|
ÖZET: Bu Danıştay kararı, Marmara Üniversitesi’nde çalışan bir akademik personelin ek çalışma bedeli talebinin reddine ilişkin bir hukuki uyuşmazlığı incelemektedir. Başvuran, Mart 2020 tarihine kadar düzenli olarak ödenen ek çalışma bedellerinin ödenmediğini iddia ederek, yasal faizi ile birlikte bu bedellerin ödenmesini talep etmiştir. Ancak, idare, başvuranın uzaktan eğitime geçilmesi nedeniyle fiilen fazla çalışma yapmadığını belirterek ek çalışma bedeli ödemesinin mümkün olmadığını ifade etmiştir.
Kararda, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu ve 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu çerçevesinde, ek çalışma bedelinin ödenebilmesi için “fiilen yapılan fazla çalışma” şartının bulunduğu vurgulanmıştır. Pandemi sürecinde uzaktan eğitim uygulamasına geçilmesi nedeniyle başvuranın fiilen çalışmasının olmadığı tespit edilmiştir. Bu nedenle, idarenin ek çalışma bedeli ödenmemesi yönündeki işlemi hukuka uygun bulunmuştur. Sonuç olarak, başvurunun reddine karar verilmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2021/12285-S.21.19712
BAŞVURU NO : 2021/4929
KARAR TARİHİ : 23/08/2021
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : MARMARA ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ
Ek çalışma bedeli ödemesi talebi hakkındadır.
BAŞVURUNUN KONUSU :
BAŞVURU TARİHİ : 02/03/2021
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuranın Kurumumuza yapmış olduğu başvurusunda özetle; Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler
Enstitüsünde olarak çalıştığını, Mart 2020 tarihine kadar düzenli olarak ödenen ek çalışma bedeli ücretlerinin ödenmediğini belirterek ek çalışma bedellerinin yasal faizi ile ödenmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuz tarafından Marmara Üniversitesi Rektörlüğüne gönderilen 11/03/2021 tarihli ve sayılı bilgi ve belge isteme yazısına cevaben, Marmara Üniversitesi Rektörlüğü tarafından gönderilen 31/03/2021 tarihli ve sayılı cevabi yazıda; 3843 sayılı Kanunun “Fazla çalışma” başlıklı 12 inci maddesinde “Yükseköğretim kurumlarının ikinci öğretim yapan birimlerinde görevli öğretim elemanları ile idari personele yasal çalışma saati bitiminden sonra fiilen yaptıkları fazla çalışma süreleri için saat ücreti ödenir.” denildiği,
2.1. Bu kapsamda İdari personele fazla çalışma ücretinin ödenebilme koşullarının hem 3843 sayılı Kanunda hem de 657 sayılı Kanunda şartlarının belirlendiği,
2.2. 22/03/2020 tarihli Cumhurbaşkanlığınca yayımlanan COVİD- 19 kapsamında kamu çalışanlarına yönelik ilave tedbirler konulu No.lu genelgesi ile personelin esnek çalışma düzenine geçilmesi ve asgari seviyede personel bulundurulması, gerekirse idari izinli sayılmalarının belirtildiği,
2.3. 19/03/2020 tarihli Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Eğitim-Öğretim Daire Başkanlığı tarafından tüm üniversitelere gönderilen “Yeni koronavirüs hastalığı salgınında eğilim-öğretim süreçleri” konulu yazısı
/
gereğince uzaktan eğitime geçildiği, dolayısıyla fazla çalışma ücretinin maktu olarak aylık ödenen sabit bir ücret olmadığı koşul olarak yasal çalışma saatlerinin bitiminden sonra ikinci öğretime yönelik olarak fiilen yapılan çalışmayı kastettiği,
2.4. Pandemi öncesi ikinci eğitim yapılan birimlerde yüz yüze eğitim-öğretimin gece 22:00 saatine kadar sürmesi sebebiyle, görevli akademik ve idari personelin üst yöneticiler tarafından görevlendirildiği, hem
Cumhurbaşkanlığı genelgesi hem de Yükseköğretim Kurulu Başkanlığınca tüm üniversitelere gönderilen yazıda eğitim-öğretim sürecinin uzaktan yapılacağının belirtildiği ve yüz yüze eğitimden vazgeçilip uzaktan eğitime (online) geçildiği, ayrıca pandemi döneminde ikili eğitim yapılan tüm birimlerde gerek akademik gerekse idari personeline fazla çalışma ücreti ödenmediği belirtilmektedir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında;“Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”
4. 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı
5 inci maddesinin birinci fıkrasında;“Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü
eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” hükmü,
5. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun “Fazla Çalışma Ücreti” Başlıklı 178 inci maddesinde; A)
99 ve 100 üncü maddeler hükümleri uyarınca tespit olunan günlük çalışma saatleri dışında; a) Salgın
hastalık ve tabii afetler gibi olağanüstü hallerin olması (Bu hallerin devamı süresince), b) Fabrika, atelye, şantiye, işletme gibi yerlerde İş Kanununa tabi olarak işçi çalıştıran kurumlarca hizmetin gereği olarak işçi ile birlikte çalışma saatleri ve günü dışında çalışmanın zorunlu bulunması, hallerine münhasır olmak üzere, yapılan fazla çalışmalar ücretle karşılanır. Yukarıda sayılan hallerde yaptırılacak fazla çalışmanın süresi ve saat başına ödenecek ücret Cumhurbaşkanı kararı ile belirlenir.” hükmü,
6. Yükseköğretim Kurumlarında İkili Öğretim Yapılması, 2547 Sayılı Yükseköğretim Kanununun
Bazı Maddelerinin Değiştirilmesi ve Bu Kanuna Bir Ek Madde Eklenmesi Hakkında Kanunun
“Fazla Çalışma Ücreti” başlıklı 12 inci maddesinde; “Yükseköğretim kurumlarının ikinci öğretim yapan birimlerinde görevli öğretim elemanları ile idari personele yasal çalışma saati bitiminden sonra fiilen yaptıkları fazla çalışma süreleri için saat ücreti ödenir. Yapılacak fazla çalışmanın aylık saati ile ödenecek ücretin miktarı, (…) (1) her yıl bütçe kanunu ile belirlenen saat başı fazla çalışma ücretinin üç katını aşmayacak şekilde Cumhurbaşkanı tarafından belirlenir. (1) Ancak, öğretim elemanlarına aynı süre için ek ders ücreti ile birlikte fazla çalışma ücreti ödenmez. Öğretim elemanlarına ödenecek ek ders ve sınav ücretleri ile personele ödenecek fazla çalışma ücretlerinin toplamı, toplanan ikinci öğretim ücretlerinin %70’ini aşamaz.” hükmü yer almaktadır.
IV. KAMUDENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
7. Başvuranın iddiaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; idarece tesis edilmiş olan işlemde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilemediğinden, başvurunun reddi yönünde hazırlanan “Ret Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisine sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
8. Başvuran, Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsünde olarak çalıştığını, Mart
2020 tarihine kadar düzenli olarak ödenen ek çalışma bedeli ücretlerinin ödenmediğini belirterek ek çalışma
bedellerinin yasal faizi ile ödenmesini talep etmektedir.
9. Devlet Memurları Kanununun 178 inci maddesi gereğince yapılan fazla çalışmaların ücretinin kamu görevlisine ödeneceğinin belirtildiği, şikâyet konusuna ilişkin ek çalışma bedeli ödenmesi işleminin
Yükseköğretim Kurumlarında İkili Öğretim Yapılması, 2547 Sayılı Yükseköğretim Kanununun Bazı
Maddelerinin Değiştirilmesi ve Bu Kanuna Bir Ek Madde Eklenmesi Hakkında Kanunun 12 inci maddesi kapsamında belirlendiği, söz konusu kanun kapsamında ek çalışma bedelinin ödenebilmesi için “fiilen yapılan fazla çalışma” şartının getirildiği, fiilen yapılmayan fazla çalışmaya ilişkin ek ödemenin yapılmasının mevzuat kapsamında mümkün olmadığı,
9.1. Covid – 19 kapsamında 19/03/2020 tarihli Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Eğitim-Öğretim Daire
Başkanlığı tarafından tüm üniversitelere gönderilen “Yeni Koronavirüs hastalığı salgınında eğilim-öğretim süreçleri” konulu yazısı gereğince uzaktan eğitime geçildiği, Pandemi öncesi ikinci eğitim yapılan birimlerde yüz yüze eğitim-öğretimin gece 22:00 saatine kadar sürmesi sebebiyle, görevli akademik ve idari personelin üst yöneticiler tarafından görevlendirildiği ve fiilen yapılan çalışmalar karşılığında ek çalışma bedelinin ödendiği, bu bağlamda başvuranın uzaktan eğitim döneminde fiilen yapılan fazla çalışmasının olmadığı görülmektedir.
10. İlgili mevzuat kapsamında başvuranın fiilen yapılan çalışması bulunmadığından idarece ek çalışma bedeli ödenmemesi işleminde hukuka aykırı bir durum tespit edilmemiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
11. 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu
Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı
6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarelerin Kurumumuz tarafından istenen bilgi ve belgeleri süresinde
gönderdiği ve “makul sürede karar verme” ve “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davrandığı, yine idare tarafından şikâyetçiye makul sürede cevapların verildiği ancak şikâyetçiye verilen cevaplarda işleme karşı hangi sürede hangi mercilere başvurulabileceğinin gösterilmemiş olması sebebiyle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uygun davranmadığı görülmüş olup, idarenin bahse konu ilkelere de uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
12. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren ilgili idare işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup İstanbul İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE;
/
Kararın BAŞVURANA ve MARMARA ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNE tebliğine;
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi