Aile hekimlerinin nitelikli elektronik sertifika ve kart okuyucu bedelinin aile sağlığı merkezi giderlerinden karşılanması hukuka uygun mu (KDK)

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)

SAYI : 10611-10611 |sayi|94019529-101.07.05-E.94019529-101.07.05-E.

BAŞVURU NO : 2017/3298 2017/ 3298

KARAR TARİHİ : 11/09/2017 |tarih|

RET KARARI

BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ :

BAŞVURUYA KONU İDARE : Sağlık Bakanlığı (Halk Sağlığı Genel

Müdürlüğü)

BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın, Nitelikli Elektronik Sertifika ve

Kart Okuyucu bedelinin aile hekimleri tarafından karşılanması uygulamasına son verilmesi talebi hakkındadır .

BAŞVURU TARİHİ : 31/03/2017 31.3.2017

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Başvuran Kurumumuza yapmış olduğu 31/ 03/ 2017 tarihli şikâyet başvurusunda özetle; Sağlık Bilgi Sistemleri Genel Müdürlüğünün 28/ 09/ 2012 tarihli ve 700/ 2971 sayılı yazısında (Halen yürürlükte) “E-İmzalar Bakanlığımıza bağlı sağlık kurum ve kuruluşlarında görev yapan tüm hekimlerimize ücreti Bakanlığımız tarafından ödenmek suretiyle temin edilecektir” hususunun belirtildiğini, Aile Hekimlerine 2013 yılında 3 yıl süreyle kullanacakları NEC ve mini kart okuyucular paralarının Bakanlık tarafından verilip ücretsiz dağıtıldığını, Sağlık Bilgi Sistemleri

Genel Müdürlüğü 07/ 11/ 2012 tarihli 700/ 3626 sayılı Nitelikli Elektronik Sertifika ve Kart Okuyucu

Temini konu yazısında (Halen yürürlükte olup http : //eimza .saglik .gov.tr/Eklenti/ 876,nitelikli-elektroniksertifika-ve-kart-okuyucu-temini-hakkindak i-genelmudurlugumuzun-resmi-yazisipdf .pdf? 0 ) Nitelikli Elektronik Sertifika ve Kart Okuyucuya ait bedelin Kurumların Döner Sermaye Bütçelerinden karşılanacağının belirtildiğini ancak Türkiye

Halk Sağlığı Kurumunun 27/ 06/ 2016 tarihli ve 2181 sayılı yazısı ile yenilecek NEC ve mini kart okuyucular için Aile Hekimlerinden ücret istendiğini belirterek söz konusu ücretlerin Bakanlık

1 / 5tarafından karşılanmasını talep etmiştir .

II. İDARENİN ŞİKÂYETE İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. Şikâyet başvurusunun çözüme kavuşturulması amacıyla Sağlık Bakanlığı Türkiye Halk Sağlığı

Kurumu Başkanlığı’ndan 07/ 06/ 2017 tarih ve sayılı yazımız ile bilgi ve belge talep edilmiş olup, adı geçen idarenin 15/ 06/ 2017 tarih ve sayılı cevabi yazısında; 2.1. 5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu hükümleri gereği kullanımı zorunlu hale gelen Nitelikli

Elektronik Sertifika ve Kart Okuyucuların bedellerinin geçiş süreci olan 2013- 2014 yıllarında

Müdürlüklerin (Halk Sağlığı Müdürlükleri) döner sermaye bütçelerinden karşılandığı, 2.2. 2015 yılı itibariyle Nitelikli Elektronik Sertifika ve Kart Okuyucuların bedellerinin, Aile

Hekimliği Ödeme ve Sözleşme Yönetmeliğinin 16 ncı maddesinin (c) bendi hükmü gereği aile hekimleri tarafından aile sağlığı merkezleri (ASM) ödeneğinden karşılanmaya başlandığı, ifadelerine yer verilmiştir .

III. İLGİLİ MEVZUAT

3. 18/ 10/ 1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının 3.1. “IV. Çalışma ve sözleşme hürriyeti” başlıklı 48 inci maddesinin birinci fıkrasında, “Herkes, dilediği alanda çalışma ve sözleşme hürriyetlerine sahiptir . …”, 3.2. “A. Sağlık hizmetleri ve çevrenin korunması” başlıklı 56 ncı maddesinin üçüncü fıkrasında, “Devlet, herkesin hayatını, beden ve ruh sağlığı içinde sürdürmesini sağlamak; insan ve madde gücünde tasarruf ve verimi artırarak, işbirliğini gerçekleştirmek amacıyla sağlık kuruluşlarını tek elden planlayıp hizmet vermesini düzenler . …”, 3.3. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir . Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler .”, 3.4. “D. Kamu hizmeti görevlileriyle ilgili hükümler 1. Genel ilkeler” başlıklı 128 inci maddesinin ikinci fıkrasında, “… Memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir . …”, 4. Birleşmiş Milletler “İnsan Haklarının Geliştirilmesi ve Korunması İçin Kurulan Ulusal

Kuruluşların Statüsüne İlişkin İlkeler/Paris Prensipleri’nde; “…Ulusal kuruluşlar, yürürlükteki yasaları, mevzuatı ve yasa tasarıları ile yasa önerilerini incelerler ve metinlerin, insan haklarının temel ilkeleriyle uyumlu hale getirilmeleri için uygun gördükleri tavsiyeleri yaparlar; gerek gördükleri takdirde, yeni yasaların kabul edilmesini, yürürlükteki yasaların uyumlu hale getirilmesini ve idari önlemlerin alınmasını veya değiştirilmesini tavsiye ederler… Ulusal düzeyde yürürlükte olan yasaların, mevzuatın ve uygulamaların, insan haklarına ilişkin uluslararası belgeler ve mekanizmalarla uyumlu hale getirilmesini ve hayata geçirilmesini teşvik ederler ve sağlarlar…”, 5. 14 / 6/ 2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet

2 / 5anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye

önerilerde bulunmakla görevlidir .”, 6. 5258 sayılı Aile Hekimliği Kanununun, 6.1. “Amaç ve kapsam” başlıklı 1 inci maddesinde, “Bu Kanunun amacı; Sağlık Bakanlığının (…)( 2) belirleyeceği illerde, birinci basamak sağlık hizmetlerinin geliştirilmesi, birey ihtiyaçları doğrultusunda koruyucu sağlık hizmetlerine ağırlık verilmesi, kişisel sağlık kayıtlarının tutulması ve bu hizmetlere eşit erişimin sağlanması amacıyla aile hekimliği hizmetlerinin yürütülebilmesini teminen görevlendirilecek veya çalıştırılacak sağlık personelinin statüsü ve malî hakları ile hizmetin esaslarını düzenlemektir .” 6.2. “Personelin statüsü ve malî haklar” balıklı 3 üncü maddesinde, “Sağlık Bakanlığı; Bakanlık veya diğer kamu kurum veya kuruluşları personeli olan uzman tabip, tabip ve aile sağlığı elemanı olarak çalıştırılacak sağlık personelini, kendilerinin talebi ve kurumlarının veya Bakanlığın muvafakatı üzerine, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu ile diğer kanunların sözleşmeli personel çalıştırılması hakkındaki hükümlerine bağlı olmaksızın, sözleşmeli olarak çalıştırmaya veya bu nitelikteki Bakanlık personelini aile hekimliği uygulamaları için görevlendirmeye veya aile hekimliği uzmanlık eğitimi veren kurumlarla sözleşme yapmaya yetkilidir . … Sosyoekonomik gelişmişlik düzeyi ücreti, aile sağlığı merkezi giderleri , (…)( 3) ve gezici sağlık hizmetleri ödemelerinden Damga

Vergisi hariç herhangi bir kesinti yapılmaz . (Ek cümle : 2/ 1/ 2014- 6514/ 52 md.) Aile hekimlerince talep edilen tetkik ve sarf malzemelerinin giderleri halk sağlığı müdürlükleri tarafından hak sahiplerine ayrıca ödenir . … (Ek fıkra : 4/ 7/ 2012- 6354/ 12 md.) Aile hekimliği uzmanlık eğitimi veren kurumların; her bir araştırma görevlisi/asistan başına azamî kayıtlı kişi sayısı 4000 kişiyi aşmamak ve her kayıtlı kişi başına (görev yapacak araştırma görevlisi/asistan sayısı da esas alınmak suretiyle)

aylık beş Türk Lirasından fazla olmamak üzere belirlenecek tutar, çalışılan aya ait sonuçların ilgili sağlık idaresine bildiriminden itibaren onbeş gün içinde ilgili döner sermaye mevzuatı hükümlerine tabi tutulmaksızın döner sermaye işletmelerinde bu amaçla açılacak olan hesaba yatırılır . … (Ek fıkra : 4/ 7/ 2012- 6354/ 12 md.) Bu şekilde kurumlarca oluşturulacak aile sağlığı merkezlerinin bu

Kanun kapsamında oluşacak tüm giderleri sekizinci fıkrada belirtilen hesaplardan ödenir . …” 6.3. “Yönetmelikler” balıklı 8 inci maddesinin ikinci fıkrasında, “Aile hekimi ve aile sağlığı elemanlarıyla yapılacak sözleşmede yer alacak hususlar ve bu Kanunda belirlenen esaslar çerçevesinde bunlara yapılacak ödeme tutarları ile bu ücretlerden indirim oran ve şartları, sözleşmenin feshini gerektiren nedenler, Maliye Bakanlığının uygun görüşü alınarak, Sağlık

Bakanlığının teklifi üzerine Bakanlar Kurulunca çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir .

7. Aile Hekimliği Ödeme ve Sözleşme Yönetmeliğinin 16 ncı maddesinin (c) bendinde, “c) Aile

Sağlığı Merkezi Giderleri : Sözleşmeyle çalıştırılan aile hekimine, hizmet verdiği merkezin kira, elektrik, su, yakıt, telefon, internet, bilgi-işlem, temizlik, büro malzemeleri, küçük onarım, danışmanlık, sekretarya ve tıbbi sarf malzemeleri gibi Aile Hekimliği Uygulama Yönetmeliğinin 23 üncü ve 24 üncü maddeleri ile belirlenen asgari fiziki ve teknik şartların devamına yönelik giderleri için her ay tavan ücretin %50’sinin, Türkiye İstatistik Kurumu tarafından yayımlanan illerin satın alma gücü paritesi puanı ile çarpımı sonucuna göre bulunacak tutarda ödeme yapılır . Aile hekimliği pozisyonunun , sözleşmeli aile hekimi bulunmaması nedeniyle boş olması durumunda , bu ödeme müdürlüğün döner sermayesine aktarılır ve birimin giderleri karar defterinin ibrazı üzerine müdürlüğün döner sermayesinden karşılanır . Her aile hekimine ayrıca, yukarıdaki tutara ek olarak ,

3 / 5her ay Aile Hekimliği Uygulama Yönetmeliğinin ek ( 1)’inde belirlenen aile hekimliği birimleri

gruplandırmasına göre, tavan ücretin aşağıda belirlenen oranı kadar ödeme yapılır : ” hükümleri yer almaktadır .

IV. KAMU DENETÇİSİ YAHYA AKMAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ

8. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; tesis edilen işlemde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilemediğinden, başvurunun reddi yönünde hazırlanan “Ret Kararı Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur .

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme 9. Şikâyet başvurucusu vekili, 1 no’lu paragrafta açıklandığı üzere, Nitelikli Elektronik Sertifika ve Kart Okuyucu bedelinin aile hekimleri tarafından karşılanması uygulamasına son verilmesi

Kurumumuza başvurmuştur .

10. 5258 sayılı Aile Hekimliği Kanununun 8 inci maddesine ( 6. pr .) istinaden hazırlanan ve Sağlık

Bakanlığınca aile hekimliği uygulaması kapsamında sözleşmeli olarak çalıştırılan aile hekimlerine yapılacak ödemelere ilişkin usûl ve esasları belirleyen Aile Hekimliği Ödeme ve Sözleşme

Yönetmeliği 30/ 12/ 2010 tarih ve 27801 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe girmiştir .

11. Adı geçen Yönetmeliğin 16 ncı maddesinin “Aile Sağlığı Merkezi Giderleri” alt başlıklı (c)

bendinde ( 7. pr .), sözleşmeyle çalıştırılan aile hekimine, hizmet verdiği merkezin kira, elektrik, su, yakıt, telefon, internet, bilgi-işlem, temizlik, büro malzemeleri, küçük onarım, danışmanlık, sekretarya ve tıbbi sarf malzemeleri gibi Aile Hekimliği Uygulama Yönetmeliğinin 23 üncü ve 24 üncü maddeleri ile belirlenen asgari fiziki ve teknik şartların devamına yönelik giderleri için her ay tavan ücretin %50’sinin, Türkiye İstatistik Kurumu tarafından yayımlanan illerin satın alma gücü paritesi puanı ile çarpımı sonucuna göre bulunacak tutarda ödeme yapılacağı, aile hekimliği pozisyonunun, sözleşmeli aile hekimi bulunmaması nedeniyle boş olması durumunda, bu ödeme müdürlüğün döner sermayesine aktarılır ve birimin giderleri karar defterinin ibrazı üzerine müdürlüğün döner sermayesinden karşılanacağı, her aile hekimine ayrıca, yukarıdaki tutara ek olarak, her ay Aile Hekimliği Uygulama Yönetmeliğinin ek ( 1)’inde belirlenen aile hekimliği birimleri gruplandırmasına göre, tavan ücretin bu maddede belirlenen oranı kadar ödeme yapılacağı , hususlarının düzenlendiği, görülmektedir .

12. Türkiye Halk Sağlığı Kurumunun 15/ 06/ 2017 tarih ve E :1938 sayılı yazısında, 5070 sayılı

Elektronik İmza Kanunu hükümleri gereği kullanımı zorunlu hale gelen Nitelikli Elektronik Sertifika ve Kart Okuyucuların bedellerinin geçiş süreci olan 2013- 2014 yıllarında Müdürlüklerin (Halk

Sağlığı Müdürlükleri) döner sermaye bütçelerinden karşılandığı hususunun belirtildiği ( 2.1. pr .), dolayısıyla söz konusu giderlerin aile sağlığı merkezi giderlerinden karşılanma zorunluluğunun bahsi geçen Yönetmeliğin 16 ncı maddesi ile getirilmiş olmasına rağmen geçiş süreci olan 2013- 2014 yıllarında bu zorunluluğun uygulanmadığı anlaşılmaktadır .

13. Diğer yandan, bahsi geçen Yönetmelik hükmünde sözleşmeyle çalıştırılan aile hekimine , hizmet verdiği merkezin asgari fiziki ve teknik şartların devamına yönelik Aile Sağlığı Merkezi giderleri için her ay belli bir miktar ödeme yapılmasının öngörüldüğü , maddede bahsi geçen gider

4 / 5kalemlerinin sınırlı sayıda belirlenmediği, bu hususun “… gibi … giderleri için …” ibaresinden

anlaşıldığı, kaldı ki “e-imza” bedelinin bu maddede belirtilen giderlerden ayrı bir gider kalemi olarak düşünülmesinin mümkün bulunmadığı, zira bu bedelin anılan maddede sayılan “bilgi-işlem” giderlerinden olduğu, kaldı ki “e-imza” bedeli ödemesinin her ay rutin olarak yapılan giderlerden biri olmadığı, değerlendirilmektedir .

14. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; “e-imza” bedelinin “bilgi-işlem” gideri niteliğinde olması sebebiyle bahsi geçen Yönetmelik hükmü uyarınca aile hekimine her ay ödenecek olan aile sağlığı merkezi (ASM) giderlerinden karşılanması gerektiğinden, söz konusu bedelin Sağlık

Bakanlığı tarafından ödenmesi talebinin reddedilmesinde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır .

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 15. İyi yönetim ilkelerine 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan

Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında

Yönetmeliğin 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup, idareden istenilen bilgi ve belgelerin süresi içinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği ayrıca idarenin başvuranla ilgili işlemlerinde kanunlara uygunluk ilkesine uygun davrandığı, ancak başvuranın talebini zımnen reddetmek suretiyle makul sürede karar verme, hesap verilebilirlik, şeffaflık, kararların gerekçeli olması, kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi ve karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ilkelerine uygun davranmadığı anlaşılmış olup idarenin bundan böyle bu ilkelere uyması beklenmektedir .

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

16. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Trabzon İdare Mahkemesi’ne yargı yolu açıktır .

VII. KARAR

Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE;

Kararın Başvurana ve SAĞLIK BAKANLIĞI’na (Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü) tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi .

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi