|
ÖZET: Anadolu Üniversitesi Açık ve Uzaktan Eğitim Fakültesi öğrencisi, vize sınavlarının akademik takvimde ilan edilen iki günde değil, tek oturumda yapılmasını eleştirerek eğitim hakkının ihlal edildiğini iddia etmiştir. Başvuran, bu durumun Anayasa’nın eğitim hakkını ihlal ettiğini belirterek, sınavların iki günde yapılması için idareden ivedi karar talep etmiştir.
Yapılan değerlendirmelerde, Anadolu Üniversitesi Rektörlüğü tarafından belirlenen sınav tarihleri ve oturum sayısının, ilgili mevzuat çerçevesinde yönetim kurulu tarafından belirlendiği ve bu durumun hukuka uygun olduğu sonucuna varılmıştır. İdarenin herhangi bir kusuru olmadığı tespit edilmiştir. Sonuç olarak, başvurunun reddine karar verilmiştir. Bu karar, eğitim hakkının ihlal edilmediği ve idarenin yetkileri dahilinde hareket ettiği gerekçesiyle verilmiştir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2023/8799-S.23.14269
BAŞVURU NO : 2023/2713
KARAR TARİHİ : 17/07/2023
RET KARARI ,TCKN:
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : ANADOLU ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ
Sınavlarının tek oturumda yapılmaması talebi hakkındadır.
BAŞVURUNUN KONUSU :
BAŞVURU TARİHİ : 24/02/2023
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1.Kurumumuza tarihinde tarafından yapılan başvuruda özetle; Anadolu Üniversitesi Açık ve Uzaktan Eğitim Fakültesi ön lisans Emlak Yönetimi bölümü öğrencisi olduğunu akademik takvimde 10-11 Aralık 2022 tarihlerinde vize sınavlarının yapılacağı ilan edildiğini ancak yayınlanan sınav giriş belgesinde sorumlu olduğu beş dersinin tamamının tek bir oturumda yapılacağını AÖF’nin iki gün olarak tespit ettiği takvime uymadan tek günde ve tek oturumda sınav düzenlediğini, tek oturumda beş dersin sorularının cevaplandırılmasının istenilmesi anayasada yer alan eğitim hakkının engellenmesi/imkansızı isteyerek zorlaştırılması anlamına geldiğini,bu bağlamda söz konusu sınavın akademik takvimde ilan edilen iki günde yapılması için ivedi karar alınmasını yasal hakları saklı kalmak kaydıyla tarafına bilgi verilmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2.Başvurudaki iddialara ilişkin olarak Anadolu Üniversitesi Rektörlüğü’nden Kurumumuzca detaylı bilgi ve belge talebinde bulunulmuş olup; Anadolu Üniversitesi Rektörlüğü’nün 05/07/2023tarih ve sayılı yazı cevabı ve ekinde yer alan açıklamalarında; 2.1. Merkezi Açıköğretim ve Uzaktan Öğretim Sistemiyle eğitim-öğretim yapılan ön lisans ve lisans programlarının sınavları, ilgili birim yönetim kurulları tarafından belirlenen tarihlerde ve saatlerde cumartesi ve pazar günleri yapılır (Ek-1). Anadolu Üniversitesi Açıköğretim, İktisat ve İşletme Fakülteleri
Eğitim-Öğretim ve Sınav Uygulama Esaslarının 16. maddesi 1. fıkrasında “sınavların yapılacağı tarih, saat, oturum sayısı, sınav merkezleri, sınavda uygulanacak kurallar vb. hususlar ilgili birim/yönetim kurulu
tarafından belirlenir…”, 16. maddesinin 4. fıkrasında “Sınav atamaları, öğrencinin sorumlu olduğu dersler, kayıtlı bulunduğu program, yarıyıl vb. ölçütler göz önüne alınarak birbirini izleyen bir düzen içinde bilgisayar ortamında yapılır.” Denmektedir. (Ek-2). Ayrıca, konuyla ilgili kurumunuza açılmış veya devam etmekte olan dava bulunmamaktadır.
açıklamaları Kurumumuza bildirilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın:
3.1.“Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesinde; “…Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…”, 3.2.“Eğitim ve öğrenim hakkı ve ödevi” başlıklı 42’nci maddesinde; “Kimse, eğitim ve öğrenim hakkından yoksun bırakılamaz…” 3.3.“Yükseköğretim kurumları” başlıklı 130’uncu maddesinde; “Çağdaş eğitim-öğretim esaslarına dayanan bir düzen içinde milletin ve ülkenin ihtiyaçlarına uygun insan gücü yetiştirmek amacı ile; ortaöğretime dayalı çeşitli düzeylerde eğitim-öğretim, bilimsel araştırma, yayın ve danışmanlık yapmak, ülkeye ve insanlığa hizmet etmek üzere çeşitli birimlerden oluşan kamu tüzelkişiliğine ve bilimsel özerkliğe sahip üniversiteler Devlet tarafından kanunla kurulur… Üniversiteler ve bunlara bağlı birimler, Devletin gözetimi ve denetimi altında olup, güvenlik hizmetleri Devletçe sağlanır… Yükseköğretim kurumlarının kuruluş ve organları ile işleyişleri ve bunların seçimleri, görev, yetki ve sorumlulukları üniversiteler üzerinde Devletin gözetim ve denetim hakkını kullanma usulleri, öğretim elemanlarının görevleri, unvanları, atama, yükselme ve emeklilikleri, öğretim elemanı yetiştirme, üniversitelerin ve öğretim elemanlarının kamu kuruluşları ve diğer kurumlar ile ilişkileri, öğretim düzeyleri ve süreleri, yükseköğretime giriş, devam ve alınacak harçlar, Devletin yapacağı yardımlar ile ilgili ilkeler, disiplin ve ceza işleri, malî işler, özlük hakları, öğretim elemanlarının uyacakları koşullar, üniversitelerarası ihtiyaçlara göre öğretim elemanlarının görevlendirilmesi, öğrenimin ve öğretimin hürriyet ve teminat içinde ve çağdaş bilim ve teknoloji gereklerine göre yürütülmesi, Yükseköğretim Kuruluna ve üniversitelere Devletin sağladığı malî kaynakların kullanılması kanunla düzenlenir.”, 4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5’inci maddesinde; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir…”
5. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun:
5.1.“Amaç” başlıklı 1’inci maddesinde; “Bu kanunun amacı; yükseköğretimle ilgili amaç ve ilkeleri belirlemek ve bütün yükseköğretim kurumlarının ve üst kuruluşlarının teşkilatlanma, işleyiş, görev, yetki
ve sorumlulukları ile eğitim-öğretim, araştırma, yayım, öğretim elemanları, öğrenciler ve diğer personel ile ilgili esasları bir bütünlük içinde düzenlemektir.”, 5.2. “Kapsam” başlıklı 2’nci maddesinde; “Bu kanun; yükseköğretim üst kuruluşlarını, bütün yükseköğretim kurumlarını, bağlı birimlerini ve bunlarla ilgili faaliyet ve esasları kapsar.”, 5.3. “Tanımlar” başlıklı 3’üncü maddesinde; “…d) Üniversite: Bilimsel özerkliğe ve kamu tüzelkişiliğine sahip yüksek düzeyde eğitim-öğretim, bilimsel araştırma, yayın ve danışmanlık yapan; fakülte, enstitü, yüksekokul ve benzeri kuruluş ve birimlerden oluşan bir yükseköğretim kurumudur…”, 5.4. “Senato” başlıklı 14’üncü maddesinde; “…b. Görevleri: Senato, üniversitenin akademik organı olup aşağıdaki görevleri yapar: (1) Üniversitenin eğitim-öğretim, bilimsel araştırma ve yayım faaliyetlerinin esasları hakkında karar almak, (2) Üniversitenin bütününü ilgilendiren kanun ve yönetmelik taslaklarını hazırlamak veya görüş bildirmek, (3) Rektörün onayından sonra Resmi Gazete’de yayınlanarak yürürlüğe girecek olan üniversite veya üniversitenin birimleri ile ilgili yönetmelikleri hazırlamak, (4) Üniversitenin yıllık eğitimöğretim programını ve takvimini inceleyerek karara bağlamak, … (8) Bu kanunla kendisine verilen diğer görevleri yapmaktır.”, 6. Anadolu Üniversitesi Açıköğretim, İktisat Ve İşletme Fakülteleri Eğitim-Öğretim Ve Sınav
Uygulama Esaslarında yer alan Sınavlar ve Başarı Değerlendirme Esasları başlıklı 16. Maddesinin birinci fıkrasında; “Üniversite Senatosu tarafından kabul edilen “Anadolu Üniversitesi Merkezi Sınav
Yönergesi” ve “Açıköğretim, İktisat ve İşletme Fakülteleri Sınav Uygulama Kılavuzu” doğrultusunda; sınavların yapılacağı tarih, saat, oturum sayısı, sınav merkezleri, “Sınavda Uygulanacak Kurallar” vb.
hususlar ilgili birim/yönetim kurulu tarafından belirlenir. Sınavların en üst yetkilisi ve sorumlusu Anadolu
Üniversitesi Rektörüdür. Sınavların koordinasyonu ve uygulanması için Rektör, ilgili birimleri görevlendirir.” 6.1.Aynı yönetmeliğin yine 16.maddesinin dördüncü fıkrasında; “Sınav atamaları; öğrencinin sorumlu olduğu dersler, kayıtlı bulunduğu program, yarıyıl vb. ölçütler göz önüne alınarak birbirini izleyen bir düzen içinde bilgisayar ortamında yapılır.” düzenlemelerinin yer aldığı görülmüştür.
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
7. Başvuranın iddiaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; idarece tesis edilmiş olan işlemde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilemediğinden, başvurunun reddi yönünde hazırlanan “Ret Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 8. Başvuran Anadolu Üniversitesi Açık ve Uzaktan Eğitim Fakültesi ön lisans Emlak Yönetimi bölümü öğrencisi olduğunu akademik takvimde 10-11 Aralık 2022 tarihlerinde vize sınavlarının yapılacağı ilan
edildiğini ancak beş dersinin tamamının tek bir oturumda yapılacağını,tek oturumda beş dersin sorularının cevaplandırılmasının istenilmesi anayasada yer alan eğitim hakkının engellenmesi/imkansızı isteyerek zorlaştırılması anlamına geldiğini,bu bağlamda söz konusu sınavın akademik takvimde ilan edilen iki günde yapılması için ivedi karar alınmasını yasal hakları saklı kalmak kaydıyla tarafına bilgi verilmesini talep etmektedir.
9. Anadolu Üniversitesi Rektörlüğü tarafından Kurumumuza gönderilen bilgi, belge ve açıklamalarda; Merkezi Açıköğretim ve Uzaktan Öğretim Sistemiyle eğitim-öğretim yapılan ön lisans ve lisans programlarının sınavları, ilgili birim yönetim kurulları tarafından belirlenen tarihlerde ve saatlerde cumartesi ve pazar günleri yapılır (Ek-1). Anadolu Üniversitesi Açıköğretim, İktisat ve İşletme Fakülteleri
Eğitim-Öğretim ve Sınav Uygulama Esaslarının 16. maddesi 1. fıkrasında “sınavların yapılacağı tarih, saat, oturum sayısı, sınav merkezleri, sınavda uygulanacak kurallar vb. hususlar ilgili birim/yönetim kurulu tarafından belirlenir…”,16. maddesinin 4. fıkrasında “Sınav atamaları, öğrencinin sorumlu olduğu dersler, kayıtlı bulunduğu program, yarıyıl vb. ölçütler göz önüne alınarak birbirini izleyen bir düzen içinde bilgisayar ortamında yapılır.” denmektedir.
10. Anayasamızın 130 uncu maddesinde, üniversitelerin “kamu tüzel kişiliğine ve bilimsel özerkliğe” sahip olduğu ifade edildikten sonra, yükseköğretim kurumlarının organları ile işleyişleri, bu kurumlardaki öğretim düzeyleri ile süreleri, yükseköğretime giriş, devam vb. konuların kanunla düzenleneceği, yine
Anayasamızın 124. maddesinde, Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzelkişileri, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla, yönetmelikler çıkarabilecekleri kuralı yer almıştır. Anayasanın aktarılan hükümleri ve normlar hiyerarşisi bağlamında, bir yasa hükmüne dayalı olarak hazırlanan yönetmelikler ile yasa hükümlerine açıklık getirilmesi ve yasa hükümlerinin uygulamaya geçirilmesi amaçlanmıştır. Söz konusu Anayasa maddeleri doğrultusunda çıkartılan 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu ile ise, yükseköğretim kurumlarının teşkilatlanma, işleyiş, görev, yetki ve sorumlulukları ile eğitim-öğretim, araştırma, yayım, öğrenciler, öğretim elemanları ve diğer personel ile ilgili temel esaslar düzenlenmiştir.
10.1. Bu temel Kanunun 14 ve 18 inci maddeleri ile “üniversitelerin eğitim-öğretim, bilimsel araştırma ve yayım faaliyetlerinin esasları hakkında karar almak” yetkisi, üniversitelerin akademik organı olan senatolara; “öğrencilerin kabulü, ders intibakları ve çıkarılmaları ile eğitim-öğretim ve sınavlara ait işlemleri hakkında karar verme” yetkisi ve görevi ise, fakülte yönetim kurullarına verilmiştir. Bu çerçevede, Kanunun 43 üncü maddesinde, yükseköğretim kurumlarında, kuruluş özelliklerine ve ihtiyaçlarına göre yapılan eğitim-öğretim ve buna dayalı olarak verilen diplomalarla ilgili esasların her üniversite tarafından hazırlanacak öğretim ve sınav yönetmeliğinde belirtileceği kaydedilerek, üniversitelere, Anayasa hükmüne uygun olarak, akademik alanda hareket alanı tanınmıştır.
11. Üniversitelere tanınan bu takdir yetkisi çerçevesinde hazırlanan Anadolu Üniversitesi Açıköğretim, İktisat ve İşletme Fakülteleri Eğitim-Öğretim ve Sınav Uygulama Esaslarının 16. maddesi 1.
fıkrasında “sınavların yapılacağı tarih, saat, oturum sayısı, sınav merkezleri, sınavda uygulanacak kurallar vb. hususlar ilgili birim/yönetim kurulu tarafından belirlenir…”, 16. maddesinin 4. fıkrasında “Sınav atamaları, öğrencinin sorumlu olduğu dersler, kayıtlı bulunduğu program, yarıyıl vb. ölçütler göz önüne alınarak birbirini izleyen bir düzen içinde bilgisayar ortamında yapılır.” hüküm altına alınmıştır.
12.Somut olaya başvuranın iddiaları ve dosya kapsamındaki belgeler çerçevesinde bakıldığında; yukarıda 5. maddede yer verilen ve ilgili mevzuatından görülebileceği üzere “sınavların yapılacağı tarih,
saat, oturum sayısı, sınav merkezleri, sınavda uygulanacak kurallar vb. hususlar ilgili birim/yönetim kurulu tarafından belirlenir”düzenlemesinin yer alması dolayısı ile Üniversitenin yapmış olduğu işlemde İdarenin herhangi bir kusuru bulunmadığı değerlendirilmiştir.
13. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; başvurana yönelik işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı sonuç ve kanaatine ulaşılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 14.İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiştir. Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde; başvurunun inceleme ve araştırması kapsamında Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgelerin idare tarafından süresi içerisinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, böylece
“kararların gerekçeli olması ve makul sürede karar verme” ilkelerine uygun davranıldığı; idarenin, başvurana verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini de göstermediği, bu nedenle
“karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup; idarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
15. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun 17’ncimaddesinin sekizinci fıkrasına göre, Kamu Denetçiliği Kurumu’na dava açma süresi içinde yapılan başvuru işlemeye başlamış olan dava açma süresini durdurmakta olup; 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Kararın başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Eskişehir İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE, Bu Ret Kararının, BAŞVURANA ve ANADOLU ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNE tebliğ edilmesine
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi