Aile bütünlüğü ve mobbing iddialarıyla atama iptali talebinin hukuki değerlendirmesi ve idarenin takdir yetkisi (KDK)

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2021/10156-S.21.16389

BAŞVURU NO : 2021/5736

KARAR TARİHİ : 08/07/2021

RET KARARI

BAŞVURUYA KONU İDARE : EMNİYET GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

BAŞVURUNUN KONUSU : Görev yerinin değiştirilmesi işleminin iptali talebi hk.

BAŞVURU TARİHİ : 09/03/2021

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Kurumumuza yaptığı başvuruda başvuran, 17/10/2017 tarihinde atandığı Adana Bölge Kriminal

Laboratuvarında çalışmakta iken kendisi ve altı arkadaşının hiçbir gerekçe olmaksızın 05/10/2020 tarihinde atamalarının önce Adana İl Emniyet Müdürlüğüne, sonrasında ise kendi atamasının şu anda çalışmakta olduğu Tufanbeyli İlçe Emniyet Amirliğine yapıldığını belirtmektedir. Bu atamanın aile bütünlüğüne zarar verdiğini, kendisi için mali zorluklara neden olduğunu, bu durumuna Kriminal Laboratuvarındaki müdürün sebep olduğunu, bu kişinin kendi altında çalışan personele psikolojik tacizde bulunduğunu belirtmektedir.

Bu kapsamda başvuran Kurumumuzdan Tufanbeyli İlçe Emniyet Amirliğine neden atandığının araştırılmasını, atamasının iptal edilip tekrar Adana Kriminal Laboratuvarına atamasının yapılmasını talep etmektedir

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. Emniyet Genel Müdürlüğünün 15/02/2021 tarihli ve sayılı; 09/04/2021 tarihli ve sayılı yazılarıyla Adana Valiliği İl Emniyet Müdürlüğünü’nün 14/04/2021 tarihli ve sayılı yazısında; 2.1. Başvuranın Adana Gölge Kriminal Polis Laboratuvarı Müdürlüğünden Adana Emniyet Müdürlüğü kadrosuna görevlendirilmesine dair işlemde Emniyet Teşkilat Kanunu’nun 13 üncü maddesinde belirtildiği üzere başvuranın rütbe karşılığı eşdeğer görev unvanında ve yine Adana ilinde görevlendirildiği, herhangi bir şehir değişikliği olmadığı dikkate alındığında başvuranın aile bütünlüğünün bozulmadığı, mali bir külfetle karşılaşmadığı, /

2.2. Emniyet Hizmetleri Sınıfı Mensupları Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği’ne göre ülkemizin 1.

Bölge (Batı) ve 2. Bölge (Doğu) olmak üzere iki bölgeye ayrıldığı, Adana Bölge Kriminal Polis

Laboratuvarı ve Adana Emniyet Müdürlüğü kadrolarının birinci hizmet bölgesinde ve aynı il sınırları içerisinde yer aldığı, 2.3. Başvuranın Adana ilinde göreve başladığı 17/08/2007 tarihinden itibaren 13 yıldır il merkezi birimlerinde görev yaptığı, Emniyet Hizmetleri Sınıfı Mensupları Atama ve Yer Değiştirme

Yönetmeliği’de Adana il merkezi birimleri için belirlenen 10 yıllık süreyi tamamladığı, Personel Bilgi

Sistemi Atama İstihdam Formunda eş çalışma durumunu “çalışmıyor” ve çocuk öğrenim durumunu “yok” olarak belirttiği, 2.4. 2020 yılı mazeret atamaları ile Tufanbeyli İlçe Emniyet Amirliğinde görevli 6 personelin farklı müdürlükler emrine atanmaları nedeniyle, başvuran dahil 52 personelin çeşitli birimlerde görevlendirildiği, başvuranın Tufanbeyli İlçe Emniyet Amirliğine yapılan atamasına yaptığı itirazın hizmet açısından aksaklığa mahal vermemek için uygun görülmediği, 2.5. Başvuranın Adana Bölge Kriminal Polis Laboratuvarı Müdürlüğünde görev yaptığı sırada yazılı ve sözlü olarak ek çok kez farklı konularda ikaz edildiği, 2.6. Emniyet Genel Müdürlüğü Kriminal Daire Başkanlığı Kuruluş, Görev ve Çalışma Yönetmeliği’nin 67 nci maddesi çerçevesinde, Adana Bölge Kriminal Polis Laboratuvarı Müdürlüğü’nün başvurandan yeterli verim alınamaması nedeniyle başka bir birimde görevlendirilmesi talebi doğrultusunda başvuranın farklı bir kadroya atamasının yapıldığı, Laboratuvar Müdürlüğünde görevli rütbeli personel hakkında görev yaptıkları süre içerisinde psikolojik taciz (mobbing) iddiaları ile ilgili olarak yapılmış herhangi bir işlemin bulunmadığı, 2.7. İç güvenliği sağlayan emniyet hizmetinin sıkı bir hiyerarşik disiplin gerektiren ve icabında güç kullanma yetkisi olan, kamu düzeninin tesisi bakımından hayati öneme sahip bir kamu hizmeti olduğu, bu hizmetinin aksamasının kamu düzeni yönünden telafisi güç ve imkansız zararların doğmasına yol açabileceği, tolumun huzur ve güvenliğini sağlamakla yükümlü olan emniyet hizmetleri sınıfı mensuplarının ülke içinde emniyet hizmetlerini öngörülen seviyede ve aksama olmadan yürütmekle görevli olduğu, emniyet hizmetlerinin bu niteliğinin, memurların da görev ve görev yerlerinin değiştirilmesi hususunda idareye mevzuat hükümleri çerçevesinde geniş bir takdir yetkisi tanınmasını zorunluluğunu beraberinde getirdiği, açıklamalarına yer verilmektedir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi

Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”, 4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri

ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir…”, 5. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun “Memurların kurumlarınca görevlerinin ve yerlerinin değiştirilmesi” başlıklı 76 nci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurumlar, görev ve unvan eşitliği gözetmeden kazanılmış hak aylık dereceleriyle memurları bulundukları kadro derecelerine eşit veya 68 inci maddedeki esaslar çerçevesinde daha üst, kurum içinde aynı veya başka yerlerdeki diğer kadrolara naklen atayabilirler.”, 6. 3201 sayılı Emniyet Teşkilat Kanunu’nun 96 ncı maddesinde; “Emniyet Umum Müdürlüğü; merkez ve vilayetler teşkilatında maaş veya ücretle istihdam etmekte olduğu her hangi bir memur veya müstahdemi, ifası emniyet Umum Müdürlüğüne ait bir iş için orada emniyet teşkilatı ve münhal vazife bulunup bulunmamasile mukayyet olmaksızın, kadroda gösterilen tahsisatile dilediği yerde kullanabilir.” 7. 5442 sayılı İl İdaresi Kanunu’nun 8 inci maddesinin birinci fıkrasının (B) bendinde; “ Yetiştirme ve ikmal kaynakları Bakanlıklar veya tüzel kişiliği haiz genel müdürlüklere bağlı olup il genel teşkilatı

içinde birden fazla istihdam yerleri bulunan meslek, fen ve uzmanlık kadrolarına dahil görevlerden:

B)Bunun dışında kalan bütün memurlar Bakanlıklar veya tüzelkişiliği haiz genel müdürlükler tarafından valilik emrine tayin edilerek il idare şube başkanının inhası üzerine valiler tarafından istihdam yerleri tesbit olunur;”, 11inci maddesinin (Ç) fıkrasında; “Ç) Jandarma, polis, gümrük muhafaza ve diğer özel kolluk kuvvetlerinin bütün ast ve üstlerinin il içine munhasır olmak üzere geçici veya sürekli olarak vali tarafından yerleri değiştirilebilir ve bundan hemen İçişleri, Gümrük ve Tekel Bakanlıklarına bilgi verir.”, 8. 11/09/1992 tarihli ve 21324 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Emniyet Hizmetleri Sınıfı

Mensupları Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği’nin “Bölge Tespitine İlişkin Esaslar” başlıklı 4 üncü maddesinde; “Bu Yönetmeliğin uygulanmasına esas olmak üzere iller yurdumuzun emniyet ve asayiş, ekonomik, sosyal, kültürel, ulaşım imkanı ve şartları yönünden birbirine benzerlik ve yakınlıkları itibarıyla iki bölgeye ayrılmıştır. Bu bölgelerin kapsamına giren il merkezleri ile polis kuruluşu bulunan ilçe ve yerleşim yerleri, personelin bu yerlerdeki zorunlu hizmet süreleri gözönüne alınarak alt bölgeler şeklinde gruplandırılmıştır. Değişik ikinci fıkra: 19/3/2012-2012/2962 K.) Bu Yönetmeliğe ekli (1) sayılı cetvelde ana bölgeler, alt bölgeler ve hizmet süreleri gösterilmiştir.”, düzenlemelerine yer verilmiştir.

IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ

9. Kamu Denetçisi tarafından, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuru konusuna ilişkin hazırlanan Ret Karar Önerisi Kamu

Başdenetçisi’ne sunulmuştur.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 10. Başvuran, Adana Tufanbeyli İlçe Emniyet Amirliğine yapılan atamasının aile bütünlüğüne zarar verdiğini, mali külfet oluşturduğunu ve uygulanan psikolojik taciz (mobbing) neticesinde gerçekleştiğini iddia ederek iptal edilmesini Kurumumuzdan talep etmektedir.

/

11. 657 sayılı Kanun’da idareye kamu görevlisini daha üst, kurum içinde aynı veya başka yerlerdeki diğer kadrolara naklen atayabilme konusunda takdir yetkisi tanındığı görülmektedir. 3201 sayılı Kanun’da da, verilen kamu hizmetin niteliği gereği, idareye bu hususta 657 sayılı Kanun’dakinden daha da geniş bir takdir yetkisi tanınmaktadır. 5442 sayılı Kanun’da ise jandarma, polis, gümrük muhafaza ve diğer özel kolluk kuvvetlerinin bütün ast ve üstlerinin il içine munhasır olmak üzere geçici veya sürekli olarak vali tarafından yerlerinin değiştirileceğine yer verilmek suretiyle, valilere de kolluk kuvveti mensuplarının görev yerlerinin değiştirilmesi konusunda takdir yetkisi verilmektedir.

12. Emniyet Hizmetleri Sınıfı Mensupları Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği’nde iller yurdumuzun emniyet ve asayiş, ekonomik, sosyal, kültürel, ulaşım imkanı ve şartları yönünden birbirine benzerlik ve yakınlıkları itibarıyla iki bölgeye ayrılmış, ana bölgeler ve alt bölgelerdeki hizmet süreleri gösterilmiştir.

Adana ili “A” sınıfı alt bölgede olup hizmet süresi 10 yıl olarak belirlenmiştir.

13. Başvuru konusu olayda başvuranın 17/08/2007 tarihinde Adana Emniyet Müdürlüğünde, 17/10/2017 tarihinde Adana Bölge Kriminal Polis Laboratuvarı Müdürlüğünde, 05/11/2020 tarihinde tekrar Adana

Emniyet Müdürlüğünde ve 03/12/2020 tarihinde Tufanbeyli İlçe Emniyet Amirliğinde çalışmaya başladığı, bu itibarla başvuranın Emniyet Hizmetleri Sınıfı Mensupları Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği’nde 1.

Bölge kategorisinde yer alan Adana ilinde 10 yıllık hizmet süresinin üzerindeki 13 yıldır çalışmakta olduğu görülmektedir.

14. Kurumumuza sunulan bilgi ve belgelerden, Adana Bölge Kriminal Polis Laboratuvarı Müdürlüğünün kendisinden yeterli verim alınmadığından bahisle başvuranın görev yerinin değiştirilmesini talep ettiği, Tufanbeyli İlçe Emniyet Amirliğindeki personelin başka yerlere atanmaları üzerine oluşan personel ihtiyacını gidermek üzere başvuranın da buraya atandığı anlaşılmaktadır. Başvuranla birlikte, 52 personelin de hizmet gereği çeşitli yerlerde görevlendirildiği de belirlenmiştir. Yukarıda izah edilen 3201 sayılı Kanun ve 5442 sayılı Kanun hükümleri çerçevesinde, başvurana ilişkin bu görevlendirmenin kamu yararı ve hizmet gereği gözetilerek kullanılan bir takdir yetkisine dayandığı, belirli bir grup çalışanı hedef almaya yönelik olmadığı, bu itibarla hukuka ve hakkaniyete aykırı olmadığı değerlendirilmiştir.

15. Başvuran atamanın aile bütünlüğüne zarar verdiğini iddia etmekte ise de, başvuranın personele ilişkin kayıtlarında eşinin çalışmıyor ve çocuğunun okumuyor olarak gösterilmesinden, Kurumumuzca bu yönde bir değerlendirme yapılması imkânı da bulunmamaktadır.

16. Psikolojik taciz (mobbing) ile ilgili olarak Anayasa Mahkemesinin 10/03/2016 tarihli ve 2013/6235 başvuru numaralı kararında; “Söz konusu davranışların, kişi üzerindeki etkileri önem taşımakla birlikte bireyin kişilik haklarına, onur ve haysiyetine ya da sağlığına zarar verici nitelikte olup olmadığı yönünden objektif kriterlere göre değerlendirme yapılması gerekmektedir. Bunun yanı sıra, mobbing kavramının işyeri ve mesleki yaşamla ilişkili bir olguyu ifade etmesi nedeniyle mağdurun işi ya da mesleğine ilişkin olumsuz sonuçların ortaya çıkmış olması, bu sonuçların iş ortamının kötüleşmesi, çekilmez hal alması veya tamamen işin veya mesleğin bırakılması sonucunu doğurması şartının da araştırılması gerektiği anlaşılmaktadır. Kural olarak psikolojik tacize maruz kaldığını ileri süren başvurucu1arın bu iddialarını yeterli ve ikna edici açıklamalar ve delillerle ispat etmeleri gerekir. Bununla beraber, psikolojik tacizi kanıtlamak kolay değildir. Bu yüzden, başvurucuların kendilerine yönelik sistematik ve süreklilik arz eden şekilde psikolojik tacize yol açan muamele yapıldığını hukuka uygun her türlü delille ispatlamaları mümkündür. Bunun ispatlanması durumunda, bu şekildeki muamelenin var olmadığını veya haklı sebeplere

dayandığını ispat yükü muameleyi gerçekleştiren kamu makamlarına geçecektir.” değerlendirmelerine yer verilmiştir. Başvuru konusu olayda, başvuranın izah ettiği hususların anılan karardaki kıstaslara uygunluğu konusunda Kurumumuza herhangi bir bilgi ve belge sunulmamış, Kurumumuzca da bu yönde bir değerlendirme yapılmamıştır.

17. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; başvuranın talebinin İdare tarafından reddedilmesi işleminin hukuka ve hakkaniyete aykırı olmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 18. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu

Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarenin ‘karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, İdarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.

19. Ayrıca, başvuranın, doktor öğretim üyesi atama sürecinin tamamlanmasından sonraki 26/01/2021 tarihli dilekçesiyle talep ettiği bilgi ve belgelerin, Komisyon üyelerinin kişisel verilerinin gizlenmesi suretiyle başvurana verilmesinin iyi yönetim ilkelerinden olan “şeffaflık, hesap verilebilirlik ve bilgi edinme hakkı”nın gereği olduğu değerlendirilmiştir.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

20. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Adana İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE; Kararın başvurana ve EMNİYET GENEL MÜDÜRLÜĞÜNE tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi