|
ÖZET: Anadolu Üniversitesi İktisat Fakültesi Kamu Yönetimi Bölümünden mezun olan başvuran, “ikinci üniversite” kapsamında Sosyoloji Bölümüne kaydolmuş ve daha önce aldığı derslerden muafiyet talep etmiştir. Ancak, Anadolu Üniversitesi, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu çerçevesinde muafiyet işlemlerinin kendi belirlediği usul ve esaslara göre yürütüldüğünü, yalnızca belirli dersler için muafiyet talebinin kabul edildiğini belirtmiştir. Başvuranın talep ettiği diğer dersler için muafiyet sağlanamayacağı ifade edilmiştir.
Anayasa’nın 130. maddesi uyarınca üniversitelerin bilimsel özerkliğe sahip olduğu ve eğitim-öğretim faaliyetlerinin düzenlenmesinin üniversitelere bırakıldığı vurgulanmıştır. Bu bağlamda, Anadolu Üniversitesi’nin muafiyet taleplerini değerlendirirken, ilgili mevzuat ve kendi düzenlemeleri doğrultusunda hareket ettiği, dolayısıyla başvuranın muafiyet talebinin reddinin hukuka uygun olduğu sonucuna varılmıştır. Başvuranın, “çakışan dersler” listesi talebi ise, üniversitenin yükümlülükleri arasında görülmemiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2019/8516-S.13070
BAŞVURU NO : 2019/6643
KARAR TARİHİ : 16/09/2019
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : ANADOLU ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ
Başvuranın; daha önce mezun olduğu Kamu Yönetimi
BAŞVURUNUN KONUSU :
Lisans Programı ile “ikinci üniversite” kapsamında halen öğrenim gördüğü Sosyoloji Lisans Programının “ortak” derslerinden muafiyet talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 22/03/2019
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) … …, Kurumumuza yaptığı sayılı şikâyet başvurusunda özetle, 2013 yılında
Anadolu Üniversitesi İktisat Fakültesi Kamu Yönetimi Lisans Programından mezun olduğunu; ardından “ikinci üniversite” kapsamında Anadolu Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi Sosyoloji
Lisans Programına kayıt yaptırdığını; öte yandan, Açıköğretim Fakültesi’nin, Kamu Yönetimi
Bölümünde öğrenim görürken aldığı ve başarılı olduğu derslere muafiyet tanımadığını; ayrıca
CİMER başvurusunda talep etmesine rağmen “çakışan dersler” listesinin pdf. olarak tarafına gönderilmediğini belirtmiş ve daha önceden alıp da başarılı olduğu derslerin tekrardan okutulmak istenilmesinin hakkaniyete aykırı olduğunu ifadeyle, “ilgili derslerin” incelenerek mükerrer/ortak olan derslerin iptalini, mükerrer olup da yine de aldığı ve başarılı olduğu dersler var ise de Sosyoloji Bölümünde alacağı ders sayısından düşülmesini; ayrıca üniversite tarafından “çakışan dersler” listesinin pdf. formatında şahsi e-posta adresine gönderilmesini talep etmiştir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Başvurudaki iddialara ilişkin olarak, şikâyet edilen idare konumundaki Anadolu Üniversitesi
Rektörlüğü’nden Kurumumuzca detaylı bilgi ve belge talebinde bulunulmuş olup; ilgili idare,
Kurumumuza muhatap … sayılı cevabi yazısı ile:
2.1. … …’nin, açıköğretim sistemiyle öğretim yapan Anadolu Üniversitesi İktisat Fakültesi
Kamu Yönetimi Lisans Programına 2005-2006 Öğretim Yılında (03/10/2005 tarihinde) kayıt yaptırdığını ve 03/06/2013 tarihinde öğrenimini tamamlayarak anılan programdan mezun olduğunu;
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
2.2. Adı geçenin, Anadolu Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi Sosyoloji Lisans Programına ise 2016-2017 Öğretim Yılında (07/09/2016 tarihinde) “ikinci üniversite” kapsamında kayıt yaptırdığını ve halen anılan programda öğrenimine devam ettiğini;
2.3. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun 14’üncü maddesi gereğince, üniversitelerin akademik organı olan senatoların görevleri arasında “Üniversitenin eğitim-öğretim, bilimsel araştırma ve yayım faaliyetlerinin esasları hakkında karar almak” ve “Üniversitenin yıllık eğitim-öğretim programını ve takvimini inceleyerek karara bağlamak” görevlerinin de yer aldığını; söz konusu Kanun ile, öğrencilerin kayıtlı oldukları programlarda almaları gereken derslerle ilgili yetkinin üniversitelere verildiğini; bu nedenle ders transferi ve muafiyet işlemleri ile ilgili esasların üniversiteler tarafından düzenlenmekte olduğunu; diğer ifadeyle, 2547 sayılı
Yükseköğretim Kanunu’na göre her yükseköğretim kurumunun, muafiyet işlemlerini kendi belirlediği usul ve esaslar çerçevesinde yürütmekte olduğunu;
2.4. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun 44’üncü maddesinin amir hükmü çerçevesinde
Anadolu Üniversitesi Senatosu’nca 29/09/2015 tarihli ve … sayılı Karar ile kabul edilen
Anadolu Üniversitesi Açıköğretim, İktisat ve İşletme Fakülteleri Ders Transferi ve Muafiyet
Esasları’nın 1’inci maddesinde; “Öğrenci, herhangi bir yükseköğretim kurumundan aldığı ve başardığı Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi I-II, Türk Dili I-II, Yabancı Dil I-II ve Temel
Bilgi Teknolojileri I-II dersleri için ders transferi ve/veya muafiyet talebinde bulunabilir. Bu dersler dışındaki ders transferi ve/veya muafiyet talepleri dikkate alınmaz.” düzenlemesinin yer aldığını ve söz konusu maddenin 2547 sayılı Kanuna aykırı herhangi bir hüküm içermediğini;
2.5. İdarelerin, kendi görev alanlarını ilgilendiren konularda, yasal mevzuata ve hizmetin özelliklerine göre, genel nitelikli, soyut, belirli kişilere yönelik olmayan, objektif hukuk alanında yeni bir durumu düzenleme, mevcut durumu değiştirme ve kaldırma amacına yönelik olarak genel düzenleyici işlemler yapabileceklerinin şüphesiz olduğunu;
2.6. … …’nin, Sosyoloji Lisans Programına kaydolduktan sonra internet üzerinden ders muafiyet talebinde bulunduğunu ve anılan Esaslar çerçevesinde, daha önce Kamu Yönetimi
Bölümünde alıp da başarılı olduğu “Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi I-II, Türk Dili I-II, Yabancı Dil I-II ve Temel Bilgi Teknolojileri I-II” derslerinden, diğer ifadeyle muafiyet kapsamında yer alan tüm derslerden muafiyet işlemlerinin yapıldığını;
2.7. Öğrencilerin kayıtlı oldukları yükseköğretim programlarında almaları gereken derslerin ne olacağı konusundaki yetki, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu ile üniversitelere verildiğinden, anılan Kanuna uygun olarak, üniversitenin ders muafiyet esaslarının hazırlandığını ve açık, objektif ve somut olan bu esasların herhangi bir ayrıma gidilmeyerek herkese eşit biçimde uygulandığını;
2.8. Bu nedenle, … …’nin “Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi I-II, Türk Dili I-II, Yabancı Dil
I-II ve Temel Bilgi Teknolojileri I-II” dışındaki derslerinin muafiyet işlemlerinin yapılmasının mümkün olmadığını;
2.9. Adı geçenin 15/03/2019 tarihli ve … sayılı CİMER başvurusuna, 21/03/2019 tarihli ve …
sayılı resmi yazı ile cevap verilerek, hangi kapsamdaki dersler için muafiyet işlemleri yapıldığının açıklandığını; … …’nin “CİMER başvurusunda talep etmesine rağmen “çakışan dersler” listesinin pdf. olarak tarafına gönderilmediğini” belirtmekte olduğunu; öte yandan,
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
anılan Esaslara göre muafiyet kapsamında değerlendirilecek dersler belli olduğundan (bu dersler dışındaki hiçbir derse muafiyet verilmediğinden), hiçbir öğrenci için “Çakışan
Dersler Belgesi” adı altında bir belge düzenlenmediğini; bu nedenle öğrencinin CİMER başvurusunda talep ettiği şekilde e-Devlet üzerinden ya da e-posta yoluyla kendisine bu tür bir belge verilmesinin mümkün olmadığını;
2.10. Netice itibariyle; yukarıda açıklanan işlemler, 2547 sayılı Yükseköğretim
Kanunu’nun 14’üncü maddesinin verdiği yetkiye istinaden Anadolu Üniversitesi
Senatosu tarafından oluşturulan Ders Transferi ve Muafiyet Esaslarına göre tüm öğrencilere aynı şekilde uygulandığından, söz konusu işlemlerde adı geçen öğrenci için değişikliğe gidilmesinin mümkün olmadığını;
Kurumumuza bildirmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3) Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın:
3.1. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesinde; “…Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye
Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…”
3.2.“Eğitim ve öğrenim hakkı ve ödevi” başlıklı 42’nci maddesinde; “Kimse, eğitim ve öğrenim hakkından yoksun bırakılamaz…”
3.3. “Yükseköğretim kurumları” başlıklı 130’uncu maddesinde; “Çağdaş eğitim-öğretim esaslarına dayanan bir düzen içinde milletin ve ülkenin ihtiyaçlarına uygun insan gücü yetiştirmek amacı ile; ortaöğretime dayalı çeşitli düzeylerde eğitim-öğretim, bilimsel araştırma, yayın ve danışmanlık yapmak, ülkeye ve insanlığa hizmet etmek üzere çeşitli birimlerden oluşan kamu tüzelkişiliğine ve bilimsel özerkliğe sahip üniversiteler Devlet tarafından kanunla kurulur… Üniversiteler ve bunlara bağlı birimler, Devletin gözetimi ve denetimi altında olup, güvenlik hizmetleri Devletçe sağlanır… Yükseköğretim kurumlarının kuruluş ve organları ile işleyişleri ve bunların seçimleri, görev, yetki ve sorumlulukları üniversiteler üzerinde Devletin gözetim ve denetim hakkını kullanma usulleri, öğretim elemanlarının görevleri, unvanları, atama, yükselme ve emeklilikleri, öğretim elemanı yetiştirme, üniversitelerin ve öğretim elemanlarının kamu kuruluşları ve diğer kurumlar ile ilişkileri, öğretim düzeyleri ve süreleri, yükseköğretime giriş, devam ve alınacak harçlar, Devletin yapacağı yardımlar ile ilgili ilkeler, disiplin ve ceza işleri, malî işler, özlük hakları, öğretim elemanlarının uyacakları koşullar, üniversitelerarası ihtiyaçlara göre öğretim elemanlarının görevlendirilmesi, öğrenimin ve öğretimin hürriyet ve teminat içinde ve çağdaş bilim ve teknoloji gereklerine göre yürütülmesi, Yükseköğretim Kuruluna ve üniversitelere
Devletin sağladığı malî kaynakların kullanılması kanunla düzenlenir.”
4) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5’inci
maddesinde; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir…”
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
5) 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun:
5.1.“Amaç” başlıklı 1’inci maddesinde; “Bu kanunun amacı; yükseköğretimle ilgili amaç ve ilkeleri belirlemek ve bütün yükseköğretim kurumlarının ve üst kuruluşlarının teşkilatlanma, işleyiş, görev, yetki ve sorumlulukları ile eğitim-öğretim, araştırma, yayım, öğretim elemanları, öğrenciler ve diğer personel ile ilgili esasları bir bütünlük içinde düzenlemektir.”
5.2. “Kapsam” başlıklı 2’nci maddesinde; “Bu kanun; yükseköğretim üst kuruluşlarını, bütün yükseköğretim kurumlarını, bağlı birimlerini ve bunlarla ilgili faaliyet ve esasları kapsar.”
5.3. “Tanımlar” başlıklı 3’üncü maddesinde; “…c) Yükseköğretim Kurumları: Üniversite ile yüksek teknoloji enstitüleri ve bunların bünyesinde yer alan fakülteler, enstitüler, yüksekokullar, konservatuvarlar, araştırma ve uygulama merkezleri ile bir üniversite veya yüksek teknoloji enstitüsüne bağlı meslek yüksekokulları ile bir üniversite veya yüksek teknoloji enstitüsüne bağlı olmaksızın ve kazanç amacına yönelik olmamak şartı ile vakıflar tarafından kurulan meslek yüksekokullarıdır. d) Üniversite: Bilimsel özerkliğe ve kamu tüzelkişiliğine sahip yüksek düzeyde eğitim-öğretim, bilimsel araştırma, yayın ve danışmanlık yapan; fakülte, enstitü, yüksekokul ve benzeri kuruluş ve birimlerden oluşan bir yükseköğretim kurumudur…”
5.4. “Senato” başlıklı 14’üncü maddesinde; “…b. Görevleri: Senato, üniversitenin akademik organı olup aşağıdaki görevleri yapar: (1) Üniversitenin eğitim-öğretim, bilimsel araştırma ve yayım faaliyetlerinin esasları hakkında karar almak, (2) Üniversitenin bütününü ilgilendiren kanun ve yönetmelik taslaklarını hazırlamak veya görüş bildirmek, (3) Rektörün onayından sonra Resmi Gazete’de yayınlanarak yürürlüğe girecek olan üniversite veya üniversitenin birimleri ile ilgili yönetmelikleri hazırlamak, (4) Üniversitenin yıllık eğitimöğretim programını ve takvimini inceleyerek karara bağlamak, … (8) Bu kanunla kendisine verilen diğer görevleri yapmaktır.”
5.5. “Fakülte Yönetim Kurulu” başlıklı 18’inci maddesinde; “… b. Görevleri: Fakülte
yönetim kurulu, idari faaliyetlerde dekana yardımcı bir organ olup aşağıdaki görevleri yapar:
(1) Fakülte kurulunun kararları ile tespit ettiği esasların uygulanmasında dekana yardım etmek, (2) Fakültenin eğitim-öğretim, plan ve programları ile takvimin uygulanmasını sağlamak, (3) Fakültenin yatırım, program ve bütçe tasarısını hazırlamak, (4) Dekanın fakülte yönetimi ile ilgili getireceği bütün işlerde karar almak, (5) Öğrencilerin kabulü, ders intibakları ve çıkarılmaları ile eğitim – öğretim ve sınavlara ait işlemleri hakkında karar vermek, (6) Bu kanunla verilen diğer görevleri yapmaktır.”
5.6. “Lisans düzeyinde öğretim” başlıklı 43’üncü maddesinde; “Yükseköğretim, harca tabi olup bu kanunda belirlenen amaç ve ana ilkelere göre aşağıdaki şekilde düzenlenir. a.
Yükseköğretim kurumlarında, kuruluş özelliklerine ve ihtiyaçlarına göre yapılan eğitimöğretim ve buna dayalı olarak verilen diplomalarla ilgili esaslar her üniversitece hazırlanacak öğretim ve sınav yönetmeliğinde belirtilir…”
5.7. “Diploma alma, ders kredilerinin hesaplanması, öğrencilik haklarından yararlanma ve sınavlar” başlıklı 44’üncü maddesinde; “a. Yükseköğretim kurumlarının önlisans, lisans ve lisansüstü düzeyindeki diploma programlarına kayıtlı öğrenciler, bu madde hükümlerine göre belirlenen ders kredileri ve diğer yükümlülükleri başarı ile tamamlamaları halinde; önlisans, lisans, yüksek lisans veya doktora diploması alır. Ders kredileri, Yükseköğretim Kurulunca
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
ilgili programın yer aldığı diploma düzeyi ve alan için yükseköğretim yeterlilikler çerçevesine göre belirlenen kredi aralığı ve öğrencilerin çalışma saati göz önünde tutularak yükseköğretim kurumlarının senatoları tarafından belirlenir. İlgili diploma programını bitiren öğrencinin kazanacağı bilgi, beceri ve yetkinliklere o dersin katkısını ifade eden öğrenim kazanımları ile açıkça belirlenmiş teorik veya uygulamalı ders saatleri ve öğrenciler için öngörülen diğer faaliyetler için gerekli çalışma saatleri de göz önünde bulundurularak yükseköğretim kurumlarının senatoları tarafından belirlenen ilkeler çerçevesinde ders kredileri hesaplanır.
b. Yükseköğretim kurumlarında, öğretim faaliyetlerinin üç dönemi aşmamak üzere yıl içinde kaç döneme ayrılarak sürdürüleceği; her bir dönemde alınması gereken asgari ve azami kredi miktarları; her bir diploma programının diplomayı almayı hak eden kişiye kazandıracağı bilgi, beceri ve yetkinliklerin neler olacağı ve bunların ölçme ve değerlendirmelerinin nasıl yapılacağı; hazırlık sınıfı veya başka yollarla yabancı dil yeterliliğinin nasıl kazandırılacağı ve yabancı dil bilgi düzeyinin nasıl ölçüleceği; kayıt, devam, uygulama, tez ve teorik ders içerikleri, ön şartlı dersler, sınav çeşitleri ve bunların ders başarı notuna katkısı;… diğer yurt içi ve yurt dışı yükseköğretim kurumlarından alınan derslerin kredilerinin intibakının sağlanması; ilgili programın tamamlanmasına yönelik önceden kazanılmış yeterliliklerin tanınması; farklı diploma programlarından bazı derslerin alınmasıyla yandal veya çift anadal yapılması; diploma alınabilmesi için, uygulama, teorik, uzaktan veya açıköğretim özellikleri ile eğitim-öğretimin devamına ilişkin diğer hususlar, Yükseköğretim Kurulunun bu konularda belirlediği temel ilkelere uygun olarak yükseköğretim kurumları senatoları tarafından belirlenir…”
6) 24/04/2010 tarihli ve 27561 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren
Yükseköğretim Kurumlarında Önlisans ve Lisans Düzeyindeki Programlar Arasında
Geçiş, Çift Anadal, Yan Dal ile Kurumlar Arası Kredi Transferi Yapılması Esaslarına
ilişkin Yönetmelik’in:
6.1. “Amaç” başlıklı 1’inci maddesinde; “Bu Yönetmeliğin amacı, önlisans ve lisans düzeyindeki öğrencilerin yükseköğretim kurumlarındaki fakülte, yüksekokul, konservatuvar veya meslek yüksekokulu bünyesinde yer alan diploma programları arasında veya diğer yükseköğretim kurumlarındaki eşdeğer diploma programlarına yatay geçiş ile çift anadal, yandal ve yükseköğretim kurumları arasında kredi aktarımında uyulması gereken usul ve esasları düzenlemektir.”
6.2.“Dayanak” başlıklı 3’üncü maddesinde; “Bu Yönetmelik, 2547 sayılı Yükseköğretim
Kanununun 7 nci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendine ve 44 üncü maddesinin (c) fıkrasına dayanılarak hazırlanmıştır.”
6.3. “Sonuçların ilanı ve intibak programı” başlıklı 8’inci maddesinde; “… (3) İlgili komisyonlar öğrencinin daha önceki dönemlerde aldığı dersler ile yatay geçiş yaptığı programın derslerini dikkate alarak, senatonun belirlediği esaslara göre öğrencinin hangi yarıyıla veya sınıfa intibak ettirileceğini tespit eder, varsa öğrencinin alması gereken ilave derslerden oluşan bir intibak programı ile muaf tutulması gereken dersleri belirler…”
7) 03/09/2015 tarihli ve 29464 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan ve … …’nin Sosyoloji
Bölümüne kayıt yaptırdığı tarihte (07/09/2016) yürürlükte olan Anadolu Üniversitesi
Önlisans ve Lisans Eğitim-Öğretim ve Sınav Yönetmeliği’nin “Amaç ve kapsam” başlıklı 1’inci maddesinde; “(1) Bu Yönetmelik, Anadolu Üniversitesine bağlı fakültelerin, yüksekokulların, meslek yüksekokullarının ve Devlet Konservatuvarının önlisans ve lisans
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
programlarında uygulanacak eğitim-öğretim ve sınavlara ilişkin usul ve esasları düzenler.
(2) Bu Yönetmelik, Anadolu Üniversitesine bağlı Açıköğretim, İktisat ve İşletme
Fakültelerini, Havacılık ve Uzay Bilimleri Fakültesi Pilotaj Bölümünü ve Yabancı Diller
Yüksekokulunu kapsamaz.”
8) 03/09/2015 tarihli ve 29464 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan ve halen yürürlükte olan
Anadolu Üniversitesi Açıköğretim, İktisat ve İşletme Fakülteleri Eğitim-Öğretim ve Sınav
Yönetmeliği’nin:
8.1. “Amaç ve kapsam” başlıklı 1’inci maddesinde; “Bu Yönetmelik; Anadolu Üniversitesi
Merkezi Açıköğretim ve Uzaktan Öğretim Sistemine göre eğitim-öğretim yapan Anadolu
Üniversitesi Açıköğretim, İktisat ve İşletme fakültelerinde, kredili sisteme dayalı olarak yürütülen eğitim-öğretim ve sınavlara ilişkin usul ve esasları kapsar.”
8.2. “Dayanak” başlıklı 2’nci maddesinde; “Bu Yönetmelik, 4/11/1981 tarihli ve 2547 sayılı
Yükseköğretim Kanununun 14, 43, 44 ve 46 ncı maddelerine dayanılarak hazırlanmıştır.”
8.3. “Tanımlar” başlıklı 3’üncü maddesinde; “Bu Yönetmelikte geçen; …b) Birim Kurulu:
Anadolu Üniversitesine bağlı Merkezi Açıköğretim ve Uzaktan Öğretim Sistemine göre eğitimöğretim yapan fakültelerin kurullarını,… d) Fakülte: Açıköğretim, İktisat ve İşletme fakültelerini,… f) Merkezi Açıköğretim: 28/3/1983 tarihli ve 2809 sayılı Yükseköğretim
Kurumları Teşkilat Kanununun 21 inci maddesine göre, Anadolu Üniversitesi tarafından geniş kitlelere belirli bir zaman ve mekanda bulunma zorunluluğu olmadan, ülke çapında her ilde ve yurt dışında merkezi bir organizasyonla kitlesel eğitim, sınav, yüz yüze akademik danışmanlık ve büro hizmeti verilen bölüm/programlardaki eğitim-öğretimi,…ifade eder.”
8.4. “Dersler” başlıklı 6’ncı maddesinde; “(1) Dersler; teorik derslerden ve atölye, laboratuvar, pratik çalışma, staj vb. uygulamalardan oluşur. Merkezi Açıköğretim, uzaktan öğretim ve yüz yüze öğretim yöntemleriyle dersler yapılabilir. Derslerin hangi yarıyılda açılacağı, ilgili birim kurulunun kararı ve Senatonun onayıyla belirlenir. (2)
Bölüm/programlardaki derslerin kredileri ve haftalık saatleri, varsa ön koşulları ile derslerin yarıyıllara göre dağılımı, laboratuvar, pratik çalışma, staj vb. uygulama dersleri, uygulama derslerinden yüz yüze verilecekler, yüz yüze verilecek derslerin devam koşulları ve örgün öğretim öğrencilerinin alabileceği dersler ilgili birim kurulunun kararı ve Senatonun onayı ile belirlenir. (3) Derslerin kredileri, öğrencilerin iş yükü dikkate alınarak belirlenen AKTS kredileridir…”
8.5. “Ders transferi ve muafiyeti” başlıklı 16’ncı maddesinde; “(1) Anadolu Üniversitesi
Merkezî Açıköğretim ve Uzaktan Öğretim Sistemine göre öğretim yapan fakültelerde ders transferi ve muafiyet işlemleri, Üniversite tarafından kabul edilen Ders Transferi ve
Muafiyet Esaslarına göre yapılır. (2) Önlisans programlarından mezun olanlardan, aynı veya farklı alanlarındaki lisans programına devam etmek isteyenler lisans programına ilgili mevzuat hükümlerine göre kaydedilir. Gerekli görüldüğünde ilgili birim yönetim kurulunun kararı ve
Üniversite Yönetim Kurulunun onayı ile fark dersleri belirlenebilir. Muafiyet verilmeyen ve öğrencinin alması gereken dersler için geçecek süre azami öğrenim süresinden sayılır.”
8.6. “Yürürlük” başlıklı 20’nci maddesinde; “Bu Yönetmelik 2015-2016 eğitim-öğretim yılından itibaren yürürlüğe girer.”
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
9) Anadolu Üniversitesi Senatosu’nun 29/09/2015 tarihli ve 7/6 Sayılı Kararı ile kabul
edilen ve … …’nin muafiyet talebinde bulunduğu tarihte yürürlükte olan Anadolu
Üniversitesi Açıköğretim, İktisat ve İşletme Fakülteleri Ders Transferi ve Muafiyet
Esasları’nın:
9.1. 1’inci maddesinde; “Öğrenci, herhangi bir yükseköğretim kurumundan aldığı ve başardığı Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi I-II, Türk Dili I-II, Yabancı Dil I-II ve Temel
Bilgi Teknolojileri I-II dersleri için ders transferi ve/veya muafiyet talebinde bulunabilir. Bu dersler dışındaki ders transferi ve/veya muafiyet talepleri dikkate alınmaz.”
9.2. 2’nci maddesinde; “Ders transferi ve/veya muafiyet işlemleri öğrencinin ilk kez kayıt yaptırdığı yarıyılda başvurması durumunda sadece bir kez olmak üzere ilgili fakülte yönetim kurulu tarafından belirlenen tarihler arasında yapılır. Ancak Anadolu Üniversitesi
Açıköğretim, İktisat ve İşletme Fakültelerinde 2015-2016 öğretim yılı ve öncesinde kaydı olan öğrenciler için öğrencinin başvurması durumunda son kez 2015-2016 bahar döneminde ilgili fakülte yönetim kurulu tarafından belirlenen tarihler arasında ders transferi ve/veya muafiyet işlemi gerçekleştirilir. Yapılacak ders transferi ve/veya muafiyet işlemlerinde; …b)…
Öğrencinin, muafiyet işlemi yapılmayan derslerden sorumluluğu devam eder.”
9.3. 4’üncü maddesinde; “Daha önce Anadolu Üniversitesi Açıköğretim, İktisat ve İşletme
Fakültelerinde kayıtlı iken yukarıda adı geçen veya bunlara eşdeğer dersleri almış ve başarmış öğrencinin geçmiş kaydındaki TC/öğrenci numarası ile kayıt yaptıracağı programdaki TC/öğrenci numarası aynıysa muafiyet işlemleri doğrudan ilgili Fakülte tarafından yapılır.”
9.4. 7’nci maddesinde; “Onaylı Not Durum Belgesiyle başvuran öğrencinin muafiyet talebinde bulunduğu derslerden muaf tutulup tutulmayacağı aşağıdaki şekilde belirlenir. a)
Anadolu Üniversitesi Açıköğretim, İktisat ve İşletme Fakültelerinde yıllık sistemde en az 50, dönemlik- kredili sistemde en az CC/YT harf notu; Anadolu Üniversitesi Açıköğretim, İktisat ve
İşletme Fakülteleri dışında bir yükseköğretim programından yapılan başvurularda ise bu notlara eşdeğer notlar “başarılı” olarak kabul edilir. b) Hangi derslerin ve notların eşdeğer olup olmadığını ilgili fakülte yönetim kurulu belirler…”
Düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
10) Kamu Denetçisi tarafından, başvuranın iddialarının, ilgili idarenin Kurumumuza
sunduğu bilgi ve belgelerin ve ilgili mevzuat hükümlerinin birlikte değerlendirilmesi neticesinde; idarenin şikâyete konu işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilemediğinden, başvuranın talebinin reddi gerektiği yönünde hazırlanan “Ret Karar Önerisi”
Kamu Başdenetçisine sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
11) Anadolu Üniversitesi İktisat Fakültesi Kamu Yönetimi Bölümünden mezun olduktan
sonra “ikinci üniversite” kapsamında Anadolu Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
Sosyoloji Bölümüne kaydını yaptıran başvuran; iki Bölümün ders programının incelenerek mükerrer/ortak olan derslerinin iptalini, diğer ifadeyle daha önce Kamu Yönetimi Bölümünde almış olduğu ve Sosyoloji Bölümünde yeniden alması gereken tüm ortak derslerden muaf tutulmasını; mükerrer olup da yine de aldığı ve başarılı olduğu dersler var ise de ileride
Sosyoloji Bölümünde alacağı ders sayısından düşülmesini; ayrıca iki programın çakışan/ortak derslerine ait listenin üniversite tarafından e-posta adresine gönderilmesini talep etmiştir.
12) Şikâyete konu edilen Anadolu Üniversitesi ise; 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’na
göre her yükseköğretim kurumunun, muafiyet işlemlerini kendi belirlediği usul ve esaslar çerçevesinde yürütmekte olduğunu; öğrencilerin kayıtlı oldukları yükseköğretim programlarında almaları gereken derslerin ne olacağı konusundaki yetki, anılan Kanun ile üniversitelere verildiğinden, Anadolu Üniversitesi’nin de bu Kanuna uygun olarak, ders muafiyet esaslarını kendisinin belirlediğini; söz konusu Kanunun 14’üncü ve 44’üncü maddelerinin amir hükümleri çerçevesinde Anadolu Üniversitesi Senatosu tarafından, 29/09/2015 tarihli ve 7/6 sayılı Karar ile kabul edilen Anadolu Üniversitesi Açıköğretim, İktisat ve İşletme Fakülteleri Ders Transferi ve Muafiyet Esasları’nın 1’inci maddesinde, öğrencilerin sadece “Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi I-II, Türk Dili I-II, Yabancı Dil I-II ve Temel Bilgi
Teknolojileri I-II” dersleri için ders transferi ve/veya muafiyet talebinde bulunabileceklerinin, bu dersler dışındaki ders transferi ve/veya muafiyet taleplerinin ise dikkate alınmayacağının açık biçimde düzenlendiğini; başvuran hakkında da kendisinin muafiyet talebinde bulunduğu tarihte yürürlükte olan söz konusu Esaslar doğrultusunda işlem tesis edildiğini ve sıralanan tüm derslerden muafiyetinin sağlandığını; söz konusu Esaslar, herhangi bir ayrıma gidilmeyerek herkese eşit ve objektif biçimde uygulandığından, başvuran için farklı bir uygulamaya gidilmesinin, diğer ifadeyle bu dersler dışındaki derslerden kendisine muafiyet sağlanmasının mümkün olmayacağını; buna ilaveten, anılan Esaslara göre muafiyet kapsamında değerlendirilebilecek dersler zaten belli olduğundan, hiçbir öğrenci için “Çakışan Dersler
Belgesi” adı altında bir belge düzenlenmediğini; bu nedenle öğrencinin CİMER başvurusunda talep ettiği şekilde bir belgenin kendisine verilmesinin mümkün olmadığını belirtmiştir.
13) Anayasamızın 130’uncu maddesinde, üniversitelerin “kamu tüzel kişiliğine ve bilimsel
özerkliğe” sahip olduğu ifade edildikten sonra, yükseköğretim kurumlarının organları ile işleyişleri, bu kurumlardaki öğretim düzeyleri ile süreleri, yükseköğretime giriş, devam vb.
konuların kanunla düzenleneceği hükme bağlanmış; söz konusu Anayasa maddesi doğrultusunda çıkartılan 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu ile ise, yükseköğretim kurumlarının teşkilatlanma, işleyiş, görev, yetki ve sorumlulukları ile eğitim-öğretim, araştırma, yayım, öğrenciler, öğretim elemanları ve diğer personel ile ilgili temel esaslar düzenlenmiştir.
14) Bu temel Kanunun 14’üncü ve 18’inci maddeleri ile “üniversitelerin eğitim-öğretim,
bilimsel araştırma ve yayım faaliyetlerinin esasları hakkında karar almak” yetkisi, üniversitelerin akademik organı olan senatolara; “öğrencilerin kabulü, ders intibakları ve çıkarılmaları ile eğitim-öğretim ve sınavlara ait işlemleri hakkında karar verme” yetkisi ve görevi ise, fakülte yönetim kurullarına verilmiştir. Bu çerçevede, Kanunun 43’üncü maddesinde, yükseköğretim kurumlarında, kuruluş özelliklerine ve ihtiyaçlarına göre yapılan eğitim-öğretim ve buna dayalı olarak verilen diplomalarla ilgili esasların her üniversite tarafından hazırlanacak öğretim ve sınav yönetmeliğinde belirtileceği kaydedilerek, üniversitelere, Anayasa hükmüne uygun olarak, akademik alanda hareket alanı tanınmıştır. Diğer ifadeyle, söz konusu Kanun hükümleri ile, Anayasamızda yer alan “bilimsel özerklik” ilkesi gereğince, fakültelerin öğretim ve sınav programları,
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
yetiştireceği öğrenci sayısı ile kalitesi, bu öğrencilere kazandırılması hedeflenen bilgi, beceri ve yetkinliklerin neler olacağı, bu hedefler doğrultusunda teorik ve uygulamalı ders ihtiyaçları, bu çerçevede oluşturulacak ders programları, kredi ve uygulamaları, yürütülecek bilimsel araştırmanın içeriği gibi hususların, diğer ifadeyle, eğitim-öğretim faaliyetlerinin üniversitelerin bizzat kendileri tarafından serbestçe belirlenmesi amaçlanmıştır.
15) Anadolu Üniversitesi de, Anayasamızda yer alan bilimsel özerklik ilkesi
doğrultusunda, diğer yükseköğretim kurumları gibi kendi yönetmeliklerini hazırlamakta olup; bu yönetmeliklerin arasında yer alan Anadolu Üniversitesi Açıköğretim, İktisat ve
İşletme Fakülteleri Eğitim-Öğretim ve Sınav Yönetmeliği’nde, derslerin hangi yarıyılda açılacağının, keza, bölüm veya programlardaki derslerin kredileri ile haftalık saatlerinin, varsa ön koşulları ile derslerin yarıyıllara göre dağılımının, laboratuvar, pratik çalışma, staj vb.
uygulama derslerinin ilgili birim kurulunun kararı ve Senatonun onayı ile belirleneceği; ayrıca Anadolu Üniversitesi Merkezi Açıköğretim ve Uzaktan Öğretim Sistemine göre öğretim yapan fakültelerde ders transferi ve muafiyet işlemlerinin, üniversite tarafından kabul edilen Ders Transferi ve Muafiyet Esaslarına göre yapılacağı açık olarak düzenlenmiştir.
16) Somut olay incelendiğinde; … …’nin Anadolu Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi
Sosyoloji Lisans Programına 2016-2017 Öğretim Yılında (07/09/2016 tarihinde) kayıt yaptırdığı ve söz konusu dönemde yürürlükte olan, yukarda bahsi geçen Esaslara göre de muafiyet tanınabilecek tüm ortak derslerden muafiyetinin zaten sağlandığı; ayrıca, sonradan değişen Esaslardaki hükümler dikkate alındığında, adı geçenin avantajlı konumda da olduğu; nitekim 27/09/2017 tarihinde yeniden düzenlenen Esaslara göre, artık “Bilgi Teknolojileri I-II” dersleri için ders transferi ve/veya muafiyet talebinde bulunulamamakta olduğu; başvuranın ise
2016 yılında yürürlükte olan Esaslara göre, “Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi I-II, Türk Dili I-
II, Yabancı Dil I-II” derslerine ilaveten, “Bilgi Teknolojileri I-II” derslerinden de muaf tutulduğu anlaşılmıştır.
17) Kurumumuza sunulan bilgi ve belgelerden, ilgili idarenin, başvuranın muafiyet talebini
değerlendirirken, ilgili Kanun ile verilen yetkiye dayanılarak, Anadolu Üniversitesi tarafından hazırlanan ve Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren “Anadolu Üniversitesi
Açıköğretim, İktisat ve İşletme Fakülteleri Eğitim-Öğretim ve Sınav Yönetmeliği” ile bu
Yönetmelikte açıkça atıfta bulunulan “Anadolu Üniversitesi Açıköğretim, İktisat ve İşletme
Fakülteleri Ders Transferi ve Muafiyet Esasları”na uygun olarak hareket ettiği görülmüş olup; bu işlemlerde ise herhangi bir hukuka aykırılık tespit edilememiştir. Nitekim idarenin de belirttiği üzere, yükseköğretim kurumları, Anayasa ile güvence altına alınan bilimsel özerklik ve ilgili Kanun ile verilen yetki çerçevesinde, eğitim-öğretim konusunda kendi düzenleyici işlemlerini her zaman yapma yetkisine sahiptir.
18) … …’nin Kurumumuza yaptığı başvuruda, “ilgili derslerin” incelenerek mükerrer/ortak
olan derslerin iptalini, mükerrer olup da yine de aldığı ve başarılı olduğu dersler var ise de
Sosyoloji Bölümünde alacağı ders sayısından düşülmesini; ayrıca üniversite tarafından
“çakışan dersler” listesinin pdf. formatında şahsi e-posta adresine gönderilmesini talep ettiği ve bunu yapmayan idareyi Kurumumuza şikayet ettiği de görülmekte olup; adı geçen öğrencinin ifadelerinden, mezun olduğu program ile öğrenimine devam ettiği programın müfredatı, bu nedenle de iki programın ortak dersleri hakkında yeterince bilgi sahibi olmadığı ve bu derslerin kendisine bir liste halinde bildirilmesini istediği anlaşılmaktadır. Öte yandan ders muafiyeti, öğrencinin talebi üzerine gerçekleştirilen bir işlem olup; idarenin iki
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
programın ortak derslerini tek tek çıkarıp öğrenciye ayrıca bildirme gibi bir yükümlülüğü olmadığı değerlendirilmektedir. Keza 4982 sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanunu’nun “İstenecek bilgi veya belgenin niteliği” başlıklı 7’nci maddesinin ikinci fıkrasında da kurum ve kuruluşların, ayrı veya özel bir çalışma, araştırma, inceleme ya da analiz neticesinde oluşturulabilecek türden bir bilgi veya belge için yapılacak başvurulara olumsuz cevap verebilecekleri açık olarak ifade edilmektedir.
19) Diğer yandan, şikâyet başvurusu incelenirken, Kurumumuzca daha önceden
sonuçlandırılan benzer talepli başvuru örnekleri de ele alınmış olup; bu çerçevede:
19.1. Balıkesir Üniversitesi’ne karşı yapılan 02.2013/800 sayılı şikâyet başvurusu hakkında, Kurumumuz tarafından, “…2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu ile verilen yetkiler doğrultusunda üniversitelerin lisans, yüksek lisans, doktora vb. yükseköğretim programlarının müfredatlarını kendi eğitim politikaları, bu yönde benimsediği ilkeleri ve amaçları, eğitim öğretim standartları ve fiziki imkânları çerçevesinde belirlemesi üniversitelerin bilimsel özerkliğinin doğal bir sonucudur. Bu itibarla, …Programı kapsamında, Kanun ve Yönetmeliğe uygun olarak hazırlandığı tespit edilen müfredat programlarının üniversitelerce mevcut müfredat programları doğrultusunda değiştirilerek, eğitim ilke ve amaçları doğrultusunda artırılmasının bilimsel özerkliklerinin doğal bir getirisi olduğu değerlendirilmektedir. Bu çerçevede, üniversitelerin kendi eğitim politikaları doğrultusunda yetiştirerek mezun edecekleri ve gelecekte o üniversitelerin nosyonunu taşıyacak anılan program kapsamındaki öğrencileri için ders müfredatlarının son hallerinin hazırlanması ve öğrencilerin bu bakış açısıyla hazırlanan tüm derslerden sorumlu olmaları yükseköğretimin Kanunla belirlenen ilke ve amaçlarına da uygundur…” gerekçeleri ile 04/04/2014 tarihli Ret Kararı’nın verildiği;
19.2. Gazi Üniversitesi’ne karşı yapılan 02.2013/861 sayılı şikâyet başvurusu hakkında, Kurumumuz tarafından, “…2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 18 inci maddesinin (b)
bendinin 5 numaralı alt bendinde “Öğrencilerin kabulü, ders intibakları ve çıkarılmaları ile eğitim öğretim ve sınavlara ait işlemleri hakkında karar verme yetkisinin Fakülte Yönetim
Kurulu’nda olduğu hükme bağlanmıştır… üniversiteler tarafından usulüne uygun olarak yapılan ders değişiklik ve artırımları sonucunda belirlenen tüm derslerin öğrenciler için zorunlu olduğu, söz konusu derslerden muafiyet verilmemesinin hukuka uygun olduğu sonucu ve kanaatine varılmıştır.” gerekçeleri ile 19/04/2014 tarihli Ret Kararı’nın verildiği;
19.3. Atatürk Üniversitesi’ne karşı yapılan 2014/957 sayılı şikâyet başvurusu hakkında, Kurumumuz tarafından, “2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu ile verilen yetkiler doğrultusunda üniversitelerin ön lisans, lisans, yüksek lisans, doktora vb. yükseköğretim programlarının müfredatlarını önceden tespit edilen prensip ve amaçlara uygun bir şekilde kendilerinin belirlediği ilkeler, eğitim politikaları ve standartları ile fiziki imkânlar çerçevesinde uygulamaları bilimsel özerkliğin sonucudur. Verdiği eğitim ve öğretim hizmetinin kalitesini daha da yükseğe çekerek en iyi öğrenciyi yetiştirme iddiasında olan bilimsel özerkliğe sahip üniversitelerin, Yükseköğretim Kanununun verdiği yetkiye dayanarak çıkardıkları yönetmeliklerde yer alan hükümlerde ders transferi (muafiyet) hakkı verip vermemesi hususunda takdir yetkisine sahip oldukları açıktır… Bu çerçevede üniversite tarafından belirlenen akademik standartlar doğrultusunda verilen eğitim alanlarında gerekli nosyonu kazanacak öğrenciler için ders müfredatlarının hazırlanması ve her bir öğrencinin belirlenen derslerden sorumlu olacağının öngörülmesi bahsi geçen mevzuatla verilen yetki
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
ve takdir marjına uygun olduğundan yapılan işlemde hakkaniyet ölçütlerine aykırılık tespit edilememiştir.” gerekçeleri ile 18/08/2014 tarihli Ret Kararı’nın verildiği;
19.4. Aynı şekilde Anadolu Üniversitesi’ne karşı yapılan 2014/453 sayılı şikâyet başvurusu hakkında, Kurumumuz tarafından, “Anayasa ile Devlet tarafından kanunla kurulan üniversitelere kamu tüzelkişiliği ve bilimsel özerklik tanınmış olup, her üniversite ayrı birer kamu tüzelkişisidir… Üniversitelere 2547 sayılı Kanun ile kendilerine ilişkin yönetmelikleri hazırlama yetkisi verilmiş olup, adı geçen üniversite de bu yetkilerini eğitim ve öğretime ilişkin yönetmelikler düzenlemek suretiyle kullanmıştır. Bu durum Üniversitelere Anayasa ile tanınan, başka bir deyişle, Anayasa ile güvence altına alınan “bilimsel özerklik” ilkesinin tabii sonucudur…bilimsel özerkliği ve kamu tüzelkişiliğini haiz üniversiteler tarafından bu niteliklerinin tabii sonucu olarak lisans programında hangi derslerin transfere ve muafiyet konu olacağı açıkça belirtilmiş olup, şikâyetçinin daha önceden mezun olduğu Felsefe
Bölümünden aldığı derslerin yine Sosyoloji Bölümünde tekrardan almasından dolayı söz konusu derslere Üniversite tarafından muafiyet sağlanmamasında herhangi bir hukuka aykırılık söz konusu değildir. İdari yargının birçok kararı da bu yöndedir… Dolayısıyla somut olayda şikâyetçinin daha önceden aldığı “Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi I – II, Türk Dili I – II, Yabancı Dil I – II, Temel Bilgi Teknolojileri I – II” derslerinden anılan yönetmelik gereği muafiyet sağlanmaktadır. Öte yandan, şikâyetçinin aynı üniversitenin felsefe bölümünü bitirdikten sonra sosyoloji bölümünde verilen bölüm derslerinin daha önce alınmış olması sebebiyle muafiyet beklentisinin haklı bir beklenti olmadığı açıktır. Zira söz konusu
Yönetmeliğin 7’nci maddesi gereğince derslerle ilgili yapılacak her türlü tasarruf Birim
Kurulunun Kararı ve Senatonun takdirine bırakılmıştır. Ayrıca, öğrencinin daha önce almış olduğu derslerin kayıtlı olduğu programda Üniversite tarafından muafiyet sağlanıp sağlanmaması koşulları Üniversitenin bilimsel özerkliği gereği yönetmelikte açıkça düzenlenmiştir.” gerekçeleri ile 10/07/2015 tarihli Ret Kararı’nın verildiği;
19.5. Afyon Kocatepe Üniversitesi’ne karşı yapılan 2016/5295 sayılı şikâyet başvurusu hakkında, Kurumumuz tarafından, “Anayasa ile Devlet tarafından kanunla kurulan üniversitelere kamu tüzelkişiliği ve bilimsel özerklik tanınmış olup, her üniversite ayrı birer kamu tüzelkişisidir. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu ile verilen yetkiler doğrultusunda üniversitelerin ön lisans, lisans, yüksek lisans, doktora vb. yükseköğretim programlarının müfredatlarını önceden tespit edilen prensip ve amaçlara uygun bir şekilde kendilerinin belirlediği ilkeler, eğitim politikaları ve standartları ile fiziki imkânlar çerçevesinde uygulamaları bilimsel özerkliğin sonucudur. Verdiği eğitim ve öğretim hizmetinin kalitesini daha da yükseğe çekerek en iyi öğrenciyi yetiştirme iddiasında olan bilimsel özerkliğe sahip üniversitelerin, Yükseköğretim Kanununun verdiği yetkiye dayanarak çıkardıkları yönetmelik ve diğer düzenlemelerinde ders muafiyeti hakkı verip vermeme hususunda takdir yetkisine sahip oldukları açıktır.” gerekçeleri ile 07/06/2017 tarihli Ret Kararı’nın verildiği;
19.6. İstanbul Üniversitesi’ne karşı yapılan 2018/17631 sayılı şikâyet başvurusu hakkında, Kurumumuz tarafından, “…bilimsel özerkliği ve kamu tüzelkişiliğini haiz başvuruya konu
İstanbul Üniversitesi tarafından bu niteliklerinin tabii sonucu olarak lisans programında hangi derslerin transfere ve muafiyete konu olacağının açıkça belirtildiği, somut olayda başvuranın daha önceden aldığı ” Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi I – II, Türk Dili I – II, Yabancı Dil I – II,” derslerinden anılan yönetmelik gereği muafiyet sağlanmakta olduğu, öte yandan, başvuranın daha önce almış olduğu ve AUZEF Çocuk Gelişimi Açık Öğretim Lisans
Programının müfredatı ile uyuşan diğer derslerden muafiyet beklentisinin haklı bir beklenti olmadığı, öğrencinin daha önce almış olduğu derslerin, kayıtlı olduğu programda muafiyet
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
sağlanıp sağlanmaması hususunda koşullarını belirlemenin Üniversitenin bilimsel özerkliğinin bir gereği olduğu, açık öğretim sisteminin kendine has dinamikleri ve kurallarının mevcut olduğu, belirtilen esneklik ve avantajlarının yanında örgün eğitimden farklı olarak kitlesel eğitim sunulması nedeniyle bazı kısıtlar ve zorunlu uygulamaları olduğu, 2018 yılı itibariyle açık öğretim sistemiyle yükseköğrenim gören aktif öğrenci sayısının
2 milyonu aşmış olduğu, muafiyet işlemlerinin kayıt döneminde yapılıp sonuçlandırılması
gereken bir süreç olduğu, kitlesel eğitim veren açık öğretim fakültelerinde bu sürecin yürütülmesinin teknik olarak zor olduğu, diğer tüm açık öğretim fakültelerinde de sadece Türk
Dili I-II, Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi I-II, Yabancı Dil I-II derslerinden muafiyet işlemlerinin yapılabilmekte olduğu, ayrıca eğitimin şartları ve içeriği yönünden kazanılmış haktan söz etmenin mümkün olmadığı değerlendirmeleri ve gerekçeleri ile başvuruya konu olan ortak zorunlu dersler dışındaki derslerin muafiyetinin reddi işleminde, hukuk devleti ilkesinin sağladığı güvencenin temini açısından zorunlu ve gerekli olduğu değerlendirilen mevzuata uygun davranılması nedeniyle, hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilememiştir.” gerekçeleri ile 04/04/2019 tarihli Ret Kararı’nın verildiği;
Tespit edilmiştir.
20) Buna ilaveten, yapılan içtihat incelemesinden;
20.1. “İkinci üniversite” kapsamında Anadolu Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi Felsefe
Lisans Programında öğrenimine devam eden bir kişi tarafından, daha önceki lisans programında alıp başarılı olduğu derslerden muaf tutulma istemiyle yapmış olduğu başvurusunun anılan üniversite tarafından reddine ilişkin işlemin iptali için açılan davada; Eskişehir 1’inci İdare
Mahkemesi’nin (E.2018/187, K.2018/484, T.20/06/2018) üniversitelerin yıllık eğitimöğretim programı ile takviminin, üniversite senatoları tarafından belirleneceğinin ilgili mevzuat hükümlerinden açıkça anlaşıldığını ve ilgili idarenin işleminin mevzuata uygun olduğunu belirterek, davanın reddine karar verdiği;
20.2. Ayrıca, birebir aynı konuda olmasa da bir üniversite yönetmeliğinin (Karadeniz Teknik
Üniversitesi Önlisans ve Lisans Eğitim-Öğretim, Sınav, Değerlendirme ve Öğrenci İşleri
Yönetmeliği) öğrencinin kazanılmış haklarını ihlal ettiği iddiası ve söz konusu yönetmeliğin iptali istemi ile açılan bir davada, Trabzon İdare Mahkemesi’nce (E.2004/437, K.2004/751, T.15/07/2004), “iptal istemine konu edilen Yönetmelik kurallarının öğrencilerin aleyhine olduğu; eğitim-öğretim yılının tanımında, sınavlar, notlar, başarılı öğrencilerin belirlenmesi, harf sistemine göre daha önce (50-59) not aralığında olan (DD)
notunun başarısız not olarak kabul edilmesine ilişkin kurallar içeren Yönetmeliğin hukuka aykırı olduğu” gerekçesiyle iptal kararı verildiği;
20.3. Öte yandan, verilmiş olan bu iptal kararının, Danıştay 8’inci Dairesi tarafından, (E.2004/4041, K.2005/1280, T.21/03/2005) “2547 sayılı Yasa ve ilgili yönetmeliklerin verdiği yetkiye dayanılarak üniversitenin eğitim, öğretim ve sınav sisteminde, eğitimin kalitesini ve verimini artırmak amacıyla her zaman düzenleme yapabileceği, bu düzenlemenin tüm öğrencileri kapsayacağı ve uygulanmasına engel bir durum yoksa hemen uygulamaya geçilebileceği, bu durumda eğitim ve öğretim kalitesini artırmak amacıyla yapılan değişikliklere davacıların devam eden öğrencilik statüleri nedeniyle tabi olacağı ve kazanılmış haktan söz edilemeyeceğinden (Geçici maddelerle 2003-2004 eğitim-öğretim yılı için bir defaya mahsus eski uygulamanın devam etmesi dışında) yeni yönetmelikle yapılan düzenlemede hukuka aykırılık bulunmadığı” gerekçesiyle bozulduğu;
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
20.4. Diğer yandan, Trabzon İdare Mahkemesi’nin (E.2005/614, K.2005/591, T.15/06/2005)
Danıştay 8’inci Dairesi’nin bozma kararına uymayarak ilk kararında ısrar ettiği; bu ısrar kararını temyizen inceleyen Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu’nun ise (E.2005/1988, K.2008/1826, T.23/10/2008), Danıştay’ın ilk kararındaki gerekçelerin yanı sıra “Davada kazanılmış hakların ihlali ile ilgili bir uyuşmazlık söz konusu olmadığı gibi Fakülte 1. sınıfta tabi olunan Yönetmeliğin öğrenim tamamlanıncaya kadar değiştirilemeyeceğinden bahsetmek de hukuken olanaklı değildir.” diyerek Trabzon İdare Mahkemesi’nin, Yönetmeliğin iptali yolundaki anılan ısrar kararının bozulmasına oyçokluğuyla karar verdiği;
20.5. Diğer ifadeyle, Danıştay 8’inci Dairesi ile Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu tarafından; üniversitelerin, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu ve ilgili yönetmeliklerin verdiği yetkiye dayanarak, eğitimin kalitesini ve verimini artırmak amacıyla, eğitim, öğretim ve sınav sisteminde her zaman düzenleme yapabileceklerinin açıkça kabul edildiği ve bu yönetmeliklerin/düzenlemelerin öğrenim tamamlanıncaya kadar değiştirilebileceği, bu durumda ise bu değişikliklere öğrencilerin devam eden öğrencilik statüleri nedeniyle uymak zorunda oldukları, diğer ifadeyle bu tür bir durumda kazanılmış hak iddiasında bulunulamayacağı yönünde görüş benimsendiği;
Anlaşılmıştır.
21) Sonuç itibariyle, başvuranın iddialarının, idarenin bu iddialar karşısında sunduğu
bilgi, belge ve açıklamaların, ilgili mevzuat hükümlerinin, daha önceden benzer şikâyet başvuruları hakkında Kurumumuzca alınan Ret Kararlarının ve benzer konulara ilişkin emsal yargı kararlarının birlikte değerlendirilmesi neticesinde, her üniversitenin ayrı birer kamu tüzel kişiliğinin bulunduğu; Anayasamız ile güvence altına alınan “bilimsel özerklik” ilkesi doğrultusunda, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun 14’üncü maddesi ile üniversitelere kendilerine ilişkin yönetmelikleri hazırlama yetkisi verildiği; söz konusu Kanun ve ilgili yönetmeliklerin verdiği yetkiye dayanarak üniversitelerin eğitim, öğretim ve sınav sisteminde eğitimin kalitesini ve verimini artırmak amacıyla her zaman düzenleme yapabileceği; Anadolu Üniversitesi’nin de bu yetkisini kullanarak kendi yönetmelik ve esaslarını hazırladığı; söz konusu Üniversitenin başvuranın muafiyet talebinin tümünü karşılamamasının ise hukuka uygun ve de kendisine ilgili Kanun ve Yönetmelik ile verilen yetki dâhilinde olduğu görüldüğünden, idarenin, başvuranın “ortak tüm derslerden muaf tutulması” yönündeki talebinin reddi noktasındaki işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilememiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
22) İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan
Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmelik’in “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiş olup; bu çerçevede yapılan değerlendirme neticesinde, şikâyet edilen idare konumundaki Anadolu
Üniversitesi’nin, başvuranın CİMER başvurusuna ve Kurumumuzun bilgi/belge taleplerine zamanında ve detaylı olarak cevap verdiği; böylelikle de “şeffaflık”, “hesap verilebilirlik” ve
“kararların gerekçeli olması ile geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davrandığı memnuniyetle gözlenmiştir.
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
23) Diğer yandan, ilgili idare tarafından, … …’nin CİMER başvurusuna cevaben hazırlanan
E.30798 sayılı yazıda, ret işlemine karşı başvuru yollarının adı geçene gösterilmediği, diğer ifadeyle, “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uygun davranılmadığı da görülmüş olup; ilgili idarenin bundan böyle anılan iyi yönetim ilkesine de uygun davranacağına duyulan güven tamdır.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
24) 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun 17’nci
maddesinin sekizinci fıkrasına göre, Kamu Denetçiliği Kurumu’na dava açma süresi içinde yapılan başvuru işlemeye başlamış olan dava açma süresini durdurmakta olup; aynı Kanunun 21’inci maddesinin birincisi fıkrası uyarınca, şikâyet başvurusunun Kurumumuz tarafından reddedilmesi halinde, durmuş olan dava açma süresi, gerekçeli Ret Kararının ilgiliye tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlamaktadır. Bu çerçevede; bu Ret Kararının başvurana tebliğ edildiği tarihten itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (mevcut ise) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup, söz konusu idari işleme karşı Eskişehir
İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE;
Kararın, BAŞVURAN ile birlikte ANADOLU ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ’NE tebliğine;
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.