|
ÖZET: Mersin Defterdarlığı bünyesinde görev yapan başvuran, Gaziantep Defterdarlığına naklen atanma talebinde bulunmuş ancak bu talep, idare tarafından reddedilmiştir. Başvuran, eşinin Gaziantep’te ikamet etmesi ve %40 engelli raporu bulunması gibi mazeretler öne sürerek yer değiştirme talep etmiştir. Ancak, idare, başvuranın bu mazeretlerinin ilgili mevzuat çerçevesinde yeterli bulunmadığını ve personel ihtiyacı gerekçesiyle talebin reddedildiğini belirtmiştir.
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu ve Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmelik hükümleri gereğince, aile birliği mazeretine dayalı yer değiştirme talebinde bulunabilmek için eşin kamu personeli olarak çalıştığını veya belirli şartları karşıladığını kanıtlayan belgelerin sunulması gerektiği vurgulanmıştır. Başvuranın sunduğu belgelerin bu şartları karşılamadığı, dolayısıyla idarenin takdir yetkisinin kamu yararı ve hizmet gerekleri doğrultusunda kullanıldığı sonucuna varılmıştır. Sonuç olarak, başvuranın naklen atanma talebinin reddedilmesi yönündeki idari işlemde hukuka ve hakkaniyete aykırı bir durum bulunmadığı tespit edilmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2022/1733-S.22.2638
BAŞVURU NO : 2021/17172
KARAR TARİHİ : 08/02/2022
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : MERSİN DEFTERDARLIĞI
Naklen atanma talebi hk.
BAŞVURUNUN KONUSU :
BAŞVURU TARİHİ : 08/10/2021
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza yapılan başvuruda başvuran, 2014 yılından bu yana Mersin Defterdarlığı Personel
Müdürlüğü bünyesinde görev yaptığını, 02.02.2021 tarihinde Gaziantep Defterdarlığına verdiği dilekçe ile
Araban Malmüdürlüğü emrinde görev yapma talebinde bulunduğunu, Gaziantep Defterdarlığının
08.03.2021 tarih ve sayılı yazısı ile Mersin Defterdarlığınca ihtiyaç nedeniyle talebinin uygun
görülmediğinin bildirildiğini, daha sonra 23.08.2001 tarihinde Mersin Defterdarlığına sunduğu dilekçe ile oğlunun öğrenimini Gaziantep’te sürdürüyor olması, nişanlanmış olması (07.09.2021 tarihinde evlenmiş),eşinin Gaziantep’te ikamet etmesi nedenleriyle Gaziantep Defterdarlığı Araban Malmüdürlüğüne naklen atamasının yapılması için başvurduğunu, talebinin yine hizmetine ihtiyaç duyulduğu gerekçesi ile reddedildiğini, ancak başvuru ekinde sunduğu rapordan da anlaşılacağı üzere %40 engelli olduğunu, idarenin Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmeliğin Ek 3’üncü maddesini göz ardı ederek talebini reddettiğini, Mersin Defterdarlığı bünyesinde hizmetli kadrosunda 20’ye yakın personel bulunduğu, hizmetine ihtiyaç duyulmasını gerektirir özel bir durum da bulunmadığı, görev yaptığı Muhakemat Müdürlüğü katında 2 personel olarak görev yaptıklarını, tüm bunların idarenin takdir hakkının yerinde kullanılmadığını gösterdiğini iddia ederek, Gaziantep Defterdarlığı Araban
Malmüdürlüğüne naklen atanmayı talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvuruya konu iddialar hakkında bilgi ve belge talebi içeren yazımıza istinaden Mersin Valiliği
Defterdarlık Personel Müdürlüğü tarafından gönderilen 03/11/2021 tarih ve sayılı cevabi yazıda özetle;
2.1. Başvuranın naklen atanma talebinin Defterdarlığın kadro ihtiyaçları göz önünde bulundurularak reddedildiği,
2.2. Başvuranın Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmeliğin Ek3’üncü maddesinin göz ardı edilerek talebinin reddedildiği iddiasıyla ilgili olarak; anılan maddede engellilik durumundan kaynaklanan gerekçelere dayalı olarak yer değiştirme talebinde bulunabileceği ve kadro durumu dikkate alınarak karşılanacağı açıkça belirtilmesine rağmen, adı geçenin engellilik durumundan dolayı tayinin yapılmasını gerektirir gerekçesinin bulunmadığı gibi Defterdarlık birimlerindeki hizmetli ihtiyacı nedeniyle tayininin yapılamadığı,
2.3. Başvuranın Defterdarlık bünyesinde Hizmetli kadrosunda 20’ye yakın personel bulunduğu, hizmetine ihtiyaç duyulmasını gerektiren özel bir durumun da bulunmadığı, görev yaptığı Muhakemat Müdürlüğü katında 2 personel olarak görev yaptıkları, tüm bunların idarenin takdir hakkını yerinde kullanılmadığını gösterdiği iddiasına ilişkin olarak; Defterdarlık merkez birimlerinde hizmetli kadrosunda 16 personelin görev yaptığı, 2 personelin hizmet binamızın 22. ve 23. katlarında bulunan Yemekhane Müdürlüğünde, 1 personelin -1. ve -2. katlarında bulunan kalorifer dairesinde 1 personelin Defterdarlık Makamında, 1 personelin Defterdar Yardımcısı çalışma odasında ve genel evrak servisinde, 1 personelin Yenişehir
Kaymakamlık binasında hizmet veren İlçe Malmüdürlüğünde geçici görevli, 1 personelin Mersin Gümrük
Müdürlüğü binasında hizmet veren Gümrük Saymanlık Müdürlüğünde. 1 personelin (görme engelli) telefon santralinde, 1 personelin hizmet binasının 13. katında bulunan Muhasebe Müdürlüğünde, 1 personelin hizmet binasının 14. ve 15. katında bulunan Muhakemat Müdürlüğünde, 2 personelin hizmet binasının 18.
katında bulunan Personel Müdürlüğünde, Sivil Savunma servisi ve Defterdarlık Uzmanları ile teknik personel çalışma odalarında görevli olduğu, 4 personelin ise şoför olarak görev yapmakta olduğu, bunlardan
7 personelin ise 3723 sayılı Kanun kapsamında Şehit ve Gazi Yakını olarak atanmış olmaları nedeniyle
2018/4 Nolu Başbakanlık Genelgesi gereğince büro hizmetlerinde görev yaptığı, ayrıca Muhakemat
Müdürlüğü iki katta birden hizmet vermeye başladığından, hizmeli personel ihtiyacının karşılanması amacıyla Gümrük Saymanlık Müdürlüğünde görev yapan hizmetli kadrosundaki personelin
Muhakemat Müdürlüğünde görevlendirildiği,
2.4. Şikayet konusu talebe ilişkin olarak başvuran veya diğer ilgililer tarafından yargı organlarında açılmış/sonuçlanmış bir dava bulunmadığı,
2.5. Başvuranın talebinin dostane çözüm yoluyla sonuçlandırılmasının mümkün olup olmadığına ilişkin olarak; adı geçene ait özlük dosyasının incelenmesinde; ilgilinin 23.08.2021 tarihli tayin dilekçesinde belirtildiği gibi evlendiğine İlişkin bilgi ve belgenin bulunmadığı, eş durumundan tayininin yapılmasını gerektirir eşinin çalıştığına dair geçerli bir belgenin verilmediği, velayeti altındaki oğlu
‘ın 24.08.2005 tarihinde doğduğu, yaşı itibariyle orta öğretimde olduğu Gaziantep ilinde eğitim görme zorunluluğunun bulunduğunu gösterir bir belgenin bulunmadığı hususları da göz önünde bulundurularak gerek engellilik durumu, gerekse eğitim ve aile birliği mazeretine İlişkin şartlar oluşmadığından, Defterdarlıkta bulunan personel ihtiyacı nedeniyle. Defterdarlığa açıktan, naklen atama yapıldığında ilgilinin talebinin değerlendirileceği,
ifade edilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın, “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”,
4. 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı
5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü
eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
5. 14/7/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun “Memurların kurumlarınca
görevlerinin ve yerlerinin değiştirilmesi” başlıklı 76’ncı maddesinin birinci fıkrasında, “(Değişik:
30/5/1974 – KHK-12; Aynen kabul: 15/5/1975-1897/1 md.) Kurumlar, görev ve unvan eşitliği gözetmeden kazanılmış hak aylık dereceleriyle memurları bulundukları kadro derecelerine eşit veya 68 inci maddedeki esaslar çerçevesinde daha üst, kurum içinde aynı veya başka yerlerdeki diğer kadrolara naklen atayabilirler.
…”
6. 25/6/1983 tarihli ve 18088 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Devlet Memurlarının Yer Değiştirme
Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmeliğin,
6.1. “Aile Birliği Mazeretine Bağlı Yer Değişikliği” başlıklı 14’üncü maddesinde, “Aile birliği mazeretine dayanarak yer değişikliği memurun; a) Kamu personeli olan eşinin, kurum içi yer değiştirme suretiyle atanma imkânının olmaması veya mevzuatı uyarınca eşin zorunlu yer değiştirmeye tabi tutulan bir görevde bulunması durumunda bu kapsamdaki eşin bulunduğu yere, b) Eşlerin her ikisinin de aynı kurumda çalışıyor olması halinde, kurumun daha fazla hizmet ihtiyacı duyduğu yere, c) Eşlerin farklı kurumda çalışıyor olması halinde kurumlar arasında gerekli koordinasyon sağlanmak suretiyle her iki kurumun da öncelikli hizmet ihtiyacının bulunduğu yere, d) Kamu personeli olmayan eşinin, talep edilen yerde başvuru tarihi itibarıyla son iki yıl içinde 360 gün sosyal güvenlik primi ödemek suretiyle kendi adına veya bir hizmet akdi ile işverene bağlı olarak çalışmış ve halen çalışıyor olması halinde bu durumda olan eşin bulunduğu yere, e) Milletvekili, belediye başkanı, muhtar veya noter olan eşlerinin bulunduğu yere, atanması suretiyle yapılabilir.
Aile birliği mazeretine dayanarak yer değiştirme isteğinde bulunan memur, eşinin kamu kurum ve kuruluşlarında kamu personeli olarak çalıştığına veya atanmayı talep ettiği yerde eşinin başvuru tarihi itibarıyla son iki yıl içinde 360 gün sosyal güvenlik primi ödemek suretiyle kendi adına veya bir hizmet akdi ile işverene bağlı olarak halen çalıştığına ya da birinci fıkranın (e) bendinde sayılan görevlerde bulunduğuna ilişkin belgeyi kurumuna ibraz etmekle yükümlüdür. Ayrıca yer değiştirme başvurusuna, evlilik durumunu kanıtlayan belgenin de eklenmesi gerekir. … ”
6.2. “Engellilik Durumuna Bağlı Yer Değişikliği” başlıklı Ek 3’üncü maddesinde, “İlgili mevzuatına göre alınan sağlık kurulu raporunda en az yüzde kırk oranında engelli olduğu belirtilen memurlar ile ağır engelli raporlu eşi veya bakmakla yükümlü olduğu birinci derece kan hısımları bulunan memurlar engellilik durumundan kaynaklanan gerekçelere dayalı olarak yer değiştirme talebinde bulunabilir.
Bu kapsamdaki talepler bu Yönetmelikte yer alan kısıtlayıcı hükümlere tabi olmaksızın kurumların kadro imkânları ve teşkilat yapıları dikkate alınarak karşılanır … ”
Düzenlemeleri yer almaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
7. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın talebinin reddi yönündeki öneri, Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
8. Mersin Defterdarlığı bünyesinde hizmetli kadrosunda çalışmakta olan başvuran oğlunun öğrenimini
Gaziantep’te sürdürüyor olması, eşinin Gaziantep’te ikamet etmesi ve engeli raporu bulunması mazeretleri sebebiyle Gaziantep Defterdarlığı Araban Malmüdürlüğüne naklen atanmayı talep etmektedir.
9. İdarece gönderilen bilgi ve belgelerin tetkiki neticesinde, başvuranın talebinin, başvuranca ileri sürülen mazeretlere ilişkin şartların oluşmaması ve ilgili idarenin personel ihtiyacı gerekçesiyle reddedildiği anlaşılmaktadır.
10. 657 sayılı Kanunun 76’ncı maddesinde, kurumların görev ve unvan eşitliği gözetmeden kazanılmış hak aylık dereceleriyle memurları bulundukları kadro derecelerine eşit veya 68 inci maddedeki esaslar çerçevesinde daha üst, kurum içinde aynı veya başka yerlerdeki diğer kadrolara naklen atayabilecekleri hükme bağlanmakta, Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmeliğin 14’üncü maddesinin ikinci fıkrasında, aile birliği mazeretine dayanarak yer değiştirme isteğinde bulunan memurun, eşinin kamu kurum ve kuruluşlarında kamu personeli olarak çalıştığına veya atanmayı talep ettiği yerde eşinin başvuru tarihi itibarıyla son iki yıl içinde 360 gün sosyal güvenlik primi ödemek suretiyle kendi adına veya bir hizmet akdi ile işverene bağlı olarak halen çalıştığına ya da birinci fıkranın (e) bendinde sayılan görevlerde bulunduğuna ilişkin belgeyi kurumuna ibraz etmekle yükümlü olduğu öngörülmekte, Ek 3’üncü maddesinde ise, ilgili mevzuatına göre alınan sağlık kurulu raporunda en az yüzde kırk oranında engelli olduğu belirtilen memurların engellilik durumundan kaynaklanan gerekçelere dayalı olarak yer değiştirme talebinde bulunabileceği, bu kapsamdaki taleplerin bu Yönetmelikte yer alan kısıtlayıcı hükümlere tabi olmaksızın kurumların kadro imkânları ve teşkilat yapıları dikkate alınarak karşılanacağı hüküm altına alınmaktadır.
11. 657 sayılı Kanunun 76 ncı madde metninde “atayabilirler” ibaresi ile Kurumlara, görev ve unvan eşitliği gözetmeden kazanılmış hak aylık dereceleriyle memurların bulundukları kadro derecelerine eşit veya 68 inci maddedeki esaslar çerçevesinde daha üst, kurum içinde aynı veya başka yerlerdeki diğer kadrolara naklen atanması hususunda takdir yetkisi tanınmaktadır. Takdir yetkisi, idarenin belli şart ve durumların meydana gelmesi halinde belli bir kararı alıp almamak veya kanunda öngörülen değişik çözümler arasında bir seçim yapmak konusunda tanınan bir serbestiye ya da belirli bir konuda karar alabilmek için hangi şart ve durumların ortaya çıkması gerektiğini tespit etmek imkânına sahip olması olarak tanımlanmaktadır. İdari işlemler tesis edilirken, İdareler, bağlı yetki veya takdir yetkisi çerçevesinde karar alırlar. Bu doğrultuda, idari işlemin yetki, şekil, sebep, konu ve maksat unsurlarının tümünün hukuk kuralları tarafından önceden belirlenerek, idareye belli bir yönde hareket etme hususunda bir tercih tanınmamışsa veya idareye belli bir tasarrufta bulunması kesin olarak emredilmişse bağlı yetkiden, idarenin nerede ve nasıl bir tasarrufta bulunacağının hukuk kuralları ile önceden kesin bir şekilde belirlenmediği durumlarda ise idarenin takdir yetkisinden söz edilmektedir. (Halil Kalabalık, İdare Hukukunda Takdir Yetkisi Kavramı ve Benzer
Kurumlarla Karşılaştırılması, Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi Cilt 1, Sayı 2, Aralık 1997)
12. Bu itibarla, İdareye belli konularda takdir yetkisinin tanınması idarenin görevlerinin niteliği gereği zorunludur. Ancak, idarenin takdir yetkisi, idarenin keyfi olarak hareket edebileceği anlamına gelmemektedir. Bir başka deyişle, idareye yasalarla tanınan takdir yetkisinin mutlak olmayıp, kamu yararı ve hizmet gerekleri ile sınırlı olduğunu da belirtmek gerekmektedir. (Danıştay 2. Dairesinin, 17/09/2015 tarihli E. 2015/2662, K. 2015/7471 sayılı kararı).
13. Somut olayda, başvuran tarafından ileri sürülen mazeretlerden başvuranın eşinin Gaziantep ilinde ikamet etmekte olmasının tek başına başvurana aile birliği mazeretine dayalı yer değiştirme hakkı vermeyeceği, anılan mazeret kapsamında yer değiştirme hakkından yararlanılabilmesi için Devlet
Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmeliğin 14’üncü maddesinin ikinci fıkrası uyarınca talepte bulunan memurun eşinin kamu kurum ve kuruluşlarında kamu personeli olarak çalıştığına veya atanmayı talep ettiği yerde eşinin başvuru tarihi itibarıyla son iki yıl içinde 360 gün sosyal güvenlik primi ödemek suretiyle kendi adına veya bir hizmet akdi ile işverene bağlı olarak halen çalıştığına ya da birinci fıkranın (e) bendinde sayılan görevlerde bulunduğuna ilişkin belgeyi kurumuna ibraz etmesinin gerektiği, ancak gerek Mersin Defterdarlığına ve gerekse de Kurumumuza anılan hüküm kapsamında ibraz edilen herhangi bir belge bulunmadığı, engellilik mazeretine dayalı yer değitirme talebi ile ilgili olarak, yine aynı Yönetmeliğin Ek 3’üncü maddesi uyarınca, başvuranın sadece %40 oranında engelli olduğunu gösterir sağlık kurulu raporuna sahip olmasının başvurana engellilik mazeretine dayalı yer değiştirme hakkı tanımayacağı, söz konusu rapor ile birlikte başvuranın engellilik durumundan kaynaklanan gerekçelere dayalı olarak yer değiştirme talebinde bulunabileceği ve bu kapsamdaki taleplerin ise bu Yönetmelikte yer alan kısıtlayıcı hükümlere tabi olmaksızın kurumların kadro imkânları ve teşkilat yapıları dikkate alınarak karşılanacağı, başvuran tarafından ise Kurumumuza sadece engelli sağlık kurulu raporunun ibraz edildiği, söz konusu mazeret kapsamında, Mersin Defterdarlığının kadro imkanları ele alındığında ise, 16 adet hizmetlinin 7 adedinin şehit ve gazi yakını olarak atanmış olmaları nedeniyle 2018/4 Nolu Başbakanlık Genelgesi gereğince büro hizmetlerinde çalıştırıldığı, ayrıca başvuranın görev yapmakta olduğu Muhakemat Müdürlüğünün iki katta birden hizmet vermeye başlaması sebebiyle, Gümrük Saymanlık Müdürlüğünde görev yapan hizmetli kadrosundaki personelin başvuran yanında Muhakemat Müdürlüğünde görevlendirildiği, ayrıca anılan Yönetmelikte velayet altındaki çocuğun eğitim durumuna bağlı olarak yer değiştirme hakkından yararlanılabileceğine ilişkin hüküm bulunmadığı hususları birlikte göz önünde bulundurularak, ilgili idare tarafından kendisine tanınan takdir yetkisinin kamu yararı ve hizmet gerekleri kriterlerinin gözetilmesi suretiyle kullanıldığı değerlendirilmektedir.
14. Kurumumuzca yapılan inceleme ve araştırma neticesinde, yukarıda sözü edilen mevzuat hükümleri kapsamında yapılan açıklamalar doğrultusunda, ilgili idarenin başvuranın naklen atanma talebinin reddedilmesi yönünde tezahür eden idari işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırı bir durum bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
15. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmede, şikayet başvurusu kapsamında, idarenin, başvurana ilişkin işlemlerle ilgili bilgi ve belgeleri süresi içerisinde ve gerekçeli olarak kurumumuza gönderdiği, bu anlamda “kararların gerekçeli olması” ve “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun hareket ettiği ancak, başvuru sahibine verdiği cevapta idari işleme karşı hangi sürede hangi mercie başvurabileceğini göstermediği bu nedenle de
karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, idarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
16. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Mersin İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE;
Kararın, BAŞVURANA ve MERSİN DEFTERDARLIĞINA tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi