Aile sağlığı merkezi harcamalarının iadesi talebinde yönetim karar defterinin yeterliliği ve mali saydamlık ilkesi değerlendirmesi (KDK)

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2020/77131-S.20.83877

BAŞVURU NO : 2020/5521

KARAR TARİHİ : 21/09/2020

KISMEN TAVSİYE KISMEN RET KARARI

BAŞVURUYA KONU İDARE : SAĞLIK BAKANLIĞI

Yapmış olduğu masrafların tarafına iadesi talebi hk.

BAŞVURUNUN KONUSU :

BAŞVURU TARİHİ : 23/03/2020

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Başvuran, Akyazı Altındere Aile Sağlığı Merkezi iki birimli olup 54.02.018 nolu birimde sözleşmeli çalışmakta olduğunu, diğer birim olan 54.02.029 nolu birimde ise hekim olmadığını, boş birim olan 54.02.029 nolu birimin Aile Hekimliği Uygulama Yönetmeliğinin 23 üncü ve

24 üncü maddeleri ile belirlenen asgari fiziki ve teknik şartların devamına yönelik harcanması

gereken bütçesinin Ocak 2020 döneminde her ay için maktu olarak müdürlük döner sermayesine aktarıldığını, ilgili birime kayıtlı hasta sayısının 2 olduğunu, fiziki ve teknik şartların devamına yönelik her iki birim için temizlik personeli ücreti, stopajı, sigorta primi, muhasebeci ücreti, hizmet verilen merkezin kirası, elektrik, su, yakıt, telefon, internet, bilgiişlem, temizlik, büro malzemeleri, küçük onarım, danışmanlık, sekretarya ve tıbbi sarf malzemeleri gibi tüm giderler tarafınca karşılandığını ve yapılan giderleri mevzuat gereği karar defterine işleyerek idareden talep ettiğini, ancak başvurusunun idare tarafından reddedildiğini ifade ederek; idarenin tesis ettiği işlemin gerek Aile Hekimliği Ödeme ve Sözleşme

Yönetmeliği gerek Sağlık Bakanlığının görüş yazıları gerekse de yargı kararlarına aykırılık teşkil ettiğinden hakkı olanın verilmesini talep etmektedir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. Başvuruya konu iddia hakkındaki yazımıza istinaden Sakarya İl Sağlık Müdürlüğünün cevabi yazı ve eklerinde özetle;

2.1. Aile Hekimliği Ödeme Sözleşme Yönetmeliği’nin 1. Maddesinin birinci fıkrasının (c)bendinde; ”Aile Sağlığı Merkezi Giderleri: Sözleşmeyle çalıştırılan aile hekimine, hizmet verdiği merkezin kira, elektrik, su, yakıt, telefon, İnternet, bilgi-işlem, temizlik, büro hekimliği pozisyonunun, sözleşmeli aile hekimi bulunmaması nedeniyle boş olması durumunda, bu ödeme müdürlüğün döner sermayesine aktarılır ve birimin giderleri karar defterinin ibrazı üzerine müdürlüğün döner sermayesinden karşılanır.”

6. 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi Ve Kontrol Kanununun, 6.1. “Malî saydamlık” başlıklı 7 nci maddesinde; “Her türlü kamu kaynağının elde edilmesi ve kullanılmasında denetimin sağlanması amacıyla kamuoyu zamanında bilgilendirilir. Bu amaçla; a) Görev, yetki ve sorumlulukların açık olarak tanımlanması, b) Hükümet politikaları, kalkınma planları, yıllık programlar, stratejik planlar ile bütçelerin hazırlanması, yetkili organlarda görüşülmesi, uygulanması ve uygulama sonuçları ile raporların kamuoyuna açık ve ulaşılabilir olması, c) Genel yönetim kapsamındaki kamu idareleri tarafından sağlanan teşvik ve desteklemelerin bir yılı geçmemek üzere belirli dönemler itibarıyla kamuoyuna açıklanması, d) Kamu hesaplarının standart bir muhasebe sistemi ve genel kabul görmüş muhasebe prensiplerine uygun bir muhasebe düzenine göre oluşturulması, Zorunludur.

Malî saydamlığın sağlanması için gerekli düzenlemelerin yapılması ve önlemlerin alınmasından kamu idareleri sorumlu olup, bu hususlar Hazine ve Maliye Bakanlığınca

” izlenir.

6.2. “Hesap verme sorumluluğu” başlıklı 8 inci maddesinde ise; “Her türlü kamu kaynağının elde edilmesi ve kullanılmasında görevli ve yetkili olanlar, kaynakların etkili, ekonomik, verimli ve hukuka uygun olarak elde edilmesinden, kullanılmasından, muhasebeleştirilmesinden, raporlanmasından ve kötüye kullanılmaması için gerekli önlemlerin alınmasından sorumludur ve yetkili kılınmış mercilere hesap vermek zorundadır.”

düzenlemelerine yer verilmiştir.

IV. KAMU DENETÇİSİ SN. SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE

ÖNERİSİ

7. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; Başvuranın iddiaları, İdarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek hazırlanan Kısmen Tavsiye Kısmen Ret Karar Önerisi Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 8. Başvuran özetle, iki birimli olan Akyazı Altındere Aile Sağlığı Merkezinin, 54.02.029 nolu birimindeki asgari fiziki ve teknik şartların devamına yönelik harcanması gereken giderleri ödediğini ancak karar defterini ibraz etmiş olmasına rağmen tarafına ödemenin yapılmadığını belirterek, yaptığı masrafların tarafına iadesini talep etmektedir.

9. İdare ise yönetim karar defterinde harcamalar belirtilmek suretiyle, boş birime düşen tutarın hesaplanarak gerekli talebin yapılması gerektiği gerekçesiyle başvuranın talebini reddetmektedir.

10. 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun 8’inci maddesi hükmü uyarınca, her türlü kamu kaynağının elde edilmesi ve kullanılmasında görevli ve yetkili olanların yetkili kılınmış mercilere hesap vermeleri zorunludur. Yine aynı Kanunun 68’inci maddesinde dış denetimin, kamu idaresi hesapları ve bunlara ilişkin belgeler esas alınarak, malî tabloların güvenilirliği ve doğruluğuna ilişkin malî denetimi ile kamu idarelerinin gelir, gider ve mallarına ilişkin malî işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygun olup olmadığının tespitinin gerçekleştirileceği ifade edilmiştir

11. Somut olayda başvuran kendisinin düzenlediği karar defterinde; “01/01/2020 – 31/01/2020 tarihleri arasında AU Yönetmeliğinin 23. ve 24. maddeleri ile belirtilen 54.02.029 nolu birimin asgari ve fiziki teknik şartlarının devamına yönelik giderler tarafımdan karşılanmıştır. Aile

Hekimliği Ödeme ve Sözleşme Yönetmeliğinin 16 ncı maddesinin birinci fıkrasının c bendinde yer alan düzenlemeye göre 3698,93 TL gider için ilgili birime harcanmak üzere müdürlüğün döner sermayesine aktarılmış olup, 3698,93 TL’den damga vergisi kesintisi yapılarak kalanın mutemetliğinizde kayıtlı hesabıma aktarılması gerekmektedir. Gereği Sakarya İl Sağlık

Müdürlüğü tarafından yapılmak üzere üst yazıyla arz edilir.” ifadeleri yer almaktadır.

12. Müdürlüğe ibraz edilen karar defterinde başvuranın yaptığını iddia ettiği harcamaların kalem kalem belirtilmediği ve gerekli faturaların ekte ibraz edilmediği görülmektedir.

13. Diğer yandan, başvuran aynı birim için yaptığı Aralık 2019 tarihine ait giderlerin de tarafına iadesi talebiyle Kurumumuza 30/01/2020 tarihinde başvurmuş ve başvuru Müdürlüğün gerekli ödemeyi yapmasıyla dostane çözüme kavuşmuştur. Ancak o dönem için başvuranın Müdürlüğe gönderdiği karar defterinde yaptığı her harcamanın tek tek belirtildiği görülmektedir.

14. Kamu yönetimine yönelik hukuki ve idari denetim ölçütü olarak gelişim gösteren iyi yönetim ilkelerinden olan mali saydamlık ve hesap verme sorumluluğu çerçevesinde görevlerini yerine getirmek zorunda olan kamu personellerinin gerekli ödemeleri yapabilmesi açısından, yapılan harcamaların mevzuatta belirtilen şekilde belgelendirilmesi gerektiği açıktır.

15.Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; yukarıda açıklanan gerekçelerle başvuranın talebinin karar defterinde harcamaların belirtilmediği gerekçesiyle reddine ilişkin işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı, ancak aile sağlığı merkezi giderlerinin ödemesi usulünün hukuki belirlilik ilkesi gereği herhangi bir tereddüde, şüpheye yer vermeyecek, çelişkileri giderecek, açık, net, anlaşılabilir bir şekilde yeniden belirlenmesi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 16. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar

Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; Kurumumuzun bilgi ve belge talebine süresi içinde cevap verildiği, İdarenin başvuranla ilgili işlemlerinde ‘kanunlara uygunluk’, ‘makul sürede karar verme’, ‘hesap verilebilirlik’, ‘şeffaflık’, ‘kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi’ ilkelerine uygun davrandığı tespit edilmiştir.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

17. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun 17 nci maddesinin sekizinci fıkrasına göre Kamu Denetçiliği Kurumu’na dava açma süresi içinde yapılan başvuru, işlemeye başlamış olan dava açma süresini durdurmakta olup, anılan Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca başvurunun Kurum tarafından reddedilmesi hâlinde, (varsa)

durmuş olan dava açma süresi gerekçeli ret kararının ilgiliye tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlar, 21 inci maddenin ikinci fıkrası uyarınca ise tavsiye kararı üzerine otuz gün içinde herhangi bir işlem tesis edilmez veya eylemde bulunulmaz ise (varsa) durmuş olan dava açma süresi kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup ilgili İdarenin işlemine karşı Sakarya

İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Açıklanan gerekçelerle;

Başvuranın, yaptığı ödemenin tarafına iadesi talebinin REDDİNE;

Aile sağlığı merkezi giderlerinin ödemesi usulünün hukuki belirlilik ilkesi gereği herhangi bir tereddüde, şüpheye yer vermeyecek, çelişkileri giderecek, açık, net, anlaşılabilir bir şekilde yeniden belirlenmesi yönünde SAĞLIK BAKANLIĞINA TAVSİYEDE

BULUNULMASINA;

6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20’nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca;

SAĞLIK BAKANLIĞI tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde

Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,

Kararın BAŞVURANA ve SAĞLIK BAKANLIĞINA tebliğine,

Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.

e-imzalıdır

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi