Aile birliği mazeretiyle yer değişikliği talebinin reddi ve Anayasa’nın 41. maddesi ile 657 sayılı Kanun’un ihlali değerlendirmesi (KDK)

T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU

(OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2022/7899-S.22.12115

BAŞVURU NO : 2022/944

KARAR TARİHİ : 20/06/2022

TAVSİYE KARARI

BAŞVURUYA KONU İDARE : CEZA VE TEVKİFEVLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

BAŞVURUNUN KONUSU : Aile birliği mazeretiyle yer değişikliği talebi hk.

BAŞVURU TARİHİ : 18/01/2022

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Başvuran vekili başvuruda özetle, Keskin T Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumunda 26/07/2017 tarihinden itibaren kadrolu psikolog ( ) olarak görev yaptığını, 05/10/2020 tarihinde evlendiğini ve eşinin Hava

Trafik Kontrol Merkezi Başmüdürlüğünde Hava Trafik Kontrolörü ( ) olarak görev yaptığını iş yerinin Ankara/Çubuk’ta olduğunu ve kendisinin çalıştığı bölgeye tayin olabilmesinin mümkün olmadığını, bu kapsamda; 2021 Şubat Dönemi Aile Birliği, 2021 Yılı İsteğe Bağlı Atama Dönemi, 2021 Eylül Dönemi

Aile Birliği, 2022 Şubat Dönemi Aile Birliği olmak üzere toplam 4 kez tayin talebinde bulunduğunu ancak taleplerinin personel eksikliği gibi gerekçelerle reddedildiğini, ancak çalıştığı yerde 2 psikolog olarak hizmet verdiklerini ayrıca CTE Genel Müdürlüğü tarafından 31/03/2021 tarihinde sözleşmeli psikolog alımına çıkıldığını ve Keskin T Tipi Kapalı CİK’e 2 kadın sözleşmeli psikolog kadrosunun verildiğini, CTE

Genel Müdürlüğü web sayfasında sözleşmeli psikolog alım sonucu ile 2022 Şubat Dönemi Aile Birliği sonucu 14/01/2022 tarihinde-aynı gün yayınlandığını bu durumun mağduriyetini devam ettirdiğini belirtmektedir. 31/12/2021 tarihinde ise CTE Genel Müdürlüğünün bu kez kadrolu olmak üzere psikolog alımına çıktığını ancak çalıştığı Keskin T Tipi Kapalı CİK’e herhangi bir kadro tahsis edilmediğini, bu durumda görevine duyulan ihtiyacın uzun vadede giderilmesinin mümkün gözükmediği gibi idarenin de mağduriyetini gidermek için herhangi bir planlamada bulunmadığını, 1,5 yıldır evli olması, 4 kez tayin talebinde bulunması, idarenin 2 kez psikolog alımı yapması, açıklanan eş durumu tayin sonuçlarında durumu kendisiyle benzer olan ve tayinleri olumlu sonuçlanan uzmanların mevcut olması durumlarının göz önünde bulundurulmasını ve aile birliğinin sağlanabilmesi adına tercih ettiği kurumlardan birine eş durumu mazeret tayininin yapılmasını talep etmektedir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. Başvuruya konu iddia hakkında istenen bilgi ve belge talep yazımıza istinaden Adalet Bakanlığı tarafından gönderilen cevabi yazı ve eklerinde özetle;

2.1. Başvuranın, görev yaptığı Keskin T Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumunda 1271 (binikiyüzyetmişbir)

hükümlü ve tutuklu bulunmasına karşılık kurumda sadece 2 (iki) psikoloğun görev yaptığını, bu nedenle kurumda kişinin hizmetine ihtiyaç duyulduğunu ve taleplerinin bu gerekçe ile uygun görülmediğini,

2.2. Başvuranın talepte bulunduğu Ankara ilinde bulunan ceza infaz kurumlarında barındırılan toplam

12.669 (onikibinaltıyüzaltmışdokuz) hükümlü ve tutuklunun barındırılmasına karşılık bu ceza infaz

kurumlarında toplam 51 (ellibir) psikolog, 28 (yirmisekiz) sosyal çalışmacının görev yaptığını,

2.3. 31/03/2021 tarihinde yayınlanan “2022 Sözleşmeli Pozisyon İçin Personel Alım” ilanında Keskin T

Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumuna yerleştirilmesi planlanan psikolog 03/02/2022 tarihli ve sayılı

Bakanlık Olur’u ile yerleştirildiği,

2.4. Başvuranın naklen atanabilmesi için 2022 yılı isteğe bağlı personel atamaları planlaması kapsamında

Norm ve Atama Sistemi üzerinden başvuruda bulunması ve atanma şartlarını haiz olması halinde talebinin değerlendirilebileceği

İfade edilmektedir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

3. Anayasa’nın “Temel hak ve hürriyetlerin sınırlanması” başlıklı 13 üncü maddesinde; “Temel hak ve hürriyetler, özlerine dokunulmaksızın yalnızca Anayasanın ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere bağlı olarak ve ancak kanunla sınırlanabilir. Bu sınırlamalar, Anayasanın sözüne ve ruhuna, demokratik toplum düzeninin ve lâik Cumhuriyetin gereklerine ve ölçülülük

“Çalışma hakkı ve ödevi” başlıklı 49 uncu maddesinde; “Devlet, çalışanların hayat seviyesini yükseltmek, çalışma hayatını geliştirmek için çalışanları ve işsizleri korumak, çalışmayı desteklemek, işsizliği önlemeye elverişli ekonomik bir ortam yaratmak ve çalışma barışını sağlamak için gerekli tebirleri alır.”

“Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikayetleri inceler.”,

4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,

5. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun “Yer değiştirme suretiyle atanma” başlıklı 72 nci maddesinin ikinci fıkrasında; “Yeniden veya yer değiştirme suretiyle yapılacak atamalarda; aile birimini muhafaza etmek bakımından kurumlar arasında gerekli koordinasyon sağlanarak memur olan diğer eşin de isteği halinde ataması, atamaya tabi tutulan memurun atandığı yere 74 ve 76 ncı maddelerde belirtilen esaslar çerçevesinde yapılır. Yer değiştirme suretiyle atanmaya tabi memurun atandığı yerde eşinin atanacağı teşkilatın bulunmaması ya da teşkilatı olmakla birlikte niteliğine uygun münhal bir görev bulunmaması ve ilgilinin de talebi halinde, bu personele eşinin görev süresi ile sınırlı olmak üzere aşağıdaki şartlarda izin verilebilir. ”,

6. Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişin Yönetmelik’in “Aile Birliği

Mazeretine Bağlı Yer Değişikliği” başlıklı 14 üncü maddesinin birinci fıkrasının a ve c bentlerinde; “a)Kamu personeli olan eşinin, kurum içi yer değiştirme suretiyle atanma imkânın olmaması veya mevzuatı uyarınca eşin zorunlu yer değiştirmeye tabi tutulan bir görevde bulunması durumunda bu kapsamdaki eşin bulunduğu yere… c) Eşlerin farklı kurumda çalışıyor olması halinde kurumlar arası gerekli koordinasyon sağlanmak suretiyle her iki kurumun da öncelikli hizmet ihtiyacının bulunduğu yere atanması suretiyle yapılabilir. ”,

7. 10.07.2003 tarihli ve 25164 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Adalet Bakanlığı Memur Sınav, Atama Ve Nakil Yönetmeliğinin 7.1. “Mazerete Dayalı Naklen Atamalar” başlıklı 24. Maddesi; “(Değişik birinci fıkra:RG-8/12/2020-

31328) Bu Yönetmelik kapsamındaki personel; sağlık, aile birliği ve can güvenliği mazeretlerini

belgelendirmeleri halinde 22 nci, 22/A, 22/B ve 22/C maddelerindeki şartlar aranmaksızın istekleri üzerine naklen atanabilirler.

(Ek ikinci fıkra:RG-9/5/2006-26163) (Değişik:RG-14/5/2016-29712) Bu şekilde atananlar mazeretlerinin herhangi bir nedenle ortadan kalkması durumunda, süre şartına bakılmaksızın uygun bir kadro ve ihtiyaç bulunması halinde önceki görev yerlerine atanabilirler.

(Ek üçüncü fıkra:RG-9/10/2010-27724) Görev yapılan yere atanmadan önce var olan bir mazerete dayalı olarak nakil talebinde bulunulamaz.

(Ek dördüncü fıkra:RG-9/10/2010-27724) (Değişik fıkra:RG-21/11/2015-29539) Bu madde kapsamındaki aile birliği mazeretine dayalı naklen atamalarda, 22 nci maddenin beşinci fıkrasındaki toplu atama usulü de uygulanabilir. (Ek cümle:RG-30/6/2018-30464) Toplu atama usulü uygulanması durumunda aile birliği mazeretine dayalı naklen atama işlemleri yılda iki kez gerçekleştirilir.

(Ek beşinci fıkra:RG-21/11/2015-29539) Sağlık ve aile birliği mazeretlerine dayalı olarak yer değiştirmeye tabi tutulan memur, mazeretinin devam ettiğini her yıl Ocak ayında alacağı belgeyle belgelendirmek zorundadır.

(Ek altıncı fıkra:RG-21/11/2015-29539) Sağlık ve can güvenliği mazeretlerine dayalı olarak yapılacak yer değiştirme suretiyle atamalar, atanma dönemine tabi değildir.”

7.2.” Aile Birliği Mazereti Nedeniyle Atama” başlıklı 26. Madde; “ Aile birliği mazeretine dayanarak naklen atama, memurun; a) Kamu personeli olan eşinin, kurum içi yer değiştirme suretiyle atanma imkanının olmaması veya mevzuatı uyarınca zorunlu yer değiştirmeye tabi tutulan bir görevde bulunması durumunda eşinin bulunduğu yere,

b) Eşlerin her ikisinin de Bakanlık merkez veya taşra teşkilatı ile bağlı kuruluşlarında çalışıyor olması halinde, daha fazla hizmet ihtiyacının bulunduğu yere, c) Eşinin, farklı kurumda çalışıyor olması ve görev yaptığı kurumun öncelikli hizmet ihtiyacının, gerekli koordinasyon sağlanmak suretiyle Bakanlıkça tespiti halinde eşinin görev yaptığı kurumun hizmet ihtiyacının bulunduğu yere, d) Kamu personeli olmayan eşinin, talep edilen yerde başvuru tarihi itibarıyla son iki yıl içinde 360 gün sosyal güvenlik primi ödemek suretiyle kendi adına veya bir hizmet akdi ile işverene bağlı olarak çalışmış ve halen çalışıyor olması halinde bu durumda olan eşin bulunduğu yere, e) Milletvekili, belediye başkanı, muhtar veya noter olan eşlerinin bulunduğu yere, atanması suretiyle yapılabilir.

Aile birliği mazeretine dayanarak naklen atanma isteğinde bulunan memur, eşinin kamu kurum ve kuruluşlarında kamu personeli olarak çalıştığına veya atanmayı talep ettiği yerde eşinin başvuru tarihi itibarıyla son iki yıl içinde 360 gün sosyal güvenlik primi ödemek suretiyle kendi adına veya bir hizmet akdi ile işverene bağlı olarak halen çalıştığına ya da birinci fıkranın (e) bendinde sayılan görevlerde bulunduğuna ilişkin belgeyi ibraz etmekle yükümlüdür. Ayrıca naklen atanma başvurusuna, evlilik durumunu kanıtlayan belgenin de eklenmesi gerekir.

Aile birliği mazereti nedeniyle atananlar, göreve başladıkları tarihten itibaren sağlık, can güvenliği ve hizmet gereği veya deprem, yangın, sel gibi doğal afet durumları hariç olmak üzere bir yıl geçmedikçe, aile birliği mazereti nedeniyle yeniden atanamazlar. “

düzenlemeleri yer almaktadır.

IV. KAMU DENETÇİSİ SN. SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ

8. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; Başvuranın iddiaları, İdarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek hazırlanan

Tavsiye Karar Önerisi Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 9. Başvuran özetle, 1,5 yıldır evli olması, 4 kez tayin talebinde bulunması, idarenin 2 kez psikolog alımı yapması, açıklanan eş durumu tayin sonuçlarında durumu kendisiyle benzer olan ve tayinleri olumlu sonuçlanan uzmanların mevcut olması durumlarının göz önünde bulundurulmasını ve aile birliğinin sağlanabilmesi adına tercih ettiği kurumlardan birine eş durumu mazeret tayininin yapılması talebinde bulunmaktadır.

10. Anayasa’nın 41 inci maddesinde “Aile, Türk toplumunun temelidir ve eşler arasında eşitliğe dayanır.

Devlet, ailenin huzur ve refahı ile özellikle ananın ve çocukların korunması ve aile planlamasının öğretimi ile uygulanmasını sağlamak için gerekli tedbirleri alır, teşkilatı kurar.” hükmü yer almaktadır. Söz konusu hükmün amacı kamu görevlilerinin ailevi kaygılardan uzak bir biçimde kamu hizmetlerini verimli, etkin ve sağlıklı bir biçimde yürütmelerini sağlamaktır.

11. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun memurların yer değiştirme suretiyle atanmalarını düzenleyen

72 nci maddesinin değişik 2 nci fıkrasında da, yer değiştirme suretiyle yapılacak atamalarda; aile birimini

muhafaza etmek için kurumlar arasında gerekli koordinasyon sağlanması ve belli esaslar çerçevesinde atamanın yapılması gerektiği belirtilmiştir. Ayrıca yine aynı maddede yer değiştirme suretiyle atanmaya tabi memurun atandığı yerde eşinin atanacağı teşkilatın bulunmaması ya da teşkilatı olmakla birlikte niteliğine uygun münhal bir görevin bulunmaması durumunda memura eşinin görev süresi ile sınırlı olmak üzere (belirtilen şartlarda) izin verilebileceği hükme bağlanmıştır.

12. 657 sayılı Kanun ve söz konusu Yönetmelik esas alınarak Adalet Bakanlığı Memur Sınav, Atama ve

Nakil Yönetmeliği düzenlenmiştir. Yönetmeliğin 26 ncı maddesinde, personelin eş durumu nedeniyle nakil talebinde bulunabilmesi için eşlerden biri bir başka kurumda çalışıyor ise ilgili kurumla koordinasyon sağlanacağı ve eşinin görev yaptığı kurumun kurum içi yer değiştirme suretiyle atanma imkânının olmaması, kadro veya mevzuatı açısından aile birliği mazeretine dayalı atanma imkânının olmaması halinde talebin değerlendirileceği belirtilmiştir.

13. Başvuranın eşinin Hava Trafik Kontrol Merkezi Başmüdürlüğünde Hava Trafik Kontrolörü olarak görev yaptığını iş yerinin Ankara/Çubuk’ta olduğu ve kendisinin çalıştığı bölgeye tayin olabilmesinin mümkün olmadığı bu nedenle başvuranın eşinin bulunduğu yere, aile birliği mazeretiyle yer değişikliği talebinin hayatın olağan akışı içine zorunlu bir durum olduğu aşikârdır. Devlet Memurlarının Yer

Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişin Yönetmeliğin, 6 no.lu paragrafta yer verilmiş olan, “Aile Birliği

Mazeretine Bağlı Yer Değişikliği” başlıklı 14 üncü maddesinin birinci fıkrasının a ve c bentleri düzenlemesi karşısında Adalet Bakanlığı tarafından, Adalet Bakanlığı Memur Sınav, Atama ve Nakil Yönetmeliği gereği başvuranın tayin talebinin reddedilmesinin; başta Anayasa olmak üzere, 657 sayılı Kanun ve Devlet

Memurlarının Yer değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmeliğin ilgili düzenlemelerine ters düştüğü değerlendirilmiş ve başvuranın yukarıda bahsedilmiş olan aile durumu da dikkate alındığında hakkaniyet gereği de başvuranın talebinin kabulüne karar verilmesi gerekmiştir.

14. Yukarıda anlatılan hususlar değerlendirildiğinde; her ne kadar idarece belirlenen amaç doğrultusunda personele getirilen yer değişikliği kısıtlamaları bulunsa da kanun koyucunun, öngördüğü uygulamanın, adil, ölçülü ve hakkaniyete uygun olması gerekmektedir. Başvuranın aile birliği mazeretine bağlı yer değişikliği talebinde bulunuyor oluşunda İdare tarafından Kuruma yeni psikolog alımı yapıldığı, başvuranın 4 kez talebinin reddedilmiş olduğu, eşinin işi gereği başvuranın çalıştığı yere gelemeyeceği hususları ile çalışma barışı ve motivasyonu göz önüne alınarak kişinin eşinin yanına tayin edilmesi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 15. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu

Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmede, şikâyet başvurusu kapsamında, idarenin, başvurana ilişkin işlemlerle ilgili bilgi ve belgeleri süresi içerisinde ve gerekçeli olarak kurumumuza gönderdiği, bu anlamda “kararların gerekçeli olması”, “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ve “makul sürede karar verme” ilkelerine uygun hareket ettiği, ancak, başvuru sahibine verdiği cevapta idari işleme karşı hangi sürede hangi mercie başvurabileceğini göstermediği bu nedenle de karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, idarenin bahse konu ilkeye de uygun davranması önerilmektedir.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

16. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa)

dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Kırıkkale İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN KABULÜNE;

Başvuranın aile birliği mazeretiyle yer değişikliği suretiyle atanma talebinin yerine getirilmesi için

TAVSİYEDE BULUNULMASINA,

Kararın BAŞVURANA ve CEZA VE TEVKİFEVLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜNE TEBLİĞİNE;

6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca; İdare

tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,

Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi