|
ÖZET: Bu karar, bir baba ve oğlunun akran zorbalığına maruz kaldığı iddialarına yönelik yapılan idari soruşturmanın sonucunu değerlendirmektedir. Başvuran, okul idarecilerinin olaylara kayıtsız kaldığını ve delillerin göz ardı edilerek yanlı bir karar verildiğini öne sürmüştür. Selçuklu İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü tarafından yürütülen soruşturma sonucunda, iddiaların sübuta ermediği belirtilmiş ve işlem tayinine gerek olmadığına karar verilmiştir.
İdari Soruşturma Raporu, başvuranın oğlunun akran zorbalığına maruz kaldığı, can güvenliğinin sağlanamadığı ve okul idaresinin gerekli önlemleri almadığı yönündeki iddiaları incelemiş, ancak bu iddiaların somut delillerle desteklenmediği sonucuna varmıştır. Sonuç olarak, başvurunun reddine karar verilmiş ve idarenin işlemlerinde mevzuata aykırılık tespit edilmemiştir. Bu durum, eğitim kurumlarının akran zorbalığına karşı alması gereken önlemler ve idari süreçlerin etkinliği açısından önemli bir hukuki değerlendirme sunmaktadır. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2023/4535-S.23.7386
BAŞVURU NO : 2022/16582
KARAR TARİHİ : 07/04/2023
RET KARARI ,TCKN:
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI
İdari Soruşturma Raporuna itiraz hakkındadır.
BAŞVURUNUN KONUSU :
BAŞVURU TARİHİ : 10/11/2022
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza gönderilmiş olan şikâyet başvurusunda; baba, oğlu akran zorbalığına maruz kaldığını, okul idarecilerin olaya kayıtsız kaldığını, ilgili darp olayının doktor raporuyla belgelendiğini, fotoğrafların bulunduğunu, oğlunun rehber öğretmeni eşliğinde alınan ifadesinde kendisinin darp edildiğini beyan etmesine rağmen ilgili muhakkik tarafından deliller gözardı edilerek yanlı karar verildiğini, tarafına verilen cevapta; “başvurunuzda bildirdiğiniz hususlar ile ilgili yapılan inceleme sonucunda iddiaların sübuta ermediği ve işlem tayinine gerek olmadığı yönündeki muhakkik teklifi ile dosya işlemden kaldırılmıştır.” ifade edildiği iddia ederek ilgili soruşturma dosyasının tekrar incelenmesini, gerekli önlemi almayan okul idarecileri hakkında soruşturma açılmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kamu Denetçiliği Kurumunun 02/03/2023 tarihli ve E. sayılı yazısına istinaden Konya İl
Millî Eğitim Müdürlüğü tarafından gönderilen 15/03/2023 tarihli ve sayılı cevabî yazıda özetle; 2.1. Selçuklu İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü tarafından işleme ait belgelerin bir örneğinin yazı ekinde sunulduğu, 3. Selçuklu İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü’nün 10.03.2023 tarih ve sayılı yazısında; 3.1. Okul müdürlüğünün akran zorbalığı ile ilgili önlem almadığı iddiaları hakkında; okul müdürü ve müdür yardımcısı hakkında yapılan iddianın sübuta ermediğinin anlaşıldığı,
3.2. Okul müdürlüğünün akran zorbalığı ile ilgili ihmallerinin bulunup bulunmadığı hakkında; öğrenci isimli öğrenciden okula başladığı günden itibaren akran zorbalığına maruz kaldığı, veliye bilgi verilmediği, can güvenliğini sağlayamadıkları ve önlem almadıkları, İngilizce dersinde isimli öğrenci tarafından sınıfta darp edildiği, 3.
Sınıflardan isimli bir öğrenci tarafından darp edildiği iddiaları sübuta ermediğinin anlaşıldığı, belirtilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
4. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının; “Devletin temel amaç ve görevleri” başlıklı 5 inci maddesinde; “Devletin temel amaç ve görevleri, Türk milletinin bağımsızlığını ve bütünlüğünü, ülkenin bölünmezliğini, Cumhuriyeti ve demokrasiyi korumak, kişilerin ve toplumun refah, huzur ve mutluluğunu sağlamak; kişinin temel hak ve hürriyetlerini, sosyal hukuk devleti ve adalet ilkeleriyle bağdaşmayacak surette sınırlayan siyasal, ekonomik vesosyal engelleri kaldırmaya, insanın maddi ve manevi varlığının gelişmesi için gerekli şartları hazırlamaya çalışmaktır.”,
4.1. “Kanun önünde eşitlik” başlıklı 10 uncu maddesinde; “Herkes, dil, ırk, renk, cinsiyet, siyasi düşünce, felsefi inanç, din, mezhep ve benzeri sebeplerle ayırım gözetilmeksizin kanun önünde eşittir…
Çocuklar, yaşlılar, özürlüler, harp ve vazife şehitlerinin dul ve yetimleri ile malul ve gaziler için alınacak tedbirler eşitlik ilkesine aykırı sayılamaz.”, 4.2. “Ailenin korunması ve çocuk hakları” başlıklı 41 inci maddesinde; “Aile, Türk toplumunun temelidir ve eşler arasında eşitliğe dayanır. Devlet, ailenin huzur ve refahı ile özellikle ananın ve çocukların korunması ve aile planlamasının öğretimi ile uygulanmasını sağlamak için gerekli tedbirleri alır, teşkilatı kurar. Her çocuk, korunma ve bakımdan yararlanma, yüksek yararına açıkça aykırı olmadıkça, ana ve babasıyla kişisel ve doğrudan ilişki kurma ve sürdürme hakkına sahiptir. Devlet, her türlü istismara ve şiddete karşı çocukları koruyucu tedbirleri alır.”, 4.3. “Eğitim ve öğrenim hakkı ve ödevi” başlıklı Madde 42 .Maddesinde; “Kimse, eğitim ve öğrenim hakkından yoksun bırakılamaz.
Öğrenim hakkının kapsamı kanunla tespit edilir ve düzenlenir.
Eğitim ve öğretim, Atatürk ilkeleri ve inkılapları doğrultusunda, çağdaş bilim ve eğitim esaslarına göre, Devletin gözetim ve denetimi altında yapılır. Bu esaslara aykırı eğitim ve öğretim yerleri açılamaz.”,
4.4. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “…
Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.
… ”
4.5. 90 ıncı maddesinde; “ Usulüne göre yürürlüğe konulmuş Milletlerarası andlaşmalar kanun hükmündedir.
4.6. 42 inci maddesinde; “Kimse, eğitim ve öğrenim hakkından yoksun bırakılamaz.”
/
4.7. 65 inci maddesinde; “Devlet, sosyal ve ekonomik alanlarda Anayasa ile belirlenen görevlerini, bu görevlerin amaçlarına uygun öncelikleri gözeterek malî kaynaklarının yeterliliği ölçüsünde yerine getirir.”
hükümleri amirdir.
5. 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” düzenlemesi yer almaktadır.
6. Birleşmiş Milletler Çocuk Haklarına Dair Sözleşmenin, 6.1. 1 inci maddesinde; “Bu Sözleşme uyarınca çocuğa uygulanabilecek olan kanuna göre daha erken yaşta reşit olma durumu hariç, onsekiz yaşına kadar her insan çocuk sayılır.” 6.2. 2 nci maddesinde; “1. Taraf Devletler, bu Sözleşmede yazılı olan hakları kendi yetkileri altında bulunan her çocuğa, kendilerinin, ana babalarının veya yasal vasilerinin sahip oldukları, ırk, renk, cinsiyet, dil, siyasal ya da başka düşünceler, ulusal, etnik ve sosyal köken, mülkiyet, sakatlık, doğuş ve diğer statüler nedeniyle hiçbir ayrım gözetmeksizin tanır ve taahhüt ederler.” 6.3. 3 üncü maddesinde; “1. Kamusal ya da özel sosyal yardım kuruluşları, mahkemeler, idari makamlar veya yasama organları tarafından yapılan ve çocukları ilgilendiren bütün faaliyetlerde, çocuğun yararı temel düşüncedir.” 6.4. 4 üncü maddesinde; “Taraf Devletler, bu Sözleşmede tanınan hakların uygulanması amacıyla gereken her türlü yasal, idari ve diğer önlemleri alırlar. Ekonomik, sosyal ve kültürel haklara ilişkin olarak, Taraf
Devletler eldeki kaynaklarını olabildiğince geniş tutarak, gerekirse uluslararası işbirliği çerçevesinde bu tür önlemler alırlar.” 6.5. 12 inci maddesinde; “Taraf Devletler, görüşlerini oluşturma yeteneğine sahip çocuğun kendini ilgilendiren her konuda görüşlerini özgürce ifade etme hakkını bu görüşlere çocuğun yaşı ve olgunluk derecesine uygun olarak, gereken özeni gösterilmek suretiyle tanırlar.” 6.6. 18 inci maddesinde; “Bu Sözleşmede belirtilen hakların güvence altına alınması ve geliştirilmesi için
Taraf Devletler, çocuğun yetiştirilmesi konusundaki sorumluluklarını kullanmada ana-baba ve yasal vasilerin durumlarına uygun yardım yapar ve çocukların bakımı ile görevli kuruluşların, faaliyetlerin ve hizmetlerin gelişmesini sağlarlar.” 6.7. 28 inci maddesinde; “Taraf Devletler, çocuğun eğitim hakkını kabul ederler ve bu hakkın fırsat eşitliği temeli üzerinde aşamalı olarak gerçekleştirilmesi…” 7. 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı
5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü
eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”, 8. 1739 Sayılı Millî Eğitim Temel Kanunu’nun “Yürütme, gözetim ve denetim” Başlıklı 56.Maddesine;
“Eğitim ve öğretim hizmetinin, bu kanun hükümlerine göre Devlet adına yürütülmesinden, gözetim ve denetiminden Milli Eğitim Bakanlığı sorumludur.”, 9. Milli Eğitim Bakanlığı Disiplin Amirleri Yönetmeliğinin “Disiplin Amirlerinin Belirlenmesi” başlıklı 4. Maddesi 1. fıkrasında; “Bakanlık kurum ve kuruluşlarındaki disiplin amirleri ve bunların astlık-üstlük sırası Ek listede gösterildiği gibi belirlenmiştir.”, 9.1. “Bu Yönetmelikte Hüküm Bulunmayan Haller” başlıklı 6. Maddesinde; “Bu Yönetmelikte hüküm bulunmayan hallerde “Disiplin Kurulları ve Disiplin Amirleri Hakkında
Yönetmelik” hükümleri uygulanır.”, 10. MEB Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliğinin “Müdür, görev, yetki ve sorumlulukları” Başlıklı 78. Maddesinde;
aa) Görev tanımındaki diğer görevleri de yapar.
hükümlerini ihtiva eder.
IV. KAMU DENETÇİSİ CELİLE ÖZLEM TUNÇAK’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
11. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın iddiaları, İdarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek hazırlanan “Ret
Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 12. Kurumumuza gönderilmiş olan şikâyet başvurusunda; baba, oğlu akran zorbalığına maruz kaldığını, okul idarecilerin olaya kayıtsız kaldığını, ilgili darp olayının doktor raporuyla belgelendiğini, fotoğrafların bulunduğunu, oğlunun rehber ööğretmeni eşliğinde alınan ifadesinde kendisinin darp edildiğini beyan etmesine rağmen ilgili muhakkik tarafından deliller gözardı edilerek yanlı karar verildiğini, tarafına verilen cevapta; “başvurunuzda bildirdiğiniz hususlar ile ilgili yapılan inceleme sonucunda iddiaların sübuta ermediği ve işlem tayinine gerek olmadığı yönündeki muhakkik teklifi ile dosya işlemden kaldırılmıştır.” ifade edildiği iddia ederek ilgili soruşturma dosyasının tekrar incelenmesini, gerekli önlemi almayan okul idarecileri hakkında soruşturma açılmasını talep etmektedir.
13. Başvuruya konu iddialar hakkında Selçuklu İlçe Milli Eğitim Müdürlüğünün 25/04/2022 tarih ve
6 sayılı görevlendirme emirleri, Kaymakamlık Makamı’nın 21/04/2022 tarihli,
sayılı incelenmesi-gerektiğinde soruşturulması yönündeki onayları uyarınca
İlkokulu müdürünün muhakkik olarak görevlendirildiği ve Selçuklu … Koleji idarecileri hakkında disiplin soruşturması işleminin 10/05/2022 ve 21/06/2022 tarihleri arasında yapıldığı görülmektedir.
Yürütülen idari soruşturma ile başvuruya konu talep ile ilgili okul müdürü ve müdür yardımcısının görevini icrası ve yükümlü olduğu kamu hizmetini ifa ederken mevzuat hükümlerine uyulup uyulmadığı araştırılmış ve neticede İdari Soruşturma Raporu Tanzim edilmiştir.
14. 21/06/2022 tarihli İdari Soruşturma Raporu incelendiğinde; Rapor konusunun; öğrenci isimli öğrenciden okula başladığı günden itibaren akran zorbalığına maruz kaldığı,veliye bilgi verilmediği, can güvenliğini sağlayamadıkları ve önlem almadıkları, İngilizce dersinde isimli öğrenci tarafından sınıfta darp edildiği, 3.Sınıflardan isimli öğrenci tarafından darp edildiği iddiası olduğu, Belgeler Üzerinde Yapılan İncelemede; İddia konuları ile ilgili olmak üzere Özel . Koleji Müdürlüğü’nde yapılan inceleme ve soruşturmada
Özel . Koleji yöneticileri ve kurucu temsilcisinin CİMER’e şikayet eden şikayetine göre işlem yapıldığı,
Tanık ve itham edilenlere ait ifadelerine yer verildiği,
Tahlil-Münakaşa, Sonuç Ve Teklif Bölümünde; Selçuklu Kaymakamlık Makamı’nın 21/04/2022 tarih sayılı olurlarındaki adı geçen şikayetçi
– Öğrenci isimli öğrenciden okula başladığı günden itibaren akran zorbalığına maruz kaldığı, veliye bilgi verilmediği, can güvenliğini sağlayamadıkları ve önlem almadıkları idiaları ile ilgili olarak; … görüldüğünden okul müdürü ve müdür yardımcısı hakkında yapılan ithamların bilgi ve belgelere göre iddianın sübuta ermediğinin anlaşıldığı, – İngilizce dersinde isimli öğrenci tarafından sınıfta darp edildiği, yönetimin hiçbir önlem almadığı iddiaları ile ilgili olarak; … alınan ifadelerden anlaşıldığından bilgi ve belgelere göre iddianın sübuta ermediğinin anlaşıldığı,
– 3/A Sınıfı Öğrencisi tarafından darp edildiği iddiası ile ilgili olarak; … idare olarak tedbir almadığı ile ilgili bir durum oluşmadığından iddianın sübuta ermediğinin anlaşıldığı,
Özel . Koleji Okul Müdürü ’nin; Selçuklu Kaymakamlık Makamı’nın 21/04/2022 tarih sayılı olurlarında öğrenci isimli öğrenciden okula başladığı günden itibaren akran zorbalığına maruz kaldığı, veliye bilgi verilmediği, can güvenliğini sağlayamadıkları ve önlem almadıkları, İngilizce dersinde isimli öğrenci tarafından sınıfta darp edildiği, 3. Sınıflardan isimli bir öğrenci tarafından darp edildiği iddiaları ile ilgili olarak; dosyadaki bilgi ve ifadelere göre SUBUT BULMADIĞI, belirtilerek a) DİSİPLİN YÖNÜNDEN : İşlem tayinine gerek olmadığı; b) İDARİ YÖNDEN : İşlem tayinine gerek olmadığı; /
c) MALİ YÖNDEN : İşlem tayinine gerek olmadığı; d) ADLİ YÖNDEN : İşlem tayinine gerek olmadığı; Özel . Koleji Müdür Yardımcısı ’nin; Selçuklu Kaymakamlık Makamı’nın 21/04/2022 tarih sayılı olurlarında öğrenci isimli öğrenciden okula başladığı günden itibaren akran zorbalığına maruz kaldığı,veliye bilgi verilmediği, can güvenliğini sağlayamadıkları ve önlem almadıkları, İngilizce dersinde isimli öğrenci tarafından sınıfta darp edildiği, 3. Sınıflardan isimli bir öğrenci tarafından darp edildiği iddiaları ile ilgili olarak; dosyadaki bilgi ve ifadelere göre SUBUT BULMADIĞI, a) DİSİPLİN YÖNÜNDEN : İşlem tayinine gerek olmadığı; b) İDARİ YÖNDEN : İşlem tayinine gerek olmadığı; c) MALİ YÖNDEN : İşlem tayinine gerek olmadığı; d) ADLİ YÖNDEN : İşlem tayinine gerek olmadığı; yönünde kanaat teklif ve arz edilmiştir.
15. Raporda; öğrenci isimli öğrenciden okula başladığı günden itibaren akran zorbalığına maruz kaldığı, veliye bilgi verilmediği, can güvenliğini sağlayamadıkları ve önlem almadıkları, İngilizce dersinde isimli öğrenci tarafından sınıfta darp edildiği, 3.Sınıflardan isimli öğrenci tarafından darp edildiği iddiası ile ilgili Görüşme Tutanakları, Tanık İfade tutanaklarına yer verildiği ve başvuru dilekçesindeki itirazların detaylı olarak incelendiği görülmüştür.
16. Çocuğun üstün yararı dikkate alınarak Kurumumuzca yapılan değerlendirmeler neticesinde; yukarıda da izah edildiği üzere başvuranın talebine ilişkin Selçuklu İlçe Milli Eğitim Müdürlüğünün 25/04/2022 tarih ve sayılı görevlendirme emirleri, Kaymakamlık Makamı’nın 21/04/2022 tarihli, sayılı incelenmesi-gerektiğinde soruşturulması yönündeki onayları uyarınca İlkokulu müdürünün muhakkik olarak görevlendirildiği ve Selçuklu Özel
… Koleji idarecileri hakkında disiplin soruşturması işleminin 10/05/2022 ve 21/06/2022 tarihleri arasında yapıldığı, muhakkik tarafından 21/06/2022 tarih ve sayılı İdari Soruşturma Raporu düzenlendiği, hem ilgililerin ifadeleri, hem de somut deliller çerçevesinde gerekli incelemelerin detaylı olarak yapıldığı görülmüş ve neticede başvuru dilekçesindeki itirazların detaylı olarak incelendiği sonuç ve kanaatine varılmış, dosya içeriğinde mevcut bilgi ve belgelerin incelenmesinde idare trafından yapılan işlemde mevzuata aykırılık tespit edilememiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 17. İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliği’nin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiştir. Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; başvurunun incelenmesi ve araştırılması kapsamında, Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgelerin İdare tarafından süresi içerisinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, böylece
“kararların gerekçeli olması ve makul sürede karar verme” ilkelerine uygun davranıldığı; ancak
İdarenin, başvurana verdiği cevaplarda hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği, bu
nedenle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup; idarenin bahse konu ilkeye de uygun davranması beklenmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
18. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci maddesinin birincisi fıkrası uyarınca, bu kararın başvurana tebliğ edildiği tarihten itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Konya İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE; Kararın BAŞVURANA ve MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI’NA tebliğine; Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi