TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 11902-11902 |sayi|18745356-101.07.05-E.18745356-101.07.05-E.
BAŞVURU NO : 2017/3865 2017/ 3865
KARAR TARİHİ : 09/10/2017 |tarih|
RET KARARI
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ :
BAŞVURUYA KONU İDARE : Bursa Valiliği
BAŞVURUNUN KONUSU : Aile hekimi olarak çalışan başvurana verilen 50(elli) ihtar puanının kaldırılması talebi
BAŞVURU TARİHİ : 11/04/2017 11.4.2017
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Kurumumuza 11/ 04/ 2017 tarihinde yapılan başvuruda başvuran , 18/ 10/ 2016
tarihli adli nöbetinde meydana gelen bir şüpheli ölüm vakasının nedeniyle hastaneye çağrılmasından sonra hakkında alkol aldığı yönünde düzenlenen tutanağa istinaden yürütülen idari soruşturma ile verilen 50 (elli) ihtar puanının kaldırılması talebiyle Kurumumuza başvurmuştur .
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Kurumumuzun 15/ 06/ 2017 tarihli ve sayılı bilgi-belge isteme yazısına cevaben
gönderilen Bursa Valiliği Hukuk İşleri Müdürlüğünün 12/ 07/ 2017 tarihli ve sayılı yazısı ekinde alınan bilgi notunda özetle; Mustafakemalpaşa İlçesi Çeltikli Aile Sağlığı
Merkezinde görevli başvuranın, 18/ 10/ 2016 tarihinde Adli nöbetçi iken yaşanan olaylar üzerine hakkında 20/ 10/ 2016 tarihinde Mustafakemalpaşa Cumhuriyet Savcılığı tarafından adli soruşturma başlatıldığı, Mustafakemalpaşa Kaymakamlığından durumun disiplin soruşturması açısından değerIendirilmesinin istendiği, Kaymakamlık Makamının 8/ 11/ 2016 tarihli Olur ’ları ile soruşturmacı görevlendirildiği, 7/ 12/ 2016 tarihli üst yazı ile İnceleme Dosyasının Müdürlüklerine gönderildiği, İnceleme raporu değerlendirildiğinde soruşturmacının Cumhuriyet Savcısı tarafından tutulan tutanak, ifade tutanakları ve başvuranın şüpheli olarak alınan ifade tutanakları değerIendirilerek inceleme raporunun tamamlandığı ve aile hekimliği mevzuatına uygun olarak 50 ihtar puanın işleme
1 / 6konulmasının teklif edildiği, Aile Hekimliği Ödeme ve Sözleşme Yönetmeliğinin 14üncü
maddesinin birinci fıkrası uyarınca başvurandan savunmasının istendiği,
2.1) Başvuranın 5258 sayılı Aile Hekimliği Kanunu’nun 3 üncü maddesinin birinci fıkrası uyarınca
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu ile diğer kanunların sözleşmeli personel çalıştırılması
hakkındaki hükümlerine bağlı olmaksızın sözleşmeli olarak çalıştırıldığı, dolayısı ile hakkında 4483 sayılı Kanun çerçevesinde herhangi bir işlem yapılmadığı, hakkında Aile Hekimliği Mevzuatı; 5258 sayılı Aile Hekimliği Kanunu ile bu kanun yetkisi ile çıkarılan Aile Hekimliği Uygulama
Yönetmeliği, Aile Hekimliği Ödeme ve Sözleşme Yönetmeliği ve Aile Hekimliği Uygulaması
Kapsamında Sağlık Bakanlığınca Çalıştırılan Personele Yapılacak Ödemeler ile Sözleşme Usul ve
Esasları Hakkında Yönetmelik kapsamında inceleme yapıldığı,
2.2) Aile Hekimliği Ödeme ve Sözleşme Yönetmeliğinde kişiye alkol metre ile ölçüm yapılması ile
ilgili hüküm bulunmadığı, ayrıca başvuranın alkol aldığını, adli göreve alkollü geldiğini Savcılık ifadesinde ve de Kurum tarafından istenen ifadesinde kabul ettiği,
2.3) Başvuru konusu talebe ilişkin olarak başvuran tarafından şu an itibarı ile Kurumlarına ulaşmış
yargı organlarına açılmış/sonuçlanmış bir dava bulunmadığı, açıklamalarına yer verilmiştir .
III. İLGİLİ MEVZUAT
3) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci
maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir .”,
4) 5258 sayılı Aile Hekimliği Kanununun “Personelin statüsü ve malî haklar” başlıklı 3 üncü
maddesinin birinci fıkrasında; Sağlık Bakanlığı; Bakanlık veya diğer kamu kurum veya kuruluşları personeli olan uzman tabip, tabip ve aile sağlığı elemanı olarak çalıştırılacak sağlık personelini, kendilerinin talebi ve kurumlarının veya Bakanlığın muvafakatı üzerine, 657 sayılı Devlet Memurları
Kanunu ile diğer kanunların sözleşmeli personel çalıştırılması hakkındaki hükümlerine bağlı olmaksızın, sözleşmeli olarak çalıştırmaya veya bu nitelikteki Bakanlık personelini aile hekimliği uygulamaları için görevlendirmeye veya aile hekimliği uzmanlık eğitimi veren kurumlarla sözleşme yapmaya yetkilidir .”,
4.1) “Denetim, sorumluluk ve mal bildirimi ” başlıklı 6 ncı maddesinde; “Aile hekimleri ve aile
sağlığı elemanları, mevzuat ve sözleşme hükümlerine uygunluk ile diğer konularda Bakanlık, ilgili mülkî idare ve sağlık idaresinin denetimine tâbidir . Aile hekimi ve aile sağlığı elemanları, görevleriyle ilgili ya da görevleri başında işledikleri veya kendilerine karşı işlenen suçlarda Devlet memurları gibi kabul edilir . Aile hekimi ve aile sağlığı elemanları, 3628 sayılı Mal Bildiriminde
Bulunulması, Rüşvet ve Yolsuzluklarla Mücadele Kanunu gereğince mal bildiriminde bulunmakla yükümlüdür .”
4.2) “Yönetmelikler ” başlıklı 8 inci maddesinin ikinci fıkrasında; “ Aile hekimi ve aile sağlığı
elemanlarıyla yapılacak sözleşmede yer alacak hususlar ve bu Kanunda belirlenen esaslar çerçevesinde bunlara yapılacak ödeme tutarları ile bu ücretlerden indirim oran ve şartları, sözleşmenin feshini gerektiren nedenler, Maliye Bakanlığının uygun görüşü alınarak, Sağlık
Bakanlığının teklifi üzerine Bakanlar Kurulunca çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir .”,
5) 25/ 01/ 2013 tarihli ve 28539 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Aile Hekimliği Uygulama
.
2 / 6Yönetmeliğinin “Denetim ” başlıklı 33 üncü maddesinde; “Aile sağlığı merkezi, aile hekimleri ve
aile sağlığı elemanları, mevzuat ve sözleşme hükümlerine uygunluk ile diğer konularda Kurum, ilgili mülkî idare amirleri ve yerel sağlık idare amirleri veya bunların görevlendireceği personelin denetimine tâbidir . Denetim yapmaya yetkili amir, ilgili mevzuat ve sözleşme şartlarına aykırılığı doğrudan kendisi tespit edebileceği gibi, tespiti yapmak üzere incelemeci veya soruşturmacı da görevlendirebilir . Bu denetimler Kurum tarafından belirlenen denetleme formları ile gerçekleştirilir .
Mevzuat ve sözleşme şartlarına aykırılık tespit edildiği takdirde, Aile Hekimliği Uygulaması
Kapsamında Sağlık Bakanlığınca Çalıştırılan Personele Yapılacak Ödemeler ile Sözleşme Usul ve
Esasları Hakkında Yönetmelikte belirtilen hükümler çerçevesinde ilgililer hakkında işlem tesis edilir .”,
5.1) “Çalışma saatleri ” başlıklı 10 uncu maddesinin beşinci fıkrasında; “Adli tıp kurumunun
doğrudan hizmet vermediği ve hastane bulunan yerlerde yerinde ölü muayenesi dışındaki adli tıp hizmetleri hastaneler tarafından verilir . Yerinde ölü muayenesi hizmetleri, mesai saatleri içinde toplum sağlığı merkezi hekimlerince, mesai saatleri dışında öncelikle toplum sağlığı merkezi hekimleri olmak üzere aile hekimleri ve kamu hastaneleri dışındaki diğer kamu kurum ve kuruluşlarındaki hekimlerin de dâhil edilebileceği icap nöbeti şeklinde sunulur . Hastane bulunmayan ilçe merkezleri ve entegre sağlık hizmetinin sunulduğu merkezlerde acil sağlık hizmetleri ile adlî tabiplik hizmetleri; mesai saatleri içinde aile hekimleri, mesai saatleri dışında ve resmi tatil günlerinde ise ilçe merkezindeki, toplum sağlığı merkezi hekimleri, entegre sağlık hizmeti sunulan merkezlerde çalışan hekimler ve aile hekimlerinin toplamı dikkate alınarak aşağıdaki gibi icap veya aktif nöbet uygulamaları şeklinde yürütülür .”,
6) 30/ 12/ 2010 tarih ve 27801 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Aile Hekimliği Uygulaması
Kapsamında Sağlık Bakanlığınca Çalıştırılan Personele Yapılacak Ödemeler ile Sözleşme Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik’in “Denetim ” başlıklı 11 inci maddesinde; ( 1) Aile sağlığı merkezi , aile hekimleri ve aile sağlığı elemanları, Aile Hekimliği Uygulama Yönetmeliğinin 29 uncu maddesi hükmü çerçevesinde, olağan dışı denetimler hariç olmak üzere, altı aylık aralıklarla denetlenir . Yapılan denetimler sonucunda ilgili mevzuat ve sözleşme şartlarına aykırı fiillerin tespit edilmesi hâlinde aykırılığın mahiyetine göre; a) Adlî yönden, 2/ 12/ 1999 tarihli ve 4483 sayılı Memurlar ve Diğer Kamu Görevlilerinin
Yargılanması Hakkında Kanun hükümlerine göre, b) İdarî yönden 13 üncü ve 14 üncü madde hükümlerine göre, c) Kamu zararı oluşturan malî hususlar yönünden; 27/ 9/ 2006 tarihli ve 2006/ 11058 sayılı Bakanlar
Kurulu Kararıyla yürürlüğe konulan Kamu Zararlarının Tahsiline İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmelik hükümlerine göre, gerekli işlemler tesis edilir .”,
6.1) “Sözleşmenin ihtaren sona erdirilmesi ” başlıklı 14 üncü maddesinde;
( 1) Ek ( 2)’de yer alan fiilleri işleyen sözleşmeli aile hekimlerine ve aile sağlığı elemanlarına ilgili vali yardımcısı tarafından , tespitin Bakanlık veya Türkiye Halk Sağlığı Kurumu tarafından yapılması hâlinde ise Türkiye Halk Sağlığı Kurumunca , ihtar puanı gerektiren fiilin kişiye tebliği tarihinden itibaren yedi gün içinde alınan savunmalar uygun görülmediği takdirde fiillerine karşılık gelen ihtar puanları uygulanmak suretiyle doğrudan yazılı ihtar yapılır . Türkiye Halk
Sağlığı Kurumunca yapılan ihtarlar, işlem yapılmak üzere ilgili valiliğe bildirilir .
( 2) İlgili aile hekimi ve aile sağlığı elemanı, vali yardımcısının verdiği ihtara karşı , tebliğ tarihinden itibaren yedi gün içinde valiye, Türkiye Halk Sağlığı Kurumunun verdiği ihtarlara karşı ise Bakanlık Müsteşarına itirazda bulunabilir . İtiraz mercileri otuz gün içinde itirazı inceleyerek karara bağlar ve kararı ilgilisine yazılı olarak bildirir .
3 / 6( 3) Bir sözleşme dönemi içinde, verilen ihtar puanlarının iki yüz puana ulaşması hâlinde sözleşme
vali tarafından sona erdirilir . (Ek cümleler : 8/ 2/ 2016- 2016/ 8514 K.) Mali yıl başladıktan sonra sözleşme imzalayarak göreve başlayan aile hekimi ve aile sağlığı elemanlarının ise sözleşme dönemi sonuna kadar kalan sürenin iki yıllık çalışma süresine oranının, iki yüz puan ile çarpılmasıyla bulunacak puana ulaşması halinde ihtaren sözleşmeleri sona erdirilir . Hesaplamada kesirler tama iblağ edilir . ( 1)
( 4) Sözleşmeleri ihtaren sona erdirilen aile hekimi ve aile sağlığı elemanları, bir yıl süreyle yeniden sözleşme imzalamak üzere talepte bulunamaz .
( 5) Bir sözleşme dönemi içinde ihtar puanlarının iki yüz puana ulaştığının, sözleşme dönemi sona erdikten sonra tespit edilmesi hâlinde, tespit tarihinde geçerli olan sözleşme sona erdirilir .
( 6) İhtarı gerektiren fiilin işlendiğinin öğrenildiği tarihten itibaren en geç iki ay içinde gerekli işlem başlatılarak takip eden altı ay içerisinde sonuçlandırılır . İhtarı gerektiren fiillerin işlendiği tarihten itibaren iki yıl içinde ihtar verilmemesi hâlinde ihtar verme yetkisi zamanaşımına uğrar.”
Ek 2’de yer alan İhtar Puan Cetvelinde “Göreve sarhoş gelmek, görev yerinde alkollü içki içmek ” fiilinin karşılığı olarak 50 ihtar puanı verilmesi, düzenlemeleri yer almaktadır .
IV. KAMU DENETÇİSİ MUSTAFA ÖZYAR’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
7) Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı
birlikte değerlendirilerek hazırlanan “Ret Kararı Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur .
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
8) Başvuran, 18/ 10/ 2016 tarihli adli nöbetinde meydana gelen bir şüpheli ölüm vakasının nedeniyle
hastaneye çağrılmasından sonra hakkında alkol aldığı yönünde düzenlenen tutanağa istinaden yürütülen idari soruşturma ile verilen 50 (elli) ihtar puanının kaldırılması talebiyle Kurumumuza başvurmuştur .
9) Başvuranın adli hekim olarak icap nöbeti tuttuğu 18/ 10/ 2016 tarihinde, Muradiyesarnıç Mahallesi
Yataklar Mevkiinde gerçekleşen şüpheli ölüm olayında ceset Cumhuriyet Savcılığının talimatı ile ölü muayene işlemi yapılmak üzere Mustafakemalpaşa Devlet Hastanesi morguna kaldırılmıştır . Yerinde ölü muayenesi olmadığı için görevli olmadığına ilişkin belgeleri göstermek üzere Devlet Hastanesine gelen başvuran hakkında, Cumhuriyet Savcısının ve Zabıt Katibinin imzalarını içeren 20/ 10/ 2016 tarihli tutanak ile ölü muayene işlemine alkollü olarak gelmesi nedeniyle adli soruşturma başlatılmıştır .
10) Mustafakemalpaşa Cumhuriyet Başsavcılığı Hazırlık Bürosunca adli soruşturmaya ilişkin
evrakların bir sureti ( 01/ 10/ 2016- 31/ 10/ 2016 tarihleri arasına ait nöbet listesi, 20/ 10/ 2016 tarihli tutanak, “başvuranın alkollü olduğunun beyan edildiği” 01/ 11/ 2016 tarihli Bilgi Alma Tutanakları ve
“iki saat önce yani 17:30 sıralarında bir adet bira içtiğimi söyledim .” ifadelerini içeren başvuranın imzasını taşıyan 31/ 10/ 2016 tarihli Şüpheli İfade Tutanağı) disiplin soruşturması açısından değerlendirilmek üzere 02/ 11/ 2016 tarihli yazı ile Mustafakemalpaşa Kaymakamlığına gönderilmiştir . 08/ 11/ 2016 tarihli Kaymakamlık Olur ’u ile esasen Karacabey İlçesi Toplum Sağlığı
Başkanı olup valilik oluru ile Mustafakemalpaşa İlçesi Sağlık Müdürlüğü ve Toplum Sağlığı
Başkanlığı görevini yürüten . soruşturmacı olarak görevlendirilmiştir . 06/ 12/ 2016 tarihli
İnceleme Raporunda başvuranın “ görevi başında alkol kullanmak ihtarına uygun 50 ihtar puanı verilmesi uygun olduğu kanaatin e” varılmıştır . 15/ 12/ 2016 tarihinde başvurandan savunmasını
.
4 / 6yapması istenmiş, başvuranın soruşturma dosyası ve ek süre talebi uygun görülmüş olup, başvuran
23/ 01/ 2017 tarihli savunmasında olaydan 2 saat önce bir bira içtiğini ancak alkol metre ile ölçüm yapılmadığını belirtmiştir . Vali yardımcısı tarafından 20/ 02/ 2017 tarihli İhtarname ile ihtar puan cetveline göre “ Göreve sarhoş gelmek, görev yerinde alkollü içki içmek ” fiilinin karşılığı olarak 50 ihtar puanı verilmesine karar verilmiştir . Başvuran 28/ 02/ 2017 tarihli dilekçe ile itirazda bulunmuş olup, Valilikçe 14/ 03/ 2017 tarihinde itirazın reddine karar verilmiştir . Bu açıklamalar çerçevesinde başvurana i htar puanı uygulanmasında yetki, usul ve süre şartlarına riayet edildiği görülmüştür .
11) Başvuran nöbetçi adli hekim olarak görevinin “yerinde ölü muayenesi” olduğunu, ceset hastane
morguna kaldırıldığı için görevli olmadığını, hastaneye konu ile ilgili resmi belgeyi göstermek için gittiğini, bu nedenle göreve alkollü gelme fiilini işlemediğini beyan etmiştir . Olayların yaşandığı 18/ 10/ 2016 tarihinde başvuranın adli hekim olarak icap nöbetçisi olduğu hususunda şüphe yoktur . Bu nedenle “yerinde ölü muayenesi” için çağrılsın ya da çağrılmasın aile hekimlerinin adli hekim olarak icap nöbeti tuttuğu süre içinde alkol almaması gerekmektedir . Başvuranın hastaneye çağrılması sadece alkollü olduğunun tespitine yol açmıştır . Her ne kadar alkol metre ile ölçüm yapılmamış ise de gerek başvuranın kendi savunmasından ve gerekse yukarıda yer alan ifade tutanaklarından icap nöbeti tuttuğu saatler içinde başvuranın alkol aldığının tespiti yapılmıştır .
Bu açıklamalar çerçevesinde, başvuranın nöbetçi adli hekim olarak görevli olduğu saatler içinde alkol aldığı anlaşıldığından , başvuranın “Göreve sarhoş gelmek, görev yerinde alkollü içki içmek ” fiilini işlediği değerlendirilmiştir .
12) Aile Hekimliği Uygulaması Kapsamında Sağlık Bakanlığınca Çalıştırılan Personele Yapılacak
Ödemeler ile Sözleşme Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik’in “Denetim” başlıklı 11 inci maddesinde aile hekimlerinin ilgili mevzuat ve sözleşme şartlarına aykırı fiillerin tespit edilmesi hâlinde aykırılığın mahiyetine göre adlî yönden, 4483 sayılı Memurlar ve Diğer Kamu
Görevlilerinin Yargılanması Hakkında Kanun hükümlerine göre, İdarî yönden ise mezkur
Yönetmeliğin 13 üncü ve 14 üncü madde hükümlerine göre işlem yapılacağı öngörülmüştür .
Başvuran hakkında 50 ihtar puanı uygulanması idari bir işlem olduğundan başvuranın 4483 sayılı
Kanunun uygulanması gerektiği yönündeki itiraz dilekçesinde yer alan iddiasının mevzuata uygun olmadığı değerlendirilmiştir .
13) Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; Aile Hekimliği Uygulaması Kapsamında
Sağlık Bakanlığınca Çalıştırılan Personele Yapılacak Ödemeler ile Sözleşme Usul ve Esasları
Hakkında Yönetmelik hükümlerine uygun olarak başvuran hakkında verilen 50 (elli) ihtar puanının kaldırılması talebinin idarece reddedilmesi işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilememiştir .
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
14) İyi yönetim ilkelerine 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup, idareden istenilen bilgi ve belgelerin süresi içinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği ayrıca idarenin başvuranla ilgili işlemlerinde kanunlara uygunluk, makul sürede karar verme, hesap verilebilirlik, şeffaflık, kararların gerekçeli olması ve kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi ilkelerine uygun davrandığı , ancak idari işleme karşı hangi sürede hangi mercilere başvurulabileceği bildirilmediğinden “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uygun davranmadığı anlaşılmış olup idarenin bundan böyle bu ilkeye de uyması beklenmektedir
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
15) 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana
5 / 6tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre,
kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Bursa İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır .
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE, Kararın BAŞVURANA ve BURSA VALİLİĞİNE tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi .
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
.