Anahtar teslimi götürü bedel işlerde, isteklilerin açıklamalarında, teklif bedelini oluşturan iş kalemleri ya da iş gruplarından hangileri için analiz sunmaları gerekmektedir (KİK)

20.10.2010 tarih ve III.Y.29.74.0075/2010-47E sayılı Esas İnceleme Raporunda;

            Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı İnşaat ve Emlak Daire Başkanlığı tarafından 24.05.2010 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “Gümüşhane Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü Hizmet Binası Kısmi Onarımı” ihalesine ilişkin olarak Bilal Yıldız / Yıldız İnş. Mim. Müh. Taah. Tic. San.’nin 13.09.2010 tarihinde yaptığı şikayet başvurusunun, idarenin 21.09.2010 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin  23.09.2010 tarih ve 31254 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 23.09.2010 tarihli dilekçe ile itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu,

İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;

4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.

Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikayet dilekçesinde özetle; başvuruya konu ihalede, ihale üzerinde bırakılan isteklinin sunduğu analizlerin eksik olmasının yanı sıra belirtilen formata uygun olmadığı, bu nedenle aşırı düşük teklif sorgulama yazısının ekinde verilen hesap cetvelinde yer alna kalemlerin tümünü karşılayan analizleri sunmayan ve Kamu İhale Genel Tebliği hükümlerine aykırı olarak teklif veren isteklilerin tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılarak yeniden sınır değer tespit edilmesi ve analizleri yetersiz olan isteklilerin değerlendirme dışı bırakılması gerektiği  iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

Başvuruya konu ihalede, teklif fiyatı idarece tespit edilen sınır değerin altında kalan tek isteklinin, ihale üzerinde bırakılan istekli olduğu, idareden temin edilen belge ve bilgiler kapsamında söz konusu istekliye gönderilen aşırı düşük teklif sorgulama yazısı bulunmasa da, ihale üzerinde bırakılan isteklinin sunduğu açıklamalardan, idarece 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 38 inci maddesi çerçevesinde yapılan sorgulamada teklifin bileşenlerinin tümüne ilişkin aşırı düşük teklif sorgulaması yapıldığının anlaşıldığı, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından sunulan açıklamaların 03.05.2010 tarihli yazı ekinde sunulduğu ve idare kayıtlarına 03.06.2010 tarihinde alındığı görülmüştür.

Kamu İhale Genel Tebliğinin, yapım işi ihalelerine ilişkin olarak “Aşırı düşük teklif değerlendirmesi”  başlıklı 45 inci maddesinde;

“ 45.1.4. Aşırı düşük tekliflere ilişkin sorgulama teklifin tümü üzerinden olabileceği gibi, isteklinin teklifinde ihale komisyonu tarafından belirlenen bileşenler üzerinden de yapılabilir.

45.1.5. Teklifi aşırı düşük bulunan istekliler Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamada, analizlerine dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri (proforma faturalar, teklif alma yazıları, idarece istenmesi durumunda yardımcı analizler ve buna benzer) sunacaklardır.

45.1.6. İsteklilerin aşırı düşük sorgulamasına ilişkin açıklamaları belgelere dayanmalıdır. Belgelere dayanılmaksızın yapılan açıklamalar kabul edilmeyecektir. Bu çerçevede;

a) İstekliler tarafından proforma faturalarla açıklama yapılması durumunda; proforma faturada proforma fatura içeriği mala ilişkin olarak mükellefin son geçici vergi beyanname döneminde tespit edilen birim ortalama maliyet belirtilecek ve proforma faturaya, ilgili malın son geçici vergi beyanname dönemine ait bir alış ve bir satış faturası örneği eklenerek tasdik anlaşması yapılan YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM’e onaylatılacaktır. Proforma fatura veren imalatçı ise; proforma fatura ekinde, ilgili mala ilişkin imalatçının son geçici vergi beyanname döneminde çıkartılan birim maliyet cetveli verilecektir. Sunulan birim maliyet cetveli, mükellefin tasdik anlaşması yaptığı YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM tarafından onaylı olmalıdır.

b) İsteklilerce yapılan açıklamalarda teklifin bir bölümünü oluşturan iş kısımlarına ilişkin olarak piyasada o alanda faaliyet gösteren kişilerden alınan fiyat tekliflerinin sunulması halinde; söz konusu fiyat tekliflerinin ekinde, Vergi Usul Kanununa göre tutulması zorunlu olan yasal defter ve belgelere uygunluğu YMM veya SMMM tarafından onaylanmış maliyet tespit raporunun sunulması zorunludur. Söz konusu maliyet tespit raporunda, fiyat teklifi verilen işle ilgili varsa malların birim ortalama maliyetleri ile işçilik maliyetleri belirtilmelidir. Fiyat teklifinin kapsamında sadece mal bulunuyor ise; maliyet tespit raporu yerine, piyasadan alınan mallara ilişkin olarak yukarıda belirtildiği şekilde proforma faturaların, fiyat teklifi veren kişinin üretici olması durumunda ise, son geçici vergi beyanname döneminde çıkartılan ilgili malın birim maliyet cetvelinin sunulması zorunludur.

c) İsteklinin ortağı olduğu tüzel kişiye ait işletmeden mal çekmesi veya satın alması durumunda; söz konusu malın emsal bedeli ile değerlenmesi gereklidir. Emsal bedelinin tespitinde Vergi Usul Kanununun ilgili hükümleri esas alınır.

ç) İsteklinin açıklamalarını kendi ürettiği mallara dayandırması durumunda; mükellefin tasdik anlaşması yaptığı YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM tarafından onaylı, son geçici vergi beyanname dönemine ait üretim konusu mala ilişkin maliyet tespit raporunun sunulması zorunludur. Maliyet tespit raporunda üretilen mala ilişkin birim maliyetlerin gösterilmesi gerekmektedir.

d) İstekliler tarafından yapılan açıklamada, malın stoklarda bulunduğunun belirtilmesi durumunda; Vergi Usul Kanununun 182 nci maddesi gereğince tutulması gereken envanter defterinin ilgili malzeme veya mala ilişkin kısmının mükellefin tasdik anlaşması yaptığı YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM tarafından onaylı örneğinin veya mükellefin tasdik anlaşması yaptığı YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM tarafından hazırlanan ve onaylanan ilgili malzeme veya mala ilişkin stok tespit raporunun sunulması zorunludur. Stok tespit raporunda mükellefin yasal defter ve belgelerine uygun ilgili malzeme veya mala ilişkin birim maliyetlerin gösterilmesi zorunludur.

45.1.7 Yapım yönteminin ekonomik olması hususunda bir açıklamada bulunulması durumunda; kullanılan yapım yöntemi ve teknolojinin, yapım işinde sağlayacağı maliyet avantajının belgelere dayalı olarak açıklanması gereklidir.

45.1.8. Seçilen teknik çözümler, yapım işinin yerine getirilmesinde kullanılacak avantajlı koşullar veya yapım işinin özgünlüğü hususunda bir açıklamada bulunulması durumunda; sadece bu hususların neler olduğu değil, belirtilen çözüm, avantajlı koşul ve özgünlük sayesinde elde edilen maliyet avantajının da bilgi ve belgelere dayalı olarak açıklanması gereklidir.

45.1.9. Yapılan açıklamalarda, son geçici vergi beyanname dönemine ilişkin belgelendirme yapılamaması durumunda; belgelendirmede bir önceki geçici vergi beyanname dönemi esas alınır.

45.1.10.  Aşırı düşük sorgulaması sonucunda belgelere dayalı yazılı açıklama yapmayan, açıklamaları idarece tanımlanan yapım şartlarına uygun olmayan veya teknik şartnameye aykırı hususlar içeren isteklilerin teklifleri gerekçeleri belirtilmek suretiyle değerlendirme dışı bırakılacaktır.

….” açıklamaları yer almaktadır.

Yukarıda yer alan tebliğ açıklamaları çerçevesinde, ihale üzerinde bırakılan isteklinin, aşırı düşük teklif açıklamaları incelendiğinde,  55 adet iş kaleminden oluşan inşaat kalemlerine ilişkin, Umutlu Proje Mim. Müh. Müş. Enerji İnş. Tic. Ltd. Şti. tarafından ihale konusu iş için  S.M.M.M tarafından düzenlenmiş olan ve her bir iş kalemi için % 20 işçilik dahil fiyat teklifi ile son geçici vergi beyanname döneminde tespit edilen birim ortalama maliyeti, teklif edilen birim fiyat malzeme bedeli, işçilik bedeli ve teklif edilen birim fiyatı  içeren, maliyet tespit raporunun yer aldığı, istekli tarafından teklif edilen birim fiyatların, Umutlu Proje Mim. Müh. Müş. Enerji İnş. Tic. Ltd. Şti. tarafından teklif edilen birim fiyatlara değişik oranlarda kar eklenerek oluşturulduğu,

Sıhhi tesisat, müşterek tesisat, kalorifer tesisatı, havalandırma klima tesisatı, soğutma tesisatı, yangın tesisatı, mutfak tesisatı için hesap cetvelleri, ekinde, söz konusu imalatlara ilişkin olarak Tanmaksan Mak. İm. Müh. İnş. Elek. Taah. San. ve Tic. tarafından ihale konusu iş için  SMMM onaylı ve her bir iş kalemi için % 20 işçilik dahil fiyat teklifi ile son geçici vergi beyanname döneminde tespit edilen birim ortalama maliyeti, teklif edilen birim fiyat malzeme bedeli, işçilik bedeli ve teklif edilen birim fiyatı  içeren, maliyet tespit raporunun yer aldığı,

            Elektrik tesisatı (aydınlatma-priz tesisatı, trafo, zayıf akım, yangın ihbar sistemi, kuvvetli alım, çevre aydınlatma) için ise, ABBA  İnş. Taah. Otom. Turz. Elekt. Elektronik Gıda San. Tic. Ltd. Şti. tarafından ihale konusu iş için  S.M.M.M tarafından düzenlenmiş olan ve her bir iş kalemi için % 20 işçilik dahil fiyat teklifi ile son geçici vergi beyanname döneminde tespit edilen birim ortalama maliyeti, teklif edilen birim fiyat malzeme bedeli, işçilik bedeli ve teklif edilen birim fiyatı  içeren, maliyet tespit raporunun yer aldığı,

            Ayrıca, açıklamalar kapsamında, ihale konusu işe ilişkin tüm iş kalemlerine ait analizlerin yer aldığı görülmüştür. Ancak, istekli tarafından düzenlenen analizlerin tümünün, inşaat işleri de dahil olmak üzere,  fiyat teklifi alınan firmalar tarafından belirtilen malzeme ve işçilik fiyatları ile değişik oranlarda kar ve genel gider eklenerek oluşturulduğu tespit edilmiştir.

            Kamu İhale Genel Tebliğinin “Aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesinde ve sözleşmenin uygulanması aşamasında kullanılmak üzere tekliflerin ekinde analizlerin istenilmesi” başlıklı 38.4 üncü maddesin de yer alan;

“ İsteklilerin, inşaat iş kalemleri/iş grupları dışında yer alan sıhhi tesisat, kalorifer tesisatı, müşterek tesisat, havalandırma, brülör, asansör, elektrik tesisatı vb. iş kalemleri/iş grupları için bu iş kalemi/iş gruplarına ait malzeme ve montaj bedelini gösterecek şekilde analiz sunmaları yeterli kabul edilecektir.” şeklindeki açıklama gereğince,

Anahtar teslimi götürü bedel işlerde, isteklilerin açıklamalarında, teklif bedelini oluşturan iş kalemleri ya da iş grupları için, idarece belirlenmiş olan yapım şartlarına bağlı kalınarak, analizde yer alması gereken malzeme, işçilik, makine, varsa nakliye, yükleme, boşaltma vs. gibi girdilerin, miktarları ve tutarlarının belirtildiği analizleri sunmaları gerekmektedir. Ancak yukarıda belirtildiği üzere,  bir istisna olarak, tesisat işleri için sadece malzeme ve montaj bedelini gösteren analizlerin yeterli kabul edilebileceği şeklindeki tebliğ açıklamaları göz önüne alındığında, ihale üzerinde bırakılan isteklinin inşaat işlerine ilişkin olarak sunduğu analizlerin gereken analiz tekniğine uygun olmadığı sonucuna varılmıştır.

            Diğer yandan, istekli tarafından sunulan açıklamaların, Kamu İhale Genel Tebliğinin 45.1.b maddesi dikkate alınarak, inşaat işlerinin teklifin bir bölümünü oluşturan iş kısmı gibi, sıhhi tesisat ve elektrik işleri de yine teklifin bir bölümünü oluştura iş kısımları gibi  düşünülerek hazırlandığı ve piyasada  o alanda faaliyet gösteren kişilerden fiyat teklifi alınarak oluşturulduğu  görülmüştür. Ancak, isteklilerin bu şekilde açıklama sunması mümkün olmakla birlikte, fiyat alınan kişiler tarafından teklif edilen fiyatların yine anılan Tebliğ açıklamaları çerçevesinde açıklanması gerekmektedir. İş kısımları için fiyat teklifi alınan kişilerin, her bir fiyat teklifi incelendiğinde bazı iş kalemlerinin sadece piyasadan temin edilecek mallara ilişkin olduğu, (split klima, vitrin tipi buzdolabı, fırın, et kıyma makinesi, yangın dolabı, itfaiye bağlantı ağzı vb.) bu mallara ilişkin olarak teklif edilen fiyatlar, Bayındırlık ve İskan Bakanlığının  2010 yılı kar ve genel gider hariç birim fiyatları ile karşılaştırıldığında, çoğunun Bayındırlık ve İskan Bakanlığı birim fiyatlarından daha düşük olduğu, ancak bu fiyatlarının dayanağının belli olmadığı, piyasadan alınacak bu mallara ilişkin fiyatların ancak tebliğdeki açıklamalar çerçevesinde  proforma fatura ile açıklanabileceği  sonucuna varılmıştır.

            Bu durumda ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif sorgulamasına istinaden sunduğu açıklamaların, hem teklif edilen fiyatların belgelendirilmesi açısından, hem de inşaat işlerine ilişkin sunulan analizlerin analiz tekniğine uygun olmaması açısından mevzuata uygun olmadığı, teklifin değerlendirme dışı bırakılması gerektiği ve başvuru sahibinin iddiasının yerinde olduğu sonucuna varılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılığı belirlenen ihale işlemlerinin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılması ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;

Anılan Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

   Oybirliği ile karar verildi.