceğinin anlaşıldığı,
2.6) Yer değiştirme suretiyle atamaya tabi olan Bakanlık personelinin atanmalarında, hizmetin
gereklerini esas alarak atamayı belirli kurallara bağlamak, görevde verimliliği arttırmak ve yurdun değişik hizmet bölgeleri ve alanlarında görev yapmalarını sağlayarak hizmetin yaygınlaşmasını temin etmek amacıyla mazereti nedeniyle atanmak veya yerinde kalmak isteyen tüm personelin atamalarının; ilgili birimlerce bildirilen personel ihtiyacı/fazlası, kadro imkânları ile Bakanlığın hizmet ihtiyacı ve hizmet bölgeleri arasında hizmetin gereği de dikkate alınarak, personelin adil ve dengeli dağılımını sağlamak suretiyle yapıldığı,
2.7) 2020 Yılı Yer Değiştirme döneminde Giresun Gümrük Müdürlüğünce 4 Muhafaza
Memuru ihtiyacı bildirildiği, işlem hacmi ve iş yoğunluğu sebebiyle adı geçenin görevli bulunduğu İpekyolu Gümrük ve Dış Ticaret Bölge Müdürlüğünce ise 125 Muhafaza Memuru ihtiyacı bulunduğunun bildirildiği belirtilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3) 2709 sayılı T.C. Anayasası’nın;
3.1) “Devletin temel amaç ve görevleri” başlıklı 5 inci maddesinde “Devletin temel amaç ve
görevleri, Türk milletinin bağımsızlığını ve bütünlüğünü, ülkenin bölünmezliğini, Cumhuriyeti ve demokrasiyi korumak, kişilerin ve toplumun refah, huzur ve mutluluğunu sağlamak; kişinin temel hak ve hürriyetlerini, sosyal hukuk devleti ve adalet ilkeleriyle bağdaşmayacak surette sınırlayan siyasal, ekonomik ve sosyal engelleri kaldırmaya, insanın maddi ve manevi varlığının gelişmesi için gerekli şartları hazırlamaya çalışmaktır.”,
3.2) “Ailenin korunması ve çocuk hakları” başlıklı 41 inci maddesinin birinci ve ikinci
fıkralarında “Aile, Türk toplumunun temelidir ve eşler arasında eşitliğe dayanır. Devlet, ailenin huzur ve refahı ile özellikle ananın ve çocukların korunması ve aile planlamasının öğretimi ile uygulanmasını sağlamak için gerekli tedbirleri alır, teşkilâtı kurar.”,
3.3) “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü
maddesinde “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye
Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…”,
4) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci
maddesinin birinci fıkrasında “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
5) Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmeliğin;
5.1) “Memurun İsteği Üzerine Yapılabilecek Yer Değiştirmeler” başlıklı 12 nci
maddesinde (Değişik: 30/6/2014-2014/6578 K.) “Sağlık, aile birliği ve can güvenliği mazeretlerinin belgelendirilmesi halinde, hizmet bölgelerindeki ve/veya hizmet alanlarındaki zorunlu çalışma süreleri tamamlanmadan memurun isteği üzerine yer değiştirme suretiyle ataması yapılabilir.
Sağlık ve aile birliği mazeretlerine dayalı olarak yer değiştirmeye tabi tutulan memur, mazeretinin devam ettiğini her yıl Ocak ayında alacağı belgeyle belgelendirmek zorundadır.
Zorunlu çalışma süresini sağlık veya aile birliği mazeretine dayalı olarak tamamlamamış olan memur mazeretinin sona ermesi durumunda, zorunlu hizmet süresinin eksik kalan kısmını tamamlamak zorundadır…”,
5.2) “Aile Birliği Mazeretine Bağlı Yer Değişikliği” başlıklı 14 üncü maddesinde (Değişik:
30/6/2014-2014/6578 K.) “Aile birliği mazeretine dayanarak yer değişikliği memurun; a) Kamu personeli olan eşinin, kurum içi yer değiştirme suretiyle atanma imkânının olmaması veya mevzuatı uyarınca eşin zorunlu yer değiştirmeye tabi tutulan bir görevde bulunması durumunda bu kapsamdaki eşin bulunduğu yere, b) Eşlerin her ikisinin de aynı kurumda çalışıyor olması halinde, kurumun daha fazla hizmet ihtiyacı duyduğu yere, c) Eşlerin farklı kurumda çalışıyor olması halinde kurumlar arasında gerekli koordinasyon sağlanmak suretiyle her iki kurumun da öncelikli hizmet ihtiyacının bulunduğu yere, d) Kamu personeli olmayan eşinin, talep edilen yerde başvuru tarihi itibarıyla son iki yıl içinde
360 gün sosyal güvenlik primi ödemek suretiyle kendi adına veya bir hizmet akdi ile işverene
bağlı olarak çalışmış ve halen çalışıyor olması halinde bu durumda olan eşin bulunduğu yere, e) Milletvekili, belediye başkanı, muhtar veya noter olan eşlerinin bulunduğu yere, atanması suretiyle yapılabilir…”,
6) Gümrük ve Ticaret Bakanlığı Yer Değiştirme Yönetmeliğinin;
6.1) “Çalışma süreleri ve yer değiştirme esasları” başlıklı 8 inci maddesinde “(1) Bu
Yönetmeliğe göre çalışan personelin hizmet bölgelerindeki zorunlu çalışma süreleri aşağıda gösterilmiştir.
a) 7 nci maddenin birinci fıkrasının (a) bendinin (1) numaralı alt bendi ile (b) bendinde sayılan unvanlar için hizmet bölgelerindeki çalışma süresi Ek-1 sayılı cetvelde gösterilen beşinci hizmet bölgesinde 3 yıl, dördüncü hizmet bölgesinde 4 yıl, üçüncü hizmet bölgesinde 5 yıl, ikinci hizmet bölgesinde 7 yıl, birinci hizmet bölgesinde 8 yıldır…”,
6.2) “e-Atama esasları” başlıklı 11 inci maddesi ikinci fıkrasında “(2) 12, 13/A, 14, 15, 16,
20 ve 25 inci maddeler ile 8 inci maddenin üçüncü ve yedinci fıkraları ile bölge amiri, müdür
yardımcısı ve üstü unvanlarda görev yapanlar, Dedektör Köpek İdarecileri, X-Ray Operatörleri, Gemi Arama Eğiticileri, tüm hizmet bölgelerindeki çalışma sürelerini dolduranlar ve 14/2/2000 tarihli ve 2000/284 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla yürürlüğe konulan Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Yönetmeliğinin 15 inci maddesi kapsamında değerlendirilenler ile görevden uzakta iken bölge hizmet süresini dolduran personelden göreve iade edilenler ile 657 sayılı Kanunun 72 nci maddesi uyarınca kullanılan aylıklı izin ile her türlü aylıksız izinlerini kullanıp göreve başlayanlardan halen görevli oldukları hizmet bölgesi çalışma süresini dolduranlar e-atamaya tabi tutulmaz. Bunların atanacağı yerin tespit işlemleri puan üstünlüğü dikkate alınmadan idarenin ihtiyacı ve tercihlere göre Kurulca yerine getirilir.”,
6.3) “Mazeret grupları” başlıklı 12 nci maddesinde (Başlığı ile birlikte değişik:RG-
26/3/2015-29307) “(1) Aşağıda belirtilen mazeretlerin belgelendirilmesi ve ilgililerin de talebi halinde; çalışma süresini doldurmuş personel yerlerinde bırakılabilir; çalışma süresini tamamlamayan personel farklı hizmet bölge ve alanlarına atanabilir.
a) (A) Sağlık mazereti, b) (B) Aile birliği mazereti, c) (C) Can güvenliği mazereti.
(2) Mazeretlerin değerlendirilmesinde; sağlık, aile birliği ve can güvenliği öncelik sırası esas alınır.
(3) Mazeretleri nedeniyle yeri değiştirilecek olanların atamaları öncelikle; aynı hizmet bölgesi içindeki başka bir hizmet alanına, bu şekilde mazeretin karşılanamaması veya görev yaptığı hizmet bölgesinde ihtiyaç bulunmaması halinde ise başka bir hizmet bölgesinde ihtiyaç duyulan ve mazeretinin karşılanabileceği bir hizmet alanına atanabilir. Mazeretleri nedeniyle yeri değiştirilenlerden bölge hizmet süresi dolu olanların, mazeretlerinin ortadan kalkması halinde ayrıldığı bölgedeki eksik kalan çalışma süresi tamamlattırılır.
(4) Sağlık ve aile birliği mazeretleri nedeniyle, başka hizmet bölgesi veya alanına atanan ya da yerinde bırakılan memurlardan bölge hizmet süresi dolu olanlar, mazeretlerinin devam ettiğini her yıl Ocak ayından itibaren alacağı belge ile belgelendirmek ve Mart ayının sonuna kadar
Başkanlığa göndermek zorundadırlar. Kurul, gönderilen belgeleri her yıl yeniden değerlendirir.
Mazeretlerine ilişkin bilgi ve belgeleri göndermeyenlerin mazeret hallerinin ortadan kalktığı kabul edilerek, buna göre işlem yapılır.”,
6.4) “Mazerete dayalı yer değiştirme esasları” başlıklı 13 üncü maddesinde “(1)
Mazeretlerin belgelendirilmesi aşağıda belirtilen esaslara göre yapılır…
b) Aile birliği mazeretine dayanarak yer değişikliği, memurun;
1) Kamu personeli olan eşinin, kurum içi yer değiştirme suretiyle atanma imkânının olmaması
veya mevzuatı uyarınca zorunlu yer değiştirmeye tabi tutulan bir görevde bulunması durumunda bu kapsamdaki eşin bulunduğu yere atanması suretiyle yapılabilir…
3) Eşlerin farklı kurumda çalışıyor olması halinde kurumlar arasında gerekli koordinasyon
sağlanmak suretiyle her iki kurumun da öncelikli hizmet ihtiyacının bulunduğu yere atanması suretiyle yapılabilir…”,
7) 663 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 45/A Maddesine Tabi Sözleşmeli Sağlık
Personelinin Aile Birliği Mazeretine Bağlı Yer Değiştirmesine İlişkin Usul ve Esasların
“Aile Birliği Mazeretine Bağlı Yer Değişikliği” başlıklı 4 üncü maddesinde “(1) Bu Usul ve Esaslar kapsamındaki sözleşmeli sağlık personeli, aile birliği mazeretine bağlı yer değişikliği hariç üç yıl süreyle başka bir yere atanamaz.
(2) Sözleşmeli sağlık personelinin aile birliği mazeretine bağlı yer değişikliği talebinde bulunabilmesi için bulunduğu ilde bir yıl görev yapmış olması ve eşinin görev yaptığı ilde aynı unvan ve niteliği haiz boş pozisyon ilan edilmiş olması şarttır.
(3) Aile birliği mazeretine bağlı yer değişikliği için boş pozisyonlar, başvuru usul ve esasları her yıl ocak ve temmuz aylarında Bakanlıkça tespit ve ilan edilir. İlan edilen boş pozisyon sayısından daha fazla başvuru olması halinde, bu pozisyonlara kura ile yerleştirme yapılır…” düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
8) Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın aile birliği
mazereti nedeniyle Giresun iline yer değişikliğinin yapılması yönünde tavsiyede bulunulmasına ilişkin hazırlanan Tavsiye Karar Önerisi Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
9) İpekyolu Gümrük ve Dış Ticaret Bölge Müdürlüğünde Muhafaza Memuru olarak görev
yapmakta olan başvuran, aile birliği mazereti nedeniyle Giresun iline kurum içi yer değişikliği talep etmektedir (§1).
10) Dosya kapsamından;
10.1) 2013 yılında Gümrük Muhafaza Memuru olarak çalışmaya başlayan başvuranın, halen 5.
Hizmet Bölgesi olan İpekyolu Gümrük ve Dış Ticaret Bölge Müdürlüğünde Muhafaza Memuru olarak çalıştığı, 3 yıllık zorunlu çalışma süresi olan 5. Hizmet Bölgesinde -30/09/2020 tarihi itibarıyla- 1 yıl 1 ay 29 gün görev süresi bulunduğu,
10.2) Başvuranın, 20/04/2016 tarihinde ile evlendiği,
10.3) KPSS-2020/4 Sağlık Bakanlığının Sözleşmeli Pozisyonlarına
Yerleştirme ile 02/03/2020 tarihinde Sağlık Teknikeri (Röntgen) olarak Giresun Doğankent
Toplum Sağlığı Merkezine atamasının yapıldığı, 24/03/2020 tarihinde görevine başladığı,
10.4) Sağlık Bakanlığının 18/03/2020 tarihli genel yazısında yer alan “Kadın memurların,
doğum sonrası analık izni süresinin bitimini müteakip talepleri halinde ücretsiz izin verilecektir.” ifadesi kapsamında, 03/01/2020 tarihinde canlı doğum yapmasına ve talebine istinaden, 25/03/2020 tarihi mesai bitimiyle ayrılışının yapıldığı,
10.5) Sağlık Bakanlığı ile 2020 yılı yer değiştirme işlemleri için gerekli koordinasyon
sağlanması amacıyla mevzuat gereği yapılan yazışma üzerine, Sağlık Bakanlığı Yönetim
Hizmetleri Genel Müdürlüğünün Ticaret Bakanlığına hitaplı 21/05/2020 tarihli ve
E sayılı yazısında “Bahse konu sözleşmeli personelin eş durumu nedeniyle yer değişikliği, anılan Esasların 4 üncü maddesinde belirtilen şartların birlikte gerçekleşmesi halinde mümkün olmakla birlikte aile birliği mazeretine bağlı yer değişikliği için boş pozisyonlar, başvuru usul ve esasları her yıl ocak ve temmuz aylarında ilan edilmekte olup, PBS üzerinden başvuru yapılması gerekmektedir.
Sözleşmeli personelin, anılan fıkrada belirtilen haller dışında, sözleşmenin imzalandığı tarihten itibaren en az üç yıl, sözleşme yaptığı Kurumun hizmet biriminde görev yapması gerekmekte olup anılan fıkrada belirtilen haller dışında başka bir yere atanması mümkün değildir.” denildiği,
10.6) Başvuran tarafından, tayin talebinin idarece tekrar değerlendirilmesi ve Giresun Gümrük
Müdürlüğünde X-Ray Operatörlüğü pozisyonu olmaması ve aile birliğinin korunmasını teminen X-Ray Operatörlüğünden ayrılma talepli 14/07/2020 tarihli dilekçeyle idareye başvuru yapıldığı,
10.7) Başvuranın eşinin tayin hakkı olup olmadığına dair belge talepli 03/09/2020 tarihli
başvurusuna, Giresun Valiliği İl Sağlık Müdürlüğünün 08/09/2020 tarihli cevabi yazısında
“657/4B (663 sayılı KHK 45/A sözleşmeli) statüsünde olduğunuzdan dolayı tayin hakkınıza dair hükümler;
663 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 45-A Maddesi ve İlgili Maddeye dayanılarak
hazırlanan 663 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 45/A Maddesine Tabi Sözleşmeli Sağlık
Personelin Aile Birliği Mazeretine Bağlı Yer Değiştirmesine İlişkin Usul ve Esaslarda yer almakta olup ilgili hükümler incelendiğinde söz konusu statüdeki personelin yalnızca aile birliği mazeretinden dolayı tayin talebinde bulanabileceği anlaşılmaktadır. Ancak aile birliği tayini içinde 1 (bir) yıl çalışma süresini doldurmadığınızdan güncel durumda tayin hakkınız bulunmamaktadır.” açıklamalarına yer verildiği anlaşılmıştır.
11) İdare tarafından; başvuranın 5. hizmet bölgesinde 3 yıllık çalışma süresini henüz
doldurmadığı ve teknik konularda eğitilerek x-ray operatörü olarak görevlendirildiği, tüm personelin atamalarının; ilgili birimlerce bildirilen personel ihtiyacı/fazlası, kadro imkânları ile
Bakanlığın hizmet ihtiyacı ve hizmet bölgeleri arasında hizmetin gereği de dikkate alınarak personelin adil ve dengeli dağılımını sağlamak suretiyle yapıldığı, 2020 yılı yer değiştirme döneminde Giresun Gümrük Müdürlüğünce 4 Muhafaza Memuru ihtiyacı bildirildiği, başvuranın görevli bulunduğu İpekyolu Gümrük ve Dış Ticaret Bölge Müdürlüğünce ise 125
Muhafaza Memuru ihtiyacının bildirildiği ifade edilmiştir (§2).
12) Gümrük ve Ticaret Bakanlığı Yer Değiştirme Yönetmeliğinde; beşinci hizmet bölgesinde
zorunlu çalışma süresinin 3 yıl olduğu, X-Ray Operatörlerinin e-atamaya tabi tutulmayacağı ve bunların atanacağı yerin tespit işlemlerinin puan üstünlüğü dikkate alınmadan idarenin ihtiyacı ve tercihlere göre Yer Değiştirme Kurulunca yerine getirileceği, aile birliği mazeretinin belgelendirilmesi ve ilgililerin de talebi halinde çalışma süresini tamamlamayan personelin farklı hizmet bölge ve alanlarına atanabileceği, mazeretleri nedeniyle yeri değiştirilenlerden bölge hizmet süresi dolu olanların, mazeretlerinin ortadan kalkması halinde ayrıldığı bölgedeki eksik kalan çalışma süresinin tamamlattırılacağı düzenlemelerine yer verilmiştir (§6).
13) 663 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 45/A Maddesine Tabi Sözleşmeli Sağlık
Personelinin Aile Birliği Mazeretine Bağlı Yer Değiştirmesine İlişkin Usul ve Esasların 4 üncü maddesinde ise; sözleşmeli sağlık personelinin, aile birliği mazeretine bağlı yer değişikliği hariç üç yıl süreyle başka bir yere atanamayacağı, sözleşmeli sağlık personelinin aile birliği mazeretine bağlı yer değişikliği talebinde bulunabilmesi için bulunduğu ilde bir yıl görev yapmış olması ve eşinin görev yaptığı ilde aynı unvan ve niteliği haiz boş pozisyon ilan edilmiş olmasının şart olduğu, aile birliği mazeretine bağlı yer değişikliği için boş pozisyonların, başvuru usul ve esaslarının her yıl ocak ve temmuz aylarında Bakanlıkça tespit ve ilan edileceği düzenlenmiştir (§7).
14) 2020 yılı 1. dönem Sağlık Bakanlığı 663-45/A sözleşmeli sağlık personelinin eş durumu
nedeniyle yer değişikliği kurası ilan metninde (https://dosyamerkez.saglik.gov.tr/Eklenti/36103,2020-yili-45-a-ilan-metnipdf.pdf?0), hizmet süresinin hesabında 14/03/2020 tarihi itibariyle fiilen bir yıl çalışmanın esas alınacağının, 2020 yılı 2. dönem ilan metninde ise (https://dosyamerkez.saglik.gov.tr/Eklenti/37958,2020-yili-245-a-kurasi-ilan-metnipdf.pdf?0) hizmet süresinin hesabında 14/09/2020 tarihi itibariyle fiilen bir yıl çalışmanın esas alınacağının belirtildiği görülmüştür.
15) Bu kapsamda; başvuranın eşinin -bulunduğu ilde bir yıl görev yapmış olma şartını
taşımadığından- aile birliği mazeretiyle yer değişikliğinin hâlihazırda yapılamayacağı, 2020 yılı Sağlık Bakanlığı sözleşmeli sağlık personelinin eş durumu nedeniyle yer değişikliği kurası ilan metinlerinde yer verilen tarihler ile 24/03/2020 tarihinde görevine başladığı hususları dikkate alındığında, başvuranın eşinin 14/03/2021 tarihi itibariyle fiilen bir yıl çalışmış olma şartını halen taşımamış olacağı değerlendirilmiştir.
16) Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmelik ile
Gümrük ve Ticaret Bakanlığı Yer Değiştirme Yönetmeliğinde, personelin aile birliği mazeretine bağlı olarak yer değişikliğine ilişkin düzenlemelerde, ilgililerin bu yöndeki talebinin kabul edilip edilmemesi konusunda idareye takdir yetkisi tanındığı görülmektedir. Ancak, idarenin takdir yetkisine sahip olması keyfi olarak hareket edebileceği anlamına gelmemektedir. İdareye mevzuatla tanınan takdir yetkisi mutlak olmayıp, kamu yararı ve hizmet gerekleri ile sınırlıdır. İdarenin takdir yetkisini kullanırken; kendisine verilen yetkinin amacı doğrultusunda hareket etmesi, nesnellik ve tarafsızlık içinde davranması, eşitlik ve hakkaniyet kuralını gözetmesi, orantılılık ilkesine uyması, kanunlar özel koşullar öngörmüşse bunlara uyması; bu yetkiyi kamu yararı ve hizmetin gereklerine uygun bir şekilde objektif, makul ve geçerli neden ve gerekçelere dayalı olarak kullanması gerekmektedir.
17) Anayasamızın “Sosyal ve Ekonomik Haklar ve Ödevler” başlıklı üçüncü bölümünün 41
inci maddesinde; ailenin Türk toplumunun temeli olduğu vurgulanmış, Devletin, ailenin huzur ve refahı ile özellikle ananın ve çocukların korunmasını ve aile planlamasının öğretimi ile uygulanmasını sağlamak için gerekli tedbirler alması ve teşkilatını kurması hükme bağlamıştır.
18) Bu düzenleme ile ailenin korunmasına yönelik olarak devlete verilen görevin öngörüldüğü
şekliyle yerine getirilebilmesinin temel koşullarından birisinin de aile birliğinin sağlanması olduğu; aksi bir uygulamanın ise, ailenin huzurunu temelden sarsarak maddi ve manevi anlamda toplum açısından giderilmesi çok zor olan zararları beraberinde getireceği, böylesi bir durumun ise, günümüzün evrensel anlamda kabul görmüş sosyal ve hukuk devleti anlayışıyla da bağdaşmayacağı ortadadır (Danıştay 2. Dairesinin 27/02/2017 tarihli ve YD:2016/14817
Esas sayılı kararı).
19) İdare tarafından hizmet gerekleri ile muhafaza memuru ihtiyacı ifade edilmişse de
personelin yer değişikliği talep ettiği Giresun Gümrük Müdürlüğünce 2020 yılı yer değiştirme döneminde 4 Muhafaza Memuru ihtiyacı bildirilmiş olduğu, sınırlı sayıda boş pozisyon olmasının talebin göz önünde bulundurulmasına engel olmayacağı, İpekyolu Gümrük ve Dış
Ticaret Bölge Müdürlüğünce bildirilen muhafaza memuru ihtiyacının; Bakanlık tarafından ilgili birimlerce bildirilen personel ihtiyacı/fazlası, kadro imkânları ile hizmet ihtiyacı ve hizmet bölgeleri arasında hizmetin gereği çerçevesinde karşılanması gerektiği, ayrıca başvuran tarafından; aile birliği mazeretinin belgelendirildiği, eşinin ücretsiz analık iznini sonlandırarak görevine döndüğünün belirtildiği, 5.bölge süresinde açık kalan 2 yıllık hizmet süresini -aile bütünlüğünün sağlanması ve 4.bölge hizmet süresinin bitimi sonrası- tamamlayacağının ifade edildiği ve Giresun Gümrük Müdürlüğünde pozisyon olmadığından aile birliğinin korunmasını teminen X-Ray Operatörlüğünden ayrılmanın da talep edilmiş olduğu hususları göz önünde bulundurularak Anayasa’nın 41 inci maddesi çerçevesinde başvuranın talebinin idare tarafından dikkate alınması gerektiği değerlendirilmiştir.
20) Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; başvuranın, aile birliği mazeretine
bağlı olarak yer değişikliğin Giresun iline yapılması gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
21) İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede
yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi Yönetim İlkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş, söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde, başvuru kapsamında
Kurumumuzun bilgi ve belge talebine süresi içinde cevap verildiği tespit edilmiştir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
22) 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının
idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Mardin
İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre; BAŞVURUNUN KABULÜNE,
Başvuranın aile birliği mazeretiyle Giresun iline yer değişikliğinin yapılması yönünde
TİCARET BAKANLIĞINA TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca;
idare tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,
Kararın BAŞVURAN ile TİCARET BAKANLIĞINA tebliğine
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi