|
ÖZET: Başvuran, İstanbul’da ebe olarak görev yaparken eşi Sakarya’da çalıştığı için aile birliğinin sağlanması amacıyla tayin talebinde bulunmuştur. Sağlık Bakanlığı, eşinin görev yaptığı kurumla gerekli koordinasyonu sağlamadan, üst kurum olan Gelir İdaresi Başkanlığı ile yazışarak talebi reddetmiştir. Başvuran, bu durumun yönetmeliklere aykırı olduğunu ve aile birliğinin korunması için tayin talebinin kabul edilmesi gerektiğini savunmuştur.
Danıştay, başvuranın talebinin reddedilmesinin hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğuna karar vermiştir. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu ve ilgili yönetmeliklere göre, aile birliğinin sağlanması için kurumlar arası koordinasyonun sağlanması gerektiği belirtilmiştir. İdarenin, başvuranın eşinin atanmasında mevzuat açısından bir engel olmadığını kabul etmesine rağmen, tayin talebini reddetmesi, aile birliğini koruma amacına uygun düşmemektedir. Sonuç olarak, başvuranın Sakarya iline tayin talebinin kabul edilmesi yönünde Sağlık Bakanlığına tavsiye kararı verilmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2022/4769-S.22.7236
BAŞVURU NO : 2021/21778
KARAR TARİHİ : 07/04/2022
TAVSİYE KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : SAĞLIK BAKANLIĞI
İstanbul Ümraniye Eğitim ve Araştırma Hastanesinde ebe olarak görev
BAŞVURUNUN KONUSU :
yapan başvuranın Sakarya iline aile birliği mazeretine bağlı yer değişikliğinin yapılması talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 24/12/2021
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran, İstanbul Ümraniye Eğitim ve Araştırma Hastanesinde 17/09/2018 tarihinden beri 657 sayılı
DMK’ya tabi kadrolu olarak görev yapmakta olduğunu, eşi ise Sakarya Vergi
Dairesi Başkanlığı Sapanca Vergi Dairesi Müdürlüğünde kadrosunda 657 sayılı DMK’ya tabi kadrolu olarak görev yapmakta olduğunu, çalışmakta olduğu kurum olan Ümraniye Eğitim ve
Araştırma Hastanesine vermiş olduğu 02/12/2021 tarihli dilekçe ile eşinin görev yapmakta olduğu Sakarya
İline aile birliğinin sağlanması amacıyla eş durumu sebebiyle tayininin yapılmasını talep ettiğini, Sağlık
Bakanlığı Yönetim Hizmetleri Genel Müdürlüğünün 17/12/2021 tarihli sayılı İstanbul İl Sağlık
Müdürlüğüne gönderdiği cevap yazısında özetle; Sağlık Bakanlığı ve Bağlı Kuruluşları Atama ve Yer
Değiştirme Yönetmeliğine istinaden eşinin görev yapmakta olduğu kurum ile gerekli koordinasyonun sağlandığı, eşinin mevzuatı açısından İstanbul İline tayininin yapılmasında engel bir durumun olmadığı, görev yaptığı İl olan İstanbul İlinde Sakarya İline nazaran personel ihtiyacının daha fazla olduğu gerekçeleriyle talebinin reddedildiğini, Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin
Yönetmeliğin, Aile Birliği Mazeretine Bağlı Yer Değişikliği başlıklı 14.maddesinin c) bendinde “Aile birliği mazeretine dayanarak yer değişikliği memurun; Eşlerin farklı kurumda çalışıyor olması halinde kurumlar arasında gerekli koordinasyon sağlanmak suretiyle her iki kurumun da öncelikli hizmet ihtiyacının bulunduğu yere atanması suretiyle yapılabilir.” denilmekte olduğunu, yine Sağlık Bakanlığı ve bağlı kuruluşları atama ve yer değiştirme yönetmeliğinde de aile birliğine bağlı tayin taleplerinde kurumlar arası koordinasyonun sağlanması yönünde hükümler bulunmakta olduğunu, Sağlık Bakanlığı Yönetim
Hizmetleri Genel Müdürlüğünün 17/12/2021 tarihli İstanbul İl Sağlık Müdürlüğüne gönderdiği yazıda eşlerin çalıştığı kurumlar arasında gerekli koordinasyonun sağlandığının belirtilmekte olduğunu, ancak ilgili yazıdan da anlaşılacağı üzere Sağlık Bakanlığı Yönetim Hizmetleri Genel Müdürlüğü tarafından
/
koordinasyonun sağlanabilmesi adına eşinin bağlı olduğu üst kurum olan Gelir İdaresi Başkanlığı Personel
Daire Başkanlığına yazı yazıldığı, gelen yazıda eşinin İstanbul İline atamasında mevzuat açısından bir engel bulunmamakla birlikte tayinin yapılabilmesi için İstanbul ve Sakarya Vergi Dairesi Başkanlıklarının karşılıklı muvafakatinin gerekli olduğunun ifade edildiğini, dolayısıyla tayin talebinin değerlendirilmesi ve sonuçlandırılması işlemlerinin bu başkanlıklar tarafından yapılacağını, gerekli koordinasyonun da Sakarya
Vergi Dairesi Başkanlığı ile yapılması gerektiği açıkça yer almakta olduğu halde kurum Sakarya Vergi
Dairesi Başkanlığı yerine üst kurum olan Gelir İdaresi Başkanlığı ile yazışma yaptığını, Gelir İdaresi
Başkanlığının ilgili yazısında Gelir Uzmanlarının tayin taleplerinin ilgili Vergi Dairesi Başkanlıkları tarafından değerlendirildiği ve sonuçlandırıldığı bilgisinin yer almakta olduğunu, bu durumda hem genel yönetmelik de hem de Sağlık Bakanlığı yönetmeliğinde yer alan aile birliği mazereti ile yapılan tayin taleplerinde kurumlar arası gerekli koordinasyon sağlanır hükmünün yerine getirilmediğini ifade ederek, aile bütünlüğünün sağlanabilmesi için halen görev yaptığı İstanbul İlinden eşinin görev yaptığı Sakarya
İline eş durumu nedeniyle tayin başvurusunun kabul edilmesi doğrultusunda tavsiye kararı verilmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvuruya konu iddialar hakkında Sağlık Bakanlığının 14/01/2022 tarih ve sayılı cevabi yazısında; başvuru konusuna ilişkin Sağlık Bakanlığı Atama ve Yer Değiştirme
Yönetmeliği’nin 20’nci maddesinin 2’inci fıkrasının (c) bendindeki “…Eşlerin farklı kamu kurum ve kuruluşlarında kamu personeli olarak çalışması halinde; Yer değişikliği talebinde bulunan personelin eşinin görev yaptığı yerin kendi unvan ve branşında C veya D hizmet grubunda olması halinde eşinin görev yaptığı yere ataması yapılır. Aksi halde ilgili kurumla koordinasyon sağlanır. Eşinin görev yaptığı kurumun başka yerde teşkilatının bulunmaması, kadro veya mevzuatı açısından aile birliği mazeretine dayalı atanma imkânının olmaması halinde talebi değerlendirilir.’’ hükmünün bulunmakta olduğu, Sakarya İli ebe unvanında 2021 yılı Kasım – Aralık ayı bölge hizmet gruplarına göre personel doluluk oranı yüksek olan 2’nci Hizmet Bölgesi B Hizmet Grubunda bulunması nedeniyle, belirtilen hüküm gereğince
Sakarya İline naklen tayini aile birliği mazeretine bağlı olarak yapılamadığı, Bakanlık tarafından adı geçenin eşinin kurumu olan Hazine ve Maliye Bakanlığı Gelir İdaresi Başkanlığı ile koordinasyon sağlandığı adı geçenin eşinin kurumu ile yapılan koordinasyon sonucu cevaben gelen yazıda, “İstanbul İline atamasında mevzuat açısından bir engel bulunmamakta olup, ancak
İstanbul Vergi Dairesi Başkanlığı ile Sakarya Vergi Dairesi Başkanlığının karşılıklı muvafakati halinde mümkün olabilecektir.” denildiğinden Sakarya İline naklen tayininin yapılamadığı, adı geçenin talebi hakkında Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin
Yönetmelik ve Sağlık Bakanlığı Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği hükümleri çerçevesinde eşinin görev yaptığı Kurum ile gerekli koordinasyon sağlanarak işlem tesis edildiği, Sakarya İli ebe unvanında
2021 yılı Kasım – Aralık ayı bölge hizmet gruplarına göre personel doluluk oranı yüksek olan 2’nci Hizmet
Bölgesi B Hizmet Grubunda bulunmakta olduğu, başvuranın yeniden başvuruda bulunması halinde talebi, Sağlık Bakanlığı Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliğine göre yeniden değerlendirileceği ifade edilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın; 3.1. “Ailenin Korunması ve Çocuk Hakları” başlıklı 41 inci maddesinin ikinci fıkrasında; “Aile, Türk toplumunun temelidir… Devlet, ailenin huzur ve refahı ile özellikle ananın ve çocukların korunması… için gerekli tedbirleri alır, teşkilatı kurar.”
3.2. “Devletin iktisadî ve sosyal ödevlerinin sınırları” başlıklı 65 inci maddesinde, “Devlet, sosyal ve ekonomik alanlarda Anayasa ile belirlenen görevlerini, bu görevlerin amaçlarına uygun öncelikleri gözeterek malî kaynaklarının yeterliliği ölçüsünde yerine getirir.” 3.3. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikayetleri inceler.” 3.4. “Yönetmelikler” başlıklı 124 üncü maddesinde; “Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzelkişileri, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla, yönetmelikler çıkarabilirler. Hangi yönetmeliklerin
Resmî Gazetede yayımlanacağı kanunda belirtilir.” 3.5. “Kamu Hizmeti Görevlileriyle İlgili Hükümler” ana başlığında “Genel Hükümler” kenar başlıklı
128 inci maddesinde; “Memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri,
hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir. Ancak, malî ve sosyal haklara ilişkin toplu sözleşme hükümleri saklıdır.” 4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” 5. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun “Yer değiştirme suretiyle atanma” başlıklı 72 inci maddesinin ikinci fıkrasında; “Yeniden veya yer değiştirme suretiyle yapılacak atamalarda; aile birimini muhafaza etmek bakımından kurumlar arasında gerekli koordinasyon sağlanarak memur olan diğer eşin de isteği halinde ataması, atamaya tabi tutulan memurun atandığı yere 74 ve 76 ncı maddelerde belirtilen esaslar çerçevesinde yapılır. Yer değiştirme suretiyle atanmaya tabi memurun atandığı yerde eşinin atanacağı teşkilatın bulunmaması ya da teşkilatı olmakla birlikte niteliğine uygun münhal bir görev bulunmaması ve ilgilinin de talebi halinde, bu personele eşinin görev süresi ile sınırlı olmak üzere aşağıdaki şartlarda izin verilebilir…” 6. Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmeliğin, 6.1. “Temel ilkeler” başlıklı 4 üncü maddesinde; “a)Yer değiştirme suretiyle atamalarda kadro imkânları gözönünde bulundurulur. b)Yer değiştirme suretiyle atamalar, ekonomik, sosyal, kültürel ve ulaşım şartları yönünden benzerlik ve yakınlık gösteren iller gruplandırılmak suretiyle oluşturulan bölgeler arasında yapılır. c)Bu atamalarda, memurların bölgeler arasında adil ve dengeli dağılmasını sağlamak esastır.” 6.2. “Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarda Gözönünde Bulundurulacak Hususlar” başlıklı 9 uncu maddesinde; “Yer değiştirme suretiyle atanmalar, Devlet Memurlarının dengeli bir şekilde dağılımını sağlamak için öğrenimi, uzmanlığı, iş tecrübesi, mesleki bilgisi gibi özellikleri ile boş kadro durumu gözönünde bulundurularak kurumlarınca hazırlanan bir plan dahilinde yapılır. İlgili mevzuatı uyarınca zorunlu yer değiştirmeye tabi tutulan eğitim ve öğretim hizmetleri sınıfı, mülki idare amirliği hizmetleri sınıfı, jandarma hizmetleri sınıfı, sahil güvenlik hizmetleri sınıfı ve emniyet hizmetleri sınıfına giren memurlar, Türk Silahlı Kuvvetlerine mensup subay ve astsubay, uzman jandarma ve uzman erbaşlar ile hakim ve savcıların görev süresiyle sınırlı olmak üzere atandıkları yere, memur olan
eşinin atanmasında mevzuatı uyarınca yürürlüğe konulan norm kadro sayılarına ilişkin hükümler uygulanmaz.” 6.3. “Memurun İsteği Üzerine Yapılabilecek Yer Değiştirmeler” başlıklı 12 inci maddesinde; “Sağlık, aile birliği ve can güvenliği mazeretlerinin belgelendirilmesi halinde, hizmet bölgelerindeki ve/veya hizmet alanlarındaki zorunlu çalışma süreleri tamamlanmadan memurun isteği üzerine yer değiştirme suretiyle ataması yapılabilir.…” 6.4. “Aile Birliği Mazeretine Bağı Yer Değişikliği” başlıklı 14 üncü maddesinde; “Aile birliği mazeretine dayanarak yer değişikliği memurun; a) Kamu personeli olan eşinin, kurum içi yer değiştirme suretiyle atanma imkânının olmaması veya mevzuatı uyarınca eşin zorunlu yer değiştirmeye tabi tutulan bir görevde bulunması durumunda bu kapsamdaki eşin bulunduğu yere, b) Eşlerin her ikisinin de aynı kurumda çalışıyor olması halinde, kurumun daha fazla hizmet ihtiyacı duyduğu yere, c) Eşlerin farklı kurumda çalışıyor olması halinde kurumlar arasında gerekli koordinasyon sağlanmak suretiyle her iki kurumun da öncelikli hizmet ihtiyacının bulunduğu yere, d) Kamu personeli olmayan eşinin, talep edilen yerde başvuru tarihi itibarıyla son iki yıl içinde 360 gün sosyal güvenlik primi ödemek suretiyle kendi adına veya bir hizmet akdi ile işverene bağlı olarak çalışmış ve halen çalışıyor olması halinde bu durumda olan eşin bulunduğu yere, (2) e) Milletvekili, belediye başkanı, muhtar veya noter olan eşlerinin bulunduğu yere, atanması suretiyle yapılabilir. Aile birliği mazeretine dayanarak yer değiştirme isteğinde bulunan memur, eşinin kamu kurum ve kuruluşlarında kamu personeli olarak çalıştığına veya atanmayı talep ettiği yerde eşinin başvuru tarihi itibarıyla son iki yıl içinde 360 gün sosyal güvenlik primi ödemek suretiyle kendi adına veya bir hizmet akdi ile işverene bağlı olarak halen çalıştığına ya da birinci fıkranın (e) bendinde sayılan görevlerde bulunduğuna ilişkin belgeyi kurumuna ibraz etmekle yükümlüdür. Ayrıca yer değiştirme başvurusuna, evlilik durumunu kanıtlayan belgenin de eklenmesi gerekir.(2) (Ek fıkra: 8/8/2016-2016/9097
K.) Genel sağlık bakımından önemi haiz sağlık personeli ile Ticaret Bakanlığı Gümrük ve Dış Ticaret Bölge
Müdürlüklerinde görev yapan yer değiştirme suretiyle atamaya tabi personel hakkında özel yönetmelikte düzenleme yapılması kaydıyla birinci fıkranın (d) bendine ilişkin farklı usul ve esaslar belirlenebilir” 7. 26.03.2013 tarih ve 28599 sayılı Resmi gazetede yayımlanan Sağlık Bakanlığı Atama ve Yer
Değiştirme Yönetmeliğinin “Aile birliği mazeretine bağlı yer değişikliği” başlıklı 20’nci maddesi; “
(….) (2) Eşlerin farklı kamu kurum ve kuruluşlarında kamu personeli olarak çalışması halinde; a) Varsa eşinin kurumuyla yapılan protokol hükümleri uygulanır. b) Eşleri, mevzuatı uyarınca zorunlu yer değiştirmeye tâbi olarak mülki idare amirliği, milli istihbarat, emniyet hizmetleri sınıflarından birinde görev yapanlar ile hâkim, savcı veya Türk Silahlı Kuvvetlerinde subay, astsubay, uzman jandarma, uzman erbaş veya uzman er olarak görev yapan personelin eşinin görev yaptığı yere ataması yapılır.
c) Yer değişikliği talebinde bulunan personelin eşinin görev yaptığı yerin kendi unvan ve branşında C veya D hizmet grubunda olması halinde eşinin görev yaptığı yere ataması yapılır. Aksi halde ilgili kurumla koordinasyon sağlanır. (Değişik cümle:RG-9/2/2019-30681) Atama talebinde bulunan personelin bulunduğu yerde, eşinin görev yaptığı kurumun teşkilatının bulunmaması, kadro veya mevzuatı açısından aile birliği mazeretine dayalı atanma imkânının olmaması halinde aile birliği sağlanır; ancak bu bendin birinci cümlesi stratejik personel için uygulanmaz. (….)” düzenlemeleri yer almaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
8. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın talebinin kabulü yönünde hazırlanan Tavsiye Karar Önerisi Kamu Başdenetçisine sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 9. Başvuran, İstanbul Ümraniye Eğitim ve Araştırma Hastanesinde kadrolu ebe olarak görev yapmakta olduğunu, eşi ise Sakarya Vergi Dairesi Başkanlığı Sapanca Vergi Dairesi
Müdürlüğünde Gelir Uzmanı kadrosunda görev yapmakta olduğunu, çalışmakta olduğu idareye eşinin görev yapmakta olduğu Sakarya İline aile birliğinin sağlanması amacıyla tayininin yapılmasını talep ettiğini, gerekli koordinasyonun Sakarya Vergi Dairesi Başkanlığı ile yapılması gerektiği halde Sağlık
Bakanlığının Sakarya Vergi Dairesi Başkanlığı yerine üst kurum olan Gelir İdaresi Başkanlığı ile yazışma yaptığı dolayısıyla kurumlar arası gerekli koordinasyon sağlanır hükmünün yerine getirilmediğini ifade ederek, aile bütünlüğünün sağlanabilmesi için halen görev yaptığı İstanbul İlinden eşinin görev yaptığı
Sakarya İline eş durumu nedeniyle tayin başvurusunun kabul edilmesi doğrultusunda tavsiye kararı verilmesini talep etmiştir.
10. Başvuru konusu hakkında İdare tarafından yapılan açıklamalarda ise; Sakarya İlinin ebe unvanında
2021 yılı Kasım – Aralık ayı bölge hizmet gruplarına göre personel doluluk oranı yüksek olan 2’nci Hizmet
Bölgesi B Hizmet Grubunda bulunması nedeniyle, belirtilen hüküm gereğince ve Bakanlık tarafından adı geçenin eşinin kurumu olan Hazine ve Maliye Bakanlığı Gelir İdaresi Başkanlığı ile koordinasyon sağlandığı ve idarenin yazısında; “İstanbul İline atamasında mevzuat açısından bir engel bulunmamakta olup, ancak İstanbul Vergi Dairesi Başkanlığı ile Sakarya Vergi Dairesi Başkanlığının karşılıklı muvafakati halinde mümkün olabilecektir.” denildiğinden Sakarya İline naklen tayininin yapılamadığı, adı geçenin talebi hakkında Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına
İlişkin Yönetmelik ve Sağlık Bakanlığı Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği hükümleri çerçevesinde eşinin görev yaptığı Kurum ile gerekli koordinasyon sağlanarak işlem tesis edildiği savunulmuştur.
11. Mevzuat yönünden yapılan inceleme neticesinde; 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa göre; yeniden veya yer değiştirme suretiyle yapılacak atamalarda; aile birimini muhafaza etmek bakımından kurumlar arasında gerekli koordinasyon sağlanarak memur olan diğer eşin de isteği halinde ataması, atamaya tabi tutulan memurun atandığı yere 74 ve 76 ncı maddelerde belirtilen esaslar çerçevesinde yapılır.
Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atamalarına İlişkin Yönetmeliğine göre; Kamu personeli olan eşinin, kurum içi yer değiştirme suretiyle atanma imkânının olmaması veya mevzuatı uyarınca eşin zorunlu yer değiştirmeye tabi tutulan bir görevde bulunması durumunda bu kapsamdaki eşin bulunduğu yere atanması suretiyle yapılabilir. Sağlık Bakanlığı Atama ve Yer Değiştirme
Yönetmeliğine göre; Atama talebinde bulunan personelin bulunduğu yerde, eşinin görev yaptığı kurumun teşkilatının bulunmaması, kadro veya mevzuatı açısından aile birliği mazeretine dayalı atanma imkânının olmaması halinde aile birliği sağlanır şeklinde düzenlenmiştir.
12. Anayasanın 41 inci maddesinde ailenin Türk toplumunun temeli olduğu, Devletin ailenin huzur ve refahı ile özellikle ananın ve çocukların korunması için gerekli tedbirleri alacağı ve teşkilatı kuracağı hüküm altına alınmıştır. Ailenin korunmasına ilişkin benzer hükümlere uluslararası sözleşmelerde de yer verilmiştir. Bu düzenlemeler Devlete, ailenin korunması için gerekli düzenlemeleri yapması ve teşkilatı kurması konusunda ödevler yüklemiştir. Söz konusu düzenlemeler doğrultusunda çıkarılan 657 sayılı
Devlet Memurları Kanunu’nun memurların yer değiştirme suretiyle atanmalarını düzenleyen 72 nci maddesinin ikinci fıkrasında da, yer değiştirme suretiyle yapılacak atamalarda; aile birimini muhafaza etmek için kurumlar arasında gerekli koordinasyonun sağlanması ve belli esaslar çerçevesinde atamanın yapılması gerektiği belirtilmiştir.
13. Ayrıca yine aynı madde de yer değiştirme suretiyle atanmaya tabi memurun atandığı yerde eşinin atanacağı teşkilatın bulunmaması ya da teşkilatı olmakla birlikte niteliğine uygun münhal bir görevin
bulunmaması durumunda memura eşinin görev süresi ile sınırlı olmak üzere belirtilen şartlarda izin verilebileceği hükme bağlanmıştır.
14. Diğer taraftan, Anayasanın 65 inci maddesinde yer alan Devletin sosyal ve ekonomik alanlarda Anayasa ile belirlenen görevlerini, bu görevlerin amaçlarına uygun öncelikleri gözeterek malî kaynaklarının yeterliliği ölçüsünde yerine getirmesi de gerekmektedir. Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle
Atanmalarına İlişkin Yönetmelik ile yer değiştirme suretiyle atanma taleplerinin, Devlet Memurlarının adil ve dengeli bir şekilde dağılımının sağlanması için memurun uzmanlığı, iş tecrübesi, mesleki bilgisi gibi özellikleri ile boş kadro durumu göz önünde bulundurularak değerlendirilmesi gerektiği hüküm altına alınmıştır.
15. İfade edilen mevzuat hükümlerin temel amacı kamu görevlilerinin ailevi kaygılardan uzak bir biçimde kamu hizmetlerini verimli, etkin ve sağlıklı bir biçimde yürütmelerini sağlamaktır. Danıştay 5 inci
Dairesinin sayılı ve 07/12/2005 tarihli Kararında, Anayasa’nın ve 657 sayılı
Yasa’nın söz konusu düzenlemelerine göre, farklı kurumlarda çalışan eşlerden birinin hizmet gereği başka bir yere naklen atanması halinde diğer eşin çalıştığı kurumla gerekli koordinasyonun sağlanması ve bu eşin de isteği halinde aynı yere naklinin yapılmasının idare için bir yükümlülük olduğu, ancak, memurun atandığı yerde eşinin atanacağı teşkilat yoksa ya da teşkilat olmakla birlikte niteliğine uygun boş bir kadro bulunmamakta ise eşe belirli koşullarda izin isteme hakkı tanındığı belirtilmiştir.
16. Yukarıda anlatılan hususlar, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuranın eşinin Sakarya Vergi Dairesi
Başkanlığı Sapanca Vergi Dairesi Müdürlüğünde görevli olduğu dolayısıyla İstanbul ilinden Sakarya iline eş durumu mazereti ile 29/11/2021 tarihinde naklen tayin talebinde bulunduğu, idarece Sağlık Bakanlığı
Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliğine göre eşlerin farklı kamu kurum ve kuruluşlarında kamu personeli olarak çalışması dolayısıyla yer değişikliği talebinde bulunan başvuranın eşinin görev yaptığı yerin kendi unvan ve branşında C veya D hizmet grubunda olmadığı için Sağlık Bakanlığı Gelir İdaresi Başkanlığı ile koordinasyon sağlandığı, bu yönde Gelir İdaresi Başkanlığı Personel Daire Başkanlığının yazısında
“İstanbul İline atamasında mevzuat açısından bir engel bulunmamakta olup, ancak İstanbul Vergi Dairesi
Başkanlığı ile Sakarya Vergi Dairesi Başkanlığının karşılıklı muvafakati halinde mümkün olabilecektir.” bilgilerine yer verildiği, 01/07/2021 tarihli sayılı Gelir İdaresi Başkanlığı Sakarya Vergi Dairesi
Başkanlığı Personel ve Destek Hizmetleri Grup Müdürlüğü başlıklı resmi yazıda başvuranın eşi hakkında “hizmetine ihtiyaç duyulması ve kurumumuzdaki personel yetersizliği nedeniyle olarak görevlendirilmiş olup, görev yeri değişikliği mümkün değildir” ifadesine yer verildiği, eşinin görev yaptığı kurumun başka yerde teşkilatının bulunduğu kadro veya mevzuatı açısından aile birliği mazeretine dayalı atanma imkânı olmakla birlikte Sapanca Vergi Dairesi Müdürlüğünde başvuranın eşinin hizmetine ihtiyaç duyulduğu ve yer değişikliğinin mümkün olmadığından İstanbul iline naklen atanamayacağının anlaşıldığı, başvuranın 11 yaşında oğlu ve 6 yaşında kızı olduğu tespit edildiği dolayısıyla aile birliğinin sağlanmasının gerektiği, mezkûr Yönetmelik gereğince “idarenin talebi değerlendireceği” ifadesi ile bu hususta İdareye takdir yetkisi tanındığı anlaşılmakla birlikte, İdarenin söz konusu takdir yetkisini kadro ve teşkilat durumu, ihtiyaç ve atanacak kişilerin niteliğinin değerlendirilmek suretiyle ortaya koyacağı, aksine bir davranışın bu hususta idareye tanınan takdir yetkisinin kamu yararı ve hizmet gereklerine aykırı kullanılması sonucunu doğuracağı, bu kapsamda İdareye yapılan başvuruların değerlendirilmesinde atanmak istenilen yerde personelin hizmetine ihtiyaç duyulup duyulmadığı ile eş durumu mazeretinin elzem olup olmadığı hususuna bakılması ve koordinasyon sağlanarak eş durumu tayin taleplerinin değerlendirilmesi gerektiği, ancak ilgili İdarenin söz konusu Yönetmelik hükmünü daraltarak başvuranın eşinin başvuranın bulunduğu İstanbul iline atanmasında mevzuat yönünden herhangi bir engelin bulunup bulunmadığına göre bir değerlendirme yaptığı, başvuranın eşinin başvuranın görev yaptığı yere atanmasında mevzuat yönünden bir engel olmaması nedeniyle başvuranın atamasını yapmadığı, bu kapsamda İdarenin başvuru konusu talebi reddetme gerekçesinin aile birliğinin sağlanmasına yönelik olarak
getirilmiş olan düzenlemelerin getiriliş amacına, sistematiğine ve hakkaniyete uyarlık göstermediği anlaşıldığından başvuranın eş durumu tayin talebinin reddedilmesi işleminin hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğu sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 17. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarenin “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, İdarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
18. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa)
dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN KABULÜNE; İstanbul Ümraniye Eğitim ve Araştırma Hastanesinde ebe olarak görev yapan başvuranın Sakarya iline aile birliği mazeretine bağlı yer değişikliğinin yapılması yönünde SAĞLIK BAKANLIĞINA TAVSİYEDE
BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca,
SAĞLIK BAKANLIĞINCA bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın başvurana ve gereği için SAĞLIK BAKANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi