Aile birliği mazeretiyle yer değiştirme talebinin hizmet ihtiyacı gerekçesiyle reddi ve idarenin takdir yetkisi değerlendirmesi (KDK)

2.3) Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü Personeli Atama ve Yer Değiştirme Esaslarına İlişkin

Yönetmeliğin 12 nci maddesinin beşinci fıkrasındaki; “Aile birliği mazeretine bağlı atanma talepleri, her yıl ocak, nisan ve ağustos aylarının 15 ine kadar Genel Müdürlük otomasyon sistemi üzerinden alınır, durumu uygun olanların atamaları takip eden ayın 15 ine kadar yapılır.” hükmü gereği başvuranın 2021 yılı mazeret atama dönemlerinde talepte bulunmasının uygun olacağı, İfade edilmiştir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

3) 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın;

3.1) “Ailenin Korunması ve Çocuk Hakları” başlıklı 41 inci maddesinin ikinci fıkrasında;

“Aile, Türk toplumunun temelidir… Devlet, ailenin huzur ve refahı ile özellikle ananın ve çocukların korunması… için gerekli tedbirleri alır, teşkilatı kurar.”

3.2) “Devletin iktisadî ve sosyal ödevlerinin sınırları” başlıklı 65 inci maddesinde, “Devlet,

sosyal ve ekonomik alanlarda Anayasa ile belirlenen görevlerini, bu görevlerin amaçlarına uygun öncelikleri gözeterek malî kaynaklarının yeterliliği ölçüsünde yerine getirir.”

3.3) “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü

maddesinde; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.

Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği

Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikayetleri inceler.”

3.4) “Yönetmelikler” başlıklı 124 üncü maddesinde; “Başbakanlık, bakanlıklar ve kamu

tüzelkişileri, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve tüzüklerin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla, yönetmelikler çıkarabilirler…”

4) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci

maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”

5) 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun “Yer değiştirme suretiyle atanma” başlıklı

72 inci maddesinin ikinci fıkrasında; “Yeniden veya yer değiştirme suretiyle yapılacak

atamalarda; aile birimini muhafaza etmek bakımından kurumlar arasında gerekli koordinasyon sağlanarak memur olan diğer eşin de isteği halinde ataması, atamaya tabi tutulan memurun atandığı yere 74 ve 76 ncı maddelerde belirtilen esaslar çerçevesinde yapılır. Yer değiştirme suretiyle atanmaya tabi memurun atandığı yerde eşinin atanacağı teşkilatın bulunmaması ya da teşkilatı olmakla birlikte niteliğine uygun münhal bir görev bulunmaması ve ilgilinin de talebi halinde, bu personele eşinin görev süresi ile sınırlı olmak üzere aşağıdaki şartlarda izin verilebilir. (…) Bu suretle izin verilenlere, (…) Memurların atanamayacakları yerler ve bu yerlerdeki görevler ile kurumların özellik arz eden görevlerine atanabilmeleri için hangi kademelerde ne kadar hizmet etmeleri gerektiği ve yer değiştirme ile ilgili atama esasları Devlet Personel Başkanlığınca hazırlanacak bir yönetmelikle belirlenir. Kurumlar atamaya tabi olacak personeli için bu yönetmelik esaslarına göre Devlet Personel Başkanlığının görüşünü almak suretiyle bir personel ve atama planı hazırlar.”

6) Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmeliğin,

6.1) “Temel ilkeler” başlıklı 4 üncü maddesinde; “a)Yer değiştirme suretiyle atamalarda

kadro imkânları gözönünde bulundurulur. b)Yer değiştirme suretiyle atamalar, ekonomik, sosyal, kültürel ve ulaşım şartları yönünden benzerlik ve yakınlık gösteren iller gruplandırılmak suretiyle oluşturulan bölgeler arasında yapılır. c)Bu atamalarda, memurların bölgeler arasında adil ve dengeli dağılmasını sağlamak esastır.”

6.2) “Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarda Gözönünde Bulundurulacak Hususlar”

başlıklı 9 uncu maddesinde; “Yer değiştirme suretiyle atanmalar, Devlet Memurlarının dengeli bir şekilde dağılımını sağlamak için öğrenimi, uzmanlığı, iş tecrübesi, mesleki bilgisi gibi özellikleri ile boş kadro durumu gözönünde bulundurularak kurumlarınca hazırlanan bir plan dahilinde yapılır. (…)”

6.3) “Memurun İsteği Üzerine Yapılabilecek Yer Değiştirmeler” başlıklı 12 inci

maddesinde; “Sağlık, aile birliği ve can güvenliği mazeretlerinin belgelendirilmesi halinde, hizmet bölgelerindeki ve/veya hizmet alanlarındaki zorunlu çalışma süreleri tamamlanmadan memurun isteği üzerine yer değiştirme suretiyle ataması yapılabilir.…”

6.4) “Aile Birliği Mazeretine Bağı Yer Değişikliği” başlıklı 14 üncü maddesinde, “Aile

birliği mazeretine dayanarak yer değişikliği memurun; (…) b)Kamu personeli olmayan eşinin, talep edilen yerde başvuru tarihi itibarıyla son iki yıl içinde 360 gün sosyal güvenlik primi ödemek suretiyle kendi adına veya bir hizmet akdi ile işverene bağlı olarak çalışmış ve halen çalışıyor olması halinde bu durumda olan eşin bulunduğu yere, (…) atanması suretiyle yapılabilir. (…) Aile birliği mazeretine dayanarak yer değiştirme isteğinde bulunan memur, eşinin kamu kurum ve kuruluşlarında kamu personeli olarak çalıştığına veya atanmayı talep ettiği yerde eşinin başvuru tarihi itibarıyla son iki yıl içinde 360 gün sosyal güvenlik primi ödemek suretiyle kendi adına veya bir hizmet akdi ile işverene bağlı olarak halen çalıştığına (…) ilişkin belgeyi kurumuna ibraz etmekle yükümlüdür. Ayrıca yer değiştirme başvurusuna, evlilik durumunu kanıtlayan belgenin de eklenmesi gerekir.”

7) Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü Personeli Atama ve Yer Değiştirme Esaslarına

İlişkin Yönetmeliğin “Genel ilkeler” başlıklı 5 inci maddesinde, “ (1) Bu Yönetmeliğin uygulanması ile ilgili olarak; a) Yapılacak atamalarda kadro imkanları ile hizmet ihtiyacının göz önünde bulundurulması, b) Personelin birimler arasında hizmet gerekleri de dikkate alınarak, adil ve dengeli dağılımınınsağlanması, c) Atamalarda, görevlendirmeler dahil, Genel Müdürlük tarafından belirlenen ve olması gereken kadro sayısının aşılmaması, ç) Yapılacak atamalarda aile birliğinin korunması, ilkeleri esastır.”

Düzenlemelerine yer verilmiştir.

IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE

ÖNERİSİ

8) Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya

kapsamı birlikte değerlendirilerek hazırlanan “Ret Kararı Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme

9) Başvuran 1 numaralı paragrafta belirtildiği üzere; aile birliği mazereti nedeniyle yer

değişikliği için gerekli şartları taşıması nedeniyle eşinin nüfus bilgilerine göre Adana iline atamasının yapılmasını talep etmektedir.

10) Anayasamızın 128 inci maddesinde, memurların ve diğer kamu görevlilerinin

niteliklerinin, atanmalarının, görev ve yetkilerinin, hakları ve yükümlülüklerinin, aylık ve ödeneklerinin ve diğer özlük işlerinin kanunla düzenleneceği belirtilmiş, 41 inci maddesi ile de ailenin, Türk toplumunun temeli olduğu ve eşler arasında eşitliğe dayandığı vurgulanıp, Devlete, ailenin korunması için gerekli düzenlemeleri yapması ve teşkilatı kurması konusunda ödevler yüklenmiştir. Bu Anayasal hükümler doğrultusunda çıkarılan

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu ile genel hükümler belirlenmiş, yer değiştirme ile

ilgili atama esaslarının Devlet Personel Başkanlığınca hazırlanacak bir yönetmelikle düzenleneceği hüküm altına alınmıştır. Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle

Atanmalarına İlişkin Yönetmelikle de memurun aile birliği mazeretine dayanarak yer değişikliği talebinde bulunabileceği belirtilmiştir. Bu hususta idareye takdir yetkisi tanındığı aşikârdır.

11) Diğer taraftan, Anayasanın 65 inci maddesinde yer alan Devletin sosyal ve ekonomik

alanlarda Anayasa ile belirlenen görevlerini, bu görevlerin amaçlarına uygun öncelikleri gözeterek malî kaynaklarının yeterliliği ölçüsünde yerine getirmesi de gerekmektedir.

Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmelik ile yer değiştirme suretiyle atanma taleplerinin, Devlet Memurlarının adil ve dengeli bir şekilde dağılımının sağlanması için memurun uzmanlığı, iş tecrübesi, mesleki bilgisi gibi özellikleri ile boş kadro durumu göz önünde bulundurularak değerlendirilmesi gerektiği hüküm altına alınmıştır.

12) Ayrıca Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü Personeli Atama ve Yer Değiştirme Esaslarına

İlişkin Yönetmeliğin “Genel ilkeler” başlıklı 5 inci maddesi gereğince yapılacak atamalarda kadro imkanları ile hizmet ihtiyacının göz önünde bulundurması, personelin birimler arasında hizmet gerekleri de dikkate alınarak, adil ve dengeli dağılımının sağlaması, yine atamalarda, görevlendirmeler dahil, Genel Müdürlük tarafından belirlenen ve olması gereken kadro sayısının aşılmaması ve yapılacak atamalarda aile birliğinin korunması ilkelerinin esas alınması gerektiği ifade edilmektedir.

13) Bu kapsamda şikâyet konusu somut olay incelendiğinde, başvuranın Doğubeyazıt Tapu

Müdürlüğü bünyesinde tekniker olarak görev yaptığı, eşinin ise Adana ilinde özel sektörde çalıştığı, başvuranın Adana iline eş durumu mazereti gerekçesiyle yaptığı başvurunun başvuranın Doğubayazıt Tapu Müdürlüğünde işlem yapan personel normunun 7 olmasına rağmen 5 personel ile hizmet vermesi ve başvuranın atanması halinde bu sayının 4’e düşecek olması nedeniyle yerine getirilmediği anlaşılmaktadır.

14) Danıştay 5 inci Dairesinin E: 1991/3950, K:1995/956 sayılı ve 13/03/1995 tarihli

Kararında; “…Her idari işlem gibi, eş durumuna dayalı yer değiştirme taleplerinin reddine ilişkin işlemlerin de hukuken geçerli ve kabul edilebilir sebeplere dayanması gerektiğini de burada vurgulamak zorunludur. Olayda, ebe-hemşire olan eşinin istek üzerine Samandağ Devlet Hastanesine atandığı anlaşılmış ise de, ilkokul öğretmeni olan davacının eş durumunu öne sürerek yaptığı yer değiştirme başvurusunun hukuken haklı ve geçerli nedenlere dayanılmadan reddedildiği anlaşıldığından, bu gerekçeye dayalı olarak söz konusu işlemin iptali yolunda verilen İdare Mahkemesi kararında hukuki isabetsizlik görülmemiştir…” denilmektedir.

15) Yukarıdan bu yana tüm açıklananlar, mevzuat, yargı kararları ve tüm dosya kapsamı

birlikte değerlendirildiğinde; yukarıda sözü edilen Devlet Memurlarının Yer Değiştirme

Suretiyle Atanmalarına Dair Yönetmeliğin 14 üncü maddesi hükmü uyarınca eş durumu özründen, eşi kamu personeli olmayıp, talep edilen yerde kesintisiz son iki yıl içinde 360 gün sosyal güvenlik primi ödemek suretiyle kendi adına veya bir hizmet akdi ile işverene bağlı olarak çalışmış ve halen çalışıyor olanların da faydalanabildiği, eşi Adana ilinde özel sektörde çalışan başvuranın anılan Yönetmelik hükmü uyarınca eş durumu özründen yararlanma olanağının bulunduğu, ancak ilgili mevzuat gereğince İdarenin kadro imkanları ile hizmet ihtiyacını da göz önünde bulundurarak karar vermesi gerektiği, bu kapsamda başvuranın 18/05/2018 tarihinden itibaren Doğubayazıt Tapu Müdürlüğünde görev yapmaya başladığı, başvuranın eşinin son iki yıl içinde 360 gün sosyal güvenlik primi ödeme şartını yakın zamanda yerine getirebildiği, ayrıca başvuranın eşinin Adana ilinde özel sektörde çalıştığı sebebinden başka geçerli ve kabul edilebilir bir gerekçe öne süremediği, özel sektörde çalışan eşine Ağrı ilinde iş aradığına ve bununda olumsuz sonuçlandığına dair bilgi, belge ve delil sunmadığı gibi iddia da etmediği, dosya içerisinde bunlara dair kabul edilebilir bilgi, belge ve bulguya rastlanmadığı, İdarenin başvuranın aile birliği mazeretine istinaden 2021 yılı atama döneminde talepte bulunması halinde personel ihtiyaçları da göz önünde bulundurularak atanma talebini değerlendirileceğini ifade ederek uzlaşmacı bir tavır içerisinde oluğu, ancak halihazırda başvuranın görev yeri olan

Doğubayazıt Tapu Müdürlüğünde işlem yapan personel normunun 7 olmasına rağmen 5 personel ile hizmet vermesi ve başvuranın atanması halinde bu sayının 4’e düşecek olması nedeniyle başvuranın atanma talebinin hizmet ihtiyacı gerekçesiyle reddedildiği, bu kapsamda İdarenin ilgili mevzuat çerçevesinde hukuken geçerli ve kabul edilebilir sebeplere dayanılarak işlem tesis ettiği anlaşıldığından İdarenin işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı sonuç ve kanaatine ulaşılmıştır.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme

16) 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği

Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 6 ncı maddesinde iyi yönetim ilkelerine yer verilmiş olup; idare tarafından, Kurumumuzca talep edilen bilgi ve belgeler süresi içinde gönderildiğinden ve Gönderme Kararımız üzerine hem başvurana hem de Kurumumuza kısa sürede cevap verdiğinden “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkesine uygun hareket edildiği; ancak, başvuranın talebini reddederken bu işlem karşısında hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğinin gösterilmemiş olması sebebiyle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uyulmadığı tespit edilmiş olup, idareden bundan böyle bu ilkeye de uyması beklenmektedir.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

17) 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu kararın başvurana

tebliğ tarihinden itibaren, ilgili İdarelerin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup, Erzurum İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.

VII.KARAR

Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre, başvurunun REDDİNE, Kararın BAŞVURANA ve TAPU VE KADASTRO GENEL MÜDÜRLÜĞÜNE tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.

e-imzalıdır

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi