|
ÖZET: Başvuran, Sincan 2 Nolu F Tipi Ceza İnfaz Kurumu aracılığıyla Sincan PTT Şubesine teslim ettiği üç mektuptan yalnızca birinin alıcısına ulaştığını, diğer iki mektubun akıbeti hakkında bilgi alamadığını iddia ederek, bu mektupların durumuna dair bilgi talep etmiştir. İdare, mektupların teslim edildiğini belirtmiş ancak kayıtsız gönderilerle ilgili herhangi bir takip işlemi yapılamadığını ifade etmiştir. Posta ve Telgraf Teşkilatı Anonim Şirketi de kayıtsız gönderilere dair kayıt tutmadığı için başvuranın talebine yanıt veremeyeceğini açıklamıştır.
Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuru üzerine gerekli incelemeleri yaparak, kayıtsız gönderilerin akıbetinin tespitinin mümkün olmadığını belirtmiştir. İlgili mevzuat gereği, kayıtsız gönderilerin kaybolması veya hasar görmesi durumunda tazminat ödenmeyeceği vurgulanmıştır. Başvuranın iki kayıtsız gönderisinin akıbetine ilişkin talepleri reddedilmiş, ancak kayıtsız gönderilerin tesliminde kayıt tutulması ve bu süreçlerin iyileştirilmesi yönünde Posta ve Telgraf Teşkilatı’na tavsiyede bulunulmuştur. Sonuç olarak, başvuru kısmen kabul edilmiş ve kısmen reddedilmiştir. İdarenin, kayıtsız gönderilerin akıbetinin izlenebilirliğini artırmak amacıyla gerekli düzenlemeleri yapması gerektiği ifade edilmiştir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2024/4141-S.24.6609
BAŞVURU NO : 2023/17309
KARAR TARİHİ : 24.04.2024
KISMEN TAVSİYE KISMEN RET KARARI ,TCKN:
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : POSTA VE TELGRAF TEŞKİLATI ANONİM ŞİRKETİ GENEL
MÜDÜRLÜĞÜ
SİNCAN 2 NOLU F TİPİ YÜKSEK GÜVENLİKLİ KAPALI CEZA
İNFAZ KURUMU İŞYURDU MÜDÜRLÜĞÜ
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın, alıcısına ulaşmayan iki adet mektubunun akıbeti hususunda tarafına bilgi verilmesi ve mektupların tarafına teslim edilmesi talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 30.10.2023
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Şikâyetçi tarafından yapılan başvuruda özetle; Sincan 2 Nolu F Tipi Ceza İnfaz Kurumu kanalıyla
Sincan PTT Şubesine teslim edilen üç adet mektubunun gönderi adreslerine ulaşamadığı için Bölge
Müdürlüğüne başvurarak mektupların akıbeti hususunda bilgi talebinde bulunduğu, idare tarafından mektupların alıcıya teslim edildiğinin belirtildiği, ancak üç mektuptan yalnızca birinin alıcıya teslim edildiği, diğer mektuplarının akıbeti hakkında bilgi alamadığı, konu hususunda Bilgi Edinme ve
Değerlendirme Kuruluna yaptığı itirazın ise reddedildiği iddia ve ifade edilerek alıcısına ulaşmayan iki adet mektubunun akıbeti hususunda tarafına bilgi verilmesi ve tarafına teslim edilmesi talep edilmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kamu Denetçiliği Kurumumuzca verilecek karara esas olmak üzere başvuru belgesinde yer alan talebin karşılanabilmesi ve eğer mümkünse ilgili idare ile başvurucu arasında muhtemel bir dostane çözümün tesisi amacı ile 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu hükümleri uyarınca inceleme ve araştırma gerçekleştirilmiştir. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Bilgi ve belge istenmesi” başlıklı 18’inci maddesi hükmü uyarınca başvuruya konu iddialar hakkında 08.12.2023 tarihinde Posta ve Telgraf
Teşkilatı Anonim Şirketi Genel Müdürlüğü ile Sincan 2 Nolu F Tipi Yüksek Güvenlikli Kapalı Ceza
İnfaz Kurumu Müdürlüğünden bilgi ve belge talebinde bulunulmuştur.
2.1. Sincan 2 Nolu F Tipi Yüksek Güvenlikli Kapalı Ceza İnfaz Kurumu Müdürlüğünün 27.12.2023 tarihli ve E. – / – / sayılı cevabi yazısı ve eklerinde özetle;
2.1.1. Başvurucu 23.05.2023 tarihinde idarelerine gönderilmek üzere iki adet mektup teslim ettiği, teslim alınan iki adet mektubun 24.05.2023 tarihinde alıcısına gönderilmek üzere Sincan Ceza
İnfaz Kurumları Kampüs yerleşkesinde bulunan PTT şubesine tesliminin sağlandığı, teslim edilmesine ilişkin evrak ile reddiyat makbuzunun ekte sunulduğu,
2.1.2. Ceza İnfaz Kurumlarında kayıtsız posta gönderilerinin kurye (Personel) aracılığı ile imza karşılığı teslim edilen gönderi türünde gönderildiği,
2.1.3. Şikâyetçi 23.05.2023 tarihinde 24.05.2023 tarihinde gönderilen mektupların imza karşılığında PTT şubesine teslim edildiği, teslim edildikten sonraki süreçte mektupların akıbetine ilişkin idarelerince herhangi bir işlem yapılamadığı, şikâyetçinin teslim edilmeyen mektuplarına ilişkin olarak idarelerine bilgi edinme başvurusunda bulunduğu, başvurusuna ilişkin olarak mektupların PTT şubesine teslim edildiğine ilişkin bilginin verildiği, posta dağıtımı ve teslimi ile alakalı olarak idarenin başkaca yapabileceği bir işlemin bulunmadığı, bu kapsamda kayıtsız mektup olmasından dolayı gecikmelerin yaşanabileceği bu hususa da dikkat edilmesi gerektiği yönünde şifahen bilgi verildiği,
2.1.4. Söz konusu iki adet gönderinin geçen süreç içerisinde göndericiye teslim edilmeme veya alıcıya iade edilmeme sebebinin idarelerince bilinemediği, kayıtsız posta gönderilerine ilişkin herhangi bir takip işleminin yapılamadığı bu nedenle detaylı bilgilerin PTT şubesi tarafından verilebileceği,
2.1.5. Ceza İnfaz Kurumlarında barındırılan şahıslara posta gönderileri 5275 sayılı Yasa’nın madde 68/2
“Hükümlü tarafından gönderilen ve kendisine gelen mektup, faks ve telgraflar; mektup okuma komisyonu bulunan kurumlarda bu komisyon, olmayanlarda kurumun en üst amirince denetlenir.” hükmü kapsamında işlem yapıldığı ve en kısa sürede gönderiminin sağlandığı, şikâyetçi şahsa ait mektupların idarelerine teslim edilmesine müteakip sonraki günde gönderimi için gerekli işlemin sağlandığı, teslimi sağlanan gönderilere ilişkin olarak süreç analizi yapılabilmesine yönelik bilgi ve verinin bulunmadığı açıklamalarına yer verilmiştir.
2.2. Posta ve Telgraf Teşkilatı Anonim Şirketi Genel Müdürlüğünün 28.12.2023 tarihli ve E– – sayılı cevabi yazısı ve eklerinde özetle;
2.2.1. konu hakkında şikayet ve talebini içeren hususların 10.07.2023 tarihli dilekçe ile şirketlerine bildirildiği, konu hakkında araştırma yapılması için 13.07.2023 tarih ve sayılı yazı ile ilgili Başmüdürlüklerine aktarıldığı, Yalova Başmüdürlüğünce 31.07.2023 tarih ve sayılı yazı ile, Ankara PTT Başmüdürlüğünce 27.07.2023 tarih ve sayılı yazı ile taraflarına ve müşterilerine bildirilmek üzere Sincan 2 Nolu Yüksek Güvenlikli Kapalı Ceza İnfaz Kurumu Müdürlüğüne araştırma sonucunun bildirildiği, ilgi yazımızın tetkikinden ise şikayet sebebi hususun devam ettiğinin anlaşıldığı,
2.2.2. 6475 sayılı Posta Hizmetleri Kanunu’na göre; posta gönderilerinin kapsamında, gönderi türü itibariyle haberleşme gönderileri, basılmış kâğıtlar, görme engellilere özgü yazılar, posta kolisi veya kargosu olarak yer aldığı, Evrensel Posta Birliği Kararları’na göre mektup, posta kartı, basılmış kâğıt, görme engellilere özgü yazılar ile küçük paket mektup postası gönderileri olarak adlandırıldığı, yapılan
araştırma sonucunda müşterilerinin bildirmiş olduğu tarihlerde adı geçen adına herhangi bir kayıtlı gönderiye rastlanmadığı, gönderilerinin kayıtsız gönderi olduğundan ve bu tür gönderilerin kabulünden teslimine kadarki hiçbir aşamasının kayıt altına alınmadığından, gönderdiğini belirttiği gönderilere ilişkin
Şirketleri kayıtlarında herhangi bir bilgi ya da belge bulunmadığı,
2.2.3. Şikâyetçi tarafından 23.05.2023 tarihinde 24.05.2023 tarihinde ise gönderildiği bildirilen mektupların akıbetine ilişkin Kurumumuzdan gelen ilgi yazı üzerine konunun tekrar ve detaylı olarak araştırılması için Ankara ve Yalova PTT Başmüdürlüklerine gerekli talimatın verildiği, yapılan araştırma sonucunda;
2.2.3.1. Yalova PTT Başmüdürlüğünce, “ ad, Mahallesi
Sokak No: / Merkez/Yalova” adresli söz konusu gönderinin kayıtsız gönderi olması, kayıtsız gönderilerin kabulünden teslimine kadarki hiçbir aşamasının kayıt altına alınmadığından, sistem üzerinden gönderi akıbetinin belirlenemediği ancak müdürlüklerinde dağıtılmayı bekleyen gönderiler arasında bulunup bulunmadığının araştırıldığı, iş yerlerinde söz konusu ad ve adrese ait dağıtılmayı bekleyen gönderiler arasında bulunmadığı, ayrıca ilgili dağıtıcının “konu gönderinin kayıtsız olarak postaya verilmesinden dolayı elinde herhangi bir teslim belgesi bulunmadığını ve gönderiyi de ismen hatırlamadığını ancak, dağıtım cihetine gelen kayıtlı ve kayıtsız gönderinin hızlı ve eksiksiz bir şekilde işlenerek alıcılarına teslim edildiği, bahse konu ad ve adrese ait elinde bekleyen gönderi olmadığı” yönünde beyanda bulunduğu,
2.2.3.2. Ankara PTT Başmüdürlüğünce, “ ad, Mahallesi Sokak
Sitesi / Keçiören/Ankara” adresli söz konusu bölgede daha önce dağıtım yapan ilgili personelin alıcıyı bilgilendirmesiyle, alıcıya ait açılan posta kutusunda bekleyen çok sayıda kayıtsız gönderiyi teslim aldığının bildirildiği,
2.2.4. Mevzuatlarına göre; kayıtsız gönderiler, alıcılarının bulunmamaları halinde, alıcıların tayin ettiği kimseye veya ailesinden, hizmetçilerinden, işçilerinden yetişkin birine verilmekte veya varsa mektup kutusuna atılmakta, bu da yoksa bina girişinde uygun bir yerden içeri bırakılmakta olup, bunlardan alıcı adresi resmi daire, kurum, dernek, ortaklık gibi tüzel kişiler adına gelen gönderilerin, kayıtlı olanları imza karşılığı, kayıtsızlar ise imza alınmadan bu kurumların yazı ile atadığı mutemetlerine veya bunların müdür, amir veya yetkili personeline teslim edilmekte olduğundan, kayıtsız gönderilere ait teslim ya da iadesine ait bir belge/kayıt tutulmadığı,
2.2.5. Posta sektörünü düzenleyen ve denetleyen üst kuruluş olan Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu tarafından 6475 sayılı Posta Hizmetleri Kanunu’nun 4/1/ö maddesi gereğince hazırlanan ve Resmi
Gazete’nin 03.06.2014 tarih ve 29019 sayılı nüshasında yayınlanan Posta Hizmetlerinin Sunulmasına
İlişkin Yönetmelik’in “Hizmet Kalitesi” başlıklı 20’nci maddesinin 2’nci fıkrasında “Hizmet sağlayıcıların, hizmet seviyesi taahhütlerini asgari olarak internet sitelerinde veya Kurum tarafından belirlenebilecek diğer yöntemlerle kolay erişilebilir bir şekilde yayımlamakla yükümlü oldukları”; 4’üncü fıkrasında “Hizmet sağlayıcısının kusurundan kaynaklanan nedenlerle, taahhüt ettiği hizmet kalitesi seviyesinin sağlanamaması halinde tazminat ve/veya geri ödemeye ilişkin prosedürün hizmet sağlayıcılar tarafından yayınlanacağı, Kurumun kullanıcı lehine olarak söz konusu prosedürlerde değişiklik talep etme hakkına sahip olduğu” hüküm altına alındığı,
2.2.6. Söz konusu Yönetmelik’in amir hükümlerine istinaden, gönderilerin geç teslimi, kaybı ve hasara uğramaları durumunda, başvurma hakkı, zamanaşımı, sorumluluk ve tazminat hususlarına ilişkin ayrıntılı bilgilendirme metninin Şirketleri kurumsal web sayfası olan https://www.ptt.gov.tr/ptt-kurumsal-hizmetkalitesi-ve-sorumluluk adresinde yayınlandığı, ilgili bilgilendirme metninin, Tazminat miktarları ve
/
ödenmesi başlıklı bölümünün 15’nci maddesinde “Teslimi Takipli Özel Hizmetli gönderiler dâhil kayıtsız gönderilerin postaya verildiği her hangi bir suretle ispat edilse bile bunların kaybolmalarından çalınmalarından veya hasara uğramalarından dolayı tazminat ödenmez.” ifadesine yer verilerek müşterilerinin bilgisine sunulduğu, ayrıca Evrensel Posta Birliği Konvansiyon Kararları gereği hiçbir posta idaresinin kayıtsız gönderiler için sorumluluk almadığı ve tazminat ödemediği, bununla birlikte kayıtsız gönderilerin kabul, sevk, dağıtım ve teslim süreçlerinin ayrıntılı olarak anlatıldığı “Kayıtsız Gönderi
Hizmet Süreci” hazırlanmış olup www.eys.ptt.gov.tr adresinde yayınlanarak çalışanlarına kaynak referans olarak hizmet verdiği,
açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın
3.1. “Haberleşme hürriyeti” başlıklı 22’nci maddesinde; “Herkes, haberleşme hürriyetine sahiptir.”,
3.2. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesi; “… Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler. …” hükmüne yer yerilmiştir.
4. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun
4.1. “Kurumun Görevi” başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”
4.2. “İnceleme ve araştırma” başlıklı 20’nci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurumun, inceleme ve araştırmasını başvuru tarihinden itibaren en geç altı ay içinde sonuçlandıracağı” düzenlenmiştir.
5. 13.12.2004 tarihli ve 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkındaki Kanun’un
“Hükümlünün mektup, faks ve telgrafları alma ve gönderme hakkı” başlıklı 68’inci maddesinde; “(1)
Hükümlü, bu maddede belirlenen kısıtlamalar dışında, kendisine gönderilen mektup, faks ve telgrafları alma ve ücretleri kendisince karşılanmak koşuluyla, gönderme hakkına sahiptir. (Ek cümle:17/6/20217328/7 md.) Hükümlü, usul ve esasları Adalet Bakanlığınca belirlenmek suretiyle, gerekli teknik altyapının bulunduğu kurumlarda elektronik yöntemlerle de mektup alıp gönderebilir.
(2) Hükümlü tarafından gönderilen ve kendisine gelen mektup, faks ve telgraflar; mektup okuma komisyonu bulunan kurumlarda bu komisyon, olmayanlarda kurumun en üst amirince denetlenir.
(3) Kurumun asayiş ve güvenliğini tehlikeye düşüren, görevlileri hedef gösteren, terör ve çıkar amaçlı suç örgütü veya diğer suç örgütleri mensuplarının haberleşmelerine neden olan, kişi veya kuruluşları paniğe yöneltecek yalan ve yanlış bilgileri, tehdit ve hakareti içeren mektup, faks ve telgraflar hükümlüye verilmez.
Hükümlü tarafından yazılmış ise gönderilmez.
(4) Hükümlü tarafından resmî makamlara veya savunması için avukatına gönderilen mektup, faks ve telgraflar denetime tâbi değildir. (Ek cümle:17/6/2021-7328/7 md.) Bu iletiler, alıcısı dışındaki kişilerin erişimini engelleyici tüm tedbirler alınarak hükümlünün talebine göre posta yoluyla veya elektronik ortamda alıcısına ulaştırılabilir.
/
(5) (Ek:17/6/2021-7328/7 md.) Kamu düzeninin korunması ile kişi, toplum ve kurum güvenliğinin sağlanması veya suç işlenmesinin önlenmesi amacıyla terör suçları, örgüt kurmak, yönetmek veya örgüte üye olmak suçları ile örgüt faaliyeti kapsamında işlenen suçlardan mahkûm olan veya tehlikeli hâlde bulunan ya da dışarı ile iletişiminin kurum güvenliği açısından tehlikeli olabileceği değerlendirilen hükümlülere gelen veya bu hükümlüler tarafından gönderilen mektup, faks ve telgraflar dijital olarak kaydedilebilir veya fiziki olarak saklanabilir. Bunlar, amacı dışında kullanılamaz, kanunda açıkça belirtilen hâller dışında hiçbir kişi veya kurumla paylaşılamaz, herhangi bir soruşturma veya kovuşturmaya konu edilmemiş ise en geç bir yıl sonunda silinir veya imha edilir. Silme veya imha işlemi Cumhuriyet savcısı tarafından denetlenir. Bu fıkra hükmü dördüncü fıkra bakımından uygulanmaz.”
6. 09.05.2013 tarihli ve 6475 sayılı Posta Hizmetleri Kanunu’nun
6.1. “Posta hizmetlerinin gizliliği ve güvenliği” başlıklı 7’nci maddesinde; “(1) Hizmet sağlayıcıları ile posta hizmetlerinde çalışanlar veya herhangi bir şekilde posta hizmetleri ile ilgili bilgiye sahip olanların, bu bilgileri ve posta hizmetleri ile ilgili ilişkileri açığa vurmaları, gönderileri açmaları, içlerinde ne olduğunu araştırmaları, üçüncü kişilere bilgi vermeleri veya herhangi birinin bunları yapmasına neden olmaları, gönderileri zapt veya yok etmeleri yasaktır.
(2) Hizmet sağlayıcıları, yürüttüğü hizmetlerle ilgili olarak gerekli güvenlik önlemlerini almakla yükümlüdür.”
6.2. “Posta hizmetleri için yetkilendirilme” başlıklı 9’uncu maddesinin üçüncü fıkrasında; “PTT, bu
Kanun çerçevesinde yurt içi ve yurt dışında posta hizmetlerini yürütmeye ve gerekli altyapıyı kurmaya yetkilidir. PTT’nin söz konusu yetkiye ilişkin hak ve yükümlülükleri Kurum ile imzalanacak görev sözleşmesi ile belirlenir. …”
6.3. “Evrensel Posta Hizmeti İlkeleri” başlıklı 13’üncü maddesinde; “(1) Evrensel posta hizmetinin
gerçekleştirilmesi amacıyla yapılan düzenlemelerde aşağıdaki ilkeler göz önüne alınır:
a) Posta hizmetinin etkin, verimli, kaliteli, süratli bir şekilde ve karşılanabilir bir ücretle ülkenin her yerinde sunulması b) Bakanlık tarafından istisna tutulan durumlar haricinde, herkesin evrensel posta hizmetlerinden yararlanmasının sağlanması ve posta hizmetinin haftada beş iş gününden az olmamak kaydıyla verilmesi ç) Kayıtlı ve değer konulmuş veya sigortalı gönderilere ilişkin hizmetlerin verilmesi d) Posta gönderilerinin kaybı, çalınması veya hasarı hâlinde sorumluluk üstlenilmesi”
6.4. “Faaliyet konuları ve nitelikleri” başlıklı 22’nci maddesinde; “PTT; yurt içinde ve yurt dışında her türlü taşımacılık hizmetlerini de içerecek şekilde posta, koli, kargo ve lojistik hizmetleri, pul basımı ve satımı, denetlemeye ilişkin hükümleri saklı kalmak kaydıyla, 19/10/2005 tarihli ve 5411 sayılı Bankacılık
Kanununa tabi olmaksızın, anılan Kanun kapsamında belirtilen faaliyet konuları ile ilgili olarak bankalarla yapacağı sözleşmeler doğrultusunda bankalara destek hizmeti, parasal posta hizmeti, ödeme hizmeti sunma, adres bilgi kayıt sistemi ve elektronik sertifika hizmet sağlayıcılığı, elektronik ortam dâhil her türlü tebligat ve telgraf hizmetine ilişkin faaliyetler, 20/6/1984 tarihli ve 3028 sayılı Yabancı Resmî Belgelerin
Tasdiki Mecburiyetinin Kaldırılması Sözleşmesinin Tasdikinin Uygun Olduğu Hakkında Kanunla uygun bulunan Sözleşme uyarınca yetkili birimler tarafından onay şerhi (apostille) verilmiş belgelerin, kişisel verilerin korunması kaydıyla, elektronik ortamda ilgililere ulaştırılması için aracılık işlemleri ile esas sözleşmesinde belirlenen diğer faaliyetleri yürütür.
6.5. “Sorumluluk, başvuru hakkı ve zamanaşımı” başlıklı 29’uncu maddesinde; “(2) PTT hizmetleri ile ilgili olarak herhangi bir talepte bulunmak ve PTT’nin sorumlu olduğu hâllerde dava etme hakkı o
hizmetten yararlanana aittir.
(3) PTT hizmetleri ile ilgili olarak talepte bulunma ve dava açma hakkı faaliyet konusu işlemin tesisi tarihinden itibaren bir yılın sonunda zamanaşımına uğrar. Bu süre, PTT’ye başvuru ile kesilir ve yapılan inceleme ve araştırmaların sonucunun ilgililere bildirildiği tarihte kesildiği yerden yeniden başlar. Bu süre yeni bir başvuru ile tekrar kesilmez.
(4) PTT anlaşmazlık konusu olmayan posta hizmetine ait evrakı iki yıl saklamak zorundadır. Ancak mahkemeye, icra dairesine ve kanunla yetkili kılınmış mercilere başvurulduğunun tebliğ edilmesi hâlinde, anlaşmazlık konusu evrak ihtilaf sonuçlanıncaya kadar saklanır.”
7. 03.06.2014 tarihli ve 29019 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Posta Hizmetlerinin Sunulmasına
İlişkin Yönetmelik’in
7.1. “Posta hizmetlerinin gizliliği ve güvenliği” başlıklı 18’inci maddesinde; “… (3) Hizmet sağlayıcısı, sunduğu posta hizmetlerinin gizliliği ve güvenliği ile ilgili olarak gerekli önlemleri almakla yükümlüdür.
(4) Mücbir sebepler dışında ve ilgili mevzuat hükümleri saklı kalmak kaydıyla, kayıtlı gönderilerin kaybı, çalınması veya hasarı hâlinde sorumluluk hizmet sağlayıcısına aittir. Kullanıcı tarafından yanlış/yanıltıcı beyan verilmesi ve/veya posta gönderisinin hizmet sağlayıcısının hizmet sunum sözleşmesinde belirttiği şartlara aykırılık teşkil etmesinden dolayı meydana gelebilecek hasarlarda sorumluluk kullanıcıya aittir.”
7.2. “Hizmet kalitesi” başlıklı 20’nci maddesinin dördüncü fıkrasında; “Hizmet sağlayıcısının kusurundan kaynaklanan nedenlerle, taahhüt ettiği hizmet kalitesi seviyesinin sağlanamaması halinde tazminat ve/veya geri ödemeye ilişkin prosedür hizmet sağlayıcılar tarafından yayınlanır. Kurum kullanıcı lehine olarak söz konusu prosedürlerde değişiklik talep etme hakkına sahiptir.”
7.3. “Kullanıcı şikâyetleri çözüm mekanizması” başlıklı 22’nci maddesinde; “(1) Hizmet sağlayıcılar, kullanıcı şikâyetlerinin cevaplanmasında şeffaf, hızlı ve kolay uygulanabilir bir şikâyet çözüm mekanizması oluşturmak ve işletmekle yükümlüdür. Kurum, gerekli görmesi halinde hizmet sağlayıcılarının kullanıcı şikâyetleri çözüm mekanizmalarına yönelik asgari hususları belirleyebilir.
(2) Kullanıcı şikâyetleri ve bu şikâyetlere verilen cevaplar ile ilgili süreç hizmet sağlayıcılar tarafından kayıt altına alınır ve bu kayıtlar güvenlik tedbirleri alınarak asgari iki yıl muhafaza edilir.
(3) Hizmet sağlayıcılar, kullanıcı şikâyetlerini; kayıp, çalıntı, hasar ve geç teslim gibi konularına göre tasnif etmekle ve talep edilmesi halinde rapor olarak Kuruma göndermekle yükümlüdür. Kurum, gerektiğinde kullanıcı şikâyetlerine ilişkin sınıflandırma konularını belirleyebilir.
(4) Kurum, belirli bir konuya ilişkin şikâyetlerin yoğunlaştığı ve/veya şikâyet konusunun kullanıcı mağduriyetine yol açtığına kanaat getirmesi halinde, gerekli incelemeleri yaparak konuya ilişkin düzenleme veya denetleme yapabilir.”
8. PTT A.Ş. Posta ve Kargo Hizmetleri Usul ve Esasları’nın
8.1. “Tanımlar” başlıklı 4’üncü maddesinin birinci fıkrasının (ı) bendinde; “Gönderi: Kayıtsız ve kayıtlı posta gönderileri ile kargoların tümünü … ifade eder.”
8.2. “Başvurma hakkı ve zamanaşımı” başlıklı 21’ni maddesinde; “(1) Postaya verilen kayıtlı gönderiler için hak aramak veya tazminat istemek yahut dava açma hakkı göndericinindir. Gönderici bu hakkını alıcıya devredebilir. Göndericinin bu hakkını alıcıya devrettiğini bildiren yazı, alıcı tarafından verilirse, PTT bu belgedeki imzanın tasdikini isteyebilir.
(2)Başvurma hakkı, kayıtlı gönderinin kabul edildiği tarihin ertesi gününden başlayarak, yurtiçi kayıtlı gönderilerde bir yılın sonunda, yurtdışı kayıtlı gönderilerde ise gönderi türüne bağlı olarak Dünya Posta
Birliği Kararları ve yabancı ülke Posta İdareleri ile yapılan ikili anlaşmalarda belirtilen süre sonunda zamanaşımına uğrar. Bu süreler içerisinde PTT’ye, icraya veya mahkeme ya da Tüketici Hakem Heyeti’ne başvurulursa zamanaşımı süresi durur. Bununla beraber başvurma üzerine yapılan inceleme veya araştırma sonucunun ilgililere bildirildiği tarihten itibaren yeni bir süre başlar. Bu süre yeni bir başvuru ile tekrar kesilmez.
(3) PTT kullanıcılarla yaptığı sözleşmelerde belirtilen özel saklama süreleri hariç olmak kaydıyla, anlaşmazlık konusu olmayan hizmetlerine ait evrakı iki yıl saklamak zorundadır. Ancak mahkemeye, icra dairesine ve kanunla yetkili kılınmış mercilere başvurulduğunun tebliğ edilmesi halinde, anlaşmazlık konusu evrak, ihtilaf sonuçlanıncaya kadar saklanır.”
8.3. “PTT’nin sorumluluğu” başlıklı 22’nci maddesinin birinci fıkrasında; “PTT hizmetleri ile ilgili görevlerin yerine getirilememesi halinde, 6475 sayılı Kanun, 6102 sayılı Kanun, 4925 sayılı Kanun, 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun ve bu Usul ve Esaslarda belirtilen durumlar ile özel sözleşme/protokollerde belirlenen tazminat hadleri içinde sorumludur.”
8.4. “Tazminat miktarları ve ödenmesi” başlıklı 25’nci maddesinde; “(1) Gönderiler için, postada meydana gelen hasar, kaybolma veya çalınmadan dolayı aşağıdaki şart ve hadler dikkate alınarak tazminat ödenir.
(2) Posta kargosu ile kargo gönderileri hariç kayıtlı yurtiçi diğer posta gönderilerinin, kaybolması veya kapsamının tamamen çalınması halinde, Kurul tarafından belirlenen temel ücretin en fazla yüz katı tutarında tazminat ödenir. Tazminat tutarının hesaplanmasında gönderinin kabul tarihinde yürürlükte olan temel ücret dikkate alınır.
(13) Hak sahibi, ödenmesi gereken miktardan daha az tazminat isterse kendisine o miktar tazminat verilir, sonradan bunun artırılması isteği kabul edilmez.
(14) Kayıtsız gönderilerin postaya verildiği her hangi bir suretle ispat edilse bile bunların kaybolmalarından çalınmalarından veya hasara uğramalarından dolayı tazminat ödenmez.”
8.5. “Tazminat isteklerinin sonuçlandırılması” başlıklı 26’ncı maddesinde; “(1) Gönderi, teslim süresini izleyen yirmi gün içinde teslim edilmezse, hak sahibi zayi olmuş gerekçesiyle PTT’ ye başvurabilir.
Göndericinin veya gerektiğinde alıcının tazminat istekleri zararın kesin bir surette anlaşılmasından sonra sonuçlandırılır.”
IV. KAMU DENETÇİSİ AV. FATMA BENLİ YALÇIN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
9. Şikâyetçinin iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamının birlikte değerlendirilmesi neticesinde hazırlanan “Kısmen Tavsiye Kısmen Ret Karar Önerisi” Kamu
Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme
10. (1) numaralı paragrafta açıklandığı üzere başvuran tarafından özetle; Sincan 2 Nolu F Tipi Ceza İnfaz
Kurumu kanalıyla Sincan PTT Şubesine teslim edilen üç adet mektuptan yalnızca birinin alıcıya teslim edildiği, diğer mektuplarının akıbeti hakkında bilgi alamadığı iddia ve ifade edilerek alıcısına ulaşmayan iki adet mektubunun akıbeti hususunda tarafına bilgi verilmesi ve tarafına teslim edilmesi talep edilmiştir.
11. Kurumumuzca inceleme ve araştırma yapılmış olup, bilgi belge talep yazısı üzerine Sincan 2 Nolu
/
F Tipi Yüksek Güvenlikli Kapalı Ceza İnfaz Kurumu Müdürlüğünden alınan cevabi yazı ve eklerin incelenmesinde özetle; Ceza İnfaz Kurumlarında kayıtsız posta gönderilerinin kurye (personel) aracılığı ile imza karşılığı teslim edilen gönderi türünde gönderildiği, şikâyetçi 23.05.2023 tarihinde 24.05.2023 tarihinde gönderilen mektupların imza karşılığında PTT şubesine teslim edildiği, teslim edildikten sonraki süreçte mektupların akıbetine ilişkin idarelerince herhangi bir işlem yapılamadığı, şikâyetçinin teslim edilmeyen mektuplarına ilişkin olarak idarelerine bilgi edinme başvurusunda bulunduğu, başvurusuna ilişkin olarak mektupların PTT şubesine teslim edildiğine ilişkin bilginin verildiği, posta dağıtımı ve teslimi ile alakalı olarak idarenin başkaca yapabileceği bir işlemin bulunmadığı, bu kapsamda kayıtsız mektup olmasından dolayı gecikmelerin yaşanabileceği bu hususa da dikkat edilmesi gerektiği yönünde şifahen bilgi verildiği, kayıtsız posta gönderilerine ilişkin herhangi bir takip işleminin yapılamadığı bu nedenle detaylı bilgilerin PTT şubesi tarafından verilebileceği açıklamalarına yer verilmiştir.
12. Kurumumuzun bilgi belge talep yazısı üzerine Posta ve Telgraf Teşkilatı Anonim Şirketi Genel
Müdürlüğü tarafından yapılan açıklamada ise özetle; yapılan araştırma sonucunda müşterilerinin bildirmiş olduğu tarihlerde adı geçen adına herhangi bir kayıtlı gönderiye rastlanmadığı, gönderilerinin kayıtsız gönderi olduğundan ve bu tür gönderilerin kabulünden teslimine kadarki hiçbir aşamasının kayıt altına alınmadığından, gönderdiğini belirttiği gönderilere ilişkin Şirketleri kayıtlarında herhangi bir bilgi ya da belge bulunmadığı, yapılan araştırma sonucunda, Yalova PTT Başmüdürlüğünce, adına olan gönderinin kayıtsız gönderi olduğu, iş yerlerinde söz konusu ad ve adrese ait dağıtılmayı bekleyen gönderiler arasında bulunmadığı, ayrıca ilgili dağıtıcının “konu gönderinin kayıtsız olarak postaya verilmesinden dolayı elinde herhangi bir teslim belgesi bulunmadığını ve gönderiyi de ismen hatırlamadığını ancak, dağıtım cihetine gelen kayıtlı ve kayıtsız gönderinin hızlı ve eksiksiz bir şekilde işlenerek alıcılarına teslim edildiği, bahse konu ad ve adrese ait elinde bekleyen gönderi olmadığı” yönünde beyanda bulunduğu, Ankara PTT Başmüdürlüğünce adresli söz konusu bölgede daha önce dağıtım yapan ilgili personelin alıcıyı bilgilendirmesiyle, alıcıya ait açılan posta kutusunda bekleyen çok sayıda kayıtsız gönderiyi teslim aldığının bildirildiği, gönderiler için ayrıntılı bilgilendirme metninin Şirketleri kurumsal web sayfasında yayınlandığı, buna göre “Teslimi Takipli Özel
Hizmetli gönderiler dâhil kayıtsız gönderilerin postaya verildiği her hangi bir suretle ispat edilse bile bunların kaybolmalarından çalınmalarından veya hasara uğramalarından dolayı tazminat ödenmez.” ifadesine yer verilerek müşterilerinin bilgisine sunulduğu, ayrıca Evrensel Posta Birliği Konvansiyon
Kararları gereği hiçbir posta idaresinin kayıtsız gönderiler için sorumluluk almadığı ve tazminat ödemediği açıklamalarına yer verilmiştir.
13. Haberleşme hürriyeti T.C. Anayasası’nın 22’nci maddesi ile güvence altına alınmış olup, hükümlülerin mektup, faks ve telgraf gibi haberleşme araçlarını alma ve gönderme hakları hususu hem 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkındaki Kanun’un 68’inci maddesi hem de Ceza İnfaz Kurumlarının
Yönetimi ile Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Yönetmelik’in 76’ncı maddesinde düzenlenmiştir. Cezaevinde bulunanların haberleşme ve iletişim araçlarından yoksun bırakma veya kısıtlanma cezası bulunması dışındaki hallerde ücretleri kendilerince karşılanmak üzere söz konusu haberleşme araçlarından faydalanabilmesi mümkün olmaktadır.
14. 6475 sayılı Posta Hizmetleri Kanunu’nun 22’nci maddesinde PTT’nin faaliyet konuları ve nitelikleri belirlenmiş olup yurt içinde ve yurt dışında her türlü taşımacılık hizmetlerini de içerecek şekilde posta, koli, kargo ve lojistik hizmetleri ile sözleşmesinde belirlenen diğer faaliyetleri yürüteceği hüküm altına alınmıştır. Posta ve Kargo Hizmetleri Usul ve Esaslar ile haberleşme gönderileri dâhil posta gönderileri ile kargoların, kabul, işleme, sevk, dağıtım ve teslimine ilişkin kurallar ile yetki ve sorumluluklar belirlenmiştir. PTT hizmetleri ile ilgili görevlerin yerine getirilememesi halinde, PTT’nin sorumluluğu
/
noktasında, PTT hizmetleri ile ilgili olarak herhangi bir talepte bulunmanın ve PTT’nin sorumlu olduğu hâllerde dava etme hakkının o hizmetten yararlanana ait olduğu, ayrıca evrensel hizmet sağlayıcısı da olan
PTT’nin posta gönderilerinin kaybı, çalınması veya hasarı hâlinde sorumluluk üstlenilmesi gerekliliği mezkûr Kanun ile hüküm altına alınmıştır.
15. Evrensel hizmet sunumunun ortaya çıkmasının temel amaçlarının en başında vatandaşlara hizmet sunulması sürecinde temel hak ve hürriyetler ile kamu yararına sunulan hizmetlerin garanti altına alınması bulunmaktadır. Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın 22’nci maddesi ile herkesin haberleşme hürriyetine sahip olduğu düzenlenmekte ve bu hakkın Anayasada belirtilen istisnai durumlar haricinde engellenemeyeceğine ve haberleşmenin gizliliğine dokunulamayacağına yer verilmektedir. Anayasanın 26’ncı maddesinde ise “Herkes, düşünce ve kanaatlerini söz, yazı, resim veya başka yollarla tek başına veya toplu olarak açıklama ve yayma hakkına sahiptir” ifadesi posta hizmetlerinin önemli bir anayasal fonksiyonunu daha ortaya koymaktadır. Yine uluslararası metinlerde de posta hizmetine ilişkin önemli kararlar bulunmaktadır. Örneğin 1948 yılında kabul edilen “Birlemiş Milletler İnsan Hakları Evrensel
Bildirisi”nin 12’nci maddesinde; “Hiç kimsenin özel yaşamına, ailesine konut dokunulmazlığına ya da yazışma özgürlüğüne keyfi olarak karışılamaz; kimsenin onur ve ününe karşı kötü davranışlarda bulunulamaz. Herkesin bu karışma ve kötü davranışlara karşı yasalarla korunma hakkı vardır.” denilmekle kişilerin posta haberleşmesi hakkının güvence altına alınması amaçlanmıştır. Yine Bildirinin 19’uncu maddesinde; “Herkesin düşünme ve anlatma özgürlüğü vardır. Buna göre, hiç kimse düşüncelerinden dolayı rahatsız edilemez. Ayrıca ülke sınırları söz konusu olmaksızın bilgi ve düşünceleri her türlü araçla aramak, sağlamak ve yaymak hakkına sahiptir” denilmekle bireylerin düşünce ve ifade özgürlüğüne vurgu yapılmakta ve bilgi ve düşüncelerin her türlü araç marifetiyle alınıp iletilmesi hakkı tesis edilmeye çalışılmıştır. (Kamu Denetçiliği Kurumu, 29/06/2021 tarihli ve 2021/328 Başvuru No.lu
Kısmen Tavsiye Kısmen Ret Kararı, 19. paragraf)
16. Bununla birlikte bağlı bulundukları mevzuat hükümlerine göre kayıtlı gönderi; kabulünden teslimine kadar kayda tabi tutulan gönderiyi, kayıtsız gönderi ise kabulünden teslimine kadar kayda tabi tutulmayan gönderiyi ifade etmektedir. Kayıtlı olarak postaya verilmek istenen yurtiçi mektup, posta kartı, basılmış kâğıt, görme engellilere özgü yazıların, postaya verilmesinden itibaren kayda tabi tutularak alıcısına imza karşılığında teslim edilen, kaybı halinde de üst sınırı belirlenmiş tazminat ödenmesini gerektiren özel hizmetin “APS Kurye ve taahhütlü özel hizmeti” bu özel hizmeti içeren yurtiçi gönderilerin ise “APS Kurye ve taahhütlü gönderi” olarak adlandırıldığı anlaşılmaktadır. 03/12/2018 tarihli Posta ve
Kargo Hizmetleri İşletme Prosedürü’nün “Tazminat miktarları ve ödenmesi” başlıklı maddesinde; “5.21.14
Kayıtsız gönderilerin postaya verildiği her hangi bir suretle ispat edilse bile bunların kaybolmalarından çalınmalarından veya hasara uğramalarından dolayı tazminat ödenmez.” hükmüne açıkça yer verildiği görülmektedir. Zira kayıtsız gönderinin ulaşıp ulaşmadığının tespiti imkan dahilinde değildir. Kayıtlı gönderiler, imza karşılığı teslim edildiği için bu durum kayda geçmekte ve göndericiye geri gitmektedir. Ancak bu durum kayıtlı gönderilerin maliyetlerinin ve sonuç itibarı ile ücretlerinin farklı olması ile sonuçlanmaktadır.
17. Posta Hizmetleri Kanununun “Posta hizmetlerinin gizliliği ve güvenliği” başlıklı 7’inci maddesinin ikinci fıkrasında, hizmet sağlayıcılarının yürüttüğü hizmetlerle ilgili olarak gerekli güvenlik önlemlerini almakla yükümlü oldukları; “Evrensel posta hizmeti ilkeleri” başlıklı 13’üncü maddesinin birinci fıkrasının d bendinde, posta gönderilerinin kaybı, çalınması veya hasarı hâlinde sorumluluk üstlenileceği belirtilse de kayıtsız gönderi ile kayıtlı gönderi arasında hizmet sunum biçimi ve ücretlendirme bakımından farklılıklar bulunduğu, “kabulünden teslimine kadar kayda tabi tutulmayan gönderi” olarak kabul edilen kayıtsız gönderi için göndericilere sadece alındı belgesi verildiği, gönderilerin ayrımı, sevki, dağıtımı ve teslimat süreçleri hakkında bilgi verilemediği, kayıtsız gönderilerin alıcılarının bulunmamaları halinde
alıcıların tayin ettiği kimseye veya ailesinden, hizmetçilerinden, işçilerinden yetişkin birine verilebildiği veya varsa mektup kutusuna atıldığı, bu da yoksa bina girişinde uygun bir yerden içeri bırakıldığı, bu özelliği nedeniyle posta göndericisi durumunda olan şikâyetçilerin uğradıklarını iddia ettikleri zarardan dolayı kuruluşun tazmin yükümlülüğünün saptanabilmesinin mümkün olmadığı tespit edilmiştir. (Kamu
Denetçiliği Kurumunun 29/06/2021 tarihli ve 2021/328 Başvuru No.lu Kısmen Tavsiye Kısmen Ret Kararı, 23. paragraf)
18. Posta Hizmetleri Kanunu’nda kayıtlı gönderi tanımına yer verilmiş iken somut dosyada da olduğu belirtilen kayıtsız gönderi tanımına mezkûr Kanun’da yer verilmemiştir. Bununla birlikte kayıtsız gönderiler PTT A.Ş. Posta ve Kargo Hizmetleri Usul ve Esasları’nda ayrıntılı bir şekilde düzenlenmiştir.
Kayıtsız gönderi kabulünden teslimine kadar hiçbir kayda tabi tutulmayan gönderi olarak tanımlanmıştır.
Kayıtsız gönderiler, alıcılarının bulunmamaları halinde alıcıların tayin ettiği kimseye veya ailesinden ve yakınlarından yetişkin birine verilebilmekte veya varsa mektup kutusuna atılmakta, bu da yoksa bina girişinde uygun bir yerden içeri bırakılmaktadır. Kayıtlı gönderiler, imza karşılığı teslim edilirken, kayıtsız gönderinin teslimine ilişkin herhangi bir kayıt tutulmamaktadır. Kayıtlı ya da kayıtsız gönderim göndericinin tercihine bırakılmaktadır. İlgili Usul ve Esaslar’ın 25’nci maddesinde; hangi gönderiler için, postada meydana gelen hasar, kaybolma veya çalınmadan dolayı hangi şart ve haller dikkate alınarak tazminat ödeneceği belirlenmiştir. Buna göre, kayıtsız gönderilerin postaya verildiği herhangi bir suretle ispat edilse bile bunların kaybolmalarından çalınmalarından veya hasara uğramalarından dolayı tazminat ödenmeyeceği hükmü ile de PTT’nin tazminat sorumluluğunun bulunmadığı anlaşılmaktadır. Bu noktada
PTT tarafından Evrensel Posta Birliği Konvansiyon Kararları gereği hiçbir posta idaresinin kayıtsız gönderiler için sorumluluk almadığı ve tazminat ödemediği de belirtilmiştir.
19. Nitekim PTT tarafından Kurumumuza ulaştırılan bilgi ve belge talepli cevabi yazıda belirtilen gönderilerin geç teslimi, kaybı ve hasara uğramaları durumunda başvurma hakkı, zamanaşımı, sorumluluk ve tazminat hususlarına ilişkin bilgilendirme metninin Şirketlerinin web sayfasında yayınlandığı, ancak kayıtsız gönderi olarak yapılan gönderilerde PTT’nin herhangi bir kayıt tutmamasının gönderinin akıbeti hakkında bilgi verilememesine sebebiyet verdiği belirtilmiştir. Dosya kapsamında mektubun kayıtsız gönderi olarak gönderildiğinin anlaşıldığı, mevzuat düzenlemeleri gereği; mektupların kayıtlı ve kayıtsız olarak gönderilebildiği, kayıtsız gönderilerin ayrım, sevk ve dağıtım/teslimlerinin sistem üzerinden takibi mümkün olmamakla birlikte Kayıtsız Gönderi Kabul Ekranı vasıtasıyla kabul edilen kayıtsız gönderiler için müşterilere alındı belgesi düzenlenebildiği, ayrıca kayıtsız gönderilerin alıcılarının bulunmamaları halinde alıcıların tayin ettiği kimseye veya ailesinden ve yakınlarından yetişkin birine verilebildiği veya varsa mektup kutusuna atıldığı, bu da yoksa bina girişinde uygun bir yerden içeri bırakıldığı anlaşılmaktadır. Kayıtlı gönderiden farklı olarak imza karşılığı tespit edilmeyen, kayıtsız gönderi, posta kutusuna hatta kapının önüne dahi konulabildiğinden, alıcına ulaştığının ya da ulaşmadığın tespiti mümkün değildir. Bu nedenle başvurunun niteliği gereği hukuka aykırılığı iddia olunan hususların tespitinin Kurumumuzca yapılmasına imkân bulunmamaktadır. (Kamu Denetçiliği
Kurumu, 08.11.2023, B. No: 2023/6770, Kısmen Tavsiye Kısmen Ret Kararı)
20. Başvuruya ilişkin olarak Sincan 2 Nolu F Tipi Yüksek Güvenlikli Kapalı Ceza İnfaz Kurumu
Müdürlüğü tarafından hazırlanan reddiyat makbuzu incelemesi yapılmıştır. Buna göre, Kurumumuza gönderilen ek belgelerden anlaşıldığı üzere hükümlü/tutuklu Ali Arkan ALAÇ adına iki adet mektubun idare tarafından ceza infaz kurumu kampüsünde bulunan PTT şubesine teslim edildiği ve 24/05/2023 tarihli reddiyat makbuzunun düzenlendiği anlaşılmıştır. Bununla birlikte, mektupların teslim edilmesinden sonraki süreçte akıbetlerine ilişkin posta dağıtımı ve teslimi ile alakalı olarak idarenin başkaca yapabileceği bir işlemin bulunmadığı anlaşılmıştır.
/
21. Zira Kurumumuz bilgi ve belge talepli yazısına istinaden PTT A.Ş tarafından Yozgat ve Ankara PTT
Başmüdürlüklerinde araştırma ve incelemelerde bulunulmuş, bunun sonucunda; Yalova PTT
Başmüdürlüğünce, adına olan gönderinin kayıtsız gönderi olduğundan ve kayıtsız gönderilerin kabulünden teslimine kadarki hiçbir aşamasının kayıt altına alınmadığından, sistem üzerinden gönderi akıbetinin belirlenemediği ancak Müdürlüklerinde dağıtılmayı bekleyen gönderiler arasında bulunup bulunmadığının araştırıldığı, iş yerlerinde söz konusu ad ve adrese ait dağıtılmayı bekleyen gönderiler arasında bulunmadığı ifade edilmiştir. Ankara PTT Başmüdürlüğünce ise adına söz konusu bölgede daha önce dağıtım yapan ilgili personelin alıcıyı bilgilendirmesiyle, alıcıya ait açılan posta kutusunda bekleyen çok sayıda kayıtsız gönderiyi teslim aldığının bildirildiği ifade edilmiştir.
Söz konusu kayıtsız gönderinin bunların arasında bulunup bulunamadığına yönelik herhangi bir açıklama yapılmamıştır.
22. Posta Hizmetleri Kanunu’nun Evrensel Posta Hizmetleri İlkelerinin yer aldığı 13’üncü maddesinde, posta hizmetlerinin süratli bir şekilde ülkenin her yerini kapsayacak şekilde sunulması ve kayıtlı veya değer konulmuş gönderilere ilişkin hizmet verilmesi ve sorumluluk üstenilmesi gibi hususlarına değinilmiştir.
Ayrıca mezkûr Kanun’un 29’uncu maddesinde PTT hizmetlerinden dolayı PTT’nin sorumlu olduğu hallerde dava etme hakkının hizmetten yararlana ait olduğu, posta uygulamalarına yön veren Posta ve
Kargo Hizmetleri Usul ve Esaslarının 22’nci maddesinde, PTT hizmetleri ile ilgili görevlerin yerine getirilememesi halinde, 6475 sayılı Kanun, 6102 sayılı Kanun, 4925 sayılı Kanun, 6502 sayılı Tüketicinin
Korunması Hakkında Kanun ve bu Usul ve Esaslar’da belirtilen durumlar ile özel sözleşme/protokollerde belirlenen tazminat hadleri içinde sorumlu olacağı, ilgili Usul ve Esaslar’ ın 26’ncı maddesinin birinci fıkrasında ise gönderi, teslim süresini izleyen yirmi gün içinde teslim edilmezse, hak sahibinin zayi olduğu gerekçesiyle PTT’ye başvurabileceği, göndericinin veya gerektiğinde alıcının tazminat isteklerinin zararın kesin bir surette anlaşılmasından sonra sonuçlandırılacağı hükümleri ile hizmetin geç işlemesi durumunda
PTT’ye başvuru yapılabileceği belirtilmiştir.
23. Diğer taraftan, PTT tarafından Kurumumuza ulaştırılan bilgi ve belge talepli cevabi yazıda belirtilen gönderilen geç teslimi, kaybı ve hasara uğramaları durumunda başvurma hakkı, zamanaşımı, sorumluluk ve tazminat hususlarına ilişkin bilgilendirme metninin Şirketleri web sayfasında yayınlandığı belirtilmektedir. Ancak dezavantajlı bazı gruplarca söz konusu metne ulaşılamaması durumu dikkate alındığında kayıtsız gönderi olarak yapılan gönderilerde PTT’nin herhangi bir kayıt tutmadığı ve akıbeti hakkında bilgi veremeyeceği hususunun bilenememesine sebebiyet vermektedir.
24. Başvuranın iddiaları, idarenin konuyla ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat hükümlerinin incelenmesi ve Kurumumuzca yapılan tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde;
24.1. Başvuran tarafından alıcısına kayıtsız gönderi türünde gönderildiği anlaşılan söz konusu mektuplar hususunda, evrensel posta hizmetleri sağlayıcısı olan PTT tarafından kayıtsız gönderi olarak adlandırılan gönderi türünün PTT A.Ş. Posta ve Kargo Hizmetleri Usul ve Esaslarında ayrıntılı bir şekilde düzenlendiği, söz konusu usul ve esasların 25’inci maddesinde; kayıtsız gönderilerin postaya verildiği herhangi bir suretle ispat edilse bile bunların kaybolmalarından çalınmalarından veya hasara uğramalarından dolayı tazminat ödenmeyeceği hükmü ile PTT’nin tazminat ile sorumlu tutulmadığı, kayıtsız gönderilerin alıcılarının bulunmamaları halinde alıcıların tayin ettiği kimseye veya ailesinden ve yakınlarından yetişkin birine verilebildiği veya varsa mektup kutusuna atıldığı, bu da yoksa bina girişinde uygun bir yerden içeri bırakıldığı, imza karşılığı teslim alınan kayıtlı gönderiden farklı olarak posta kutusuna hatta kapının önüne bırakılabilen kayıtsız gönderinin teslim edildiğini ya da teslim edilmediğini tespit etme imkânı olmadığı ve Ankara PTT Başmüdürlüğünce ise alıcı adına söz konusu bölgede daha önce dağıtım yapan ilgili personelin alıcıyı bilgilendirmesiyle, alıcıya ait açılan posta kutusunda bekleyen
/
çok sayıda kayıtsız gönderiyi teslim aldığının bildirildiğinin ifade edildiği anlaşılmıştır. Başvuranın bulunduğu ceza infaz kurumu reddiyat makbuzu ve PTT şubesine teslim edildiğine ilişkin kayıt sunabilmektedir. Ancak kayıtsız posta, posta kutusuna hatta kapının önüne bırakılabildiğinden, başvuranın kayıtsız postaların akıbetine ilişkin talebinin reddinde Kurumumuzca usul ve hukuka aykırılık tespiti yapılamamıştır.
24.2. Buna karşın imza karşılığı teslim gerçekleştiğinden, akıbeti araştırılabilen ancak alıcıya teslime ilişkin bilgiler gittiğinden maliyeti artan kayıtlı postadan farklı olarak, kayıtsız postalar için de kullanıcılar açısından maliyeti artırmayacak ancak en azından hangi şubeye teslim edildiği noktasında bilgi alınmasını sağlayacak, bu suretle şubelere ilişkin şikâyetlerin incelenebileceği şekilde bir düzenleme ile kayıtsız gönderilerde karşılaşılan gönderinin akıbetinin tespit edilememesi sorununun çözümüne katkıda bulunulması ve sunulan hizmetin iyileştirilmesi yönünde çalışma yürütülmesi gerektiği değerlendirilmiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
25. İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarih ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik’in “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiştir. İdarece, Kurumumuzun bilgi ve belge talebine süresi içinde cevap verildiği, idarelerin başvuranla ilgili işlemlerinde, “Makul sürede karar verme” ilkesine uygun davrandığı tespit edilmiştir. Bununla birlikte yine bu ilkelere göre yapılan değerlendirmede, başvurana idarece verilen cevabi yazıda hangi sürede hangi mercilere başvurabileceği bilgisinin verilmediği görülmüş olup ilgili İdarenin “Karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı tespit edilmiştir. İdarenin bundan sonra bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
26. 14/06/2012 tarih ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun 21’inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca başvurunun Kurumumuz tarafından reddedilmesi hâlinde, durmuş olan dava açma süresi gerekçeli ret kararının ilgiliye tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır. 21’inci maddenin ikinci fıkrası uyarınca ise tavsiye kararı üzerine otuz gün içinde herhangi bir işlem tesis edilmez veya eylemde bulunulmaz ise durmuş olan dava açma süresi kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır. Buna göre; ilgili idarenin eylem ve işlemlerine karşı dava açma süresinden (varsa) arta kalan sürede yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçeler ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN KISMEN KABULÜ İLE
KISMEN REDDİNE;
İmza karşılığı teslim alınan kayıtlı gönderiden farklı olarak posta kutusuna hatta kapının önüne bırakılabilen kayıtsız gönderinin teslim edildiğini ya da teslim edilmediği ile kusur, zarar ve illiyet bağını tespit etme imkânı olmadığından başvuranın iki kayıtsız gönderisinin akıbetinin araştırılmasına ilişkin taleplerinin
REDDİNE,
Kayıtsız gönderilerin en azından şubelere tesliminde kaydının tutularak, kayıtsız postalarda yaşanan gönderinin akıbetinin tespit edilememesi sorununun çözümüne katkıda bulunulması ve sunulan hizmetin iyileştirilmesi yönünde çalışma yürütülmesi hususunda POSTA VE TELGRAF TEŞKİLATI ANONİM
ŞİRKETİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜNE TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
/
Kararın BAŞVURANA ve POSTA VE TELGRAF TEŞKİLATI ANONİM ŞİRKETİ GENEL
MÜDÜRLÜĞÜNE tebliğine,
6328 sayılı Kanun’un 20’nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, Posta ve Telgraf Teşkilatı Anonim
Şirketi Genel Müdürlüğü tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde
Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi