|
ÖZET: Başvuran, Tarım ve Orman Bakanlığı bünyesinde çalıştığı birimden aile birliği mazeretiyle başka bir birime atanmayı talep etmiştir. Ancak, başvuranın geçmişte amirleri ve iş arkadaşları hakkında asılsız iddialarda bulunarak iş huzurunu bozduğu gerekçesiyle, idare tarafından başka birime atanması gerçekleştirilmiştir. İdare, başvuranın talebini, kamu yararı ve hizmet gerekleri çerçevesinde değerlendirerek reddetmiştir.
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu ve ilgili yönetmelikler uyarınca, aile birliği mazeretiyle yer değiştirme talebinde bulunan memurların talepleri, idarenin takdir yetkisi çerçevesinde ele alınmaktadır. İdare, başvuranın geçmişteki tutumunu dikkate alarak, talebin reddine karar vermiştir. Sonuç olarak, Kamu Denetçiliği Kurumu, idarenin başvuranın talebini reddetmesinin hukuka uygun olduğunu belirterek, başvuranın başka birime naklen tayin talebinin değerlendirilebileceğini ifade etmiştir. Bu durum, kamu hizmetinin etkinliği ve iş barışının korunması açısından önem taşımaktadır. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2023/8018-S.23.13107
BAŞVURU NO : 2023/6515
KARAR TARİHİ : 23/06/2023
RET KARARI ,TCKN:
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : TARIM VE ORMAN BAKANLIĞI
Aile birliği mazeretine istinaden yer değiştirme talebi hk.
BAŞVURUNUN KONUSU :
BAŞVURU TARİHİ : 09/05/2023
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza yapılan başvuruda başvuran, Tarım ve Orman Bakanlığı Doğa Koruma ve Milli Parklar
Genel Müdürlüğü bünyesinde bilgisayar işletmeni olarak görev yapmakta olduğunu, 30.09.2020 tarihinde
Muğla ili Fethiye ilçesinden Denizli iline tayin olduğunu, çocuğunun okul durumu nedeniyle eşini ve çocuğunu tayin olduğu ile getiremediğini, sonra eşinin iş bulması sebebiyle tayin olduğu ile gelemediğini, eşi özel sektörde çalıştığından Yönetmelik kapsamında 360 gün prim şartını sağladığını ve 25.04.2023 tarihinde Müdürlüğe ekleriyle birlikte tayin dilekçesini sunduğunu, dilekçesinin Tarım ve Orman Bakanlığı 5. Bölge Müdürlüğünce uygun görüş yazısı ile Genel Müdürlüğe gönderildiğini ancak talebinin reddedildiğini iddia ederek, eşinin çalıştığı ilçeye yakın durumda olan Tarım ve Orman Bakanlığı 4. Bölge
Müdürlüğü Muğla Şube Müdürlüğü bünyesindeki Seydikemer ilçesinde yer alan ve memur kadrosu boş durumda olan Saklıkent Milli Park şefliğine atanmayı talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvuruya konu iddialar hakkında bilgi ve belge talebi içeren yazımıza istinaden Tarım ve Orman
Bakanlığı tarafından gönderilen 05/06/2023 tarih ve sayılı cevabi yazıda özetle;
2.1. Adı geçenin Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü Afyonkarahisar 5. Bölge Müdürlüğü
Denizli İl Şube Müdürlüğü emrinde Genel İdare Hizmetleri Sınıfında Bilgisayar İşletmeni unvanı ile 3.
derece kadroda görev yapmakta olduğu,
2.2. 27.04.2020 yılında Doğa Koruma ve Milli Parklar 4. Bölge Müdürlüğüne (Manisa) bağlı Fethiye
Şefliğinde Bilgisayar İşletmeni olarak görev yapmakta olan ile Fethiye
Şefi olarak görev yapmakta olan arasında meydana gelen tartışma akabinde anılan Bölge
Müdürlüğü tarafından Muhakkik olarak görevlendirildiği, bu görevlendirilme inceleme neticesinde oluşturulan Muhakkik İnceleme Raporu neticesinde görevlerini yerine getirmediği, daha önce aynı iş ortamında çalıştığı iş arkadaşları ve amirleri hakkında şikayet ve ithamlarda bulunduğu ancak bunların hiçbirinin gerçeği yansıtmadığı, hedef şaşırtmak maksatlı yaptığı, sözlü olarak uyarılmasına rağmen tutum ve davranışlarının düzeltmediği kendi doğrularına göre davranma konusunda ısrarcı olduğu, kendisine iletilen emirleri yerine getirmediği, idareyi de gereksiz bir şekilde meşgul ederek hizmetlerin etkin ve verimli bir şekilde yürütülmesinde aksaklığa sebep olduğu belirtilerek
657 sayılı Kanun uyarınca kınama cezası verildiği, ilgili personel hakkında 08.06.2020-09.06.2020
tarihlerinde Fethiye Şefliğince tanzim edilen tutanaklar ile ilgili olarak ikinci bir Muhakkik görevlendirilmesi yapıldığı, bu Muhakkik görevlendirilmesi neticesinde, 19.06.2020 tarihli ve tarafından düzenlenen İnceleme Raporunda; iş barışı ve huzurunun tesisi amacıyla farklı bir birimde görevlendirilmesinin uygun olacağı kanaatine varıldığı, özetle, ilgili personelin göreve başladığı 02.11.2015 tarihinden itibaren özlük dosyası incelendiğinde sürekli olarak amirlerini ve iş arkadaşlarını suçlayıcı asılsız iddialarda bulunarak iş huzurunu bozduğu, Doğa Koruma ve Milli Parklar 4. Bölge Müdürlüğünün 26.06.2020 tarihli ve sayılı yazısı ile adı geçenin Kamu yararı açısından başka birimde çalışmasının uygun olacağı görüşü, ayrıca adı geçenin 657 sayılı Kanuna fiillerde bulunduğu, ardından hakkında yapılan iki farklı Muhakkik
Raporunda başka birimde görevlendirilmesi kanaatine varıldığı ve son olarak ise 26.08.2020 tarihli ve sayılı atama onayı gereği Doğa Koruma ve Milli Parklar 4. Bölge Müdürlüğünden (Manisa) Doğa Koruma ve Milli Parklar 5. Bölge Müdürlüğüne (Afyonkarahisar) atanmasının gerçekleştirildiği gerekçeleriyle talebinin reddedildiği,
2.3. Şikâyet konusu talebe ilişkin olarak başvuran veya diğer ilgililer tarafından yargı organlarında açılmış/sonuçlanmış bir dava bulunmadığı,
2.4. Başvuranın son tayin talebine Genel Müdürlük tarafından verilen cevapta, Bakanlığın bağlı birimlerine naklen tayin talebinde bulunması durumunda talebinin değerlendirilebileceğinin belirtildiği,
İfade edilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın,
3.1. “Ailenin korunması ve çocuk hakları” başlıklı 41 inci maddesinin birinci ve ikinci fıkralarında; “Aile, Türk toplumunun temelidir ve eşler arasında eşitliğe dayanır. Devlet, ailenin huzur ve refahı ile özellikle ananın ve çocukların korunması ve aile planlamasının öğretimi ile uygulanmasını sağlamak için gerekli tedbirleri alır, teşkilâtı kurar.”
3.2. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye
Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”,
4. 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı
5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü
eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
5. 12.08.2009 tarih ve 27317 sayılı Resmî Gazetede yayımlanan Gıda, Tarım Ve Hayvancılık
Bakanlığı Taşra Teşkilatı Personelinin Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin
Yönetmeliğinin,
5.1. “Kapsam” başlıklı 2 nci maddesinde, “(1) Bu Yönetmelik, (Değişik ibare:RG-13/3/2012-
28232) Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığının taşra teşkilatında (Ek ibare:RG-13/3/2012-
28232) inspektör olarak görev yapmakta olanlar hariç, teknik hizmetler ile sağlık ve yardımcı sağlık
hizmetleri sınıflarında yer alan Veteriner Hekim, Ziraat Mühendisi, Gıda Mühendisi, Kimya Mühendisi, Su Ürünleri Mühendisi, Balıkçılık Teknolojisi Mühendisi, Kimyager, Biyolog, Ziraat Teknikeri, Veteriner
Sağlık Teknikeri, Ziraat Teknisyeni, Veteriner Sağlık Teknisyeni ve Laborant kadrolarında görev yapan personeli kapsar.”
5.2. “Yönetmelikte hüküm bulunmayan haller” başlıklı 25/A nci maddesinde, “(Ek :RG-30/4/2015-
29342) (1) Bu Yönetmelikte hüküm bulunmayan hallerde Genel Yönetmelik hükümleri uygulanır.”
6. 25/6/1983 tarihli ve 18088 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Devlet Memurlarının Yer Değiştirme
Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmeliğin, “Aile Birliği Mazeretine Bağlı Yer Değişikliği” başlıklı 14’üncü maddesinde, “Aile birliği mazeretine dayanarak yer değişikliği memurun; …
d) Kamu personeli olmayan eşinin, talep edilen yerde başvuru tarihi itibarıyla son iki yıl içinde 360 gün sosyal güvenlik primi ödemek suretiyle kendi adına veya bir hizmet akdi ile işverene bağlı olarak çalışmış ve halen çalışıyor olması halinde bu durumda olan eşin bulunduğu yere, …
atanması suretiyle yapılabilir.
Aile birliği mazeretine dayanarak yer değiştirme isteğinde bulunan memur, eşinin kamu kurum ve kuruluşlarında kamu personeli olarak çalıştığına veya atanmayı talep ettiği yerde eşinin başvuru tarihi itibarıyla son iki yıl içinde 360 gün sosyal güvenlik primi ödemek suretiyle kendi adına veya bir hizmet akdi ile işverene bağlı olarak halen çalıştığına ya da birinci fıkranın (e) bendinde sayılan görevlerde bulunduğuna ilişkin belgeyi kurumuna ibraz etmekle yükümlüdür. Ayrıca yer değiştirme başvurusuna, evlilik durumunu kanıtlayan belgenin de eklenmesi gerekir. … ”
Hükümleri yer almaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
7. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın talebinin reddi yönündeki öneri, Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
8. Doğa Koruma ve Milli Parklar 4. Bölge Müdürlüğünde (Manisa) Bilgisayar işletmeni unvanı ile çalışmakta iken, Doğa Koruma ve Milli Parklar 5. Bölge Müdürlüğüne (Afyonkarahisar) ataması gerçekleştirilen başvuran, Doğa Koruma ve Milli Parklar 4. Bölge Müdürlüğü Muğla Şube Müdürlüğü bünyesindeki Saklıkent Milli Park şefliğine atanmayı talep etmektedir.
9. İdarece gönderilen bilgi ve belgelerin tetkiki neticesinde, başvuranın, göreve başladığı 02.11.2015 tarihinden itibaren sürekli olarak amirlerini ve iş arkadaşlarını suçlayıcı asılsız iddialarda bulunarak iş huzurunu bozduğu gerekçesiyle kamu yararı açısından başka birime atanmasının gerçekleştirildiği, bu itibarla, talebinin yerine getirilmesinin mümkün olmadığı, ancak, Bakanlığa bağlı birimlerine naklen tayin talebinde bulunması durumunda talebinin değerlendirilebileceği anlaşılmaktadır.
10. Anayasamızın 41 inci maddesi, bireylerinin bir arada tutulmasıyla ailenin huzur ve mutluluğunu devam ettirilmesi ve bu yolla kamu görevlilerinin ailevi kaygılardan uzaklaştırılarak kamu hizmetlerinin verimliliğinin artırılması amacını taşımaktadır. Ancak, kişilerin aile birliği gibi “bir takım mazeretler çerçevesinde başka yere atanma konusunda talep hakları var ise de atamaya ilişkin mazeretlerini değerlendirip karara bağlayacak olan idarenin, kendi mevzuatı çerçevesinde, ifa edilen kamu hizmetinin gerekleri, insan kaynaklarının verimli kullanılması, teşkilat yapısının elverişliliği ve benzeri faktörleri dikkate alması kaçınılmazdır. Zira kamu hizmetinin sağlıklı ve kesintisiz bir şekilde yerine getirilmesi için gerekli tedbirleri almak, ilgili idarenin öncelikli görevi ve sorumluluğudur.” (Anayasa Mahkemesinin 20/02/2014 tarihli ve 2012/606 başvuru numaralı Kararı).
11. Somut olayda, bilgisayar işletmeni unvanı ile çalışmakta olan başvuranın kadro unvanının, Gıda, Tarım
Ve Hayvancılık Bakanlığı Taşra Teşkilatı Personelinin Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin
Yönetmeliğinin 2 nci maddesi kapsamında bulunmaması hasebiyle, başvuranın talebinin, aynı
Yönetmeliğin 25/A maddesi uyarınca Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin
Yönetmelik hükümleri kapsamında ele alınması gerektiğini öncelikle belirtmek gerekmektedir.
12. Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmeliğin 14’üncü madde hükmü metninde yer alan “Aile birliği mazeretine dayanarak yer değişikliği memurun; …atanması suretiyle yapılabilir.” ibaresinden de anlaşılacağı üzere, aile birliği mazereti bulunan personelin, eşinin bulunduğu yere atanması hususunda ilgili idareye takdir yetkisi tanınmaktadır.
13. Takdir yetkisi, idarenin belli şart ve durumların meydana gelmesi halinde belli bir kararı alıp almamak veya kanunda öngörülen değişik çözümler arasında bir seçim yapmak konusunda tanınan bir serbestiye ya da belirli bir konuda karar alabilmek için hangi şart ve durumların ortaya çıkması gerektiğini tespit etmek imkânına sahip olması olarak tanımlanmaktadır. İdari işlemler tesis edilirken, İdareler, bağlı yetki veya takdir yetkisi çerçevesinde karar alırlar. Bu doğrultuda, idari işlemin yetki, şekil, sebep, konu ve maksat unsurlarının tümünün hukuk kuralları tarafından önceden belirlenerek, idareye belli bir yönde hareket etme hususunda bir tercih tanınmamışsa veya idareye belli bir tasarrufta bulunması kesin olarak emredilmişse bağlı yetkiden, idarenin nerede ve nasıl bir tasarrufta bulunacağının hukuk kuralları ile önceden kesin bir şekilde belirlenmediği durumlarda ise idarenin takdir yetkisinden söz edilmektedir. (Halil Kalabalık, İdare
Hukukunda Takdir Yetkisi Kavramı ve Benzer Kurumlarla Karşılaştırılması, Gazi Üniversitesi Hukuk
Fakültesi Dergisi Cilt 1, Sayı 2, Aralık 1997)
14. Bu itibarla, İdareye belli konularda takdir yetkisinin tanınması idarenin görevlerinin niteliği gereği zorunludur. Ancak, idarenin takdir yetkisi, idarenin keyfi olarak hareket edebileceği anlamına gelmemektedir. Bir başka deyişle, idareye yasalarla tanınan takdir yetkisinin mutlak olmayıp, kamu yararı ve hizmet gerekleri ile sınırlı olduğunu da belirtmek gerekmektedir. (Danıştay 2. Dairesinin, 17/09/2015 tarihli E. 2015/2662, K. 2015/7471 sayılı kararı).
15. Somut olay kapsamında, ilgili idare tarafından aile birliği mazeretine istinaden yer değiştirme hususunda sahip olunan takdir yetkisinin doktrin ve yargı içtihatları ile belirlenen kamu yararı ve hizmet gerekleri kriterleri dikkate alınmak suretiyle kullanılıp kullanılmadığı incelenecek olursa, başvuranın aile
birliği mazeretine istinaden atanmayı talep ettiği Saklıkent Milli Park Şefliğinin, Doğa Koruma ve Milli
Parklar 4. Bölge Müdürlüğü bünyesinde yer aldığı, başvuranın, 4. Bölge Müdürlüğünde göreve başladığı
02.11.2015 tarihinden itibaren sürekli olarak amirlerini ve iş arkadaşlarını suçlayıcı asılsız iddialarda
bulunarak iş huzurunu bozduğu gerekçesiyle hazırlanan iki farklı Muhakkik Raporunda da kamu yararı adına başka birimde görevlendirilmesi gerektiği kanaatine varıldığı, bu kapsamda, Doğa Koruma ve Milli
Parklar 4. Bölge Müdürlüğünün 26.06.2020 tarihli ve sayılı uygun görüş yazısı, akabinde ise,
26.08.2020 tarihli ve sayılı atama onayı gereği Doğa Koruma ve Milli Parklar 4. Bölge
Müdürlüğünden (Manisa) Doğa Koruma ve Milli Parklar 5. Bölge Müdürlüğüne (Afyonkarahisar)
atanmasının gerçekleştirildiği, bir başka deyişle, başvuranın 5. Bölge Müdürlüğüne atanması ile iş barışının ve iş akış hızının korunmasının amaçlandığı hususları göz önünde bulundurulduğunda, idarenin başvuranın talebinin reddine ilişkin işleminin kamu yararı ve hizmet gerekleri kriterleri dikkate alınmak suretiyle tesis edildiği değerlendirilmektedir.
16. Kurumumuzca yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; yukarıda sözü edilen mevzuat hükümleri ve yargı içtihatları uyarınca, ilgili idarenin başvuranın talebinin reddi yönünde tezahür eden işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırı bir durum bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
17. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmede, şikayet başvurusu kapsamında, idarenin, başvurana ilişkin işlemlerle ilgili bilgi ve belgeleri süresi içerisinde ve gerekçeli olarak kurumumuza gönderdiği, bu anlamda “kararların gerekçeli olması” ve “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun hareket ettiği ancak, başvuru sahibine verdiği cevapta idari işleme karşı hangi sürede hangi mercie başvurabileceğini göstermediği bu nedenle de karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, idarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
18. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Denizli İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre; BAŞVURUNUN REDDİNE;
Kararın BAŞVURANA ve TARIM VE ORMAN BAKANLIĞINA tebliğine;
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
/