|
ÖZET: Uyuşmazlık, başvuranın tayin talebinin reddedilmesi ve bu durumun hukuka uygunluğu üzerinedir. Başvuran, Hatay Çalışma ve İş Kurumunda şube müdürü olarak görev yapmakta olup, eşinin Mersin’de öğretmen olması nedeniyle tayin talep etmiştir. Ancak, Türkiye İş Kurumu Genel Müdürlüğü, başvuranın zorunlu hizmet süresinin devam ettiğini ve tayin talep ettiği Mersin ve Adana’nın daha üst hizmet bölgesinde bulunduğunu belirterek talebi reddetmiştir.
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu ve ilgili yönetmelikler gereğince, aile birliği mazeretine dayalı yer değişikliği taleplerinin, memurun eşinin atanma imkanlarının değerlendirilmesi gerektiği ifade edilmiştir. Başvuranın eşinin Hatay’a tayin talep etmesi gerektiği vurgulanmış, dolayısıyla başvuranın tayin talebinin reddinin mevzuata uygun olduğu sonucuna varılmıştır. Bu çerçevede, idarenin takdir yetkisini keyfi kullanmadığı ve yürürlükteki mevzuata aykırı bir durumun söz konusu olmadığı belirtilmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2021/12936-S.21.20767 –
BAŞVURU NO : 2021/6887
KARAR TARİHİ : 10/09/2021
RET KARARI
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : TÜRKİYE İŞ KURUMU GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Aile birliği mazereti sebebiyle tayin talebine ilişkindir.
BAŞVURUNUN KONUSU :
BAŞVURU TARİHİ : 30/03/2021
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza yapılan başvuruda başvuran; 22/02/2001 tarihinden bu yana Türkiye İş Kurumunda görev yaptığını, Kurumun 2018 yılında yapmış olduğu Görevde Yükselme Şube Müdürlüğü Sınavı sonucunda, tercihine ve puan durumuma göre, Hatay Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlüğüne şube müdürü olarak atamasının yapılması neticesinde 31/05/2018 tarihinden itibaren Hatay Çalışma ve İş Kurumunda şube müdürü olarak görev yaptığını, kendisiyle aynı dönemde 2018 yılı Mayıs – Haziran aylarında Hatay
Çalışma ve İş Kurumunda şube müdürü olarak dört kişi göreve başladıklarını, şube müdürü arkadaşlarından birinin henüz bir yılını doldurmadan kendi isteği üzerine 2019 yılı Mayıs ayında Kırıkkale Çalışma ve İş
Kurumuna tayininin yapıldığını, kendisiyle aynı dönemde göreve başlayan ikinci şube müdürü arkadaşının ise 2020 yılı Ağustos ayında Osmaniye Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlüğüne tayininin yapıldığını, atamalarının yapıldığı üç yıla yakın sürede kendisiyle aynı dönemde göreve başlayan diğer illerdeki şube müdürü arkadaşlarından tayin isteğinde bulunan şube müdürü arkadaşlarının tamamına yakınının tayinlerinin yapıldığını, şube müdürü olarak göreve başladığı 31/05/2018 tarihinden bu yana her yıl eşinin
Mersin ili Tarsus ilçesinde sınıf öğretmeni olarak çalışması ve oğlunun Tarsus Çağ Koleji’nde burslu öğrenci olması nedenleriyle mazerete dayalı tayin isteğinde bulunmasına ve Mersin Çalışma ve İş
Kurumunda boş şube müdürü kadrosu olmasına rağmen tayininin yapılmadığını, eşinin beş yıl Iğdır ilinde sınıf öğretmeni olarak görev yaparak Doğu görevini tamamladığını, en son 25/01/2021 tarihinde vermiş olduğu tayin dilekçesinde Mersin Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlüğüne bağlı Anamur Hizmet Merkezinde boş şube müdürü kadrosuna tayin isteğinde bulunduğunu belirterek yasal mazeretlerinin dikkate alınarak ailesinin ikamet ettiği Mersin iline veya en yakın il olan Adana iline tayininin yapılmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzun tarihli bilgi belge isteme yazısına istinaden Türkiye İş Kurumu Genel Müdürlüğü
Personel Dairesi Başkanlığından alınan 02/06/2021 tarihli ve sayılı cevabi yazıda özetle; 2.1. Kurum taşra birimlerinin yönetici personel ihtiyacı nedeniyle Genel Müdürlük Makamının 29/09/2017 tarih ve sayılı onayı ile Şube Müdürlüğü Görevde Yükselme Sınavı yapıldığı, adı geçen personelin
Mersin Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlüğünde Şef olarak görev yapmakta iken Görevde Yükselme Sınavı sonucunda II. bölgede bulunan Hatay Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlüğüne tercihi sonucunda Şube
Müdürü olarak atandığı ve 31/05/2018 tarihinde görevine başladığı, adı geçenin, eşi ’ın
Mersin İlkokulunda Öğretmen olarak görev yaptığını belirterek tayin talebinde bulunduğu, 2.2. Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmeliğin Aile Birliği
Mazeretine Bağlı Yer Değişikliği başlıklı 14 üncü maddesinin “Aile birliği mazeretine dayanarak yer değişikliği memurun; kamu personeli olan eşinin, kurum içi yer değiştirme suretiyle atanma imkânının olmaması veya mevzuatı uyarınca eşin zorunlu yer değiştirmeye tabi tutulan bir görevde bulunması durumunda bu kapsamdaki eşin bulunduğu yere yapılabilir.” hükmünü, Devlet Memurlarının Yer
Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmeliğin II. Bölüm Yer Değiştirme Suretiyle Atanmaya
İlişkin Genel Esaslar başlıklı 5 inci maddesinin ise: “… Zorunlu yer değiştirmeye tabi personel ve en az iki yıl olmak üzere hizmet bölgelerindeki zorunlu çalışma süreleri, bölgelerin özellikleri, teşkilat yapısı, hizmetin ülkenin her yerine etkin olarak götürebilmesi ve diğer hizmet gerekleri göz önünde bulundurulmak suretiyle kamu kurum ve kuruluşlarınca tespit edilir.” hükmünü içerdiği, 2.3. Türkiye İş Kurumu Taşra Teşkilatı Personeli Yer Değiştirme Suretiyle Atanma Esaslarına Dair
Yönetmeliğin Hizmet bölgelerinde zorunlu çalışma yükümlülüğü ve fiili hizmet süresi başlıklı 6 ncı maddesinin “Bu Yönetmelik ve Genel Yönetmelikte yer alan özel hallere ilişkin istisnai hükümler ayrı olmak üzere; 5 inci maddede belirtilen personelin fiili hizmet süresi; (Değişik ibare: RG-19/4/2012-28269) birinci ve ikinci bölgede altışar yıl, üçüncü bölgede beş yıl, dördüncü bölgede dört yıl, beşinci ve altıncı bölgede üçer yıldır. Hizmet bölgelerinde belirlenen sürelerde fiilen çalışma yapılmadan, doğrudan bir üst hizmet bölgesine atama yapılmaması esastır. Bu maddenin birinci fıkrasının ikinci cümlesinde belirtilen nedenle, ataması yapılmayan personelin bulunduğu yerde geçirdiği süreler birinci hizmet bölgesi hariç bir üst hizmet bölgesindeki zorunlu hizmet süresinden sayılır.” hükmüne amir bulunduğu, 2.4. Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmeliğin İstek Üzerine Daha
Alt Hizmet Bölgesine Atanma başlıklı 19 uncu maddesinin; “Memurlar istekleri ve kurumlarının uygun görmesi üzerine bulundukları hizmet bölgesinden daha alt hizmet bölgesine atanabilirler. Bu takdirde alt hizmet bölgesinde geçen hizmet süreleri ayrıldıkları bölge hizmetinden sayılır.” hükmü gereği alt hizmet bölgesine atama yapılabildiği, adı geçenin görev yapmakta olduğu Hatay ilinin II. bölgede yer aldığı ve zorunlu hizmet yapma süresinin altı yıl olarak belirlendiği, 2.5. Tayin taleplerinin; bölge hizmeti, görev yaptıkları birimin personel ihtiyacı, talep edilen birimin personel ihtiyacı, kadro durumları ile aynı unvanda talep edenlerin durumları birlikte değerlendirilerek sonuçlandırıldığı, Kurumumuz taşra teşkilatında görev yapan İl Müdürü, İl Müdür Yardımcısı ve Şube
Müdürü unvanlı kadrolarda görev yapanların taleplerinin Türkiye İş Kurumu Taşra Teşkilatı Personeli Yer
Değiştirme Suretiyle Atanma Esaslarına Dair Yönetmelik hükümleri kapsamında 1-15 Mayıs tarihleri arasında alındığı, oluşturulan Yer Değiştirme Kurulunca yapılacak değerlendirme sonucu (Temmuz – Ağustos döneminde) atama işlemlerinin sonuçlandırıldığı, adı geçenin son olarak 04/05/2021 tarihinde eş durumu mazeretini belirterek başvuruda bulunduğu,
2.6. Adı geçenin zorunlu hizmete tabi olması nedeniyle başvuranın yasal mazeret durumu ile öğretmen olan eşinin Hatay’a tayin talebinde bulunması gerektiği, yukarıda belirtilen mevzuat gereği Milli Eğitim
Bakanlığınca gerekli işlemlerin yapılması gerekmekte olduğu düşünüldüğü, 2.7. Adı geçene ait hizmet belgesinin dosya ekinde sunulduğu, Hatay İl Müdürlüğünde 3 şube müdürü kadrosunun boş bulunduğu ve görev yapmakta olan 3 şube müdüründen birisi İskenderun Hizmet
Merkezinde görev yaptığı, Hatay İl Müdürlüğünde görev yapan adı geçenle birlikte mevcut iki Şube
Müdürünün de tayin talep ettiği, 2.8. Yukarıda belirtilen mevzuat kapsamında; Hatay Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlüğünün II. Bölgede bulunduğu ve Şube Müdürü ‘ın 3 yıl daha zorunlu hizmeti bulunduğu, tayin talep ettiği Mersin ve Adana Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlüklerinin I. Bölgede bulunduğu, bu nedenle Hatay İl
Müdürlüğünün yönetici ihtiyacı ile talep edilen İl Müdürlüklerinin ihtiyaçları ile öğretmen olan eşinin de mevzuat gereği ilgilinin yanına tayin talep etmesi gerektiğinden başvuranın talebinin yerine getirilemediği, 2.9. Hatay Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlüğü Şube Müdürlerinden ‘in ailevi nedenlerden hizmet gereği 2019 yılında alt hizmet bölgesi olan (III. Bölge) Kırıkkale Çalışma ve İş Kurumu İl
Müdürlüğüne, ‘in ise personel ihtiyacı nedeniyle 2020 yılında alt hizmet bölgesi olan (III.
Bölge) Osmaniye Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlüğüne anılan yönetmeliğin 19. maddesi gereği tayinlerinin yapıldığı, 2.10. Mersin İl Müdürlüğünde 6 şube müdürü kadrosu dolu 2 boş, Adana’da 8 şube müdürü kadrosu dolu
1 boş kadro bulunduğu, Hatay İl Müdürlüğünde ise 3 şube müdürü kadrosunun boş bulunduğu ve görev
yapmakta olan 3 şube müdüründen birisinin İskenderun Hizmet Merkezinde görev yaptığı, Hatay İl
Müdürlüğünde görev yapan adı geçenle birlikte mevcut iki Şube Müdürünün de tayin talep ettiği, 2.11. Başvuru sahibinin yargı organlarına intikal eden başvurusu bulunmadığı, Hususları bildirilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 Sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının; 3.1. “ Ailenin korunması ve çocuk hakları” başlıklı 41 inci maddesi; “Aile, Türk toplumunun temelidir ve eşler arasında eşitliğe dayanır.
Devlet, ailenin huzur ve refahı ile özellikle ananın ve çocukların korunması ve aile planlamasının öğretimi ile uygulanmasını sağlamak için gerekli tedbirleri alır, teşkilatı kurar.” 3.2. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesi; “Vatandaşlar ve karşılıklılık esası gözetilmek kaydıyla Türkiye’de ikamet eden yabancılar kendileriyle veya kamu ile ilgili dilek ve şikâyetleri hakkında, yetkili makamlara ve Türkiye Büyük Millet Meclisine yazı ile başvurma hakkına sahiptir… Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.
Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.” 3.3. “Kamu hizmeti görevlileriyle ilgili hükümler” bölümünün “Genel ilkeler” başlıklı 128 inci maddesi; “…Memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir… “
4. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun, “Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci maddesi; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir”, 5. 14/07/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun “Yer değiştirme suretiyle atanma” başlıklı 72 nci maddesi; “Kurumlarda yer değiştirme suretiyle atanmalar; hizmetlerin gereklerine, özelliklerine, Türkiyenin ekonomik, sosyal, kültürel ve ulaşım şartları yönünden benzerlik ve yakınlık gösteren iller gruplandırılarak tespit edilen bölgeler arasında adil ve dengeli bir sistem içinde yapılır.
(Değişik: 9/4/1990 – KHK-418/5 md.; İptal: Anayasa Mahkemesinin 5/2/1992 tarihli ve E. 1990/22, K.
1992/6 Sayılı Kararı ile; yeniden düzenleme: 18/5/1994 – KHK-527/5 md.) Yeniden veya yer değiştirme suretiyle yapılacak atamalarda; aile birimini muhafaza etmek bakımından kurumlar arasında gerekli koordinasyon sağlanarak memur olan diğer eşin de isteği halinde ataması, atamaya tabi tutulan memurun atandığı yere 74 ve 76 ncı maddelerde belirtilen esaslar çerçevesinde yapılır. Yer değiştirme suretiyle atanmaya tabi memurun atandığı yerde eşinin atanacağı teşkilatın bulunmaması ya da teşkilatı olmakla birlikte niteliğine uygun münhal bir görev bulunmaması ve ilgilinin de talebi halinde, bu personele eşinin görev süresi ile sınırlı olmak üzere aşağıdaki şartlarda izin verilebilir.
(Ek: 9/4/1990 – KHK-418/5 md.; İptal: Anayasa Mahkemesinin 5/2/1992 tarihli ve E. 1990/22, K.
1992/6 Sayılı Kararı ile; yeniden düzenleme: 18/5/1994 – KHK-527/5 md.) Bu suretle izin verilenlere, aylık ve diğer ödemelerine karşılık olarak, aylık (taban ve kıdem aylığı dahil), ek gösterge, zam ve tazminatlarının kanuni kesintiler düşüldükten sonraki net miktarının, eşleri; a) Olağanüstü Hal Bölgesine dâhil illerle bu illere mücavir olarak belirlenen illerde görevli olanlara % 60’ı, b) Kalkınmada 1 inci derecede öncelikli yörelerde görevli olanlara % 50’si, c) Kalkınmada 2 nci derecede öncelikli yörelerde görevli olanlara % 25’i, kurumlarınca kadro tasarrufundan ödenir.
Eşleri diğer yörelerde görevli olanlar ise ücretsiz izinli sayılır.
…
(Değişik: 29/11/1984 – KHK-243/13 md.) Memurların atanamayacakları yerler ve bu yerlerdeki görevler ile kurumların özellik arz eden görevlerine atanabilmeleri için hangi kademelerde ne kadar hizmet etmeleri gerektiği ve yer değiştirme ile ilgili atama esasları Devlet Personel Başkanlığınca hazırlanacak bir yönetmelikle belirlenir. Kurumlar atamaya tabi olacak personeli için bu yönetmelik esaslarına göre Devlet
Personel Başkanlığının görüşünü almak suretiyle bir personel ve atama planı hazırlar.” 6. 25/06/1983 tarihli ve 18088 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Devlet Memurlarının Yer
Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmeliğin; 6.1. “Temel ilkeler” başlıklı 4 üncü maddesi;
“Temel ilkeler şunlardır:
a) Yer değiştirme suretiyle atamalarda kadro imkânları gözönünde bulundurulur.
b) Yer değiştirme suretiyle atamalar, ekonomik, sosyal, kültürel ve ulaşım şartları yönünden benzerlik ve yakınlık gösteren iller gruplandırılmak suretiyle oluşturulan bölgeler arasında yapılır.
c) Bu atamalarda, memurların bölgeler arasında adil ve dengeli dağılmasını sağlamak esastır.” 6.2. “Hizmet Bölgeleri ve Bölgelerdeki Zorunlu Çalışma Süreleri” başlıklı 5 inci maddesi; “Türkiye’nin ekonomik, sosyal, kültürel ve ulaşım şartları yönünden benzerlik ve yakınlık gösteren illeri gruplandırılarak, gelişmişlik sırasına göre (6) hizmet bölgesine ayrılmıştır. Bu hizmet bölgelerine giren il merkezleri ekli (1) sayılı cetvelde gösterilmiştir. İlçelerin gelişmişlik sırasına göre tesbiti ve bölgelere dağılımı, hizmetlerin gereklerine ve özelliklerine göre kurumlarca yapılır. Devlet Personel Dairesi
Kalkınma Planı Dönemlerinde, bu hizmet bölgelerini ekonomik, sosyal ve kültürel gelişmeleri gözönünde bulundurarak ve Devlet Planlama Teşkilatının da görüşünü alarak, yeniden düzenleyebilir.
Ancak, kamu kurum ve kuruluşlarını altıyı geçmemek ve en az üç bölge olmak üzere, hizmet özelliklerine göre bu hizmet bölgelerinden farklı hizmet bölgeleri de belirleyebilirler.
Zorunlu yer değiştirmeye tabi personel ve en az iki yıl olmak üzere hizmet bölgelerindeki zorunlu çalışma süreleri, bölgelerin özellikleri, teşkilat yapısı, hizmetin ülkenin her yerine etkin olarak götürülebilmesi ve diğer hizmet gerekleri göz önünde bulundurulmak suretiyle kamu kurum ve kuruluşlarınca tespit edilir.” 6.3. “Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarda Gözönünde Bulundurulacak Hususlar” başlıklı 9 uncu maddesi; “Yer değiştirme suretiyle atanmalar, Devlet Memurlarının dengeli bir şekilde dağılımını sağlamak için öğrenimi, uzmanlığı, iş tecrübesi, mesleki bilgisi gibi özellikleri ile boş kadro durumu gözönünde bulundurularak kurumlarınca hazırlanan bir plan dâhilinde yapılır.
İlgili mevzuatı uyarınca zorunlu yer değiştirmeye tabi tutulan eğitim ve öğretim hizmetleri sınıfı, mülki idare amirliği hizmetleri sınıfı, jandarma hizmetleri sınıfı, sahil güvenlik hizmetleri sınıfı ve emniyet hizmetleri sınıfına giren memurlar, Türk Silahlı Kuvvetlerine mensup subay ve astsubay, uzman jandarma ve uzman erbaşlar ile hâkim ve savcıların görev süresiyle sınırlı olmak üzere atandıkları yere, memur olan eşinin atanmasında mevzuatı uyarınca yürürlüğe konulan norm kadro sayılarına ilişkin hükümler uygulanmaz.” 6.4. “Memurun İsteği Üzerine Yapılabilecek Yer Değiştirmeler” başlıklı 12 nci maddesi; “Sağlık, aile birliği ve can güvenliği mazeretlerinin belgelendirilmesi halinde, hizmet bölgelerindeki ve/veya hizmet alanlarındaki zorunlu çalışma süreleri tamamlanmadan memurun isteği üzerine yer değiştirme suretiyle ataması yapılabilir.
Sağlık ve aile birliği mazeretlerine dayalı olarak yer değiştirmeye tabi tutulan memur, mazeretinin devam ettiğini her yıl Ocak ayında alacağı belgeyle belgelendirmek zorundadır. Zorunlu çalışma süresini sağlık veya aile birliği mazeretine dayalı olarak tamamlamamış olan memur mazeretinin sona ermesi durumunda, zorunlu hizmet süresinin eksik kalan kısmını tamamlamak zorundadır.” 6.5. “Aile Birliği Mazeretine Bağlı Yer Değişikliği” başlıklı 14 üncü maddesi; “Aile birliği mazeretine dayanarak yer değişikliği memurun; a) Kamu personeli olan eşinin, kurum içi yer değiştirme suretiyle atanma imkânının olmaması veya mevzuatı uyarınca eşin zorunlu yer değiştirmeye tabi tutulan bir görevde bulunması durumunda bu kapsamdaki eşin bulunduğu yere,
b) Eşlerin her ikisinin de aynı kurumda çalışıyor olması halinde, kurumun daha fazla hizmet ihtiyacı duyduğu yere, c) Eşlerin farklı kurumda çalışıyor olması halinde kurumlar arasında gerekli koordinasyon sağlanmak suretiyle her iki kurumun da öncelikli hizmet ihtiyacının bulunduğu yere, d) Kamu personeli olmayan eşinin, talep edilen yerde başvuru tarihi itibarıyla son iki yıl içinde 360 gün sosyal güvenlik primi ödemek suretiyle kendi adına veya bir hizmet akdi ile işverene bağlı olarak çalışmış ve halen çalışıyor olması halinde bu durumda olan eşin bulunduğu yere, e) Milletvekili, belediye başkanı, muhtar veya noter olan eşlerinin bulunduğu yere, atanması suretiyle yapılabilir.
Aile birliği mazeretine dayanarak yer değiştirme isteğinde bulunan memur, eşinin kamu kurum ve kuruluşlarında kamu personeli olarak çalıştığına veya atanmayı talep ettiği yerde eşinin başvuru tarihi itibarıyla son iki yıl içinde 360 gün sosyal güvenlik primi ödemek suretiyle kendi adına veya bir hizmet akdi ile işverene bağlı olarak halen çalıştığına ya da birinci fıkranın (e) bendinde sayılan görevlerde bulunduğuna ilişkin belgeyi kurumuna ibraz etmekle yükümlüdür. Ayrıca yer değiştirme başvurusuna, evlilik durumunu kanıtlayan belgenin de eklenmesi gerekir…” 6.6. “İstek Üzerine Daha Alt Hizmet Bölgesine Atanma” başlıklı 19 uncu maddesi; “Memurlar, istekleri ve kurumlarının uygun görmesi üzerine bulundukları hizmet bölgesinden daha alt hizmet bölgesine atanabilirler. Bu takdirde alt hizmet bölgesinde geçen hizmet süreleri ayrıldıkları bölge hizmetinden sayılır.” 7. 18/01/2011 tarihli ve 27819 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Türkiye İş Kurumu Genel
Müdürlüğü Taşra Teşkilatı Personeli Yer Değiştirme Suretiyle Atanma Esaslarına Dair
Yönetmeliğin; 7.1. “Kapsam” başlıklı 2 nci maddesi; “Bu Yönetmelik; Türkiye İş Kurumu Genel Müdürlüğü taşra teşkilatında 657 sayılı Devlet Memurları
Kanununa tabi olarak görev yapan il müdürü, il müdür yardımcısı ve şube müdürlerini kapsar.” 7.2. “Hizmet birimlerinin bölgelere ayrılması ve atamaya tabi personel” başlıklı 5 inci maddesi; “Türkiye’nin sosyal, kültürel, ulaşım, coğrafi ve ekonomik şartları ile hizmet gerekleri dikkate alınmak suretiyle iller altı hizmet bölgesine ayrılmıştır. Hizmet bölgeleri Genel Yönetmeliğin eki (I) Sayılı Cetvelde gösterildiği şekilde olup hizmet merkezleri bağlı olduğu il için belirlenen hükümlere tabidir.
Taşra hizmet birimlerinde; il müdürü, il müdür yardımcısı ve şube müdürü unvanlarıyla görev yapan personelin yer değiştirme suretiyle atanmasında, belirlenen bu hizmet bölgeleri esas alınır.” 7.3. “Hizmet bölgelerinde zorunlu çalışma yükümlülüğü ve fiili hizmet süresi” başlıklı 6 ncı maddesi; “Bu Yönetmelik ve Genel Yönetmelikte yer alan özel hallere ilişkin istisnai hükümler ayrı olmak üzere; 5 inci maddede belirtilen personelin fiili hizmet süresi; (Değişik ibare:RG-19/4/2012-28269) birinci ve ikinci bölgede altışar yıl, üçüncü bölgede beş yıl, dördüncü bölgede dört yıl, beşinci ve altıncı bölgede üçer yıldır. Ancak, bir üst hizmet bölgesinde kadro bulunmaması halinde Genel Müdür Onayı ile bu süreler uzatılabilir.
Hizmet bölgelerinde belirlenen sürelerde fiilen çalışma yapılmadan, doğrudan bir üst hizmet bölgesine atama yapılmaması esastır. Bu maddenin birinci fıkrasının ikinci cümlesinde belirtilen nedenle, ataması
yapılmayan personelin bulunduğu yerde geçirdiği süreler birinci hizmet bölgesi hariç bir üst hizmet bölgesindeki zorunlu hizmet süresinden sayılır.
Ancak; fiili hizmet süresi dolup, yer değiştirme isteğinde bulunmayan personelin görev yapmakta olduğu birimde çalışmaya devam edip etmeyeceği, aynı veya başka bir hizmet bölgesine atanıp atanmayacağı hususları, hizmetin gereği ve bölgeler arasındaki personel dağılımının adil bir şekilde sağlanması hususları gözetilerek Yer Değiştirme Kurulunca re’sen değerlendirilir. Zorunlu yer değiştirmeye tabi personelin talepte bulunmaması, bu Yönetmelik hükümlerinin uygulanmasına engel teşkil etmez.”
Hükmünü amirdir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
8. Kamu Denetçisi tarafından, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuru konusuna ilişkin hazırlanan Ret Karar Önerisi
Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme 9. Kurumumuza başvuruda bulunan başvuran özetle; Hatay Çalışma ve İş Kurumunda şube müdürü olarak görev yaptığını, kendisiyle aynı dönemde şube müdürü olarak göreve başlayan iki arkadaşının başka illere tayininin yapıldığını, kendisinin ise şube müdürü olarak göreve başladığı 31/05/2018 tarihinden bu yana her yıl eşinin Mersin ili Tarsus ilçesinde sınıf öğretmeni olarak çalışması ve oğlunun Tarsus Çağ
Koleji’nde burslu öğrenci olması nedenleriyle mazerete dayalı tayin isteğinde bulunmasına ve Mersin
Çalışma ve İş Kurumunda boş şube müdürü kadrosu olmasına rağmen tayininin yapılmadığını, belirterek yasal mazeretlerinin dikkate alınarak ailesinin ikamet ettiği Mersin iline veya en yakın il olan Adana iline tayininin yapılmasını talep etmektedir.
10. Türkiye İş Kurumu Genel Müdürlüğü tarafından gönderilen cevabi yazıda ise özetle; Hatay
Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlüğünün II. Bölgede bulunduğu ve başvuranın 3 yıl daha zorunlu hizmeti bulunduğu, tayin talep ettiği Mersin ve Adana Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlüklerinin I. Bölgede bulunduğu, daha önce tayinleri yapılan şube müdürlerinin daha alt seviyedeki hizmet bölgelerine tayinlerinin yapıldığı, başvuranın zorunlu hizmete tabi olması nedeniyle başvuranın yasal mazeret durumu ile öğretmen olan eşinin Hatay’a tayin talebinde bulunması gerektiği hususları ifade edilmiştir.
11. Başvuranın iddiaları ve idarenin cevabi yazısı incelendiğinde uyuşmazlığın; başvuranla aynı görevi ifa eden personelin tayin taleplerinin kabul edilmesine rağmen idare tarafından başvuranın tayin talebinin reddedilmesi işleminin hukuka ve hakkaniyete uygun olup olmadığı noktasında düğümlendiği görülmektedir.
12. Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının 41 inci maddesinde, ailenin toplumun temeli olduğu, devletin de ailenin huzur ve refahını sağlamak için gerekli tedbirleri alacağı ve teşkilatı kuracağı hüküm altına alınmıştır. Yine 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 72 nci maddesinde; yer değiştirme suretiyle yapılacak atamalarda; aile birimini muhafaza etmek bakımından kurumlar arasında gerekli koordinasyon sağlanarak memur olan diğer eşin de isteği halinde atamanın, Kanunda belirlenen esaslar çerçevesinde yapılacağı, memurların atanamayacakları yerler ve bu yerlerdeki görevler ile kurumların özellik arz eden görevlerine atanabilmeleri için hangi kademelerde ne kadar hizmet etmeleri gerektiği ve yer değiştirme ile
/
ilgili atama esaslarının Devlet Personel Başkanlığınca hazırlanacak bir yönetmelikle belirleneceği hususları belirtilmiştir.
13. Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmeliğin 5 inci maddesinde; Türkiye’nin ekonomik, sosyal, kültürel ve ulaşım şartları yönünden benzerlik ve yakınlık gösteren illerin gruplandırılarak, gelişmişlik sırasına göre (6) hizmet bölgesine ayrıldığı, 12 nci maddesinde; aile birliği mazeretinin belgelendirilmesi halinde, hizmet bölgelerindeki ve/veya hizmet alanlarındaki zorunlu çalışma sürelerinin tamamlanmadan memurun isteği üzerine yer değiştirme suretiyle ataması yapılabileceği, 14 üncü maddesinde ise; aile birliği mazeretine dayanarak yer değişikliği talep eden memurun; kamu personeli olan eşinin, kurum içi yer değiştirme suretiyle atanma imkânının olmaması veya mevzuatı uyarınca eşin zorunlu yer değiştirmeye tabi tutulan bir görevde bulunması durumunda bu kapsamdaki eşin bulunduğu yere, eşlerin farklı kurumda çalışıyor olması halinde kurumlar arasında gerekli koordinasyon sağlanmak suretiyle her iki kurumun da öncelikli hizmet ihtiyacının bulunduğu yere tayinlerinin yapılabileceği hususları düzenlenmiştir.
14. Anılan Yönetmeliğin 19 uncu maddesinde; memurların, istekleri ve kurumlarının uygun görmesi üzerine bulundukları hizmet bölgesinden daha alt hizmet bölgesine atanabileceği düzenlemesine yer verilmiştir. Somut olayda başvuran ile aynı görevde bulunan ve tayin talepleri kabul edilen personellerin,
III. bölgede yer alan Kırıkkale ve Osmaniye illerine tayin talebinde bulunduğu, bu kapsamda tayin
taleplerinin idarece kabul edildiği görülmektedir. Başvuranın ise II. bölgede bulunan Hatay ilinden, I.
bölgede bulunan Adana ve Mersin illerine tayin talebinde bulunduğu, bu sebeple idarece daha önce tayin talepleri kabul edilen personel ile aynı kapsamda değerlendirilmediği anlaşılmaktadır.
15. Türkiye İş Kurumu Genel Müdürlüğü Taşra Teşkilatı Personeli Yer Değiştirme Suretiyle Atanma
Esaslarına Dair Yönetmeliğin 5 inci maddesinde; hizmet bölgelerinin Genel Yönetmeliğin eki (I) Sayılı
Cetvelde gösterildiği, taşra hizmet birimlerinde şube müdürü unvanı ile görev yapan personelin yer değiştirme suretiyle atanmasında, belirlenen bu hizmet bölgeleri esas alınacağı, 6 ncı maddesinde; ilgili personelin fiili hizmet süresinin; birinci ve ikinci bölgede altışar yıl, üçüncü bölgede beş yıl, dördüncü bölgede dört yıl, beşinci ve altıncı bölgede üçer yıl olarak belirlendiği ve hizmet bölgelerinde belirlenen sürelerde fiilen çalışma yapılmadan, doğrudan bir üst hizmet bölgesine atama yapılmamasının esas olduğu ifadelerine yer verilmiştir.
16. Somut olayda başvuranın hizmet belgesi incelendiğinde; 22/02/2001 tarihinde Destek Hizmetleri
Dairesi Başkanlığında Veri Hazırlama ve Kontrol İşletmeni olarak kamu görevine başladığı, görevde yükselme sınavı sonucu unvan değişikliği ile 31/05/2018 tarihinde Hatay Çalışma ve İş Kurumu İl
Müdürlüğünde şube müdürü olarak görevine devam ettiği görülmektedir. Türkiye İş Kurumu Genel
Müdürlüğü Taşra Teşkilatı Personeli Yer Değiştirme Suretiyle Atanma Esaslarına Dair Yönetmeliğin 6 ncı maddesine göre Hatay ili ikinci bölgede gösterildiğinden, başvuranın 31/05/2024 tarihine kadar zorunlu hizmet süresinin devam ettiği, bu kapsamda da daha alt hizmet bölgesi dışında talep ettiği üst hizmet bölgesine tayin edilmesinin mevzuata uygun olmadığı değerlendirilmektedir.
17. Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmeliğin 14 üncü maddesindeki esaslar çerçevesinde yapılan değerlendirmede ise; başvuranın talebinin kabulü için kamu personeli olan (öğretmen) eşinin kurum içi yer değiştirme suretiyle atanma imkânının olmaması veya zorunlu yer değiştirmeye tabi tutulan bir görevde bulunması gerekmektedir. Dosya kapsamında yapılan incelemede ise başvuranın öğretmen olan eşinin bu kapsamda olduğunu gösteren herhangi bir somut bilgi veya belge tespit edilemediğinden, mevzuatta belirtilen aile birliğinin sağlanması için öğretmen olan eşin başvuranın bulunduğu Hatay iline tayin talebinde bulunması gerektiği değerlendirilmektedir.
18. Yukarıda anlatılan mevzuat hükümlerinin değerlendirilmesi neticesinde Anayasanın 65 inci maddesinde yer alan Devletin sosyal ve ekonomik alanlarda Anayasa ile belirlenen görevlerini, bu
görevlerin amaçlarına uygun öncelikleri gözeterek malî kaynaklarının yeterliliği ölçüsünde yerine getirmesi de gerekmektedir. Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmelik ile yer değiştirme suretiyle atanma taleplerinin, Devlet Memurlarının adil ve dengeli bir şekilde dağılımının sağlanması için memurun uzmanlığı, iş tecrübesi, mesleki bilgisi gibi özellikleri ile boş kadro durumu göz önünde bulundurularak değerlendirilmesi gerektiği hüküm altına alınmıştır.
19. Diğer bir anlatımla, kişilerin aile birliği gibi “bir takım mazeretler çerçevesinde başka yere atanma konusunda talep hakları var ise de atamaya ilişkin mazeretlerini değerlendirip karara bağlayacak olan idarenin, kendi mevzuatı çerçevesinde, ifa edilen kamu hizmetinin gerekleri, insan kaynaklarının verimli kullanılması, teşkilat yapısının elverişliliği ve benzeri faktörleri dikkate alması kaçınılmazdır. Zira kamu hizmetinin sağlıklı ve kesintisiz bir şekilde yerine getirilmesi için gerekli tedbirleri almak, ilgili idarenin öncelikli görevi ve sorumluluğudur.” (Anayasa Mahkemesinin 20/02/2014 tarihli ve 2012/606 başvuru numaralı Kararı).
20. Danıştay 5. Dairesinin 13/03/1995 tarih ve E. 1991/3950 K. 1995/956 sayılı Kararında, “Buna göre idarece res’en yapılan yer değiştirme ve atamalarda eş durumunun göz önüne alınması gerekli iken, kişilerin isteği üzerine yapılan yer değiştirme ve atamalarda durumun farklı bir boyut kazandığına işaret etmek gereklidir. Aile birliğinin aile bireylerinden birinin iradesi dâhilinde bozulması halinde, ilgililerin durumlarını belgelendirerek yer değiştirme isteğinde bulunmaları ve idarenin de konuya ilişkin mevzuat hükümleri çerçevesinde bu yöndeki talebi değerlendirmesi mümkündür. Böyle bir durumda yargı kararıyla idareyi aile birliğini yeniden tesis etmekle yükümlü kılmak mümkün olmadığı gibi aksine yorum aile birliğinin korunması ilkesinin kişilerin sübjektif karar ve tutumlarına bağlı olarak uygulanması sonucunu doğurur. Daha açık bir deyimle, boş kadro imkânlarını değerlendirerek istediği yere tayin yaptıran bir kamu görevlisinin eşinin de aynı yere naklini zorunlu görmek kamu görevlisi olan eşlerin istedikleri yerde çalışmalarına ve diğer kamu görevlilerine göre ayrıcalıklı bir duruma gelmelerine yol açar ve kamu hizmetlerinin yürütülmesi açısından büyük sakıncalar yaratır ki, bu da hukuken kabul edilemez.
Ancak her idari işlem gibi, eş durumuna dayalı yer değiştirme taleplerinin reddine ilişkin işlemlerin de hukuken geçerli ve kabul edilebilir sebeplere dayanması gerektiğini de burada vurgulamak zorunludur.” denilmektedir 21. Yukarıda anlatılan hususlar, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat, yargı kararları ve tüm dosya kapsamı birlikte göz önünde bulundurularak Kurumumuzca yapılan inceleme ve değerlendirme neticesinde; ilgili idarece başvuranın Hatay ilinden Adana veya
Mersin iline tayin talebinin reddedilmesi işleminde takdir yetkisinin keyfi kullanıldığı ve yürürlükteki mevzuata aykırı olduğu yönünde bir tespite varılamadığından başvurunun reddi gerektiği sonuç ve kanaatine ulaşılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 22. İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde; İdarenin “karara karşı başvuru yolları gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup, idareden bundan böyle bu ilkelere de uygun hareket etmesi önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
23. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa)
dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Hatay İdare
Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosyanın kapsamına göre, BAŞVURUNUN REDDİNE, Kararın BAŞVURANA ve TÜRKİYE İŞ KURUMU GENEL MÜDÜRLÜĞÜNE tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi