Akaryakıt istasyonlarına işyeri açma ve çalıştırma ruhsat verme yetkisi (Danıştay)

Büyükşehir belediyesi sınırları içerisinde yer alan akaryakıt istasyonlarına işyeri açma ve çalıştırma ruhsatlarının hangi merci tarafından verileceği konusunda oluşan duraksamanın giderilmesi amacıyla istişari düşünce istemine ilişkin Başbakanlığın 24.10.1995 günlü ve Kanunlar ve Kararlar Genel Müdürlüğü B.02.O.KKG/174-136/4885 sayılı yazısı ekindeki İçişleri Bakanlığının 17.10.1995 günlü ve Mahalli İdareler Genel Müdürlüğü B050MAHO-65-000-2/55929 sayılı yazısında aynen:

“Ankara Valiliğinden alınan 13.6.1995 tarih ve 1920 sayılı yazı ile; büyükşehir belediyesi sınırları içinde yer alan akaryakıt istasyonlarına işyeri açma ve çalıştırma ruhsatlarının valiliklerce mi yoksa büyükşehir belediyelerince mi verileceği konusunda tereddüte düşüldüğü belirtilerek, konu hakkında bakanlığımız görüşü sorulmaktadır.

Gayri sıhhi Müesseseler Yönetmeliğinde, ikinci sınıf gayri sıhhi müesseseler arasında sayılan akaryakıt istasyonları, 3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Kanunun 2/b maddesi ile bu kanun kapsamı dışında tutulmuştur.

Halen yürürlükte bulunan ve konu ile ilgili olarak da düzenlemeler getiren 1593 sayılı Umumi Hıfzısıhha Kanununun 271-272 nci maddelerinde birinci sınıf gayri sıhhi müesseselere Sağlık Bakanlığınca, iki ve üçüncü sınıf gayri sıhhi müesseselere, mahallin en büyük mülki amirince ruhsat verilmesi hükme bağlanmıştır.

Keza, 1593 sayılı kanuna istinaden çıkarılan ve 26.9.1995 tarih ve 22416 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Gayri Sıhhi Müesseseler Yönetmeliğinde; birinci sınıf gayri sıhhi müesseselere Sağlık Bakanlığının, ikinci sınıf gayrisıhhı müesseseler ile merkez ilçe sınırları içinde bulunan üçüncü sınıf gayri sıhhi müesseselere valiliklerin, diğer ilçelerde kaymakamların ruhsat vermeye yetkili olduğu belirtilmektedir.

Diğer taraftan, Büyükşehir belediyelerinin yönetimi hakkında 3030 sayılı Kanunun 6-A/e maddesinde “Çevre sağlığı ve korunmasını sağlamak, 1, 2 ve 3 ncü sınıf gayri sıhhi müesseselerin açılış ve çalışmalarına ruhsat vermek” büyükşehir belediyelerinin görevleri arasında sayılmıştır. Ancak bu madde, 28.6.1995 tarih ve 22327 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 560 sayılı “Gıdaların Üretimi, Tüketimi ve Denetlenmesine Dair Kanun Hükmünde Kararname”nin 21 nci maddesi ile, “Çevre sağlığı ve korunmasını sağlamak, 1, 2 ve 3 ncü sınıf gayri sıhhi müesseselerin gıda ile ilgili olanları hariç açılış ve çalışmalarına ruhsat vermek” şeklinde değiştirilmiştir.

Bu açıklamalardan da anlaşılacağı üzere: akaryakıt istasyonlarının açılış ve faaliyet ruhsatı vermeye yetkili makamlar konusunda farklı düzenlemeler getiren 2 ayrı kanun hükmü mevcuttur. Bu farklılık hem uygulayıcılar arasında, nem de ekteki yazılardan da anlaşılacağı üzere, bakanlığımız hukuk müşavirliği ile Mahalli İdareler Genel Müdürlüğü arasında görüş ayrılığına yol açmaktadır.

Bakanlık olarak; büyükşehir belediyesi sınırları içerisinde açılacak akaryakıt istasyonlarına açılış ruhsatı vermeye yetkili makamların belirlenmesinde, gerek daha sonra yürürlüğe girmesi, gerekse de büyükşehir belediyeleri için daha özel bir kanun olması nedeniyle 3030 sayılı Kanun hükümlerine itibar edilmesi gerektiği düşünülmekte ise de.

Konu hakkında Danıştay Kanununun 42 nci maddesinin (f) bendi gereğince istişari görüş alınması hususunu emir ve müsaadelerinize arz ederim.” denilmektedir.

Gereği Görüşülüp Düşünüldü :

İstişari düşünce istemini, büyükşehir belediyesi sınırları içerisinde yer alan akaryakıt istasyonlarına işyeri açma ve çalıştırma ruhsatının büyükşehir belediyelerince mi yoksa valiliklerce mi verileceği konusunda oluşan duraksama oluşturmaktadır.

3030 sayılı Büyük Şehir Belediyelerinin Yönetimi Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulü Hakkında Kanunun 6-A maddesinin (e) bendinde, çevre sağlığı ve korunmasını sağlamak ve 1, 2 ve 3 üncü sınıf gayri sıhhi müesseselerin açılış ve çalışmalarına ruhsat vermek büyükşehir belediyelerinin görevleri arasında sayılmış, 560 sayılı Gıdaların Üretimi, Tüketimi ve Denetlenmesine Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin 21 inci maddesiyle yapılan değişiklikle, sadece, gıda maddesi üreten gayri sıhhi müesseseler kapsam dışına çıkarılarak, bunun dışında kalan 1, 2 ve 3 üncü sınıf gayrisıhhi müesseselere açılış ve çalışma ruhsatı vermek, yine, büyükşehir belediyelerinin görevleri arasında gösterilmiştir.

Öte yandan, 3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanunun 2 nci maddesinde de akaryakıt istasyonları için bu kanun hükümlerinin uygulanmayacağı açıkça belirtilmiştir.

Bu durumda, büyükşehir belediyesi sınırları içerisinde açılacak 1, 2 ve 3 üncü sınıf gayrı sıhhi müesseselere açılış ve çalışma ruhsatı vermeye, 3030 sayılı Kanunun, bu konuda, aynı zamanda özel bir kanun olması nedeniyle, büyükşehir belediyeleri görevli ve yetkili bulunmaktadır.

Açıklanan nedenlerle, Gayri Sıhhi Müesseseler Yönetmeliğinde 2 nci sınıf gayri sıhhi müesseseler arasında sayılan akaryakıt istasyonlarına işyeri açma ve çalıştırma ruhsatı vermeye büyükşehir belediyelerinin görevli ve yetkili olduğu sonucuna varılmakla dosyanın Danıştay Başkanlığına sunulmasına 29.11.1995 gününde oybirliğiyle karar verildi.