Anahtar teslimi götürü bedel ihale edilen işte, aşırı düşük açıklamasına konu iş kalemlerine ait metrajların belirtilmemesi mevzuata aykırılık oluşturur mu? (KİK)

19.07.2010 tarih ve II.Y.19.38.0078/2010-34E sayılı Esas İnceleme Raporunda;

            Malatya Belediyesi Destek Hizmetler Müdürlüğü tarafından 13.05.2010 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “Malatya Belediyesi Gasilhane İnşaatı Yapımı” ihalesine ilişkin olarak Zafer SARIBAŞ’ın 15.06.2010 tarihinde yaptığı şikayet başvurusunun, idarenin 25.06.2010 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin  30.06.2010 tarih ve 15322 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 30.06.2010 tarihli dilekçe ile itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu,

İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;

4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.

Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikayet dilekçesinde özetle;

1) Söz konusu ihalede en düşük teklifi veren ve aşırı düşük teklif açıklamaları idarece uygun bulunan Tice İnş. Ltd. Şti.’nin aşırı düşük teklif açıklamasında;

– Genel olarak inşaat imalat, makine tesisat imalat ve elektrik tesisat imalatlarına verilen savunmalarda poz numaraları kullanılarak karsız birim fiyatların teklif fiyatı olarak verildiği, ancak Kamu İhale Genel Tebliğinin 38.3 üncü maddesi gereğince birim fiyat alınan kurum/kuruluş, kar ve genel gider dahil birim fiyat, kar ve genel gider hariç birim fiyat, teklif edilen kar ve genel giderler ve en son olarak teklif edilen birim fiyatın belirtilmesi gerekirken sadece teklif fiyat ve miktarların çarpımı sonucu oluşan tablonun sunulduğu, ayrıca eklerde bazı inşaat imalatlarına ait analiz ve proforma faturaların sunulduğu, buna göre analiz sunulmayan bazı inşaat imalat kalemleri ile makine tesisat ve elektrik tesisat imalatlarında formata uyulmamasının anılan Tebliğin 38.3 ve 38.4 üncü maddelerine aykırı olduğu,

-Analizi sunulan imalatlarda Kamu İhale Genel Tebliğinin 45 inci maddesinde usul ve esaslara uyulmadığı;

– BNT Makine İnş. Ltd. Şti.’nce sunulan maliyet analiz formlarında (üç gözlü morg ünitesi 0/5 C, üç gözlü morg ünitesi 18/-22 C, teneşir masası, lifter hs-b, el yıkama ünitesi, malzeme dolabı vs.) tarih ve TÜRMOB kaşesi bulunmadığı, yine aynı firma tarafından sunulan proforma faturada tarih olarak 17.05.2006 tarihinin yer aldığı, ihale tarihinin 13.05.2010 olduğu göz önüne alındığında, 17.05.2006 olarak verilen proforma fatura tarihinin firmaca sunulan satış faturalarından daha önceki bir tarihe denk gelmesi nedeniyle satış faturalarına uygun olmadığı,

– 28.091 nolu 3+3 mm Çift Cam Penc. Ünitesi (Madeni Konst. Macunla) analizinde yer alan Yılmazlar Cam tarafından verilen proforma fatura tarihinin 27.05.2010 olduğu, bu tarihin ihale tarihinden sonraki bir tarih olduğu, yine Yılmazlar Cam tarafından verilen proforma faturaya istinaden sunulan alış-satış faturalarından birinin 17.05.2010 tarihli olduğu, Kamu İhale Genel Tebliğinin 45.1.6 ncı maddesi uyarınca alış satış faturalarının bir önceki geçici vergi beyanname dönemine ait olması gerekirken içinde bulunulan vergi dönemine ait faturaların sunulduğu,

– 16.058/1A, C20/25 satın alınan hazır beton için sunulan analizde Kavuklar Beton firmasınca verilen proforma faturada tarihin 26.05.2010 olduğu, bu tarihin ihaleden sonraki bir tarih olduğu, ayrıca Kavuklar Beton firmasınca sunulan maliyet analizi ve satış faturasında tarih olarak bir önceki vergi döneminin esas alınması gerekirken içinde bulunulan döneme (30/04/2010) ait alış-satış faturalarının sunulduğu, bu hususun Kamu İhale Genel Tebliğinin 45.1.6 ncı maddesine aykırı olduğu,

– 18.469/9 ve 18.469/12 nolu pozlara ait analizler için sunulan Sönmez İzolasyon Ticaret tarafından sunulan proforma fatura tarihinin 26.05.2010 olduğu, bu tarihin ihaleden sonraki bir tarih olduğu, proforma faturaya ek olarak Duman Ticaret tarafından sunulan satış faturalarında satış tarihinin 14.05.2010 ve Özgül Ticaretten temin edilen alış faturasında alış tarihinin 01.05.2010 olduğu, her iki tarihinde hem ihale sonrası olması, hem de içinde bulunulan vergi beyan dönemine ait olması nedeniyle Kamu İhale Genel Tebliğinin 45.1.6 ncı maddesindeki hususlara uymadığı,

– Elektrik tesisat imalatlarında belirtilen Özel-Mobil Kalorifer Borusu ve Kılıfı için analiz düzenlenmediği,

– İnşaat imalat pozlarında Özel Bina Ön Cephe Giydirme Yapılması imalatı için analiz düzenlendiğinin tespit edilemediği,

– Özel pozlardan otomatik çamaşır yıkama ve kurutma faturası için Güçlü Ticaret tarafından kesilen faturalarda TÜRMOB kaşesi olmadığının tespit edildiği,

– 2010/43006 ihale kayıt numaralı söz konusu işe ait ihale dosyasında 7 kalem nakliye pozu yer alırken (kum-çakıl nakli, çimento nakli, demir nakli, tuğla nakli (13,5), tuğla nakli (8,5), taş nakli ve hafriyat nakli) nakliyelerle ilgili hiçbir şekilde analiz düzenlenmediği, sadece icmal sayfasında global olarak rakam belirtildiği, belgeye dayanmayan açıklamaların kabul edilmemesi gerektiği,

– Analizi sunulan inşaat imalat pozlarında hem işçilik hem de usta rayici olarak 3,25 TL alındığı, ancak Bayındırlık ve İskan Bakanlığınca yayımlanan 2010 BF listesinde 01.501 işçi saat ücretinin 3,41 TL, 01.009 marangoz usta için ise saat ücretinin 5,00 TL olarak belirlendiği,  işçi ve usta için aynı rayiç bedelin öngörülmesinin imalat analiz mantığına ters olduğu,  örneğin 21.011 nolu ahşap kalıp yapılmasına ait pozda hem işçi hem de usta için 3,25 TL değer girilerek toplamda 11,62 TL m2 maliyet tespit edildiği, bu değerin 2010 yılı BF olan 16,33/1,25=13,064 TL’den daha aşağı bir değer olduğu, bunun Kamu İhale Genel Tebliğinin 45 inci maddesine aykırı olduğu, bu nedenle bu fiyat kullanılarak düzenlenen tüm analizlerin müteahhit ve genel giderler hariç 1,00 katsayısı aralığının altında kalan pozlarda geçersiz olması gerektiği,

– Sunulan proforma faturaların (BNT firması hariç) birçoğunda aynı SMMM’ye ait (Bilgihan Kaya) kaşenin yer aldığı, sunulan proforma faturaların mükellefin tasdik anlaşması yaptığı YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM tarafından onaylı olmalıdır kuralına ne kadar uygun olduğu,  proforma faturaların her birinin farklı illerde düzenlenmesi nedeniyle bu konunun araştırılması gerektiği,

2) Söz konusu ihalede aşırı düşük teklif açıklamaları idarece uygun bulunan ikinci en düşük teklif sahibi Yıldızlar İnş. İhr. İth. San. Tic. Ltd. Şti.’nin aşırı düşük teklif açıklamalarında;

– Bayındırlık ve İskan Bakanlığınca 2010 yılı birim fiyatları esas alınarak Kamu İhale Genel Tebliğinin 38.3 üncü maddesinde öngörülen tabloya göre tüm pozlarda birim fiyatlara belli oranda kar ilave edilerek fiyat çıkarıldığı, ancak hiçbirinde miktar belirtilmediği, söz konusu iş için 930.000 TL teklif verildiği, yaklaşık maliyetin ise 1.401.901,12 TL olduğu yüzdeye çevrildiğinde (930.000/1.401.901,12×100) % 33,66’ya tekabül ettiği, oysa aşırı düşük açıklamasında fiyatların 2010 yılı birim fiyatların 1,00 ile 1,25 TL arasında kaldığından, burada bir mantık hatası bulunduğu, bu nedenle miktarlar hakkında hiçbir belge sunulmadı, Kamu İhale Genel Tebliğinin 45.1.6 ncı maddesine göre belge sunulması esas olduğundan 2010 yılı Bayındırlık ve İskan Bakanlığının pozlarından faydalanılarak yapılan savunmaların geçersiz olması gerektiği,

– Otek firmasına ait üç gözlü morg ünitesi 0/5 C, üç gözlü morg ünitesi 18/-22 C, teneşir masası, lifter hs-b, el yıkama, ünitesi, malzeme dolabı vs. için proforma faturanın sunulduğu, fatura tarihinin ihale tarihinden önce olduğu, ancak söz konusu proforma faturaların ekinde Kamu İhale Genel Tebliğinin 45.1.6 maddesinde uyarınca faturayı veren firmaya ait son geçici vergi beyanname dönemine ait ne alış ne de satış faturasının bulunduğu,

– İnş. Özel-01 Bina Ön Cephe Giydirme Yapılması imalatı için sunulan proforma faturada tarih belirtilmediği, ayrıca proforma faturaların ekinde proforma faturayı veren firmaya ait son geçici vergi beyanname dönemine ait ne alış ne de satış faturası bulunduğu,

İddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

            1) Başvuru sahibinin 1 inci iddiasına ilişkin olarak:

Kamu İhale Genel Tebliğinin “Aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesinde ve sözleşmenin uygulanması aşamasında kullanılmak üzere tekliflerin ekinde analizlerin istenilmesi” başlıklı 38 inci maddesinde; “..38.3. İsteklilerin iş kalemleri/iş grupları için kamu kurum ve kuruluşlarınca belirlenerek yayımlanmış birim fiyatları teklif etmeleri ve söz konusu iş kalemleri/grupları için; hangi kamu kurum ve kuruluşunun birim fiyatını kullandıklarını, birim fiyat poz numarasını da yazmak suretiyle liste halinde belirterek teklifleri kapsamında sunmaları durumunda, analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda; isteklilerin, kamu kurum ve kuruluşlarınca belirlenmiş “kar ve genel gider içermeyen birim fiyatların” üzerine, kendi belirledikleri “kar ve genel gideri” ilave ederek, yayımlanmış birim fiyatın üzerinde olmamak kaydıyla, birim fiyatlarını oluşturmaları durumunda da; hangi kamu kurum ve kuruluşunun “kar ve genel gider hariç birim fiyatını” kullandıklarını ve kendi belirledikleri “kar ve genel gider” tutarını yazmak suretiyle liste halinde belirterek teklifleri kapsamında sunmaları halinde, söz konusu iş kalemleri/iş grupları için analiz düzenlemeleri zorunlu değildir.

Örneğin; isteklinin, “basınç dayanımı C 8/10 (200 dozlu) olan demirsiz beton” iş kalemi için Bayındırlık ve İskan Bakanlığının 16.002 poz numaralı birim fiyatını (2009 B.F: 101,34 TL) teklif etmesi, “basınç dayanımı C 12/15 (250 dozlu) olan demirsiz beton” iş kalemi için ise, Bayındırlık ve İskan Bakanlığının 16.003 poz numaralı birim fiyatının (2009 B.F: 107,50 TL), kar ve genel gider hariç tutarına, (107,5/1,25=86,00 TL) kendi belirlediği % 18 kar ve genel gider karşılığı eklemek suretiyle 101,48 TL (86,00 x 1,18) teklif etmesi ve teklif ettiği söz konusu birim fiyatları aşağıdaki örnek listede gösterildiği şekilde belirtmesi durumunda; bu iki iş kalemi için analiz düzenlemesi zorunlu değildir. Ancak aynı örneğe göre, basınç dayanımı C 12/15 (250 dozlu) olan demirsiz beton iş kalemi için 86,00 TL’nin altında veya 107,50 TL’nin üzerinde teklif verilmesi durumunda söz konusu iş kalemi için idarece istenen formata uygun analizin sunulması gereklidir.

            ….

İş kalemleri/grupları için, kamu kurum ve kuruluşlarınca belirlenerek yayımlanmış birim fiyatlar teklif edilmekle birlikte, yukarıda belirtildiği şekliyle listede belirtilmemesi durumunda, söz konusu iş kalemleri/grupları için analiz sunulması zorunludur.

38.4. İsteklilerin, inşaat iş kalemleri/iş grupları dışında yer alan sıhhi tesisat, kalorifer tesisatı, müşterek tesisat, havalandırma, brülör, asansör, elektrik tesisatı vb. iş kalemleri/iş grupları için bu iş kalemi/iş gruplarına ait malzeme ve montaj bedelini gösterecek şekilde analiz sunmaları yeterli kabul edilecektir.

….

38.7. Teklifi aşırı düşük bulunarak sorgulamaya tabi tutulan ve teklifine ilişkin açıklamada bulunan isteklilerin analizleri ayrıntılı olarak incelenecek olup; sunduğu analizler, ihale dokümanı kapsamındaki analiz formatına, birim fiyat tariflerine, idarece tanımlanan yapım şartlarına veya teknik şartnameye uygun olmayan, analiz girdilerindeki miktarlar ile fiyatların çarpımı sonucunda bulunan tutarları teklif birim fiyatlarla veya teklif fiyatlarla uyumlu olmayan isteklilere ait teklifler değerlendirme dışı bırakılacaktır. …

38.8. İsteklilerin 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamada; (45.1.6) maddesinde belirtildiği üzere, analiz bileşenlerine dayanak teşkil eden proforma faturaları, teklif alma yazıları, idarece istenmesi durumunda yardımcı ve/veya alt analizler ve buna benzer bütün bilgi ve belgeleri sunmaları gerekmektedir.

38.9. Analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde, Bayındırlık ve İskan Bakanlığı tarafından belirlenerek yayımlanmış rayiçleri kullanan ve söz konusu rayiçleri poz numaraları da belirterek liste halinde sunan isteklilerin, söz konusu rayiçlere ilişkin olarak (45.1.6) maddesinde belirtildiği şekilde, proforma fatura, teklif alma yazısı ve buna benzer belgeleri sunmalarına gerek bulunmamaktadır.

38.10. (38.3) maddesinde belirtilen şekilde kamu kurum ve kuruluşları tarafından yayımlanan birim fiyatları teklif eden isteklilerin, söz konusu birim fiyatları oluşturan girdilerin rayiçlerine ilişkin olarak (45.1.6) maddesinde belirtildiği şekilde, proforma fatura, teklif alma yazısı ve buna benzer belgeleri sunmalarına gerek bulunmamaktadır…”,

Anılan Tebliğin “Aşırı düşük teklif değerlendirmesi” başlıklı 45 inci maddesinde; “45.1. 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesinde; ihale komisyonunun verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit edeceği, bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak isteyeceği, ihale komisyonunun, yapım yönteminin ekonomik olması, seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar, yapım işinin özgünlüğü hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük teklifleri değerlendireceği, bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin tekliflerinin reddedileceği, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterlerin esas alınacağı, Kurumun, aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkili olduğu hüküm altına alınmıştır. 4734 sayılı Kanunun aktarılan hükümleri çerçevesinde, yapım işlerinde aşırı düşük tekliflerin tespit edilmesi ve sorgulanmasına ilişkin olarak aşağıdaki esaslara uyulması gerekmektedir:

….

45.1.2. Sınır değerin altındaki teklif sahiplerinden, ihale komisyonunun teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntılar yazılı olarak istenir. Bu çerçevede; istenen açıklamanın niteliği dikkate alınarak, isteklilere üç iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilir.

45.1.3. İhale komisyonu, sınır değerin altındaki tekliflerin maliyet bileşenlerini ve/veya bunlara ait fiyat analizlerini;

a) Yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve yapım işinin yerine getirilmesinde kullanılacak avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen yapım işinin özgünlüğü,

hususlarında istekliler tarafından belgelere dayalı olarak yapılan yazılı açıklamaları da dikkate almak suretiyle değerlendirir ve ihaleyi sonuçlandırır.

45.1.4. Aşırı düşük tekliflere ilişkin sorgulama teklifin tümü üzerinden olabileceği gibi, isteklinin teklifinde ihale komisyonu tarafından belirlenen bileşenler üzerinden de yapılabilir.

45.1.5. Teklifi aşırı düşük bulunan istekliler Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamada, analizlerine dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri (proforma faturalar, teklif alma yazıları, idarece istenmesi durumunda yardımcı analizler ve buna benzer) sunacaklardır.

45.1.6. İsteklilerin aşırı düşük sorgulamasına ilişkin açıklamaları belgelere dayanmalıdır. Belgelere dayanılmaksızın yapılan açıklamalar kabul edilmeyecektir. Bu çerçevede;

a) İstekliler tarafından proforma faturalarla açıklama yapılması durumunda; proforma faturada proforma fatura içeriği mala ilişkin olarak mükellefin son geçici vergi beyanname döneminde tespit edilen birim ortalama maliyet belirtilecek ve proforma faturaya, ilgili malın son geçici vergi beyanname dönemine ait bir alış ve bir satış faturası örneği eklenerek tasdik anlaşması yapılan YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM’e onaylatılacaktır. Proforma fatura veren imalatçı ise; proforma fatura ekinde, ilgili mala ilişkin imalatçının son geçici vergi beyanname döneminde çıkartılan birim maliyet cetveli verilecektir. Sunulan birim maliyet cetveli, mükellefin tasdik anlaşması yaptığı YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM tarafından onaylı olmalıdır.

b) İsteklilerce yapılan açıklamalarda teklifin bir bölümünü oluşturan iş kısımlarına ilişkin olarak piyasada o alanda faaliyet gösteren kişilerden alınan fiyat tekliflerinin sunulması halinde; söz konusu fiyat tekliflerinin ekinde, Vergi Usul Kanununa göre tutulması zorunlu olan yasal defter ve belgelere uygunluğu YMM veya SMMM tarafından onaylanmış maliyet tespit raporunun sunulması zorunludur. Söz konusu maliyet tespit raporunda, fiyat teklifi verilen işle ilgili varsa malların birim ortalama maliyetleri ile işçilik maliyetleri belirtilmelidir. Fiyat teklifinin kapsamında sadece mal bulunuyor ise; maliyet tespit raporu yerine, piyasadan alınan mallara ilişkin olarak yukarıda belirtildiği şekilde proforma faturaların, fiyat teklifi veren kişinin üretici olması durumunda ise, son geçici vergi beyanname döneminde çıkartılan ilgili malın birim maliyet cetvelinin sunulması zorunludur.

c) İsteklinin ortağı olduğu tüzel kişiye ait işletmeden mal çekmesi veya satın alması durumunda; söz konusu malın emsal bedeli ile değerlenmesi gereklidir. Emsal bedelinin tespitinde Vergi Usul Kanununun ilgili hükümleri esas alınır.

ç) İsteklinin açıklamalarını kendi ürettiği mallara dayandırması durumunda; mükellefin tasdik anlaşması yaptığı YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM tarafından onaylı, son geçici vergi beyanname dönemine ait üretim konusu mala ilişkin maliyet tespit raporunun sunulması zorunludur. Maliyet tespit raporunda üretilen mala ilişkin birim maliyetlerin gösterilmesi gerekmektedir.

d) İstekliler tarafından yapılan açıklamada, malın stoklarda bulunduğunun belirtilmesi durumunda; Vergi Usul Kanununun 182 nci maddesi gereğince tutulması gereken envanter defterinin ilgili malzeme veya mala ilişkin kısmının mükellefin tasdik anlaşması yaptığı YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM tarafından onaylı örneğinin veya mükellefin tasdik anlaşması yaptığı YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM tarafından hazırlanan ve onaylanan ilgili malzeme veya mala ilişkin stok tespit raporunun sunulması zorunludur. Stok tespit raporunda mükellefin yasal defter ve belgelerine uygun ilgili malzeme veya mala ilişkin birim maliyetlerin gösterilmesi zorunludur.

45.1.7 Yapım yönteminin ekonomik olması hususunda bir açıklamada bulunulması durumunda; kullanılan yapım yöntemi ve teknolojinin, yapım işinde sağlayacağı maliyet avantajının belgelere dayalı olarak açıklanması gereklidir.

45.1.8. Seçilen teknik çözümler, yapım işinin yerine getirilmesinde kullanılacak avantajlı koşullar veya yapım işinin özgünlüğü hususunda bir açıklamada bulunulması durumunda; sadece bu hususların neler olduğu değil, belirtilen çözüm, avantajlı koşul ve özgünlük sayesinde elde edilen maliyet avantajının da bilgi ve belgelere dayalı olarak açıklanması gereklidir.

45.1.9. Yapılan açıklamalarda, son geçici vergi beyanname dönemine ilişkin belgelendirme yapılamaması durumunda; belgelendirmede bir önceki geçici vergi beyanname dönemi esas alınır.

45.1.10.  Aşırı düşük sorgulaması sonucunda belgelere dayalı yazılı açıklama yapmayan, açıklamaları idarece tanımlanan yapım şartlarına uygun olmayan veya teknik şartnameye aykırı hususlar içeren isteklilerin teklifleri gerekçeleri belirtilmek suretiyle değerlendirme dışı bırakılacaktır. ..” açıklamalarına yer verilmiştir.

Söz konusu “Gasilhane İnşaatı Yapım İşi” ihalesinde alınan 07.06.2010 tarihli kesinleşen ihale kararında; sunulan tekliflerden Tice İnş. Ltd. Şti. ve Yıldızlar İnş. İhr. İth. San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin tekliflerinin aşırı düşük bulunduğu, her iki isteklinin süresinde sundukları aşırı düşük teklif açıklamalarının uygun bulunması sonucunda ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibinin Tice İnş. Ltd. Şti., ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibinin ise Yıldızlar İnş. İhr. İth. San. ve Tic. Ltd. Şti. olduğuna karar verildiği belirtilmiştir.

            İdarece düzenlenen aşırı düşük teklif açıklama istenilmesine ilişkin yazılarda; ihale konusu işin kapsamında bulunan tüm iş kalemleri için açıklama istenilmediği, idarece teklifte önemli olduğu tespit edilen 30 adet inşaat imalat kalemi ile 2 adet tesisat imalat kalemi hakkında açıklama yapılmasının istenildiği, ayrıca yapılacak açıklamalarda iş kalemlerine ait maliyet bileşenlerinin belirtilmesi ve bunlara ilişkin belgelerin sunulması gerektiğinin de belirtildiği görülmüştür.

            Tice İnş. Ltd. Şti.’nin aşırı düşük teklif açıklamaları incelendiğinde;

            1 adet özel imalat gerektiren poz hariç (Cam giydirme cephe silikonlu) tüm inşaat imalat kalemleri için analiz sunulduğu,  tesisat ve elektrik işleri imalat kalemleri için genellikle 2010 yılı Bayındırlık ve İskan Bakanlığının karsız birim fiyatlarının kullanıldığı görülmekle birlikte; yapılan tabloda hangi kamu kurum ve kuruluşunun “kar ve genel gider hariç birim fiyatının” kullanıldığının belirtilmediği ve kamu kurum ve kuruluşlarının karsız birim fiyatları üzerine kendi belirledikleri kar ve genel giderler tutarının gösterilmediği, söz konusu işe ait resmi giderler ve kar tutarı için ayrıca toplam bir bedel öngörülerek toplam teklif bedeline dahil edildiği anlaşılmakla birlikte; sunulan tablonun Kamu İhale Genel Tebliğinin 38.3 üncü maddesinde öngörülen şekle uygun olmadığı anlaşılmıştır.

            Bununla birlikte; ihale konusu işin kapsamındaki tüm iş kalemleri için idarece açıklama istenilmemesi nedeniyle, aşırı düşük teklif açıklamasının mevzuata uygunluğuna ilişkin değerlendirme sadece idarece açıklama istenilen iş kalemleri yönünden yapılmıştır.

            Bu çerçevede yapılan incelemede; idarece açıklama istenilen 30 adet inşaat imalat kaleminin 29’u için analiz ve analiz bileşenlerine dayanak teşkil eden proforma faturalar, 2 adet tesisat imalat kalemi için ise proforma fatura sunularak açıklamada bulunulduğu,

            İdarece açıklama istenilen inşaat imalat kalemlerinden; 16.058/IA poz nolu “C 20/25 BS(20) Hazır beton” imalat kalemi için sunulan analizi tevsik etmek üzere Kavuklar Beton İnş. Ve San. Ltd. Şti. tarafından düzenlenen 26.05.2010 tarihli proforma faturanın sunulduğu, söz konusu proforma faturaya bir adet 30.04.2010 tarihli satış faturası ile birim maliyet cetveli eklendiği, sunulan tüm belgelerin SMMM onaylı olduğu görülmüştür.

Söz konusu proforma faturanın ihale tarihinden sonra düzenlenmesinde mevzuata aykırılık bulunmadığı ve sunulan birim maliyet cetveli uyarınca proforma faturayı düzenleyen firmanın imalatçı olduğunun anlaşılması nedeniyle proforma fatura ekinde sadece birim maliyet cetveli verilmesinin yeterli olduğu göz önüne alınarak proforma fatura ekinde sunulan satış faturasının değerlendirmede dikkate alınmaması gerektiği sonucuna varılmıştır.

Bununla birlikte; proforma fatura ekinde sunulan birim maliyet cetvelinde hangi geçici vergi beyanname dönemine ait olduğunun  belirtilmemesi nedeniyle yapılan açıklama mevzuata uygun bulunmamıştır.

            İdarece açıklama istenilen inşaat imalat kalemlerinden; 18.469/9 poz nolu “1 mm EPDM Membranı ile Su Yalıtımı Yapılması” ile 18.469/12 poz nolu “2 mm EPDM Membranı ile Su Yalıtımı Yapılması” imalat kalemleri için sunulan analizleri tevsik etmek üzere Sönmez İzolasyon ve Boya – Selahattin Sönmez tarafından düzenlenen 26.05.2010 tarihli proforma fatura ve ekinde bir adet 31.01.2010 tarihli alış ve bir adet 15.03.2010 tarihli satış faturasının sunulduğu görülmüştür.

Sunulan söz konusu proforma faturanın ihale tarihinden sonra düzenlenmesinde mevzuata aykırılık bulunmamakla birlikte; proforma fatura içeriği mala ilişkin olarak mükellefin son geçici vergi beyanname döneminde tespit edilen birim ortalama maliyetin belirtilmediği görüldüğünden yapılan açıklamanın Kamu İhale Genel Tebliğinin 45.1.6.(a) maddesine uygun bulunmadığı anlaşılmıştır.

            Ayrıca 18.469/9 poz nolu imalat kalemine ilişkin analizde karsız birim fiyatın 8,10 TL, 18.469/12 poz nolu imalat kalemine ilişkin analizde karsız birim fiyatın 8,33 TL hesaplandığı görülmesine karşın; teklif bedelinin hesaplanmasına ilişkin icmalde 18.469/9 poz nolu imalat kalemine ilişkin karsız birim fiyatın 5,50 TL, 18.469/12 poz nolu imalat kalemine ilişkin karsız birim fiyatın ise 5,30 TL alındığı görülmüştür. Dolayısıyla söz konusu imalat kalemlerine ilişkin olarak teklif maliyeti icmalinde analizlerde öngörülen birim maliyetlerden daha düşük maliyetlerin kullanılması suretiyle teklif maliyetinin hesaplandığı anlaşılmış olup, analizlerdeki birim maliyetleri ile teklif birim maliyetleri uyumlu olmayan söz konusu istekliye ait aşırı düşük teklif açıklamasının mevzuata uygun olmadığı anlaşılmıştır.

            İdarece açıklama istenilen 26.195/6 poz nolu “40×40 1.sınıf parlak granit döşeme kaplama yapılması” imalat kalemine ait analizi tevsik etmek üzere Duman Ticaret tarafından düzenlenen 26.05.2010 tarihli proforma faturanın sunulduğu, sunulan proforma faturanın ihale tarihinden sonra düzenlenmesinde mevzuata aykırılık bulunmamakla birlikte; proforma fatura ekinde sunulan bir adet 01.05.2010 tarihli alış ve bir adet 14.05.2010 tarihli satış faturasının son geçici vergi beyanname dönemine ait olmadığı, ayrıca proforma fatura içeriği mala ilişkin olarak mükellefin son geçici vergi beyanname döneminde tespit edilen birim ortalama maliyetin belirtilmediği anlaşıldığından yapılan açıklamanın Kamu İhale Genel Tebliğinin 45.1.6.(a) maddesine uygun olmadığı anlaşılmıştır.

            İdarece teklifte önemli olduğu tespit edilerek açıklama istenilen iş kalemlerinden olan “Üç gözlü morg ünitesi 0/5 °C” ile ““Üç gözlü morg ünitesi -18/-22 °C” tevsik etmek için BNT Mak. İnş. Gıda Tem. Med. Paz. San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından düzenlenen 17.05.2006 tarihli proforma faturanın sunulduğu, sunulan proforma faturanın ayrıca 501-312 poz nolu “Çamaşır Yıkama Makinası” ve 506-400 poz nolu “Çamaşır Kurutma Makinası”, “teneşir masası”, “Lifter”, “El Yıkama Ünitesi”, “Malzeme Dolabı” olmak üzere ihale konusu işin kapsamında bulunan diğer imalat kalemlerini de tevsik etmek üzere sunulduğu görülmekle birlikte; idarenin aşırı düşük teklif açıklama isteme yazısında sadece “Üç gözlü morg üniteleri” iş kalemlerine ilişkin maliyet analizi istenildiğinden, sadece “Üç gözlü morg üniteleri” iş kalemleri açısından yapılan açıklamaların mevzuata uygunluğuna ilişkin değerlendirme yapılmıştır.

Bu çerçevede yapılan incelemede; İdarece açıklama istenilen “Üç gözlü morg ünitesi 0/5 °C” ile ““Üç gözlü morg ünitesi -18/-22 °C” imalat kalemleri için analiz düzenlenmediği, bu kalemler için teklif icmalinde öngörülen bedelleri tevsik etmek üzere  BNT Mak. İnş. Gıda Tem. Med. Paz. San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından düzenlenen 17.05.2006 tarihli proforma faturanın ve proforma fatura içeriği malzemelere ilişkin YMM (Yeminli Mali Müşavir) onaylı maliyet analiz formlarının sunulduğu görülmüştür. Söz konusu tesisat imalat kalemlerine ilişkin açıklamada analiz sunulmaması, 13.05.2010 tarihli ihalede proforma fatura tarihinin ihale tarihinden yaklaşık 4 yıl öncesine ait olması, ayrıca sunulan maliyet analiz formlarında hangi geçici vergi beyanname dönemine ait olduğunun  belirtilmemesi nedenleriyle yapılan açıklama mevzuata uygun bulunmamıştır.

            İdarece açıklama istenilen 28.091 poz nolu “Madeni Kons. 3+3 Çift Cam Ünitesi Tak.” İmalat kalemi için sunulan analizde poz numaraları belirtilmek suretiyle Bayındırlık ve İskan Bakanlığı tarafından belirlenen 2010 yılı rayiçlerinin kullanıldığı, Kamu İhale Genel Tebliğinin 38.9 uncu maddesi uyarınca analizlerde, Bayındırlık ve İskan Bakanlığı tarafından belirlenerek yayımlanmış rayiçleri kullanan ve söz konusu rayiçleri poz numaraları da belirterek liste halinde sunan isteklilerin, söz konusu rayiçlere ilişkin olarak proforma fatura, teklif alma yazısı ve buna benzer belgeleri sunmalarına gerek bulunmadığından, bu imalat kalemine ilişkin açıklamanın mevzuata uygun olduğu anlaşılmıştır.

İdarece açıklama istenilen inşaat imalat kalemleri arasında yer alan özel poz numaralı “Cam giydirme cephe (silikonlu)” iş kalemi için ise analiz sunulmadığı görülmüştür. Kamu İhale Genel Tebliğinin 45.1.5 inci maddesinde; teklifi aşırı düşük bulunan isteklilerin Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamada, analizlerine dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri (proforma faturalar, teklif alma yazıları, idarece istenmesi durumunda yardımcı analizler ve buna benzer) sunmaları gerektiği belirtildiğinden, ayrıca idarece düzenlenen aşırı düşük teklif açıklama isteme yazısında iş kalemlerinin maliyet bileşenlerinin gösterilmesi istenildiğinden analiz sunulmadan yapılan açıklama mevzuata uygun bulunmamıştır.

Ayrıca aşırı düşük teklif açıklamasında sunulan Yılmazlar Çift Cam İmalat ve İşleme-Hüseyin Yılmaz tarafından düzenlenen “Silikon cephe cam” konulu 27.05.2010 tarihli proforma faturanın ekinde yer alan 1 adet 14.05.2010 tarihli satış faturası ve 1 adet 10.05.2010 tarihli alış faturalarının son geçici vergi beyanname döneminden daha sonraki bir tarihe ait olması nedeniyle dolayısıyla son geçici vergi beyanname dönemine ait olmadığından, diğer yandan Kamu İhale Genel Tebliğinin 45.1.6.(a) maddesi uyarınca; proforma fatura ile yapılan açıklamada proforma fatura içeriği mala ilişkin olarak mükellefin son geçici vergi beyanname döneminde tespit edilen birim ortalama maliyetin belirtilmesi, şayet proforma fatura veren imalatçı ise; proforma fatura ekinde, ilgili mala ilişkin imalatçının son geçici vergi beyanname döneminde çıkartılan birim maliyet cetvelinin verilmesi gerekmesine karşın, sunulan proforma fatura ekinde Kamu İhale Genel Tebliğinin 45.1.6.(a) maddesinde öngörülen söz konusu belgelerin bulunmadığı anlaşıldığından, yapılan açıklamanın mevzuata uygun bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Diğer yandan; idarece aşırı düşük teklif sorgulamasında; ihale konusu işin kapsamında yer almakla birlikte “Nakliye” ile “Mobil kalorifer borusu ve kılıfı” iş kalemleri teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenler arasında sayılmadığından ve açıklama istenilmediğinden, aşırı düşük teklif açıklamasında söz konusu iş kalemlerine ilişkin analiz ve tevsik edici nitelikte belge sunulmaması mevzuata aykırı bulunmamıştır.

            Söz konusu isteklinin inşaat imalat pozlarına ilişkin analizlerde öngördüğü saatlik işçilik maliyetlerinin en düşük 3,25 TL olduğu görülmüştür.

İhale tarihi itibariyle (13.05.2010) asgari ücretle çalıştırılan bir işçinin saatlik ücretinin 3,24 TL (729 TL/225 saat) olduğu dikkate alındığında söz konusu isteklinin aşırı düşük açıklamasında öngörülen saatlik işçilik ücretlerinin asgari ücretin altında olmadığı anlaşılmış olup, bu husustaki iddia yerinde bulunmamıştır.

Öte yandan aşırı düşük teklif açıklamasında sunulan proforma faturalar ve eki belgeler üzerindeki SMMM ve YMM onaylarına ilişkin incelemede;  sunulan proforma faturalar ve eki belgelerin aynı SMMM tarafından onaylanmadığı, birden fazla SMMM ile bir YMM’ye ait onayların bulunduğu ve her bir SMMM’nin onayladığı belgelerin kendi faaliyet gösterdiği ilde bulunan firmalara ait olduğu görüldüğünden, ayrıca ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamalarının mevzuata uygun olmadığı tespit edildiğinden;  “sunulan proforma faturaların mükellefin tasdik anlaşması yaptığı YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM tarafından onaylı olmalıdır kuralına ne kadar uygun olduğu”  konusundaki iddianın değerlendirilmesine gerek duyulmamıştır.

2) Başvuru sahibinin 2 nci iddiasına ilişkin olarak:

            Yıldızlar İnş. İhr. İth. San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin aşırı düşük teklif açıklaması incelendiğinde;

            İdarece teklifte önemli olduğu tespit edilen 30 adet inşaat imalat kalemi ve 2 adet tesisat imalat kalemi hakkında açıklama sunulduğu,

            İdarece açıklama istenilen inşaat imalat kalemleri için Bayındırlık ve İskan Bakanlığının 2010 yılı birim fiyatlarının teklif edildiği, buna ilişkin sunulan listede ilgili iş kalemlerine ilişkin poz numaraları yazılarak, kar ve genel gider içermeyen birim fiyatlar üzerine kendi belirledikleri kar ve genel giderleri ekleyerek teklif edilen birim fiyatların oluşturulduğu,

            Bununla birlikte; söz konusu inşaat imalat kalemlerine ilişkin metrajların belirtilmediği anlaşılmıştır.

            Kamu Kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatların teklif edilmesi ve Kamu İhale Genel Tebliğinin 38.3 üncü maddesinde öngörüldüğü şekilde bir tablo oluşturulması halinde söz konusu iş kalemleri için analiz düzenlenmesi zorunlu bulunmamakla birlikte; anahtar teslimi götürü bedel ihale edilen söz konusu işte aşırı düşük açıklamasına konu iş kalemlerine ait metrajların belirtilmemesi mevzuata aykırı bulunmuştur.

            Ayrıca, aşırı düşük açıklaması istenilen inşaat imalat kalemlerinden olan özel poz numaralı “Cam giydirme cephe (silikonlu)” iş kalemine ait analizi tevsik etmek üzere 25.05.2010 tarihli fiyat teklifinin sunulduğu,  fiyat teklifinin ekinde de SMMM tarafından onaylanmış maliyet tespit raporunun bulunduğu görülmüş olup, sunulan fiyat teklifinin üzerinde tarih bulunmadığı yönündeki iddia yerinde bulunmamıştır. Ancak, söz konusu iş kalemine ait metrajın da belirtilmediği anlaşılmış olup, idarece açıklama istenilen bu iş kalemine ait metrajın belirtilmemesi mevzuata aykırı bulunmuştur.

            Diğer yandan; İdarece teklifte önemli olduğu tespit edilerek açıklama istenilen tesisat imalat kalemlerinden olan “Üç gözlü morg ünitesi 0/5 °C” ile ““Üç gözlü morg ünitesi -18/-22 °C” tevsik etmek için Otek Proje Meta Ekipl. Mak. İnş. Paz. San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından düzenlenen 12.05.2010 tarihli proforma faturanın sunulduğu, ancak proforma fatura ekinde Kamu İhale Genel Tebliği’nde belirtildiği şekilde herhangi bir alış-satış faturası örneği veya birim maliyet cetveli sunulmadığı göz önünde bulundurulduğunda aşırı düşük teklif açıklamasının Kamu İhale GenelTebliğinin 45.1.6 maddesine uygun bulunmadığı belirlenmiştir.

          Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, aşırı düşük açıklamaları mevzuata uygun bulunmayan Tice İnş. Ltd. Şti. ile Yıldızlar İnş. İhr. İth. San. ve Tic. Ltd. Şti.’ne ait tekliflerin değerlendirme dışı bırakılması ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;

Anılan Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

   Oybirliği ile karar verildi.