|
ÖZET: Başvuran, aile birliği ve sağlık mazereti gerekçesiyle Şanlıurfa iline atanmasını talep etmiştir. Ancak, ilgili mevzuat çerçevesinde sağlık ve aile birliği mazeret şartlarını taşımadığı gerekçesiyle bu talep reddedilmiştir. Başvuranın Hakkâri Gençlik ve Spor İl Müdürlüğü’nde şube müdürü olarak görev yaptığı, ancak ailesinin depremden olumsuz etkilendiği ve kayınvalidesinin sağlık sorunları bulunduğu belirtilmiştir. Mevcut kadro imkanları dahilinde Hakkâri’de hizmete ihtiyaç olduğu da ifade edilmiştir.
Yapılan değerlendirmede, başvuranın ailevi mazeretlerinin makul bulunduğu ve Şanlıurfa ilinde boş kadroların mevcut olduğu göz önünde bulundurularak, başvuranın atanmasının hakkaniyet çerçevesinde uygun olacağı sonucuna varılmıştır. Anayasa ve ilgili yönetmelikler doğrultusunda, aile birliği ve sağlık mazeretleri dikkate alınarak, başvuranın bir sonraki atama döneminde Şanlıurfa iline atanmasının hukuka uygun olacağı belirtilmiştir. Bu karar, kamu görevlilerinin ailevi kaygılardan uzak bir biçimde kamu hizmetlerini etkin bir şekilde yürütmeleri için gerekli ortamı sağlamayı amaçlamaktadır. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2023/13094-S.23.20691
BAŞVURU NO : 2023/5911
KARAR TARİHİ : 16/10/2023
TAVSİYE KARARI ,TCKN:
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : GENÇLİK VE SPOR BAKANLIĞI
Atanma talebi hakkındadır.
BAŞVURUNUN KONUSU :
BAŞVURU TARİHİ : 25/04/2023
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Başvuran, Kurumumuza yaptığı başvurusunda, özetle; Şanlıurfa Genlik ve Spor İl
Müdürlüğünde görev yapmakta iken, Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği neticesinde; Personel Genel
Müdürlüğünün 26.08.2022 tarihli ve sayılı atama onayı ile şube müdürü olarak Hakkâri Gençlik ve
Spor İl Müdürlüğüne atandığını, ailesinin Şanlıurfa ilinde ikamet etmesi nedeniyle depremden olumsuz etkilendiğini, bu nedenle ailesinin yanında bulunarak ailesine destek olmak istediğini belirterek, Şanlıurfa
Gençlik ve Spor İl Müdürlüğüne atanmayı veya görevlendirilmeyi talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Gençlik ve Spor Bakanlığı Personel Genel Müdürlüğünün 24/5/2023 tarihli ve E.
– sayılı yazısı ve eklerinde, özetle;
2.2) Başvuranın Şanlıurfa Gençlik ve Spor İl Müdürlüğü bünyesinde Şef olarak görev yapmakta iken
Bakanlığın Personel Planlama Sistemi üzerinden alınan veriler doğrultusunda İl Müdürlüklerinin personel ihtiyacı tespit edilmesine bağlı olarak Hakkari ilinde ihtiyaç olması sebebiyle 2021 Yılı Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Sınavında başarı göstererek kendi tercihi ile Hakkari iline Şube Müdürü olarak atamasının yapıldığı,
2.3) Başvuranın 2022 Yılı Kış Dönemi Kurumiçi Atama, Nakil ve Yer Değiştirme Döneminde yapmış
olduğu tayin talebine yönelik Kamu Denetçiliği Kurumuna yapmış olduğu başvuruda; “… kayınvalidem çeşitli kronik hastalıkları nedeniyle yatalak olup, bakımı ve diğer ihtiyaçları ile eşim ilgilendiğinden
Şanlıurfa iline tayin edilmem …” mazeretini konu alan ilgi yazı başvurunun incelendiği, Devlet
Memurlarının Yer Değiştirmesi Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmeliğinin “Aile Birliği Mazeretine
/
Bağlı Yer Değişikliği” konu başlıklı 14/a ve 14/d maddelerinde sırasıyla “Kamu personeli olan eşinin, kurum içi yer değiştirme suretiyle atanma imkânının olmaması veya mevzuatı uyarınca eşin zorunlu yer değiştirmeye tabi tutulan bir görevde bulunması ve Kamu personeli olmayan eşin ise talep edilen yerde başvuru tarihi itibarıyla son iki yıl içinde 360 gün sosyal güvenlik primi ödemek suretiyle kendi adına veya bir hizmet akdi ile işverene bağlı olarak çalışmış ve halen çalışıyor olması belgelendirmesi gerekir.” hükmü gereği başvuranın 2022 Yılı Kış Dönemi başvurusu incelendiğinde eşi ile ilgili böyle bir belge bulunamadığı,
2.4) Mezkûr Yönetmeliğin “Sağlık Mazeretine Bağlı Yer Değişikliği” konu başlıklı 13 üncü
maddesinde “Memurun sağlık mazeretine dayanarak yer değiştirme talebinde bulunabilmesi için; kendisi, eşi, annesi, babası, bakmakla yükümlü olduğu çocukları ve yargı kararı ile vasi tayin edildiği kardeşinin hastalığının görev yaptığı yerde tedavisinin mümkün olmadığı veya mevcut görev yerinin söz konusu kişilerin sağlık durumunu tehlikeye düşüreceğini eğitim ve araştırma hastanesi veya üniversite hastanesinden alınacak sağlık kurulu raporu ile belgelendirmesi gerekir.” hükmü gereği başvuranın 2022
Yılı Kış Dönemi başvurusu incelendiğinde mevcut görev yeri olan Hakkâri ilinden tedavisinin mümkün olmadığına dair bir belge bulunmadığı,
2.5) Başvuranın tayin talebinin, ilgili mevzuat çerçevesinde sağlık ve aile birliği mazeret şartlarını
taşımadığından mevcut kadro imkanları dâhilinde ve il müdürlüklerinin personel anlamında sıkıntıya düşmemesi açısından atamaya yetkili makamın takdirinde olumsuz olarak değerlendirildiği, bir sonraki tayin dönemi olan 2023 Yılı Yaz Dönemi Kurumiçi Atama, Nakil ve Yer Değiştirme Döneminde başvuru yapılması halinde yeniden değerlendirileceği, İfade edilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3) 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın;
3.1) “Ailenin Korunması ve Çocuk Hakları” başlıklı 41 inci maddesinin ikinci fıkrasında; “Aile,
Türk toplumunun temelidir… Devlet, ailenin huzur ve refahı ile özellikle ananın ve çocukların korunması…
için gerekli tedbirleri alır, teşkilatı kurar.”
3.2) “Devletin iktisadî ve sosyal ödevlerinin sınırları” başlıklı 65 inci maddesinde, “Devlet, sosyal
ve ekonomik alanlarda Anayasa ile belirlenen görevlerini, bu görevlerin amaçlarına uygun öncelikleri gözeterek malî kaynaklarının yeterliliği ölçüsünde yerine getirir.”
3.3) “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde;
“Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikayetleri inceler.”
3.4) “Yönetmelikler” başlıklı 124 üncü maddesinde; “Başbakanlık, bakanlıklar ve kamu tüzelkişileri,
kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve tüzüklerin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla, yönetmelikler çıkarabilirler…”
4) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci
maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”
5) 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun “Yer değiştirme suretiyle atanma” başlıklı 72 inci
maddesinin ikinci fıkrasında; “Yeniden veya yer değiştirme suretiyle yapılacak atamalarda; aile birimini muhafaza etmek bakımından kurumlar arasında gerekli koordinasyon sağlanarak memur olan diğer eşin de isteği halinde ataması, atamaya tabi tutulan memurun atandığı yere 74 ve 76 ncı maddelerde belirtilen esaslar çerçevesinde yapılır. Yer değiştirme suretiyle atanmaya tabi memurun atandığı yerde eşinin atanacağı teşkilatın bulunmaması ya da teşkilatı olmakla birlikte niteliğine uygun münhal bir görev bulunmaması ve ilgilinin de talebi halinde, bu personele eşinin görev süresi ile sınırlı olmak üzere aşağıdaki şartlarda izin verilebilir. (…) Bu suretle izin verilenlere, (…) Memurların atanamayacakları yerler ve bu yerlerdeki görevler ile kurumların özellik arz eden görevlerine atanabilmeleri için hangi kademelerde ne kadar hizmet etmeleri gerektiği ve yer değiştirme ile ilgili atama esasları Devlet Personel Başkanlığınca hazırlanacak bir yönetmelikle belirlenir. Kurumlar atamaya tabi olacak personeli için bu yönetmelik esaslarına göre Devlet Personel Başkanlığının görüşünü almak suretiyle bir personel ve atama planı hazırlar.”
6) Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmeliğin,
6.1) “Temel ilkeler” başlıklı 4 üncü maddesinde; “a)Yer değiştirme suretiyle atamalarda kadro
imkânları gözönünde bulundurulur. b)Yer değiştirme suretiyle atamalar, ekonomik, sosyal, kültürel ve ulaşım şartları yönünden benzerlik ve yakınlık gösteren iller gruplandırılmak suretiyle oluşturulan bölgeler arasında yapılır. c)Bu atamalarda, memurların bölgeler arasında adil ve dengeli dağılmasını sağlamak esastır.”
6.2) “Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarda Gözönünde Bulundurulacak Hususlar” başlıklı 9
uncu maddesinde; “Yer değiştirme suretiyle atanmalar, Devlet Memurlarının dengeli bir şekilde dağılımını sağlamak için öğrenimi, uzmanlığı, iş tecrübesi, mesleki bilgisi gibi özellikleri ile boş kadro durumu gözönünde bulundurularak kurumlarınca hazırlanan bir plan dahilinde yapılır. (…)”
6.3) “Memurun İsteği Üzerine Yapılabilecek Yer Değiştirmeler” başlıklı 12 inci maddesinde;
“Sağlık, aile birliği ve can güvenliği mazeretlerinin belgelendirilmesi halinde, hizmet bölgelerindeki ve/veya hizmet alanlarındaki zorunlu çalışma süreleri tamamlanmadan memurun isteği üzerine yer değiştirme suretiyle ataması yapılabilir.…”
6.4) “Sağlık Mazeretine Bağlı Yer Değişikliği” başlıklı 13 üncü maddesinde, “Memurun sağlık
mazeretine dayanarak yer değiştirme talebinde bulunabilmesi için; kendisi, eşi, annesi, babası, bakmakla yükümlü olduğu çocukları ve yargı kararı ile vasi tayin edildiği kardeşinin hastalığının görev yaptığı yerde tedavisinin mümkün olmadığı veya mevcut görev yerinin söz konusu kişilerin sağlık durumunu tehlikeye düşüreceğini eğitim ve araştırma hastanesi veya üniversite hastanesinden alınacak sağlık kurulu raporu ile belgelendirmesi gerekir.”
6.5) “Aile Birliği Mazeretine Bağı Yer Değişikliği” başlıklı 14 üncü maddesinde, “Aile birliği
mazeretine dayanarak yer değişikliği memurun; (…) d) Kamu personeli olmayan eşinin, talep edilen yerde başvuru tarihi itibarıyla son iki yıl içinde 360 gün sosyal güvenlik primi ödemek suretiyle kendi adına veya bir hizmet akdi ile işverene bağlı olarak çalışmış ve halen çalışıyor olması halinde bu durumda olan eşin bulunduğu yere, (…) atanması suretiyle yapılabilir. (…) Aile birliği mazeretine dayanarak yer değiştirme isteğinde bulunan memur, eşinin kamu kurum ve kuruluşlarında kamu personeli olarak çalıştığına veya atanmayı talep ettiği yerde eşinin başvuru tarihi itibarıyla son iki yıl içinde 360 gün sosyal güvenlik primi ödemek suretiyle kendi adına veya bir hizmet akdi ile işverene bağlı olarak halen çalıştığına (…) ilişkin
/
belgeyi kurumuna ibraz etmekle yükümlüdür. Ayrıca yer değiştirme başvurusuna, evlilik durumunu kanıtlayan belgenin de eklenmesi gerekir.”
Düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
7) Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; hazırlanan tavsiye kararı önerisi
Kamu Başdenetçisine sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
8) Başvuran 1 numaralı paragrafta belirtildiği üzere; aile birliği ve sağlık mazereti gerekçesiyle
Şanlıurfa iline atamasının yapılmasını veya görevlendirilmeyi talep etmektedir.
9) Anayasamızın 128 inci maddesinde, memurların ve diğer kamu görevlilerinin niteliklerinin,
atanmalarının, görev ve yetkilerinin, hakları ve yükümlülüklerinin, aylık ve ödeneklerinin ve diğer özlük işlerinin kanunla düzenleneceği belirtilmiş, 41 inci maddesi ile de ailenin, Türk toplumunun temeli olduğu ve eşler arasında eşitliğe dayandığı vurgulanıp, Devlete, ailenin korunması için gerekli düzenlemeleri yapması ve teşkilatı kurması konusunda ödevler yüklenmiştir. Bu Anayasal hükümler doğrultusunda çıkarılan 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu ile genel hükümler belirlenmiş, yer değiştirme ile ilgili atama esaslarının Devlet Personel Başkanlığınca hazırlanacak bir yönetmelikle düzenleneceği hüküm altına alınmıştır. Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmelikle de memurun aile birliği mazeretine dayanarak yer değişikliği talebinde bulunabileceği belirtilmiştir. Bu hususta idareye takdir yetkisi tanındığı aşikârdır.
10) Diğer taraftan, Anayasanın 65 inci maddesinde yer alan Devletin sosyal ve ekonomik alanlarda
Anayasa ile belirlenen görevlerini, bu görevlerin amaçlarına uygun öncelikleri gözeterek malî kaynaklarının yeterliliği ölçüsünde yerine getirmesi de gerekmektedir. Devlet Memurlarının Yer
Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmelik ile yer değiştirme suretiyle atanma taleplerinin, Devlet Memurlarının adil ve dengeli bir şekilde dağılımının sağlanması için memurun uzmanlığı, iş tecrübesi, mesleki bilgisi gibi özellikleri ile boş kadro durumu göz önünde bulundurularak değerlendirilmesi gerektiği hüküm altına alınmıştır.
11) Bu kapsamda şikâyet konusu somut olay incelendiğinde, başvuranın Hakkâri Gençlik ve Spor İl
Müdürlüğü’nde şube müdürü olarak görev yaptığı, Şanlıurfa iline atanma talebinde bulunduğu, ancak ilgili mevzuat çerçevesinde sağlık ve aile birliği mazeret şartlarını taşımadığından mevcut kadro imkânları dâhilinde hizmetine Hakkâri İlinde ihtiyaç olduğu gerekçesiyle atanma talebinin reddedildiği, akabinde 21/08/2023 tarihinde Hakkari Gençlik ve Spor İl Müdürlüğü Şube
Müdürlüğü kadrosundan feragat ederek daha önceki kadrosunun bulunduğu Şanlıurfa İl Müdürlüğü şef kadrosuna tekrar atanmak istemiyle Hakkari Gençlik ve Spor İl Müdürlüğüne başvuruda bulunduğu, söz konusu tayin dilekçesinin “Yukarıda adı geçen Şube Müdürümüz dile getirmiş olduğu mazereti tarafımızca da bilinmekte olup, dilekçesinde dile getirmiş olduğu tayin talebinin yeniden değerlendirilerek naklen atanması müdürlüğümüzce uygun görülmekte olup, Genel
Müdürlüğümüzce de uygun görülmesi halinde; Gereğinin yapılmasını arz ederim.” denilmek suretiyle 24/08/2023 tarihinde Gençlik ve Spor Bakanlığına gönderildiği, ancak Bakanlıkça herhangi bir işlem tesis edilmediği anlaşılmaktadır.
12) Yukarıdan bu yana tüm açıklananlar, mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte
değerlendirildiğinde; yukarıda sözü edilen Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına
Dair Yönetmeliği çerçevesinde başvuranın sağlık ve aile birliği mazeret şartlarını yerine getiremediği anlaşılmakla birlikte, kayınvalidesinin çeşitli kronik hastalıkları nedeniyle hasta olması ve eşinin bakımına ihtiyacı olması, ailesinin Şanlıurfa ilinde meydana gelen deprem nedeniyle kendisinin desteğine ihtiyacı olması vb. ailevi sebeplerle Şanlıurfa iline atanmak veya görevlendirilmek istediği, söz konusu ailevi mazeretlerin başvuranın hâlihazırdaki görev yeri olan Hakkâri Gençlik ve Spor İl Müdürlüğünce de makul görülerek naklen atanmasında sakınca görülmediğinin bildirildiği, ayrıca başvuranın 14/10/2022 tarihli başvurusu ile Şanlıurfa Gençlik ve Spor İl Müdürlüğüne görevlendirme talebinde bulunduğu, söz konusu görevlendirme talebinin Şanlıurfa Gençlik ve Spor İl Müdürlüğünce Mali İşler Şube Müdürlüğünün iş ve işlemlerinin yoğunluğu ve devamlılığın önem arz etmesi nedeniyle tecrübeli yönetici personel ihtiyacı nedeniyle uygun görüldüğü, hâlihazırda görev yeri olan Hakkâri ilinde boş şube müdürü kadrosunun 4 olduğu, Şanlıurfa ilinde ise boş şube müdürü kadrosunun 8 olduğu dikkate alındığında başvuranın Şanlıurfa ilinde hizmetine ihtiyaç duyulduğunun açık olduğu, başvuranın Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği
Sınavı ile elde ettiği şube müdürü unvanından feragat etmek istemesinden de anlaşıldığı üzere mevcut görev yerinde aileden uzak çalışma durumunun başvuranı olumsuz etkilediği, başvuranın atanabileceği boş kadroların da olduğu dikkate alındığında aileyi parçalanmaktan kurtarmak, bireylerini bir arada tutmak suretiyle ailenin huzur ve mutluluğunu devam ettirmek ve bu yolla kamu görevlilerinin ailevi kaygılardan uzak bir biçimde kamu hizmetlerini verimli, etkin ve sağlıklı bir biçimde yürütmeleri için gerekli ortamı sağlamak bakımından yönetimin yönetim olmaktan kaynaklı takdir yetkisini başvuranı Şanlıurfa iline atamak suretiyle kullanmasının hakkaniyet çerçevesinde uygun olacağı anlaşılmış olup, bir sonraki atama döneminde başvuranın Şanlıurfa iline atamasının yapılmasının hukuka ve hakkaniyete uygun olacağı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
13) 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu
Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 6 ncı maddesinde iyi yönetim ilkelerine yer verilmiş olup; idare tarafından, Kurumumuzca talep edilen bilgi ve belgeler süresi içinde gönderildiğinden ve Gönderme Kararımız üzerine hem başvurana hem de Kurumumuza kısa sürede cevap verdiğinden “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkesine uygun hareket edildiği; ancak, başvuranın talebini reddederken bu işlem karşısında hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğinin gösterilmemiş olması sebebiyle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uyulmadığı tespit edilmiş olup, idareden bundan böyle bu ilkeye de uyması beklenmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
14) 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ
tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa)
dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup, Van İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN KABULÜNE; Başvuranın bir sonraki atama döneminde Şanlıurfa iline atamasının yapılması hususunda GENÇLİK VE
SPOR BAKANLIĞINA TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
/
6328 sayılı Kanunun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, Gençlik ve Spor Bakanlığınca bu karar
üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın BAŞVURANA ve GENÇLİK VE SPOR BAKANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi