| ÖZET: Başvuran, Ocak-2019 aile yardımı ödeneği ile Temmuz-2019 ile Ekim-2019 arasındaki döneme ilişkin ödeneklerin geriye dönük olarak ödenmesini talep etmiştir. İlgili idare, başvuranın talebini, Temmuz-2019 ile Ekim-2019 arasındaki aile beyanının geç verilmesi ve Ocak-2019 döneminde eşinin ücretsiz izne ayrıldığı gerekçesiyle reddetmiştir. Ancak, Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın eşi için talep edilen aile yardımı ödeneğinin, menfaat karşılığı çalışmayan veya sosyal güvenlik kuruluşundan aylık almayan eş için, aile durumu bildiriminin hangi tarihte verildiğine bakılmaksızın, bu şartı taşıdığı tarihi takip eden aybaşından itibaren ödenmesi gerektiği kanaatine varmıştır. Dolayısıyla, başvuranın geriye dönük aile yardımı ödeneği verilmemesi işleminde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Bu durum, kamu idarelerinin işlemlerinin hukuka uygunluğunu sağlamak adına önemli bir tespittir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2020/65208-S.20.70788
BAŞVURU NO : 2020/3712
KARAR TARİHİ : 20/07/2020
TAVSİYE KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : BİLGİ TEKNOLOJİLERİ VE İLETİŞİM KURUMU
BAŞKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Geçmişe dönük aile yardımı ödenmesi talebi hk.
BAŞVURU TARİHİ : 24/02/2020
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran, Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumunda bilişim uzmanı olarak görev yapmakta olduğunu, eşinin 29/10/2018 tarihinde doğum yaptığını, 26/12/2018 tarihinden itibaren doğum sonrası ücretsiz izin kullanmaya başladığını, bu sebeple aile durumu ve aile yardımı bildirimlerini 28/12/2018 tarihli dilekçesi ile ilgili idareye ilettiğini, akabinde Ocak-2019 maaşına yapılan aile yardımı ödeneğinin eşinin herhangi bir yerden menfaat karşılığı çalışmamasına veya herhangi bir sosyal güvenlik kuruluşundan aylık almamasına rağmen
Nisan-2019 maaşından fazla ödeme yapıldığı gerekçesi ile geri alındığını, yapılan kesintiye ilişkin olarak 26.12.2018-31.01.2019 tarihleri arasında ücretsiz doğum izni kullanan eşinin, söz konusu tarih aralığında ücretsiz izin kullandığı dikkate alınmaksızın, sadece iş yerinden ayrılış tarihi olan 31.01.2019 tarihinin hatalı olarak dikkate alındığını, konuyla ilgili olarak, idarede görevli personele Aralık-2018 ve Ocak-2019 SGK hizmet dökümleri üzerinden de durumun izahı yapılmasına rağmen geçen sürede söz konusu yapılan maddi hatanın düzeltilmediğini, 14/11/2019 tarihli dilekçesi ekinde eşinin ayrıldığı iş yerinden alınan belge ile tekrardan değerlendirilmesi talebinde bulunduğunu ancak talebinin reddedildiğini, sonradan konu ile ilgili yaptığı araştırmada eşinin mevcut bir yerde “çalışmıyor” olması ile ilgili durumunda herhangi bir değişiklik olmamasına rağmen, Temmuz-2019’dan bu yana hak edilen aile yardımı ödeneğinin yapılmadığının da tarafınca tespit edildiğini, ilgili idare tarafından doğum sonrası ücretsiz izin beyanında yasal 6 aylık sürenin belirtildiği ve ilave ikinci bir beyan bildirimi ile eşinin işten ayrıldığının idareye bildirilmediği gerekçesiyle ödeme yapılmadığının gerekçe olarak sunulduğu ve sadece geriye dönük olarak 3 aylık ödeme (Kasım-2019, Aralık-2019 ve
Ocak-2020 aylarına ilişkin ödenekler)nin Şubat-2020 maaşı ile birlikte ödendiğini, gerekli tüm koşulların sağlanmasına rağmen hak edilen ve ödemesi yapılmayan Ocak-2019 ödeneği ile birlikte, Temmuz-2019 ile Ekim-2019 arasında hak edilen ödeneklerin geriye dönük olarak ödenmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvuruya konu iddialar hakkındaki bilgi ve belge talep yazımıza istinaden Bilgi
Teknolojileri ve İletişim Kurumu İnsan Kaynakları ve Eğitim Dairesi Başkanlığı tarafından gönderilen 24/03/2020 tarih ve sayılı cevabi yazıda özetle;
2.1. Tüm bilgi ve belgeler ilgili mevzuat ile birlikte değerlendirildiğinde “başvurunun dostane çözüm kararı” kapsamında sonuçlandırılmasının mümkün olmadığının anlaşıldığı,
2.2. Başvuru sahibine, Şubat/2019, Mart/2019, Nisan/2019, Mayıs/2019, Haziran/2019, Kasım/ 2019, Aralık/2019, Ocak/2020, Şubat/2020 ve Mart/2020 maaş dönemlerine ait eş yardımları ödemelerinin yapıldığı,
2.3. Temmuz/2019 ile Ekim 2019 arasındaki dönem için aile beyanının Ocak/2020 dönem sonu itibariyle geç verildiği, memur toplu sözleşmesi gereği geriye dönük olarak sadece beyandan önceki son üç aya ait ödemelerin yapılabildiği, üç aydan daha geriye dönük eş yardımı ödemelerinin mümkün olmadığı, Ocak/2019 döneminde ise kurumsal protokol ile erişilen
Sosyal Güvenlik Kurumu sisteminde başvuranın eşinin 31/01/2019 tarihinde ücretsiz izne ayrıldığı belgelendirildiğinden Ocak/2019 maaş dönemine ait yersiz ödemenin mahsup edildiği,
2.4. Personel beyanı esas olarak alınsa da zaman zaman ortaya çıkan hatalı beyanları ve kamu zararını en aza indirgemek için kurum ve kuruluşlar Sosyal Güvenlik Kurumu ile protokol yaparak e-devlet üzerinden SGK Kamu Uygulama Merkezi web sayfası üzerinden çalışanların beyanlarının teyit işleminin zaman dilimleri itibariyle ilgili tahakkuk kısmınca yapıldığı, bu çerçevede, başvuranın eşinin çalışma durumu kontrol edildiğinde ücretsiz izne 31/01/2019 tarihinde ayrıldığı anlaşıldığından yapılan yersiz fazla ödeme olan Ocak/2019 dönemine ait eş yardımının Nisan/2019 maaşından mahsup edildiği, bir başka deyişle, 15/01/2019 tarihinde menfaat karşılığı çalıştığının anlaşıldığı,
2.5. Aile yardım bildirimi beyanında işçi statüsünde çalışan eşin altı (6) aylık yasal süre boyunca ücretsiz izne ayrıldığının belirtildiği, altı ay sonrasında işten ayrılacağı değil işe başlayacağının açık olarak anlaşıldığı, Temmuz/2019 ile Ekim 2019 arasındaki dönemler için eşin bu defa da işten ayrıldığına dair aile beyan bildiriminin geç verildiği,
2.6. Gerek şikayet sahibi gerekse diğer ilgililer tarafından açılmış veya sonuçlanmış bir dava bulunmadığı,
İfade edilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın, “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği
Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”,
4. “Kamu hizmeti görevlileriyle ilgili hükümler” başlıklı 128’inci maddesinin ikinci fıkrasında; “Memurların ve diğer kamu görevlilerinin niteliklerinin, atanmalarının, görev ve yetkilerinin, haklarının ve yükümlülüklerinin, aylık ve ödeneklerinin ve diğer özlük işlerinin kanunla düzenlenir.”,
5. 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun
Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
6. 14/07/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun
6.1. “Amaç” başlıklı 2 nci maddesinde, “Bu Kanun, Devlet memurlarının hizmet şartlarını, niteliklerini, atanma ve yetiştirilmelerini, ilerleme ve yükselmelerini, ödev, hak, yüküm ve sorumluluklarını, aylıklarını ve ödeneklerini ve diğer özlük işlerini düzenler.”,
6.2. “Aile Yardım Ödeneği” başlıklı 202 nci maddesinde, “Evli bulunan Devlet memurlarına aile yardımı ödeneği verilir. Bu yardım, memurun her ne şekilde olursa olsun menfaat karşılığı çalışmayan veya herhangi bir sosyal güvenlik kuruluşundan aylık almayan eşi için 1500, çocuklarından herbiri için de 250 gösterge rakamının (72 nci ay dahil olmak üzere 0-6 yaş grubunda yer alan çocuklar için bir kat artırımlı)aylık katsayısı ile çarpılması sonucu elde edilecek miktar üzerinden ödenir. Eşlerden birine iş akdi veya toplu sözleşme gereği çocukları için yapılan aile yardımı ödeneği daha düşük ise, yalnız aradaki fark ödenir…”,
6.3. “Aile Yardımı Ödeneğinin Ödeme Usulü” başlıklı 203 üncü maddesinde, “Aile yardımı ödeneği Devlet memurlarına her ay aylıklarıyla birlikte ödenir…”,
6.4. “Aile yardımı ödeneğine hak kazanma” başlıklı 204 üncü maddesinde, “Memur, eş için ödenen aile yardımı ödeneğine evlendiği; çocuk için ödenen yardıma da çocuğunun doğduğu tarihi takip eden ay başından itibaren hak kazanır.”,
7. 31/12/2005 tarih ve 26040 sayılı 3. Mükerrer Resmi Gazetede yayımlanan Merkezi
Yönetim Harcama Belgeleri Yönetmeliğinin “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde, “Bu
Yönetmeliğin amacı, merkezî yönetim kapsamındaki kamu idarelerinde malî işlemlerin gerçekleştirilmesi ve muhasebeleştirilmesi kapsamında, harcamalarda ödeme belgesine bağlanacak kanıtlayıcı belgeleri ve bunlardan bu Yönetmelikte düzenlenmesi gerekenlerin şekil ve türlerini belirlemektir.” hükmü, 12 nci maddesinde ise, sosyal yardım ödemelerinde ödemenin çeşidine göre gerekli olan belgeler sayılmış ve aylıkları ile birlikte ödenen aile yardımının personelin ilk işe girişinde alınacak aile yardımı bildirimine dayanılarak ödeneceği, bu bildirimin personelin aile yardımından yararlanan eş ve çocuk durumunda meydana gelen değişiklikler ile yer değiştirme suretiyle atama halinde yenileneceği,
8. Ayrıca 100 seri no’lu Devlet Memurları Kanunu Genel Tebliğinde, 289 sayılı Kanun
Hükmünde Kararname ile memurların aylıklarının peşin ödeme sisteminde bir değişikliğe gidilmediği, anılan KHK ile yapılan düzenleme çerçevesinde devlet memurları ile diğer kamu görevlilerinin aylık ve özlük haklarına ilişkin kanunlar ve diğer mevzuatta yer alan “ay başı” ibarelerinden her ayın 15’inin anlaşılması gerektiği,
düzenlemeleri yer almaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
9. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın talebinin kabulü ve tavsiyede bulunulması yönünde öneri, Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
10. Başvuran Ocak-2019 aile yardımı ödeneği ile Temmuz-2019 ile Ekim-2019 arasında hak ettiği ödeneklerin geriye dönük olarak ödenmesini talep etmektedir.
11. İlgili idare tarafından temin edilen bilgi ve belgelerin tetkiki neticesinde, başvuranın
Temmuz-2019 ile Ekim-2019 arasındaki dönem için talep ettiği aile yardımı ödeneğinin ödenmesi talebinin, Temmuz/2019 ile Ekim 2019 arasındaki dönem için aile beyanının
Ocak/2020 dönem sonu itibariyle geç verildiği, memur toplu sözleşmesi gereği geriye dönük olarak sadece beyandan önceki son üç aya ait ödemelerin yapılabildiği gerekçesiyle reddedildiği, Ocak/2019 dönemi için ise kurumsal protokol ile erişilen Sosyal Güvenlik
Kurumu sisteminde başvuranın eşinin 31/01/2019 tarihinde ücretsiz izne ayrıldığının belgelendirilmesi sebebiyle Ocak/2019 maaş dönemine ait yersiz ödemenin mahsup edildiği anlaşılmaktadır.
12. Somut olayda, başvuran tarafından 12.11.2018 tarihli Aile Yardımı Bildirimi ekinde yer alan Aile Durumu Bildiriminde “eşinin halihazırda doğum sonrası ücretli izin kullandığı” hususunun ilgili idareye iletildiği, 28.12.2018 tarihli Aile Yardımı Bildirimi ekinde yer alan
Aile Durumu Bildiriminde “eşinin 29.10.2018 tarihinde yaptığı doğuma ilişkin olarak
26.12.2018 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere 6 aylık ücretsiz izin hakkını kullanmakta
olduğu” hususunun ilgili idareye bildirildiği, Ocak 2019 dönemine ait aile yardımı ödeneğinin
Nisan 2019 maaşından mahsup edilmesi üzerine, başvuran tarafından verilen Ocak 2019 dönemine ait aile yardımı ödeneğinin iadesi talebini konu edinen 14.11.2019 tarihli dilekçede, “eşinin 26.12.2018-31.1.2019 tarihleri arasında ücretsiz izin kullandığı, idaresince ücretsiz doğum izninin başlama tarihinin hatalı olarak 31.1.2019 tarihinde başlamış gibi anlaşıldığı, bu alanda uzman olan personele SGK Hizmet Dökümü üzerinden de durum izah edilmesine rağmen söz konusu maddi hatanın düzeltilmediği” ifade edildiği, söz konusu dilekçe ekinde de eşinin işyerinden alınan 26.12.2018-31.1.2019 tarihleri arasında ücretsiz izin kullandığını gösterir 6.11.2019 tarihli belgeyi ilgili idareye ibraz edildiği, 29.1.2020 tarihli Aile bildirimi formunda ise, eşinin “31.1.2019 tarihinden bu yana menfaat karşılığı çalışmadığı ve herhangi bir sosyal güvenlik kuruluşundan aylık almamakta” olduğunun ilgili idareye iletildiği görülmektedir.
13. Bu kapsamda, her ne kadar ilgili idare tarafından Sosyal Güvenlik Kurumu sisteminde başvuranın eşinin 31/01/2019 tarihinde ücretsiz izne ayrıldığı belgelendirildiği gerekçesiyle
Ocak/2019 maaş dönemine ait yersiz ödemenin mahsup edildiği ileri sürülmüşse de, yine ilgili idare tarafından gönderilen SGK Hizmet Dökümü ekran görüntüsünde, eksik gün nedeni olarak ücretsiz doğum izni verisinin yer aldığı ve işten çıkış tarihinin ise 31.1.2019 tarihi olduğunun tartışmaya yer olmayacak şekilde açık olduğu anlaşılmaktadır.
14. Anayasanın 2 nci maddesinde, hukuk devleti Devletin temel niteliklerinden biri olarak öngörülmüştür. “Belirlilik” ilkesi ise Hukuk devleti ilkesinin tamamlayıcı unsurlarından birini oluşturmaktadır. Bu ilke, hukuki düzenlemelerin, hem kişiler hem de idare yönünden herhangi bir duraksamaya ve kuşkuya yer vermeyecek şekilde açık, net, anlaşılır, uygulanabilir ve nesnel olması yanında kamu otoritelerinin keyfi uygulamalarına karşı koruyucu önlem içermesini de gerekli kılmaktadır. Belirlilik ilkesi, hukuksal güvenlikle bağlantılı olup; birey, yasadan, belirli bir kesinlik içinde, hangi somut eylem ve olguya hangi hukuksal yaptırımın veya sonucun bağlandığını, bunların idareye hangi müdahale yetkisini doğurduğunu bilmelidir. Ancak bu durumda kendisine düşen yükümlülükleri öngörebilir ve davranışlarını ayarlar. Hukuk güvenliği, normların öngörülebilir olmasını, bireylerin tüm eylem ve işlemlerinde devlete güven duyabilmesini, devletin de yasal düzenlemelerde bu güven duygusunu zedeleyici yöntemlerden kaçınmasını gerekli kılar (AYM, 17/04/2008 Tarihli, E.2005/5, K.2008/93 sayılı Kararı).
15. Ayrıca, idarenin işlem tesis ederken hukuka bağlı olması ve hukuk kuralları içinde hareket etmesi hukuk devleti ilkesinin gereğidir. Bu kapsamda, idari işlemin belli bir sebebe dayanması gerektiği açık bir kuraldır.
16. Yukarıda bahsi geçen somut olayın çözüme kavuşturulabilmesi için öncelikle aile yardım ödeneğine nasıl hak kazanıldığı ve söz konusu ödemeye yönelik başvuru veya bildirim için bir süre sınırlandırması bulunup bulunmadığının irdelenmesi gerekmektedir.
17. Bilindiği üzere eş için ödenen aile yardımı ödeneği, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunun
204 üncü maddesinde “evlenme” olayının gerçekleşmesine, çocuk için ödenen aile yardımı
ödeneği ise “doğum” olayının gerçekleşmesine bağlanmış ve evlenmenin ve/veya doğum olayının gerçekleştiği tarihi takip eden aybaşından itibaren de bu ödemelere hak kazanılacağı ifade edilmiştir. Aynı kanunun 202 nci maddesinde ise bu ödeneğin, memurun her ne şekilde olursa olsun menfaat karşılığı çalışmayan veya herhangi bir sosyal güvenlik kuruluşundan aylık almayan eşi ve 206 ncı maddedeki istisnalar haricinde çocukları için yapılacağı ifade edilmiştir.
18. Söz konusu madde metinlerinden de anlaşılacağı üzere; eş için ödenecek aile yardımı ödeneğinin, evlenme olayının vuku bulması ile çocuk için ödenen aile yardımı ödeneğinin ise doğum olayının vuku bulması ile elde edilen kazanılmış bir hak olarak dikkate alınması gerektiği, ancak eş için ödenecek aile yardımı ödeneğinde, eşin her ne şekilde olursa olsun menfaat karşılığı çalışmaması veya herhangi bir sosyal güvenlik kuruluşundan aylık almaması şartına bağlandığı, çocuk için ödenen aile yardımı ödeneğinde ise 657 sayılı Kanunun 206 ncı maddesinde belirtilen istisnaların göz önünde bulundurulması gerektiği ortadadır.
19. Öte yandan şikâyet konusunun, Merkezi Yönetim Harcama Belgeleri Yönetmeliği çerçevesinde değerlendirilmesi de gerekmektedir. Malum olduğu üzere, ilgili yönetmeliğin amacı, “harcamalarda ödeme belgesine dayanılacak kanıtlayıcı belgeleri ve bu belgelerin şekil ve türlerini” belirlemektir. Anılan yönetmelikle hakkın nasıl kazanılacağı değil ödemenin hangi belgeler üzerinden yapılacağı belirlenmektedir. Bir başka ifade ile kişi bu ödeneğe, ilgili yönetmelik hükmü çerçevesinde aile yardımı bildiriminde bulunduğunda değil 657 sayılı
Kanunda yer alan şartları yerine getirdiğinde hak kazanmaktadır. Kaldı ki Anayasanın 128 inci maddesi gereğince memura yapılacak ödemelerin kanunla yapılacağı hükmü karşısında yönetmelik hükmüne dayanarak ödemenin yapılıp yapılmayacağına dair bir karar vermenin mümkün bulunmadığı da açıktır.
20. Konunun, aile yardım bildiriminin verilmesinin herhangi bir süre şartına tabi olup olmadığı yönünden değerlendirilmesinde ise; yukarıda yer verilen 657 sayılı Devlet Memurları Kanunun ilgili maddelerinde, hakkın hangi şartlarda kazanılıp kaybedileceği, ne şekilde ve ne zaman ödeneceği açıkça düzenlenmiş olmakla beraber geriye dönük talep edilip edilemeyeceği ve bildirim süresine ilişkin bir düzenlemeye yer verilmemiştir. Keza Harcama Belgeleri
Yönetmeliğinde de buna ilişkin bir hüküm bulunmamaktadır. Dolayısıyla söz konusu bildirim için herhangi bir süre şartı getirilmediği anlaşıldığından hak sahiplerince verilen bildirimlere istinaden geriye dönük olarak aile yardımı talep edilmesinin önünde de engel bir durum bulunmadığı değerlendirilmiştir.
21. Şikâyet konusuyla benzer nitelikteki taleplerle ilgili Aksaray İdare Mahkemesinin 24/07/2013 tarihli ve E. 2013/367, K. 2013/675 sayılı kararı ile Manisa İdare Mahkemesinin 25/11/2014 tarihli ve E. 2014/367, K. 2014/798 sayılı kararında aile yardımı ödeneğinin geriye dönük ödenebileceği, buna dayanak olarak da ilgili kararlarda “Dava dosyasının, yukarıda yer alan mevzuat hükümleri ile bir arada değerlendirilmesinden, 657 sayılı Devlet Memurları
Kanununa tabi memurlara aile yardımının ne şekilde ve ne zaman ödeneceği açıkça hükme bağlanmış olmakla beraber geriye dönük olarak talep edilemeyeceği yönünde bir düzenlemenin bulunmadığı (bu yönde bir hükme yer verilmediği) anlaşılmaktadır.” hususunun gösterildiği tespit edilmiştir.
22. Diğer taraftan Sayıştay 2 nci Dairesinin 01/02/2010 tarih ve 553 nolu ilamında ise, geriye dönük çocuk yardımı ödenmesinde hukuka aykırılık görülmeyerek ilişilecek bir husus bulunmadığı yönünde karar verildiği anlaşılmıştır.
23. İlgili idarece her ne kadar Kamu Görevlilerinin Geneline ve Hizmet Kollarına Yönelik Mali ve Sosyal Haklara İlişkin 2018 ve 2019 Yıllarını Kapsayan 4. Dönem Toplu Sözleşmenin 39 uncu maddesiyle, aile yardımı ödeneğine ilişkin olarak, taraflarca, 01/01/2018 ile 31/12/2019 arasında uygulanmak üzere, eş durumu değişikliğini daha ileri bir tarihte bildiren personele, aile yardımı ödeneği verilmesi koşullarına sahip olması ve 15/01/2018 tarihinden itibaren geçerli olmak kaydıyla, bildirim tarihinden önceki üç aya kadar olan dönem için geriye dönük aile yardımı ödeneği verilmesinin kararlaştırıldığı belirtilmişse de Toplu sözleşmeler vasıtasıyla esasında kamu görevlilerinin sahip oldukları haklara ilave bazı haklar elde etmelerinin amaçlandığı, dolayısıyla yukarıda yer alan açıklamalar ve ilgili mevzuat hükümleri dikkate alındığında, bahsi geçen toplu sözleşme hükmü ile memurlara yeni bir hak verilmesinden ziyade, memurların zaten sahip oldukları hakkın kısıtlandığının görüldüğü emsal nitelikteki
Danıştay 11. Dairesinin 13/06/2014 tarihli ve E:2013/3728, K:2014/4312 sayılı kararında da; “emekliliği hak etmiş olan memurlara toplu sözleşmeye göre hiçbir sosyal denge yardım ödemesi yapılamayacağı yolunda bir hüküm konulmasıyla, memurlara sosyal denge tazminatı ödenmesinin dayanağı olan mevzuatta yer verilmeyen kısıtlamalar getirildiği ifade edilerek, davacının parasal haklarından yoksun bırakılmasında hukuka uygunluk bulunmadığına hükmedilmiş ve bu durumun tarafların sözleşme şartlarını belirleme yetkisi kapsamında değerlendirilmesi suretiyle davanın reddi yönünde tesis edilen İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet görülmediği” belirtilmiştir.
24. Yukarıda anlatılan hususlar, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, mevzuat, yargı kararları ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuranın eşi için talep ettiği aile yardımı ödeneğinin, her ne şekilde olursa olsun menfaat karşılığı çalışmayan veya herhangi bir sosyal güvenlik kuruluşundan aylık almayan eş için aile durumu/yardımı bildirimin hangi tarihte verildiğine bakılmaksızın bu şartı taşıdığı tarihi takip eden aybaşından itibaren ödenmesi gerektiği kanaatine varılarak başvurana geriye dönük aile yardımı ödeneği verilmemesi işleminde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
25. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmede, şikayet başvurusu kapsamında, idarenin, başvurana ilişkin işlemlerle ilgili bilgi ve belgeleri süresi içerisinde ve gerekçeli olarak kurumumuza gönderdiği, bu anlamda “kararların gerekçeli olması” ve “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun hareket ettiği ancak, başvuru sahibine verdiği cevapta idari işleme karşı hangi sürede hangi mercie başvurabileceğini göstermediği bu nedenle de karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, idarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
26. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Ankara
İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan nedenlerle BAŞVURUNUN KABULÜNE,
Başvuranın mağduriyetinin giderilmesi kapsamında, Ocak-2019 aile yardımı ödeneği ile
Temmuz-2019 ile Ekim-2019 arasındaki döneme ilişkin aile yardımı ödeneğinin makul süre içinde başvurana ödenmesi hususunda BİLGİ TEKNOLOJİLERİ VE İLETİŞİM
KURUMU BAŞKANLIĞINA TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası
uyarınca, BİLGİ TEKNOLOJİLERİ VE İLETİŞİM KURUMU BAŞKANLIĞINCA bu karar üzerine tesis edilecek işlemlerin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,
Kararın başvurana ve gereği için BİLGİ TEKNOLOJİLERİ VE İLETİŞİM KURUMU
BAŞKANLIĞINA tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi