Analizlerde her iş kaleminin girdi cinsi miktarı ve tutarı yönünden ayrıntılarına yer verilmesi gerekip gerekmediği (KİK)

13.11.2009 tarih ve III.Y.23.27.G024/2009-46E sayılı Esas İnceleme Raporunda;

            Tarım Reformu Genel Müdürlüğü Kamulaştırma, Toplulaştırma ve Dağıtım Dairesi Başkanlığı tarafından 03.07.2009 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “Şanlıurfa Harran Ovası VI. Kısım Kapalı Drenaj Projesi” ihalesine ilişkin olarak Doğan  İnşaat İthalat İhracat San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin 26.10.2009 tarihinde yaptığı şikayet başvurusunun, idarenin 03.11.2000 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin  06.11.2009 tarih ve 22677 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 06.11.2009 tarihli dilekçe ile itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu,

İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;

4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikayet başvurusunun reddine,

Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.

Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikayet dilekçesinde özetle;

           1) Kamu İhale Kurumunun 07.09.2009 tarih ve 2009/UY.III-2230  sayılı kararı üzerine idarece aşırı düşük sorgulaması yapıldığı, ancak açıklamalarının; birim fiyat analizlerindeki miktarların düşük tutulduğu ve rayiç bedelleri ile birim fiyat analizlerini kanıtlayıcı alt analizlerin bulunmadığı gerekçesiyle tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılarak, işin 1.277.285,18 TL daha yüksek teklif veren Mehmet Güneş İnş. Tic. ve San. Ltd. Şti.’ne ihale edilmek suretiyle kamu zararına yol açıldığı,

           2) İhale üzerinde bırakılan firmanın sunmuş olduğu iş deneyim belgesinin Suriye Devleti tarafından verildiği ve “sulama inşaatı” nı kapsadığı, söz konusu belgenin Benzer İşlere Dair Tebliğin A/II grubu işlerine girdiği, idarece benzer iş olarak belirlenen A/III grubuna giren drenaj işlerinin ise belge tutarının % 20 si kadar olduğu, ihale üzerinde bırakılan firmanın bu belgeyle 07.10.2005 tarihinde Şanlıurfa İl Özel İdaresi Polatlar GAP Proje Müdürlüğünce ihalesi yapılan “Şanlıurfa Harran Ovası 4. Kısım Kapalı Drenaj Projesi” yapım işine teklif verdiği, ancak söz konusu belgenin benzer işe uygun olmadığı gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakıldığı, iş bitirme belgesinde yer alan A/III grubu işler  kapsamındaki imalatların teklif bedeli için gerekli tutarı karşılamadığı,

İddialarına yer verilmiştir.

A- Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

            1) Başvuru sahibinin 1 inci iddiasına ilişkin olarak:

İdari şartnamenin 2.1 inci maddesinin (c) bendinde işin miktarı ve türü, 7000 Ha alanda tarla içi drenaj, 70 km tarla içi yol ve sanat yapıları yapımı şeklinde belirlenmiş, aynı düzenlemeye ihaleye ait ilanın 2 nci maddesinde de yer verilmiş; ilanın 9 uncu, idari şartnamenin 19 uncu maddesinde ise teklif ve sözleşme türünün birim fiyat olacağı belirtilmiştir.

İhale dokümanının kapsamına ilişkin olarak idari şartnamenin 5.1 inci maddesinin (f) bendinde birim fiyat tarifleri, (g) bendinde de birim fiyat analiz formatı sayılmıştır.

İsteklilerin teklifleri ekinde sunmaları zorunlu belgelere ilişkin idari şartnamenin 7.1 inci maddesinin (ğ) bendinde; teklif edilen fiyatlara ilişkin olarak idarenin tanımladığı her bir iş kaleminin yapım şartlarına uygun analizler istenmiş, aynı düzenlemeye ihaleye ait ilanın 9 uncu maddesinde de yer verilmiştir. İdarece içeriğinde yer alan iş kalemlerinin tarifi yapılan birim fiyat teklif cetvelinin ise 34 iş kaleminden oluştuğu tespit edilmiştir.

İdari şartnamenin “Diğer hususlar” başlıklı 59 uncu maddesinin ikinci fıkrasında; “Analizler; a) Personel, makine, malzeme gibi ana iş kalemleri birim fiyat teklif fiyatlarını içerir rayiç bedelleri, b) Taşıma işlerinde birim taşıma bedeli (TL/ton/Km) içermelidir.” düzenlemesi yer almaktadır.

İhale komisyonu tarafından tüm teklifler değerlendirilerek başvuru sahibi Doğan İnşaat İth. İhr. Tur. San. ve Tic. Ltd. Şti.’ nin analizleri uygun olmadığından, Sargın İnş. Mak. San. ve Tic. A.Ş. analizleri ve makine ekipman belgeleri uygun olmadığından, Kanalet İnş. Elkt. Ürn. San. ve Tic. A.Ş. analizleri uygun olmadığı ve cirosu yetersiz olduğundan, Mordoğan – Megins Ortak Girişimi teminat mektubu uygun olmadığından değerlendirme dışı bırakılmış, Mehmet Güneş İnş. Tic. ve San. Ltd. Şti. ve Bor İnş. Tur. San. ve Tic. A.Ş. firmalarının teklifi geçerli teklif olarak tespit edildikten sonra aşırı düşük teklif sınır değeri 11.800.710,31 TL belirlenmiş ve 24.07.2009 tarihli ihale komisyonu kararıyla ihale Mehmet Güneş İnş. Tic. ve San. Ltd. Şti. üzerinde bırakılmış, ikinci en avantajlı teklif olarak Bor İnş. Tur. San. ve Tic. A.Ş belirlenmiştir.

Doğan İnşaat İth. İhr. Tur. San. ve Tic. Ltd. Şti. değerlendirme dışı bırakılmalarının mevzuata aykırı olduğu gerekçesiyle idareye başvurmuş, idarece başvuru sahibinin şikayetinin uygun bulunmaması üzerine Kuruma itirazen şikayet başvurusunda bulunmuş ve Kurulun 07.09.2009 tarih ve 2009/UY.III-2230 sayılı kararıyla; başvuru sahibi Doğan İnşaat İth. İhr. Tur. San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin geçerli olduğu anlaşılan teklifinin değerlendirmeye alınması ve sınır değerin geçerli teklifler üzerinden yeniden hesaplanarak sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak gerçekleştirilmesi hususunda 4734 sayılı Kanunun onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine karar verilmiştir.

Bahse konu Kurul kararının idareye tebliği üzerine ihale komisyonu 15.10.2009 tarihli kararıyla; “…Kamu İhale Kurulunun 07.09.2009 tarih ve 2009/UY.III-2230 sayılı kararına göre; “Doğan İnşaat İth. İhr. Tur. San. ve Tic. Ltd. Şti;

-Rayiç bedelleri ve birim fiyat analizlerinin kanıtlayıcı alt analizleri uygun bulunmadığı

-Analizlerin aşırı düşük bedel incelenmesinde yeterli bulunmadığı

-4734 sayılı Kanunun 38. Maddesinin (a) ve (b) bentlerine göre uygun olmadığından değerlendirme dışı bırakılmıştır.” denilerek ihale en avantajlı teklifi veren Mehmet Güneş İnş. Tic. ve San. Ltd. Şti. uhdesinde bırakılmış ve komisyon karan ihale yetkilisi tarafından 15.10.2009 tarihinde onaylanmıştır.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunun “tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 37 nci maddesinin ikinci fıkrasında; “Tekliflerin değerlendirilmesinde, öncelikle belgeleri eksik olduğu veya teklif mektubu ile geçici teminatı usulüne uygun olmadığı 36 ncı maddeye göre ilk oturumda tespit edilen isteklilerin tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılmasına karar verilir. Ancak, teklifin esasını değiştirecek nitelikte olmaması kaydıyla, belgelerde bilgi eksikliği bulunması halinde idarece belirlenen sürede isteklilerden bu eksik bilgilerin tamamlanması yazılı olarak istenir. Belirlenen sürede bilgileri tamamlamayan istekliler değerlendirme dışı bırakılır ve geçici teminatları gelir kaydedilir. Bu ilk değerlendirme ve işlemler sonucunda belgelen eksiksiz ve teklif mektubu ile geçici teminatı usulüne uygun olan isteklilerin tekliflerinin ayrıntılı değerlendirilmesine geçilir. Bu aşamada, isteklilerin ihale konusu işi yapabilme kapasitelerini belirleyen yeterlik kriterlerine ve tekliflerin ihale dokümanında belirtilen şartlara uygun olup olmadığı ile birim fiyat teklif cetvellerinde aritmetik hata bulunup bulunmadığı incelenir. Uygun olmadığı belirlenen isteklilerin teklifleri ile birim fiyat teklif cetvellerinde aritmetik hata bulunan teklifler değerlendirme dışı bırakılır”  hükmü,

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin “İstenecek belgeler” başlıklı 30 uncu maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendinde; “Yaklaşık maliyeti, eşik değerin onda birine eşit ve bu değerin üzerinde olan ihalelerde, idare tarafından isteklilerden aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi ile sözleşmenin uygulanması aşamasında kullanılmak üzere teklifleri ekinde;

…

2) Teklif birim fiyatlı işlerde; teklif edilen fiyatlara ilişkin olarak idarenin tanımladığı her bir iş kaleminin yapım şartlarına göre ihale dokümanı kapsamında verilen analiz formatına uygun analizler,

istenir. Teklifin aşırı düşük bulunması halinde ise Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapılacak açıklamada, ayrıca bu analizlere dayanak teşkil eden bütün bilgi ve belgeler (proforma faturalar, malzemeye ilişkin teklif alma yazıları, yardımcı analizler ve buna benzer) sunulur”  hükmü yer almaktadır.

İhale ilan tarihi itibariyle yürürlükte olan 25.07.2005 tarihli ve 25866 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu İhale Genel Tebliğinin, yapım ihalelerinde aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesine ilişkin, birinci bölüm XIII/H-a kısmında; “…Bu çerçevede ihale komisyonu; bir yapım işinin ihalesinde geçerli teklifleri tespit ettikten sonra;

a) Yaklaşık maliyetin % 120′ sinin üzerindeki ve % 40′ ının altındaki, yani yaklaşık maliyeti = 100 olan bir ihalede, 120 nin üzerindeki tekliflerle 40 ın altındaki teklifleri dikkate almaksızın, diğer tekliflerin aritmetik ortalamasını bulur ve bu değeri yaklaşık maliyete bölmek suretiyle (C)değerini elde eder.

b) Ekteki tablodan (C) değerine karşılık gelen (K) değerini bulur.

c) Bu (K) değerini yaklaşık maliyetle çarpmak suretiyle sınır değeri tespit eder ve bu sınır
değerin altındaki (yaklaşık maliyetin % 40′ ının altındakilerde dahil) tekliflerin sahiplerinden,
teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

Bileşenler, teklifin maliyet bileşenlerini, ayrıntılar ise bunlara ait fiyat analizlerini ifade ettiğinden,

İhale komisyonu, aşırı düşük teklifin maliyet bileşenlerini ve/veya bunlara ait fiyat analizlerini;

a) Yapım yönteminin ekonomik olması,

b)   Seçilen teknik çözümler veya yapım işinde kullanılacak avantajlı şartlar,

c)   Teklif edilen yapım işinin özgünlüğü,

Hususlarında istekliler tarafından belgelere dayalı olarak yapılan yazılı açıklamaları dikkate almak suretiyle değerlendirir ve ihaleyi sonuçlandırır” açıklaması yer almaktadır.

İhale komisyonu tarafından düzenlenen bila tarihli aşırı düşük tekliflerin tespitine ilişkin tutanakta, Kamu İhale Genel Tebliğinde yer alan formül ile, geçerli 3 teklif esas alınarak sınır değerin 11.655.619,61 TL olarak hesaplandığı, 30.09.2009 tarih ve 6423 sayılı yazı ile, sınır değerin altında kaldığı anlaşılan başvuru sahibinden, aşırı düşük teklifine esas açıklamalarına ait bilgi ve belgeleri yazılı olarak beş gün içerisinde sunmasının istendiği, açıklama getirilecek konuların ise; “maliyet bileşenleri” şeklinde belirlendiği, açıklama kapsamında yardımcı veya alt analizlerin sunulmasının talep edilmediği görülmüştür.

Başvuru sahibi tarafından yapılan 09.10.2009 tarihli açıklamada; “Teknik Yaklaşım, Maliyet bileşenleri- teknik ve mali avantajlarımız ve açıklamalar” ana başlıkları altında açıklamalarda bulunularak işin ekonomikliği ve teknik çözümlere ilişkin olarak, halen Şanlıurfa Harran Ovası IV. Kısım Kapalı Drenaj Projesi işini yürüttükleri, şantiyelerinin işin yapılacağı mahalde bulunmasının önemli bir avantaj sağlayacağı (fotoğraflarla desteklenmiştir), sektörde uzun yıllara dayanan tecrübeye sahip olunduğu, uygun makine parkı ve teknik ekibin olmasının maliyeti düşürdüğü, taş ocaklarının ve büz üretim tesislerinin bulunduğu bu nedenle büz borular ve beton agreraları için büyük avantaj sağlayacakları açıklamasında bulunulmuş, teknik çözümler başlığında ise ihale dokümanında yer alan teknik şartnamelere,  özel  şartnamelere ve birim fiyat tariflerine göre işin gerçekleştirileceği belirtilmiştir.

 Kesinleşen ihale kararı bildiriminde, başvuru sahibinin açıklamasının uygun görülmeme ve teklifinin değerlendirme dışı bırakılma gerekçesi olarak idarece;

“-Rayiç bedelleri ve birim fiyat analizlerinin kanıtlayıcı alt analizleri uygun bulunmadığı

-Analizlerin aşırı düşük bedel incelenmesinde yeterli bulunmadığı

-4734 sayılı Kanunun 38. Maddesinin (a) ve (b) bentlerine göre uygun olmadığından değerlendirme dışı bırakılmıştır.” şeklinde verilen cevabi yazıdan anlaşıldığı üzere, teklifin değerlendirme dışı bırakılmasının, isteklinin sunduğu analizlerin içeriğine ilişkin değerlendirmede bulunularak, ihale konusu işte önem arz eden iş kalemlerinin analizinde, analiz formatı içerisinde yer verilmiş girdi cinslerinin büyük ölçüde eksik olduğu sonucuna varıldığı, analizlerde yer alan bazı girdilerin birim fiyatlarının ise kendisine dayanak teşkil eden alt analizlerin uygun bulunmadığı gerekçesine dayandığı anlaşılmıştır.

İstekliler tarafından teklifleri ekinde sunulması zorunlu fiyat analizleri, teklifin maliyet bileşenlerinin birim fiyatlarının miktar ve tutar yönünden ayrıntılandırılmasıdır. Bu nedenle, teklif ekinde niteliği itibariyle analizi mümkün olan her iş kaleminin girdi cinsi miktarı ve tutarı yönünden ayrıntılarına yer verilmesi gerekmektedir. Tekliflerin değerlendirilmesinde ise, yalnızca analizlerin sunulup sunulmadığının tespit edilmesi, analizlerin içeriğine ve esasına yönelik incelemenin, teklifin aşırı düşük teklif olması halinde yapılması gerekmektedir.

İş kalemleri itibariyle başvuru sahibinin ihaleye katılım aşamasında ve daha sonra aşırı düşük teklif açıklamasında sunduğu bilgi ve belgeler ile idarenin isteklinin açıklaması kapsamında yaptığı değerlendirmeler incelendiğinde  isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılmasına esas teşkil eden iş kalemleri incelendiğinde;

          a) Analiz 8′ de Ф125 mm laterallerde; şartname – proje kesitlerinde belirtilen birim metrede bulunması gereken filtre malzeme miktarı 0.093 m3 olmasına karşın 0.082 m3 olarak eksik malzeme hesaplanmıştır.

Başvuru sahibinin teklif mektubu eki birim fiyat cetvelinde “Analiz 7”  poz numarası ve “Trencher ile filtreli lateral hendeği açılması  Ф 100 mm  PVC drenaj borusu ve ek parçalarının temini, nakli ve döşenmesi, kum çakıl filtre malzemesi ile zarflanması ve açılan hendeğin depo toprağı ile doldurulması, dren güzergah temizliği ve hizmet yolu yapımı” adı altında yer alan imalata ait analizin açılımında 08.009/1 poz nolu “makine ile elenmiş yıkanmış tane sınıfına ayrılmış granülometrik kum çakıl hazırlanması” iş kaleminde  Ф 100 mm  boru çapına göre 0,082 m3 olarak hesapladığı filtre malzeme miktarını değiştirmeden, “analiz 8’ deki “Trencher ile filtreli lateral hendeği açılması  Ф 125 mm  PVC drenaj borusu ve ek parçalarının temini, nakli ve döşenmesi, kum çakıl filtre malzemesi ile zarflanması ve açılan hendeğin depo toprağı ile doldurulması, dren güzergah temizliği ve hizmet yolu yapımı”   analizinin açılımında bulunan 08.009/1 poz nolu “makine ile elenmiş yıkanmış tane sınıfına ayrılmış granülometrik kum çakıl hazırlanması” iş kalemine  aynen yansıttığı, projesine göre “Analiz 8” de Ф 125 mm  PVC drenaj borusu için gerekli filtre malzemesi miktarının 0,093 m³ olması gerektiği, bu hususun itirazen şikayet başvurusunda dilekçesindeki “Birim fiyat tarifleri ve proje kesitlerine göre yaptığımız hesaplar neticesinde bu imalat miktarını Ф 100 mm bir boru çapına göre hesaplayıp 0,082 m³ olarak bulunan bu değer diğer boru çaplarındaki miktarlarda çok az bir farklılık oluşturacağından dolayı, bu miktar tüm boru çaplarında kullanılmıştır.

          Bu analizdeki fark ise iddia edilen fark ile ortalama aldığımız değer miktarı aşağıda hesaplanmıştır.

Teklif edilen miktar                                      : 0,082 m³

İdarece tespit edilen Miktar                        :  0,093 m³

Teklif rayiç fiyatı (Müteahhit Karlı)            : 5,48 TL ( 4,69 X 1,17)

Birim Fiyat Teklif Cetvelindeki Top mik.    :33.679 m

0,082X33679X5,48                                     =15.133,99 TL

0,093X33679X5,48                                     =17.164,17 TL  

Aradaki fark                                                 =  -2.030,18 TL            

              Bu Fark, teklif fiyata  -2030,18 TL olarak yansımıştır.”  ifadesiyle kendilerince bilinçli olarak yapıldığı anlaşılmıştır.

  İdarenin yaklaşık maliyet hesabında ve isteklilerin teklif bedellerinin hesabında projeye göre hesaplanan imalat miktarlarının farklılık göstermesi olağan bir durumdur. Ancak,  başvuru sahibinin “…imalat miktarını Ф 100 mm bir boru çapına göre hesaplayıp 0,082 m³ olarak bulunan bu değer diğer boru çaplarındaki miktarlarda çok az bir farklılık oluşturacağından dolayı, bu miktar tüm boru çaplarında kullanılmıştır.” açıklaması kabul edilemez bir açıklama olup, net olarak hesaplanabilen imalat girdilerinin miktarından bilinçli olarak daha düşük miktarda girdi öngörülmesinin (filtre malzemesinin nakliyesine ait alt analizde malzeme miktarı 0.093 m3 olarak alınmış ve 0.093 * 1.80 “yoğunluk” = 0.1674 ton hesaplanmıştır.), söz konusu analizleri gerçekçi olmaktan uzaklaştırdığı ve Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin “İstenecek belgeler” başlıklı 30 uncu maddesinde yer alan “…idare tarafından isteklilerden aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi ile sözleşmenin uygulanması aşamasında kullanılmak üzere teklifleri ekinde;

1) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde, teklif bedelini oluşturan iş kalemleri ve/veya iş gruplarına ait miktarlar ve bunlara ait birim fiyatlar ile bu fiyatlara ilişkin idarenin tanımladığı yapım şartlarına göre ihale dokümanı kapsamında verilen analiz formatına uygun analizler ve teklif bedelini gösteren hesap cetveli,

… istenir.

…” hükmü gereği söz konusu analizlerin “sözleşmenin uygulanması” sürecinde, iş artışı meydana gelmesi durumunda ya da ihale dokümanında tanımlanmamış olan ancak yapılması idarece istenen bir iş kalemi için yeni fiyat belirlenmesi durumunda kullanılması gerekebileceğinden, başvuru sahibinin teklifine ilişkin açıklamalarının idarece kabul edilmemesinin uygun olduğu  sonucuna varılmıştır. Kaldı ki “Ek özel teknik şartnamenin “IX Diğer hükümler” başlıklı maddesinin 10 uncu bendinde “Stablize yoğunluğu 1,600ton/m3 olup, ihaleden sonra değiştirilemez.” düzenlemesi yapılmış olup, başvuru sahibinin bu düzenlemeyi dikkate almadığı, stablize yoğunluğunu 1,800 ton/m3 olarak analizlerine dahil ettiği, bunun da uygulamada sorunlara yol açabileceği anlaşılmıştır.

          b) Analiz 9’da  Ф 160 mm laterallerde; şartname – proje kesitlerinde belirtilen birim metrede bulunması gereken filtre malzeme miktarı 0.110 m3 olmasına karşın 0.082 m3 olarak eksik malzeme hesaplanmıştır.

          Projesine göre “Analiz 9” da Ф 160 mm  PVC drenaj borusu için gerekli filtre malzemesi miktarının 0,110 m³ olması gerektiği başvuru sahibince de kabul edildiğinden (filtre malzemesinin nakliyesine ait alt analizde malzeme miktarı 0.110 m3 olarak alınmış ve 0.110 * 1.80 “yoğunluk” = 0.199 ton hesaplanmıştır.), (a) bendinde belirtilen gerekçe doğrultusunda iddia uygun bulunmamıştır.

          c) Analiz 10′ da  Ф 200 mm laterallerde; şartname-proje kesitlerinde belirtilen birim metrede bulunması gereken filtre malzeme miktarı 0.129 m3 olmasına karşın 0.082 m3 olarak eksik malzeme hesaplanmıştır.

          Projesine göre “Analiz 10” da Ф 200 mm  PVC drenaj borusu için gerekli filtre malzemesi miktarının 0,129 m³ olması gerektiği başvuru sahibince de kabul edildiğinden (filtre malzemesinin nakliyesine ait alt analizde malzeme miktarı 0.129 m3 olarak alınmış ve 0.110 * 1.80 “yoğunluk” = 0.2322 ton hesaplanmıştır.), (a) bendinde belirtilen gerekçe doğrultusunda iddia uygun bulunmamıştır.

         d)Analiz 11 ‘de Ф 250 mm iç çapında 400 Dz lu beton büz imalatında şartname ve proje kesitlerine göre 0.06 m3 400Dz lu demirsiz beton kullanılması ve 0.024 ton çimento kullanılması gerekirken 0.015 ton çimento nakli boşaltma ve istifinde miktar hatası yapılmıştır.

         Başvuru sahibinin sunduğu “analiz 11” in  açılımında bünyesinde  çimento bulunan 18.453/1B poz nolu “25 cm iç çapında beton büz döşenmesi” ile 16.003/B poz nolu “C12/15 (250 dz) demirsiz beton (mak.ile haz elenmiş kum çakıl)” iş kalemlerine yer verdiği,

            Ancak, 09.001/1-A poz nolu “Çimento boşaltma ve istif” iş kaleminin miktar hesabında, yalnızca “büz döşenmesi” imalatı bünyesinde bulunan ve “Bayındırlık ve İskan Bakanlığı Genel Fiyat Analizleri” kitabında 08.052 poz numarası ve “Ф 25 cm iç çapında …dozlu beton büz yapılması” adı ile yer alan imalat bünyesindeki çimento miktarı olan 14,8 kg çimento miktarının dikkate alındığı, 16.003/B poz nolu imalat bünyesindeki çimentonun (torba mı, dökme mi olduğu da belirtilmemiş) hesaba katılmadığı anlaşılmıştır.  Ayrıca imalat bünyesinde bulunan boru başlarının ne şekilde birleştirileceğine (bilezik/conta) dair bir açıklamada bulunulmadığı tespit edilmiş olup, idarenin “400 dz beton kullanılması gerektiği”  ifadesinden boruların beton harçlı bilezik ile birleştirileceği anlamı ortaya çıktığından, başvuru sahibinin bilezik imalatı olarak 16.003/B poz nolu imalatı teklif ettiği kabul edildiğinde söz konusu imalatın 250 dz. betonu içermesi nedeniyle idarenin tespiti yerinde bulunmuştur.

            e) Analiz 12’de Ф 300 mm iç çapında 400 Dz lu beton büz imalatında şartname ve proje kesitlerine göre 0.081 m3 400 Dz lu demirsiz beton kullanılması gerekirken 250 Dz lu 0.00063 m3 demirsiz beton kullanılması ve 0.032 ton çimento kullanılması gerekirken 0.020 ton çimento nakli boşaltma ve istifinde miktar hatası yapılmıştır.

            09.001/1-A poz nolu “Çimento boşaltma ve istif” iş kaleminin miktar hesabında, yalnızca “büz döşenmesi” imalatı bünyesinde bulunan ve “Bayındırlık ve İskan Bakanlığı Genel Fiyat Analizleri” kitabında 08.056 poz numarası ve  “Ф 30 cm iç çapında …dozlu beton büz yapılması” adı ile yer alan imalat bünyesindeki çimento miktarı olan 20 kg çimento miktarının dikkate alındığı, 16.003/B poz nolu imalat bünyesindeki çimentonun hesaba katılmadığı anlaşılmış olup, (d) bendinde belirtilen gerekçe doğrultusunda iddia uygun bulunmamıştır.

            f) Analiz 13’de Ф 350 mm iç çapında 400 Dz lu beton büz imalatında şartname ve proje kesitlerine göre 0.102 m3 400 Dz lu demirsiz beton kullanılması gerekirken 250 Dz lu 0.00073 m3 demirsiz beton kullanılması ve 0.041 ton çimento kullanılması gerekirken 0.026 ton çimento nakli boşaltma ve istifindeki miktar hatası,

            Her ne kadar teklif birim fiyat cetvelinde bu poza ait miktar idare tarafından sıfır ( 0 ) olarak gösterilmiş  ise de, bu pozun birim fiyat cetveline konulmasının amacının uygulama esnasında söz konusu imalata ihtiyaç duyulabileceğinin öngörülmesidir. Söz konusu imalata “sözleşmenin uygulanması” sürecinde, ihtiyaç duyulması durumunda ya da ihale dokümanında tanımlanmamış olan ancak yapılması idarece istenen bir iş kalemi için yeni fiyat belirlenmesi durumunda, bu imalatla ilgili olarak istenilen analizlerin kullanılması gerekebileceğinden, başvuru sahibinin teklifine ilişkin açıklamalarının idarece kabul edilmemesinin uygun olduğu sonucuna varılmıştır.

             Öte yandan, 09.001/1-A poz nolu “Çimento boşaltma ve istif” iş kaleminin miktar hesabında, yalnızca “büz döşenmesi” imalatı bünyesinde bulunan ve “Bayındırlık ve İskan Bakanlığı Genel Fiyat Analizleri” kitabında 08.060 poz numarası ve  “Ф 35 cm iç çapında …dozlu beton büz yapılması” adı ile yer alan imalat bünyesindeki miktar olan 25,20 kg çimento miktarının dikkate alındığı, 16.003/B poz nolu imalat bünyesindeki çimentonun hesaba katılmadığı anlaşılmış olup, (d) bendinde belirtilen gerekçe doğrultusunda iddia uygun bulunmamıştır.

            g) Analiz 14’de Ф 400 mm iç çapında 400 Dz lu beton büz imalatında şartname ve proje kesitlerine göre 0.128 m3 400 Dz lu demirsiz beton kullanılması gerekirken 250 Dz lu 0.00084 m3 demirsiz beton kullanılması öngörülmüş ve 0.051 ton çimento kullanması gerekirken 0.033 ton çimento nakli boşaltma ve istifinde miktar hatası yapılmıştır.

            Her ne kadar teklif birim fiyat cetvelinde bu poza ait miktar idare tarafından sıfır ( 0 ) olarak gösterilmiş  ise de, bu pozun birim fiyat cetveline konulmasının amacının uygulama esnasında söz konusu imalata ihtiyaç duyulabileceğinin öngörülmesidir. Söz konusu imalata “sözleşmenin uygulanması” sürecinde, ihtiyaç duyulması durumunda ya da ihale dokümanında tanımlanmamış olan ancak yapılması idarece istenen bir iş kalemi için yeni fiyat belirlenmesi durumunda, bu imalatla ilgili olarak istenilen analizlerin kullanılması gerekebileceğinden, başvuru sahibinin teklifine ilişkin açıklamalarının idarece kabul edilmemesinin uygun olduğu  sonucuna ulaşılmıştır.

            09.001/1-A poz nolu “Çimento boşaltma ve istif” iş kaleminin miktar hesabında, yalnızca “büz döşenmesi” imalatı bünyesinde bulunan ve “Bayındırlık ve İskan Bakanlığı Genel Fiyat Analizleri” kitabında 08.064 poz numarası ve  “Ф 40 cm iç çapında …dozlu beton büz yapılması” adı ile yer alan imalat bünyesindeki çimento miktarı olan 32 kg çimento miktarının dikkate alındığı, 16.003/B poz nolu imalat bünyesindeki çimentonun hesaba katılmadığı anlaşılmış olup, (d) bendinde belirtilen gerekçe doğrultusunda iddia uygun bulunmamıştır

            h) Analiz 16’de çimento miktarı 0.0013 ton iken boşaltma ve istifi 0.17 ton alınmıştır.

            İş kalemi, “analiz 16” da “Ф 160 mm PVC kollektörlere 0 125 mm lateral bağlantısı ile yıkama parçasının temini, nakli ve yerleştirilmesi” imalatı adı altında yer almakta olup, her ne kadar teklif birim fiyat cetvelinde bu poza ait miktar idare tarafından sıfır ( 0 ) olarak gösterilmiş  ise de, bu pozun birim fiyat cetveline konulmasının amacının uygulama esnasında söz konusu imalata ihtiyaç duyulabileceğinin öngörülmesidir. Söz konusu imalata “sözleşmenin uygulanması” sürecinde, ihtiyaç duyulması durumunda ya da ihale dokümanında tanımlanmamış olan ancak yapılması idarece istenen bir iş kalemi için yeni fiyat belirlenmesi durumunda, bu imalatla ilgili olarak istenilen analizlerin kullanılması gerekebileceğinden, başvuru sahibinin teklifine ilişkin açıklamalarının idarece kabul edilmemesinin uygun olduğu  sonucuna varılmıştır.

Başvuru sahibi tarafından “…teklif fiyat analizlerimizde fiyatın dengelenmesi açısından yaklaşık değerler kullanılmıştır. Ki, bu değerler de teklif fiyatımızı çok küçük oranda artı yönde etkilemektedir.” açıklaması yapılmıştır. Analizlerde birbiriyle bağlantılı olan  kalemlerde yer alan çelişkiler (burada imalata giren çimento miktarının 0,0013 ton olarak alınıp, boşaltma istif kaleminde çimentonun 0,17 ton alınması gibi) söz konusu analizleri gerçekçi olmaktan uzaklaştırdığı gibi “sözleşmenin uygulanması” sürecinde, gerek ödemelerde, gerekse iş artışı meydana gelmesi durumunda ya da ihale dokümanında tanımlanmamış olan ancak yapılması idarece istenen bir iş kalemi için yeni fiyat belirlenmesi durumunda uyuşmazlıklara yol açabileceğinden, başvuru sahibinin teklifine ilişkin açıklamalarının idarece kabul edilmemesinin uygun olduğu  anlaşılmıştır.

            ı) Analiz 17’de çimento miktarı 0.0013 ton iken boşaltma istifi 0.0016 ton olarak alınmış ve kum çakıl miktarı 0.005 m3 (0.008 ton) olması gerekirken kum çakıl naklinde 0.0099 ton alınmıştır.

            Analizlerde birbiriyle bağlantılı olan  kalemlerde yer alan çelişkiler söz konusu analizleri gerçekçi olmaktan uzaklaştırdığı gibi “sözleşmenin uygulanması” sürecinde, gerek ödemelerde, gerekse iş artışı meydana gelmesi durumunda ya da ihale dokümanında tanımlanmamış olan ancak yapılması idarece istenen bir iş kalemi için yeni fiyat belirlenmesi durumunda uyuşmazlıklara yol açabileceğinden, başvuru sahibinin teklifine ilişkin açıklamalarının idarece kabul edilmemesinin uygun olduğu  sonucuna varılmıştır.

           i) Analiz 18′ de çimento miktarı 0.0013 ton iken boşaltma istifi 0.0016 ton olarak alınmış ve kum çakıl miktarı 0.005 m3 (0.008 ton )olması gerekirken kum çakıl naklinde 0.0099 ton alınmıştır.

          Her ne kadar teklif birim fiyat cetvelinde bu poza ait miktar idare tarafından sıfır ( 0 ) olarak gösterilmiş  ise de, bu pozun birim fiyat cetveline konulmasının amacının uygulama esnasında söz konusu imalata ihtiyaç duyulabileceğinin öngörülmesidir. Söz konusu imalata “sözleşmenin uygulanması” sürecinde, ihtiyaç duyulması durumunda ya da ihale dokümanında tanımlanmamış olan ancak yapılması idarece istenen bir iş kalemi için yeni fiyat belirlenmesi durumunda, bu imalatla ilgili olarak istenilen analizlerin kullanılması gerekebileceğinden, başvuru sahibinin teklifine ilişkin açıklamalarının idarece kabul edilmemesinin uygun olduğu  sonucuna varılmıştır.

            Analizlerde birbiriyle bağlantılı olan  kalemlerde yer alan çelişkiler söz konusu analizleri gerçekçi olmaktan uzaklaştırdığı gibi “sözleşmenin uygulanması” sürecinde, gerek ödemelerde, gerekse iş artışı meydana gelmesi durumunda ya da ihale dokümanında tanımlanmamış olan ancak yapılması idarece istenen bir iş kalemi için yeni fiyat belirlenmesi durumunda uyuşmazlıklara yol açabileceğinden, başvuru sahibinin teklifine ilişkin açıklamalarının idarece kabul edilmemesinin uygun olduğu  anlaşılmıştır.

           j) Analiz 19’da çimento miktarı 0.0013 ton iken boşaltma istifi 0.0016 ton olarak alınmış ve kum çakıl miktarı 0.005 m3 (0.008 ton) olması gerekirken kum çakıl naklinde 0.0099 ton alınmıştır.

           Analizlerde birbiriyle bağlantılı olan  kalemlerde yer alan çelişkiler söz konusu analizleri gerçekçi olmaktan uzaklaştırdığı gibi “sözleşmenin uygulanması” sürecinde, gerek ödemelerde, gerekse iş artışı meydana gelmesi durumunda ya da ihale dokümanında tanımlanmamış olan ancak yapılması idarece istenen bir iş kalemi için yeni fiyat belirlenmesi durumunda uyuşmazlıklara yol açabileceğinden, başvuru sahibinin teklifine ilişkin açıklamalarının idarece kabul edilmemesinin uygun olduğu  anlaşılmıştır.

          k) Analiz 20’de çimento miktarı 0.0013 ton iken boşaltma istifi 0.0016 ton olarak alınmış ve kum çakıl miktarı 0.005m3 (0.008 ton) olması gerekirken kum çakıl naklinde 0.0099 ton alınmıştır.

          Her ne kadar teklif birim fiyat cetvelinde bu poza ait miktar idare tarafından sıfır ( 0 ) olarak gösterilmiş  ise de, bu pozun birim fiyat cetveline konulmasının amacının uygulama esnasında söz konusu imalata ihtiyaç duyulabileceğinin öngörülmesidir. Söz konusu imalata “sözleşmenin uygulanması” sürecinde, ihtiyaç duyulması durumunda ya da ihale dokümanında tanımlanmamış olan ancak yapılması idarece istenen bir iş kalemi için yeni fiyat belirlenmesi durumunda, bu imalatla ilgili olarak istenilen analizlerin kullanılması gerekebileceğinden, başvuru sahibinin teklifine ilişkin açıklamalarının idarece kabul edilmemesinin uygun olduğu  sonucuna varılmış olup, (i) bendinde belirtilen gerekçe doğrultusunda iddia uygun bulunmamıştır.

          l) Analiz 26′ da kullanılan betondaki çimento miktarı (BS20) 1.329×0.360=0.478 ton olması gerekirken çimento boşaltma istifi ve nakli 0.673 ton verilmiştir.

          Başvuru sahibi tarafından “…Analiz 26 daki çimento boşaltma istif ve çimento nakline esas fark eksi yönde olmayıp, fiyatın esasını değiştirecek bir unsur taşımadığı; aksine birim fiyatı artı yönde daha yüksek kılmaktadır.” açıklaması yapılmıştır. Analizlerde birbiriyle bağlantılı olan  kalemlerde yer alan çelişkiler (burada imalata giren çimento miktarının 0,478 ton olarak alınıp, boşaltma istif kaleminde çimentonun 0,678 ton alınması gibi) söz konusu analizleri gerçekçi olmaktan uzaklaştırdığı gibi “sözleşmenin uygulanması” sürecinde, gerek ödemelerde, gerekse iş artışı meydana gelmesi durumunda ya da ihale dokümanında tanımlanmamış olan ancak yapılması idarece istenen bir iş kalemi için yeni fiyat belirlenmesi durumunda uyuşmazlıklara yol açabileceğinden, başvuru sahibinin teklifine ilişkin açıklamalarının idarece kabul edilmemesinin uygun olduğu  sonucuna varılmıştır.

           m) Analiz 27’de bir kanaletin kaldırılması için ve yerine konulması için 0.75 saat verilirken bir düz işçi çalışma saati 4 saat olarak farklı alınmıştır.

           Başvuru sahibinin “Analiz-27” nolu “Lateral ve kollektör hatları üzerindeki kanaletlerin kaldırılması ve tekrar yerine konulması” imalatına ait analiz olarak, idarece yaklaşık maliyetin hazırlanmasında da yararlanıldığı görülen “Bayındırlık ve İskan Bakanlığı 2009 Yılı Ek Köye Yönelik Hizmetler (mülga Köy Hizmetleri Genel Müdürlüğü) İnşaat ve Tesisat Birim Fiyatları” na esas teşkil eden analizden faydalandığı görüldüğünden  başvuru uygun bulunmuştur.

          Yukarıda maddeler halinde sıralanan tespitler neticesinde; idarece, başvuru sahibinin teklifine ilişkin açıklamalarının uygun bulunmaması bir kısım imalat kalemleri için yerinde olmamakla birlikte, geriye kalan imalat kalemleri için yapılan açıklamaların uygun görülmemesinde isabetsizlik bulunmadığı anlaşılmıştır.

           Anılan Kanun hükmünde, isteklilerin teklifinin aşırı düşük olup olmadığının, “diğer teklifler” veya “yaklaşık maliyet”e göre değerlendirilerek tespit edilmesi yetkisi ihale komisyonlarına verilmiştir.

İncelenen ihalede, ihale ilan tarihi itibariyle yürürlükte bulunan Kamu İhale Genel Tebliğinin yapım işleri ihalelerinde aşırı düşük tekliflerin değerlendirmesine ilişkin XII.H.a maddesinde yapılan düzenleme çerçevesinde, idarece hesaplanan aşırı düşük teklif sınır değerin altında teklif veren başvuru sahibinin teklifinin; öngörülen miktarların projeye ve özel teknik şartnameye uygun olmadığı gerekçeleriyle uygun görülmemesinin yerinde olduğu belirlenmiş olup, bu imalatlar için tespit edilen hususların birlikte değerlendirilmesi sonucunda şikayetçinin açıklamalarının uygun görülmemesinde isabetsizlik bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

            Diğer yandan, şikayetçi tarafından sunulan analizlerin hazırlanmasında iş kalemleri / iş grupları için kamu kurum ve kuruluşlarınca belirlenerek yayımlanmış birim fiyatları teklif ettiği ancak, bazı iş kalemlerinde bu kurumların fiyatlarından farklı fiyatlar teklif edildiği (Örneğin 18.454/1 poz nolu Ф30 cm drenaj büzü imalatı Bakanlık fiyatlarında karsız olarak 15,58 TL iken –Makine ile döşeneni 14,83 TL- Analiz 26 da 14,65 TL olarak; 15.140/1 poz nolu kum çakıl malzeme serilmesi imalatı Bakanlık fiyatlarında karsız olarak 1,98 TL iken Analiz 31 de 1,65 TL olarak yer almıştır.) ve söz konusu imalatlar için başvuru sahibi tarafından analizdeki girdiler için öngörülen birim fiyatlara dayanak olacak herhangi bir proforma fatura vs. belge sunulmadığı tespit edilmiş olup, başvuru sahibinin bu nedenle de değerlendirme dışı bırakılması gerekmektedir.

            2) Başvuru sahibinin 2 nci iddiasına ilişkin olarak:

             Başvuruya konu ihaleye ait idari şartnamenin 2 nci maddesinin (a) bendinde, işin adı; “Şanlıurfa Harran Ovası VI Kısım Kapalı Drenaj Projesi” olarak belirtilmiştir. İşin miktarı ve türü ise idari şartnamenin 2 nci maddesinin (c) bendinde; “7000 Ha Alanda Tarla İçi Drenaj, 70 Km Tarla İçi Yol ve Sanat Yapılarının  Yapımı,”  işe ait (varsa) diğer bilgiler başlıklı (d) bendi ise “7000 Ha Alanda Kapalı Drenaj Yapımı, 70 Km Tarla içi Yollarının Yapımı, 25 Km Açık Drenaj Kanalı Temizliği, 50 Km Yüzey Tahliye Kanalı Açılması ve Sanat Yapıları Yapılması” olarak açıklanmıştır.

            B) İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmeliğin 18 inci maddesi yönünden yapılan inceleme sonucunda tespit edilen aykırılıklar ve buna ilişkin inceleme ve hukuki değerlendirme aşağıda yapılmıştır:

Başvuru sahibi Doğan  İnşaat İthalat İhracat San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin iş deneyim belgesi olarak Şanlıurfa Valiliği İl Özel İdaresi tarafından düzenlenmiş, Şanlıurfa Harran Ovası 4. Kısım Kapalı Drenaj ve T.İ.G.H. Projesi Yapım İşine ait,  6.803.999,38 TL belge tutarlı, 14.05.2009 tarih ve 3767 sayılı iş durum belgesini sunduğu görülmüştür. Belgede, işin sözleşme tarihi 15.06.2006 olarak, toplam sözleşme bedeli ise; “6.878.009,43 TL (2004 Yılı B.F. ile)” şeklinde düzenlenmiştir. Belgeyi düzenleyen Şanlıurfa İl Özel İdaresine gönderilen 25.11.2009 tarih ve 13193 sayılı yazı ile iş deneyim belgesine konu işin ihale komisyon kararı, sözleşme ve hak ediş raporları talep edilmiş olup, istenilen belgeler İl Özel İdaresinin 09.12.2009 tarih ve 10517 sayılı yazısı ekinde Kuruma intikal etmiştir.

Belgeler üzerinde yapılan incelemeler sonucunda; Şanlıurfa Harran Ovası 4. Kısım Kapalı Drenaj ve T.İ.G.H. Projesi Yapım İşinin 2005/135335 sayılı İKN ile ihaleye çıkıldığı, ihalenin Doğan  İnşaat İthalat İhracat San. ve Tic. Ltd. Şti. (pilot ortak %75 ortaklık oranı) & Abdülkadir Göncü (özel ortak %25 ortaklık oranı) iş ortaklığı üzerinde bırakıldığı, özel ortak Abdülkadir Göncü’nün işin kendi hissesinde bulunan kısmını 28.09.2006 tarih 699 sayılı idare onayıyla pilot ortak Doğan  İnşaat İthalat İhracat San. ve Tic. Ltd. Şti.’ne devrettiği, 09.10.2009 tarihinde de devir sözleşmesi yapıldığı anlaşılmıştır.

      4734 sayılı Kanunun “İhaleye katılımda yeterlik kuralları” başlıklı 10 uncu maddesinin “ b) Mesleki ve teknik yeterliğin belirlenmesi için” başlıklı bendinde;

     “…

     2) İstekli tarafından kamu veya özel sektöre bedel içeren bir sözleşme kapsamında taahhüt edilen ihale konusu iş veya benzer işlere ilişkin olarak;

      a) Son onbeş yıl içinde geçici kabulü yapılan yapım işleri ile kabul işlemleri tamamlanan yapımla ilgili hizmet işleriyle ilgili deneyimi gösteren belgeler,

      b) Son onbeş yıl içinde geçici kabulü yapılan yapım işleri ile kabul işlemleri tamamlanan yapımla ilgili hizmet işlerinde sözleşme bedelinin en az % 80’i oranında denetlenen ya da yönetilen işlerle ilgili deneyimi gösteren belgeler,

      c) Devam eden yapım ve yapımla ilgili hizmet işlerinde; ilk sözleşme bedelinin tamamlanması şartıyla, son onbeş yıl içinde gerçekleşme oranı toplam sözleşme bedelinin en az % 80’ine ulaşan ve kusursuz olarak gerçekleştirilen, denetlenen veya yönetilen işlerle ilgili deneyimi gösteren belgeler,

     d) Son beş yıl içinde kabul işlemleri tamamlanan mal ve hizmet alımlarına ilişkin deneyimi gösteren belgeler,

     e) Devredilen işlerde sözleşme bedelinin en az % 80’inin tamamlanması şartıyla, son onbeş yıl içinde geçici kabulü yapılan yapım işleri ile kabul işlemleri tamamlanan yapımla ilgili hizmet işleri ve son beş yıl içinde kabul işlemleri tamamlanan mal ve hizmet alımlarıyla ilgili deneyimi gösteren belgeler, “  hükmü,

            Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin  “Belge düzenleme koşulları” başlıklı 44 üncü maddesinin 5 inci bendinde iş durum belgesi düzenlenebilmesine yönelik olarak, “Devam eden işlerde iş durum belgesi düzenlenebilmesi için; ilk sözleşme bedelinin tamamlanması şartıyla, toplam sözleşme bedelinin en az % 80’lik kısmının gerçekleştirilmiş olması ve yapılan işlerin kusursuz olarak gerçekleştirilerek, bedelinin ödenmiş ya da tahakkuka bağlanmış olması, işlerin gerçekleşen kısımlarının miktar, nitelik ve tutarıyla ilgili bir ihtilaf ve nizanın bulunmaması, iş durum belgesine esas teşkil edecek kontrollük tespitinde sözleşmeye, projeye, fen ve sanat kurallarına aykırılık teşkil eden açık kusur ve eksiklikler bulunmadığının belirlenmesi koşulları aranır.”  hükmü ile

            Anılan Yönetmeliğin 6 ncı bendinde ise; “(Değişik:03/07/2009-27277 R.G./10 md.) İş ortaklığında, ortakların biri veya birkaçı tarafından sözleşmenin devredilmesi halinde, ilk sözleşme bedelinin en az % 80’inde bulunan ortağa geçici kabul sonrası iş deneyim belgesi düzenlenir.”  hükmü,

Bulunmaktadır.

Anılan hükümlerden, devredilen işlerde iş deneyim belgesi düzenlenebilmesi için “geçici kabul” şartı getirildiği, geçici kabulün de işin tamamlanması halinde yapılabileceği göz önüne alındığında başvuru sahibinin sunduğu iş durum belgesinin mevzuat hükümlerine aykırı olarak tanzim edildiği ve başvuru sahibinin bu gerekçe ile de değerlendirme dışı bırakılması ve iş durum belgesinin iptal edilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Sonuç olarak, başvuru sahibinin aşırı düşük teklif sorgulamasına ilişkin açıklamalarının uygun bulunmadığı ve ayrıca sunduğu iş deneyim belgesinin mevzuata uygun olmadığı anlaşıldığından, başvuru sahibi isteklinin ihale dışı bırakılması yönünde alınan kararının yerinde olduğu ve başvurunun reddedilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Açıklanan nedenlerle;

1) 4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikayet başvurusunun reddine,

2) 14.05.2009 tarih ve 3767 sayılı iş durum belgesinin iptal edilmesi hususunun Şanlıurfa Valiliği İl Özel İdaresine bildirilmesine,

Oyçokluğu ile karar verildi.

KARŞI OY

İnceleme konusu ihaleye ait idari şartnamenin 2 nci maddesinde: işin adı; “Şanlıurfa Harran Ovası VI Kısım Kapalı Drenaj Projesi”, işin miktarı ve türü; “7000 Ha Alanda Tarla İçi Drenaj, 70 Km Tarla İçi Yol ve Sanat Yapılarının  Yapımı”, işe ait (varsa) diğer bilgiler “7000 Ha Alanda Kapalı Drenaj Yapımı, 70 Km Tarla içi Yollarının Yapımı, 25 Km Açık Drenaj Kanalı Temizliği, 50 Km Yüzey Tahliye Kanalı Açılması ve Sanat Yapıları Yapılması” olarak belirlenmiştir.

İhale ilanı ve idari şartnamede ihaleye teklif verecek olan isteklilerden yeterlik kriteri olarak  teklif bedelinin % 70 oranından az olmamak üzere iş deneyim belgesi sunmaları istenmiş olup, iş deneyiminde benzer iş olarak kabul edilecek işler ise;“ Yapım İşlerinde İş Deneyiminde Değerlendirilecek Benzer İşlere Ait Tebliğ’de yer alan A/III Grubu;

a) Kapalı Drenaj İşleri,

b) Su Tünelleri, Derivasyon ve Enerji Tünelleri, Galeriler,

c) Demiryolu ve Karayolu Tünelleri

Benzer işe denk sayılacak, mühendislik veya mimarlık bölümleri; Ziraat Mühendisi ve İnşaat Mühendisidir “   şeklinde düzenlenmiştir.

İhale üzerinde bırakılan Mehmet Güneş İnş. Tic. ve San. Ltd. Şti. tarafından Suriye Arap Cumhuriyeti Sulama Bakanlığı Arazi Islah Genel Kurulu’nca tanzim edilen “İkinci Pompalama Aşaması – Belih Havzasındaki 2776 Hektarlık Araziyi Modern Sulama ve Islah Projesinin Üçüncü Bölgenin 5-6 Kısmının Ana Kanalın İnşaatı/ Suriye Arap Cumhuriyeti – Rakka Sulama Projesi” işine ait olarak iş bitirme belgesini sunduğu ve isteklinin iş bitirme belgesi kapsamında sunduğu kesin kabul tutanağı ve hak ediş raporları incelendiğinde işe ait 29 nolu hakediş tercümesinde yer alan imalat  kalemlerinin ;

                “1) Toprak İşleri,

                 2) Açık drenaj kanalları,

                 3) Sulama ve drenaj,

                 4) Drenaj şebekesi üzerindeki yapılar,

                 5) BC-2 ana kanalı sanat yapıları,

                 6) BC-2 ana kanalı araç ve yaya köprüleri,

                 7) Sulama şebekesi,

                 8) Hidromekanik sulama şebekesi,

                 9) Tesviye” başlıkları altında gruplandırılarak yer aldığı anlaşılmıştır.

Yapım İşlerinde İş Deneyiminde Değerlendirilecek Benzer İşlere Ait Tebliğ’de yer alan Benzer İş Grupları Listesinin A Grubu Alt Yapı İşlerinden II. Grup: Diğer Su Yapıları iş grubunda;

“1. I.Grup İşler

2. Büyük su yapıları, regülatörler, tersip bendleri, nehir Islahı işleri, sedde ve dolgu işleri

3. Sulama ve drenaj tesisleri, grup içme suyu inşaatı,

4. İdarece belirlenecek benzer nitelikteki” işler olarak düzenlenmiştir.

Yukarıda yer alan imalat kalemleri dikkate alındığında; ihale üzerinde bırakılan isteklinin sunmuş olduğu iş deneyim belgesinin anılan Tebliğ’de yer alan Benzer İş Grupları Listesinin A II. Diğer Su Yapıları iş grubunda sayılan işlerden 3 üncü alt grupta yer alan “Sulama ve drenaj tesisleri, grup içme suyu inşaatı,”  işleri içerisindeki sulama ve drenaj tesislerine ait yapım işlerini kapsadığı anlaşılmaktadır.

İsteklinin iş deneyim belgesi kapsamında sunduğu  29 nolu hak ediş sayfalarında yer alan iş kalemlerinden sadece “Açık Drenaj Kanalları” (08.06.2009 tarihi itibarıyla güncelleşmiş tutarı 2.970.914.801,57 TL) ve “Delikli Drenfleks Boru Döş.” (08.06.2009 tarihi itibarıyla güncelleşmiş tutarı 2.420.670.276.86 TL) iş kalemlerinin ihale konusu iş veya benzer iş kapsamında idarece belirlenen A/III Grubu işler içerisinde değerlendirilebileceği, bu iki iş kaleminin güncellenmiş toplamının (08.06.2009 tarihi itibarıyla güncelleşmiş tutarı 5.391.585.078,43TL) ise iş deneyim belgesinde bu isteklinin teklif bedeli olan 12.571.007,07 TL ye göre asgari yeterlik kriteri olarak sunması gereken teklif bedelinin %70 ‘i oranına karşılık gelen 8.799.704,95 TL’yi sağlamadığı, bu nedenle başvuru sahibinin ikinci iddiasının yerinde olduğu anlaşıldığından, ihale üzerinde bırakılan istekliye ait teklifin de değerlendirme dışı bırakılması gerekmektedir.

İncelemeye konu ihalede 12 adet ihale dokümanının satın alındığı, 03.07.2009 tarihinde yapılan ihaleye 6 isteklinin teklif verdiği, yapılan inceleme sonucunda verilen tekliflerden 4 adedinin idarece değerlendirme dışı bırakıldığı ve itirazen şikayet başvurusu üzerine yapılan inceleme neticesinde ise ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi olarak belirlenen isteklinin teklifinin de iş deneyim belgesinin asgari yeterlik şartını karşılamadığından değerlendirme dışı bırakılması gerektiğinden, söz konusu ihalede geçerli tek teklifinin kalması neticesinde, tekliflerin gerçekçi bir fiyat yarışması sonucunda oluşmadığı anlaşılmıştır.

4734 sayılı Kanunun 5 inci maddesinde “Temel İlkeler” başlığı altında; “İdareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur.” hükmü bulunmaktadır.

            Anılan Kanunun 5 inci maddesinde yer alan “Temel İlkeler” gereğince, idareler bu kanuna göre yapılan ihalelerde; rekabeti ve kaynakların verimli kullanmasını sağlamakla sorumludur. Söz konusu ihalede, sadece bir isteklinin teklifinin geçerli olduğu, anılan Kanunun 5 inci maddesinde yer alan temel ilkelerden “rekabet”  ilkesinin sağlanamadığı ve tekliflerin sağlıklı ve gerçekçi bir fiyat yarışması sonucunda oluşmadığı anlaşıldığından, incelemeye konu ihalenin iptal edilmesi gerekmektedir.

Yukarıda açıklandığı üzere; inceleme konusu ihalede “ihalenin iptaline” karar verilmesi gerektiği yönündeki düşüncemle, “düzeltici işlem belirlenmesine” ilişkin karara katılmıyorum.

                                                                                                      Hicabi ECE                                                    

                                                                                                            II.Başkan                                                 

KARŞI OY

İnceleme konusu ihaleye ait idari şartnamenin 2 nci maddesinde: işin adı; “Şanlıurfa Harran Ovası VI Kısım Kapalı Drenaj Projesi”, işin miktarı ve türü; “7000 Ha Alanda Tarla İçi Drenaj, 70 Km Tarla İçi Yol ve Sanat Yapılarının  Yapımı”, işe ait (varsa) diğer bilgiler “7000 Ha Alanda Kapalı Drenaj Yapımı, 70 Km Tarla içi Yollarının Yapımı, 25 Km Açık Drenaj Kanalı Temizliği, 50 Km Yüzey Tahliye Kanalı Açılması ve Sanat Yapıları Yapılması” olarak belirlenmiştir.

İhale ilanı ve idari şartnamede ihaleye teklif verecek olan isteklilerden yeterlik kriteri olarak  teklif bedelinin % 70 oranından az olmamak üzere iş deneyim belgesi sunmaları istenmiş olup, iş deneyiminde benzer iş olarak kabul edilecek işler ise;“ Yapım İşlerinde İş Deneyiminde Değerlendirilecek Benzer İşlere Ait Tebliğ’de yer alan A/III Grubu;

a) Kapalı Drenaj İşleri,

b) Su Tünelleri, Derivasyon ve Enerji Tünelleri, Galeriler,

c) Demiryolu ve Karayolu Tünelleri

Benzer işe denk sayılacak, mühendislik veya mimarlık bölümleri; Ziraat Mühendisi ve İnşaat Mühendisidir “   şeklinde düzenlenmiştir.

4734 sayılı Kanunun 5 inci maddesinde, “Temel İlkeler” başlığı altında; “İdareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur.” hükmü bulunmaktadır.

          Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 3 üncü maddesinde, benzer işin, ihale konusu iş veya işin bölümleriyle nitelik ve büyüklük bakımından benzerlik gösteren, aynı veya benzer inşaat tekniği gerektiren, tesis, makine, teçhizat ve diğer ekipman ile mali güç, ihtisas ve organizasyon gerekleri itibariyle benzer özellikteki işleri ifade ettiği belirtilmiştir.

          Anılan Yönetmeliğin “Yeterliğin Belirlenmesinde Uyulacak İlkeler” başlıklı 29 uncu maddesinin birinci fıkrasında; “Ekonomik ve mali yeterlik ile mesleki ve teknik yeterliğin saptanması amacıyla öngörülecek değerlendirme kriterleri ve istenecek belgeler, rekabeti engelleyecek şekilde belirlenemez.”, ayrıca 39 uncu maddesinin dördüncü fıkrasında; “ Yapım işlerinde iş deneyiminde değerlendirilecek benzer işlerin belirlendiği tebliğde belirtilen esaslara uygun biçimde, hangi nitelikteki iş ya da işlerin benzer iş kabul edileceği idarece tespit edilir ve ihale veya ön yeterlik dokümanı ile ihale veya ön yeterliğe ilişkin ilanda veya davet mektubunda belirtilir.” düzenlemesine yer verilmiştir.

Yapım İşlerinde İş Deneyiminde Değerlendirilecek Benzer İşlere Ait Tebliğ’de yer alan Benzer İş Grupları Listesinin A Grubu Alt Yapı İşlerinden;

II. Grup: Diğer Su Yapıları iş grubunda;

“1. I.Grup İşler

2. Büyük su yapıları, regülatörler, tersip bendleri, nehir Islahı işleri, sedde ve dolgu işleri

3. Sulama ve drenaj tesisleri, grup içme suyu inşaatı,

4. İdarece belirlenecek benzer nitelikteki” ,

V. Grup: İçme-Kullanma Suyu ve Kanalizasyon iş grubunda ise,

“1. Kanalizasyon ve/veya yağmur suyu şebekeleri

2. Yer altı ve/veya yer üstü sulama suyu tesisleri, su isale hatları

3. Su depoları, su kuleleri, terfi hatları, pompa istasyonları

4. İdarece belirlenecek benzer nitelikteki”

işler olarak düzenlenmiş olup, belirtilen iş gruplarında yer alan işler de,  ihale konusu iş veya işin bölümleriyle nitelik ve büyüklük bakımından benzerlik gösteren, aynı veya benzer inşaat tekniği gerektiren işler olarak değerlendirilecek işlerdir.

İhale dokümanında yer alan düzenlemelerin, mevzuat hükümleri çerçevesinde değerlendirilmesi sonucunda, idare tarafından ihale konusu iş için istenilen iş deneyiminde benzer iş olarak kabul edilecek işlere, Yapım İşlerinde İş Deneyiminde Değerlendirilecek Benzer İşlere Ait Tebliğ’de yer alan, A/II ve A/V Grubu işlerin de dahil edilmesi gerekirken, benzer iş tanımının A/III Grubu işler ile sınırlandırılması rekabetin oluşmasını engellemiştir.

            4734 sayılı Kanunun 5 inci maddesinde yer alan “Temel İlkeler” gereğince, idareler bu kanuna göre yapılan ihalelerde; rekabeti ve kaynakların verimli kullanmasını sağlamakla sorumludur. Söz konusu ihalede, benzer iş tanımının kapsamının mevzuat hükümlerine aykırı olarak daraltılması nedeniyle anılan Kanunun 5 inci maddesinde yer alan temel ilkelerden “rekabet”  ilkesinin sağlanamadığı ve tekliflerin sağlıklı ve gerçekçi bir fiyat yarışması sonucunda oluşmadığı anlaşıldığından, incelemeye konu ihalenin iptal edilmesi gerekmektedir.

Yukarıda açıklandığı üzere; inceleme konusu ihalede “ihalenin iptaline” karar verilmesi gerektiği yönündeki düşüncemle, “itirazen şikayet başvurusunun reddine” ilişkin karara katılmıyorum.

                                                                                   Kazım ÖZKAN                                                   

                                                                                   Kurul Üyesi   

KARŞI OY

                1) İtirazen şikayet konusu olan 2009/62814 İKN’li ihale ilgili ikinci şikayet konusu hakkında “…başvuruya konu iş bitirme belgesinin Yapım İşlerinde İş Deneyiminde Değerlendirilecek Benzer İşlere Dair Tebliğ” in ekinde yer alan A Grubu Alt Yapı İşlerinden III. Grup Temel-Tünel, Kapalı Drenaj, Galeri İşleri olarak sayılan işlerle ihale konusu iş veya işin bölümleriyle nitelik ve büyüklük bakımından benzerlik gösteren, aynı veya benzer inşaat tekniği gerektiren, tesis, makine, teçhizat ve diğer ekipman ile mali güç, ihtisas ve organizasyon gerekleri itibariyle benzer özellikteki işler olduğu düşünüldüğünden bu konudaki iddia uygun bulunmamıştır.” görüşüne yer verilmiştir.

            İdari şartnamenin 7.6 ve 7.6.1 inci maddesinde;  “Bu ihalede benzer iş olarak kabul edilecek işler: Yapım İşlerinde İş Deneyiminde Değerlendirilecek Benzer İşlere Ait Tebliğ’de yer alan A/III Grubu; a) Kapalı Drenaj İşleri, b) Su Tünelleri, Derivasyon ve Enerji Tünelleri, Galeriler c) Demiryolu ve Karayolu Tünelleri  ve Benzer işe denk sayılacak mühendislik veya mimarlık bölümleri; Ziraat Mühendisi ve İnşaat Mühendisidir “  düzenlemesi yer almaktadır.

           İhale üzerinde bırakılan isteklinin sunduğu iş bitirme belgesinde:

           “…3- Sulama şebekesi: Sulama şebekesi kapalı drenaj kanalından oluşmaktadır. Hepside bir ana kanalda buluşuyor daha sonra açık kanala giderek Belih’ in ana kanal drenajına dökülmektedir.

              A- Kapalı drenaj kanalı:

              1- Delikli kapalı drenaj kanalı: 651.566 mt.

              2-Toplanmış kapalı drenaj kanalları: 1.410.000 mt.

              B-Açık drenaj kanalları:

              1-Ana Belih drenaj kanalı 7704 mt.

              2- İkinci ve üçüncü açık drenaj kanalları: 51387 mt                         

Buna ek olarak şebeke arasında ulaşımı sağlamak için 27 tane borulu kanal ve 161 tane sandıklı kanal.

              4-Tesviye işleri: Bazı arazilere eğim verilir. İstenilen eğimi vermez sulama şebekesiyle uygun yapılır engelli noktaları yok eder özellikle hendekleri.

              5-Yol şebekesi : Projede iki türlü yol var biri çakıllı diğeri topraklı.

             -Çakıllı yol: 101.239 km bunla ikinci ve üçüncü yollar ikinci yollar M.C.O maddesinden serpilir.

            -Topraklı yollar: 141 km uzunluğundadır. üçüncü -projeyi teslim alma vakaları.

            …”  ifadelerine yer verilmiş olup, işe ait 29 nolu hakediş tercümesinde yer alan imalat  kalemlerinin ;

                “1) Toprak İşleri,

                 2) Açık drenaj kanalları,

                 3) Sulama ve drenaj,

                 4) Drenaj şebekesi üzerindeki yapılar,

                 5) BC-2 ana kanalı sanat yapıları,

                 6) BC-2 ana kanalı araç ve yaya köprüleri,

                 7) Sulama şebekesi,

                 8) Hidromekanik sulama şebekesi,

                 9) Tesviye” başlıkları altında gruplandırılarak yer aldığı tespit edilmiştir.

          İhale üzerinde bırakılan isteklinin sunduğu iş bitirme belgesinin, kesin kabul tutanağında ve hakediş raporlarında yer alan ifadeler dikkate alındığında “7000 Ha Alanda Kapalı Drenaj Yapımı, 70 Km Tarla içi Yollarının Yapımı, 25 Km Açık Drenaj Kanalı Temizliği, 50 Km Yüzey Tahliye Kanalı Açılması ve Sanat Yapıları Yapılması”  işi olarak, belirtilen ihale konusu iş ile iş kalemi ve imalatlar bazında benzerlik gösterdiği, belgenin tamamının başvuru sahibinin iddia ettiği üzere, Tebliğdeki iş grupları dikkate alındığında, A/II grup “Diğer su yapıları” başlığı altında bulunan “Sulama ve drenaj tesisleri, grup içme suyu inşaatı,”  işi olduğu, dolayısıyla gerek A/II grup gerekse A/III grubu işlerin ihale konusu iş veya işin bölümleriyle nitelik ve büyüklük bakımından benzerlik gösteren, aynı veya benzer inşaat tekniği gerektiren, tesis, makine, teçhizat ve diğer ekipman ile mali güç, ihtisas ve organizasyon gerekleri itibariyle benzer özellikteki işler olduğu anlaşılmaktadır.

            Her ne kadar ihale dokümanına itirazda bulunulmamışsa da idarece benzer iş olarak A/III grubu işlerin belirlenmesinin işin adı, niteliği ve ihale dokümanındaki bilgiler dikkate alındığında rekabeti kısıtlayıcı olduğu, rekabetin sağlanması, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanması ve kaynakların verimli kullanılması açısından yukarıda zikredildiği üzere benzer iş grupları tanımının A/II ve A/V grubu olarak belirlenmesinin mevzuata daha uygun olacağı, ihale dokümanına süresinde şikayet başvurusu olmadığı dikkate alındığında söz konusu mevzuata aykırılığın değerlendirilmek üzere ihaleyi yapan idareye bildirilmesi gerekmektedir.

             2) Tarım Reformu Genel Müdürlüğü Kamulaştırma, Toplulaştırma ve Dağıtım Dairesi Başkanlığı tarafından Şanlıurfa Harran Ovası VI. Kısım Kapalı Drenaj Projesi işinin Açık İhale Usulü ile ihaleye çıkarıldığı, yaklaşık maliyetin kamu kurum ve kuruluşlarınca belirlenerek yayımlanmış birim fiyat ve rayiçler esas alınarak toplam 16.121.188,95 TL olarak belirlendiği, ihaleye katılım için 12 adet dokümanı satıldığı, ihaleye 6 isteklinin katıldığı Doğan İnşaat İth. İhr. Tur. San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin 11.293.721,89 TL,  bedeli teklif ettiği aşırı düşük teklif açıklaması uygun olmadığından dolayı teklifinin değerlendirme dışı bırakıldığı, İhale üzerinde kalan Mehmet Güneş İnş. Tic. ve San. Ltd. Şti.’nin 12.571.007,07 TL bedeli ekonomik açıdan en avantajlı 2. teklif sahibinin (Bor İnş. Tur. San. ve Tic. A.Ş.) ise 13.760.020,41 TL bedeli teklif ettiği, ihale komisyonun ekonomik açıdan en avantajlı teklif olarak Mehmet Güneş İnş. Tic. ve San. Ltd. Şti.’ini belirlediği,

İnceleme konusu ihalede; şekli anlamda bir rekabetin oluştuğu ve yaklaşık maliyetin yaklaşık olarak % 77’sine karşılık gelen bedel ekonomik açıdan en avantajlı teklif olarak belirlenmiş ise de; İhale dokümanında yer alan düzenlemelerin, mevzuat hükümleri çerçevesinde değerlendirilmesi sonucunda, idare tarafından ihale konusu iş için istenilen iş deneyiminde benzer iş olarak kabul edilecek işlere, Yapım İşlerinde İş Deneyiminde Değerlendirilecek Benzer İşlere Ait Tebliğ’de yer alan, A/II ve A/V Grubu işlerin de dahil edilmesi gerekirken, benzer iş tanımının A/III Grubu işler ile sınırlandırılması sonucu diğer isteklilerin tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılması sonucunda ihalede iki geçerli teklifin kaldığı; dolayısıyla  rekabetin oluşmadığı anlaşılmıştır.

4734 sayılı Kanunun 5. maddesinde “temel ilkeler” başlığı altında “İdareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur.” şeklinde düzenleme bulunmaktadır.

            4734 sayılı Kanunun 5 nci maddesinde yer alan ilke gereğince, idareler bu kanuna göre yapılan ihalelerde; rekabeti ve kaynakların verimli kullanmasını sağlamakla sorumludur. Söz  konusu ihalede; ekonomik açıdan en avantajlı teklifin gerçekçi ve sağlıklı bir fiyat yarışması sonucunda oluşmaması sebebiyle zikredilen Kanunun 5 nci maddesinde yer alan “temel ilkeler”in ihlal edildiği, bu sebeple; yukarda tespit edilen mevzuata aykırılığın ihalenin iptalini gerektiren bir unsur olarak kabul edilmesi gerektiği gerekçesiyle, Kurulun “İtirazen şikayet başvurusunun reddine” yönündeki kararına katılmıyoruz.

EK GEREKÇE

İncelemeye konu ihalede;

İhale ilan metninin 9. maddesinin; “… Teklif edilen fiyatlara ilişkin olarak idarenin tanımladığı her bir iş kaleminin yapım şartlarına göre ihale dökümanı kapsamında verilen analiz formatına uygun analizler sunulacaktır.  …” şeklinde düzenlendiği belirlenmiştir.

          İdari şartnamenin 7.1 maddesinin (ğ) bendinde; teklif edilen fiyatlara ilişkin olarak idarenin tanımladığı her bir iş kaleminin yapım şartlarına uygun analizlerin istenildiği anlaşılmıştır.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 10. maddesinin (b) bendinde, ihaleye katılacak isteklilerden, mesleki ve teknik yeterliklerinin belirlenmesine ilişkin olarak istenebilecek bilgi ve belgeler 9 madde halinde belirtildikten sonra, ihale konusu işin niteliğine göre, belirtilen bilgi ve belgelerden hangilerinin yeterlik değerlendirmesinde kullanılacağı, ihale dokümanında ve ihale veya ön yeterliğe ilişkin ilan veya davet belgelerinde belirtileceğinin hüküm altına alındığı; sayılan belgeler arasında  “analizlere” yer verilmediği anlaşılmıştır.

          Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 30. maddesinin 1. fıkrasının (ç) bendinde; “Yaklaşık maliyeti, eşik değerin onda birine eşit ve bu değerin üzerinde olan ihalelerde, idare tarafından isteklilerden aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi ile sözleşmenin uygulanması aşamasında kullanılmak üzere teklifleri ekinde;

          1) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde, teklif bedelini oluşturan iş kalemleri ve/veya iş gruplarına ait miktarlar ve bunlara ait birim fiyatlar ile bu fiyatlara ilişkin idarenin tanımladığı yapım şartlarına göre ihale dokümanı kapsamında verilen analiz formatına uygun analizler ve teklif bedelini gösteren hesap cetveli,

          2) Teklif birim fiyatlı işlerde; teklif edilen fiyatlara ilişkin olarak idarenin tanımladığı her bir iş kaleminin yapım şartlarına göre ihale dokümanı kapsamında verilen analiz formatına uygun analizler,

          istenir.

          Teklifin aşırı düşük bulunması halinde ise, Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapılacak açıklamada, ayrıca bu analizlere dayanak teşkil eden bütün bilgi ve belgeler (proforma faturalar, malzemeye ilişkin teklif alma yazıları, yardımcı analizler ve buna benzer) sunulur.” hükmü yer almaktadır.

Kamu İhale Genel Tebliğinin 38. maddesinde; “38.1. Uygulama Yönetmeliğinin “İstenecek belgeler” başlıklı 30 uncu maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendi hükmü uyarınca,

a) Teklif birim fiyatlı işlerde; teklif edilecek birim fiyatlara ilişkin olarak idare tarafından, tanımladığı her bir iş kaleminin yapım şartlarına, tarif ve içeriğine göre analizde yer almasını istediği “malzeme, işçilik, makine ve diğerleri (varsa; nakliyeler, inşaat yerindeki yükleme, boşaltma, yatay ve düşey taşımalar, zamlar vb.)” sadece girdi cinslerinin belirlendiği, analiz girdileri ile miktarlarının ve tutarlarının belirtilmediği,

b) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde; idare tarafından teklif bedelini oluşturacak iş kalemleri ve/veya iş gruplarının yapım şartlarına bağlı kalınarak, her iş kalemi/iş grubunun içeriğine göre analizde yer almasını istediği “malzeme, işçilik, makine ve diğerleri (varsa; nakliyeler, inşaat yerindeki yükleme, boşaltma, yatay ve düşey taşımalar, zamlar vb.)” sadece girdi cinslerinin belirlendiği, analiz girdileri ile miktarlarının ve tutarlarının belirtilmediği,

(Ek-Y.2)’de yer alan örneğe uygun analiz formatının düzenlenerek ihale dokümanı kapsamında isteklilere verilmesi gerekmektedir. …” düzenlemesi yer almaktadır.

            05.03.2009 tarihinde yürürlüğe giren Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği ile yürürlükten kaldırılan, 11.09.2003 tarihli, 25226 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 34. maddesine 08.06.2004 tarih ve 25486 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Yönetmelikle eklenen 3. fıkrasında yer alan “… isteklilerden teklifleri ekinde …” sözcüklerinin iptali istemiyle açılan davada; Danıştay 13. Dairesinin 09.01.2009 tarih ve E:2006/731, K:2009/116 sayılı kararı ile, “… 4734 sayılı Yasa’nın ihaleye katılım kurallarını düzenleyen bölümünde yer alan 10. Maddesinin (h) fıkrası uyarınca isteklilerin, tekliflerinin ekinde istenilen belgeleri vermemeleri halinde, ihale dışı bırakılmaları sonucu doğuracağından, Yasa’da düzenlenmeyen bir belgenin, yönetmelik hükmü ile istenebilecek belgeler kapsamına dahil edilmesine hukuken olanak bulunmamaktadır. Bu itibarla teklifler değerlendirildikten sonra, ancak aşırı düşük tekliflerin varlığı halinde Yasa’nın 38. Maddesi uyarınca istenmesi mümkün olan analizlerin böyle bir durumun ortaya çıkıp çıkmayacağının belli olmadığı tekliflerin verilmesi aşamasında, bir ihaleye katılım şartı olarak istenilmesine olanak sağlayan Yönetmelik hükmünde yer alan “… isteklilerden tekliflerinin ekinde …” ibaresinde ve bu ibareye dayanılarak tesis edilen dava konusu işlemin 1. Maddesinde hukuka uyarlık bulunmamaktadır. …” gerekçesiyle anılan düzenlemenin iptaline karar verilmiştir.

Anayasa’nın 138. maddesinde; “… Yasama ve yürütme organları ile idare, mahkeme kararlarına uymak zorundadır; bu organlar ve idare, mahkeme kararlarını hiçbir suretle değiştiremez ve bunların yerine getirilmesini geciktiremez.” hükmü yer almakta olup, 2577 sayılı Kanun’un 28. maddesinin dördüncü fıkrasında da; “Mahkeme kararlarının (otuz) gün içinde kamu görevlilerince kasten yerine getirilmemesi halinde ilgili, idare aleyhine dava açabileceği gibi, kararı yerine getirmeyen kamu görevlisi aleyhine de tazminat davası açılabilir.” hükmü yer almaktadır.

Anayasa’nın 138 ve 2577 sayılı Yasa’nın 28. Maddesi uyarınca yargı kararlarının, geciktirilmeksizin uygulanması gerektiği ve etkisiz kılacak düzenleme yapılamayacağı açıktır.

Öte yandan, Anayasa’nın 124. maddesi gereği Başbakanlık, bakanlıklar ve kamu tüzelkişilerinin, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve tüzüklerin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak koşuluyla yönetmelikler çıkarabileceği açıktır. Yönetmelikler, yasa tekniğine uygun olmaması ve güçlükler bulunması nedeniyle yasal düzenlemelerde yer almayan ancak idarenin işleyişi ve kamu yararı için önceden belirlenmesi zorunlu bulunan teknik konu ve ayrıntıları yasal çerçeve içerisinde kalmak koşuluyla düzenleyebilir. Kamu idaresi tarafından görev alanına giren konularda yönetmelikler yapılırken dayanağı yasanın bütününe bağlı kalınması zorunlu olduğu gibi yasayı ve yasanın amacını aşar veya yasa konusu alanlara girer nitelikte düzenleme yapma olanağı da bulunmamaktadır.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nda, 05.12.2008 tarih ve 27075 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 5812 sayılı Kanun’la yapılan değişiklik kapsamında da “ihaleye katılımda yeterlik” kriterlerini belirleyen 10. maddede “analizlerin de istenebileceğine” ilişkin bir düzenlemenin yer almadığı görülmektedir.

Bu nedenle, Yasa’da düzenlenmeyen bir belgenin Yönetmelik ve Tebliğ hükümleri ile istenebilecek belgeler kapsamına dahil edilmesine hukuken olanak bulunmamaktadır.

Anılan Kanun hükmü ve Danıştay Onüçüncü Dairesinin kararı birlikte değerlendirildiğinde, Kanun’da belirtilmeyen ekonomik ve mali yeterlik ile mesleki ve teknik yeterlik kriterine ilişkin olarak Yönetmelik ve Tebliğle düzenleme yapılması mümkün olmadığından, teklifler değerlendirildikten sonra, ancak aşırı düşük tekliflerin varlığı halinde Yasanın 38. Maddesi uyarınca istenmesi mümkün olan analizlerin, böyle bir durumun ortaya çıkıp çıkmayacağının belli olmadığı, haliyle de ihale üzerinde kalanda belli olmadan, sözleşme aşamasındaki duruma ilişkin düzenleme yapılarak, teklif ekinde tekliflerin değerlendirilmesi aşamasında, ihaleye katılım şartı olarak istenilmesinde hukuka uyarlık bulunmamaktadır.  

4734 sayılı Kanunun 56. Maddesinin 2. Fıkrasında; “Kurum itirazen şikayet başvurularını başvuru sahibinin iddiaları ile idarenin şikayet üzerine aldığı kararda belirlenen hususlar ve itiraz edilen işlemler bakımından eşit muamele ilkesinin ihlal edilip edilmediği açılarından inceler. İdare tarafından şikayet veya itirazen şikayet üzerine alınan ihalenin iptal edilmesi işlemine karşı yapılacak itirazen şikayet başvuruları ise idarenin iptal gerekçeleriyle sınırlı incelenir.” hükmü mevcuttur.

İnceleme kapsamındaki ihalede, ihale konusu işi oluşturan iş kalemlerine ilişkin analizlerin isteklilerden teklifleri ekinde istenmesi, 4734 sayılı Yasa’ya aykırılık oluşturmakta ise de, bu konuda idareye şikâyet başvurusunda bulunulmadığı anlaşıldığından, bu hukuki koşullar çerçevesinde; yazılı gerekçelerle “itirazen şikâyet başvurusunun reddine, 14.05.2009 tarih ve 3767 sayılı iş durum belgesinin iptal edilmesi hususunun Şanlıurfa Valiliği İl Özel İdaresine bildirilmesine” yönelik karara katılıyorum.