|
ÖZET: Başvuru, Ondokuz Mayıs Üniversitesi’ne bağlı anaokulunda eğitim gören çocuğunun, 25 Eylül – 15 Ekim 2023 tarihleri arasında eşinin sağlık durumu nedeniyle okula devam edememesi üzerine, alınmayan hizmetin ücretinin iadesini talep etmektedir. Başvuran, bu süre zarfında eşinin tedavi için şehir dışında olduğunu ve gerekli sağlık raporunu aldığını belirtmekte, ancak üniversite yönetimi, başvuranın belirtilen tarihlerde herhangi bir bildirimde bulunmadığını ifade etmektedir. İlgili idare, devamsızlık durumunun önceden bildirilmesi gerektiğini, aksi takdirde ücret iadesinin mümkün olmadığını vurgulamıştır.
Üniversite Rektörlüğü, başvuranın 25 Eylül – 4 Ekim tarihleri arasında sağlık raporu almasına rağmen, 5-16 Ekim tarihleri için herhangi bir mazeret sunmadığını belirtmektedir. Ayrıca, başvuranın dilekçesinin, rapor bitiminden 13 gün sonra verildiği ve bu durumun kurumsal işleyişe aykırı olduğu ifade edilmiştir. Gündüz Bakımevi’nin çalışma esasları gereği, devamsızlık durumlarının önceden bildirilmesi gerektiği, aksi takdirde ücret iadesinin yapılamayacağı belirtilmiştir. Sonuç olarak, Kamu Denetçiliği Kurumu, başvurunun reddedilmesinin hukuka uygun olduğuna karar vermiştir. Ancak, idarenin başvurana karşı karara itiraz yollarını belirtme yükümlülüğüne uymadığı tespit edilmiştir. Başvuranın, bu ret kararına karşı yargı yoluna başvurma hakkı bulunmaktadır. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2024/6252-S.24.9821
BAŞVURU NO : 2024/1642
KARAR TARİHİ : 07.06.2024
RET KARARI ,TCKN:
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ
BAŞVURUNUN KONUSU : Anaokulu ücretinin yeniden hesaplanarak hizmet almadığı sürenin toplam ücretten düşürülmesi talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 30.01.2024
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza yapılan başvuruda özetle; On Dokuz Mayıs Üniversitesine bağlı anaokulunda eğitim gören oğlu ile birlikte 25/09/2023-15/10/2023 tarihleri arasında eşinin rahatsızlığından dolayı ani olarak tedavi için şehir dışına çıkmaları gerektiğini, bu süreç içerisinde eşinin yatak istirahati raporu aldığını, rapor bitiş tarihi olan 16/10/2023 tarihinde oğlunun okula başladığını, yukarıda belirtilen tarihler arasında oğlu okula gitmediğinden kurumdan yemek hizmeti ve eğitim almadığını, fakat kendisinden almadığı hizmetin parasının da talep edildiğini, konuyla ilgili olarak Sağlık
Kültür ve Spor Daire Başkanlığına sunduğu 16/10/2023 tarihli dilekçede itiraz ettiğini, cevabi yazıda mazeretsiz olarak Gündüz Bakımevine devam etmediğinden bahsedildiğini, bununla ilgili mazeretin hastalık raporuyla sunulduğunu, ayrıca cevabi yazıda anne veya babanın önceden mazeret izni için yazılı başvuru yapması gerektiğinin belirtildiğini, ani gelişen bir rahatsızlık olduğundan önceden bir yazılı başvuru yapılamadığını, Gündüz Bakım Evinin Çalışma ve İşleyişine İlişkin hususların yazılı ya da sözlü olarak tarafına iletilmediğini, sonuç olarak işleyişle ilgili tarafına yeterince bilgi verilmemesinin de bir neden olarak gösterilerek almamış olduğu bir hizmetin haksız olarak ödetilmesini son derece yanlış bulduğunu belirtmekte olup ücretin yeniden hesaplanarak hizmet almadığı sürenin toplam ücretten düşürülmesini, o tutarın iadesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvuru konusuyla ilgili olarak Ondokuz Mayıs Üniversitesi Rektörlüğünden Kurumumuzca detaylı bilgi ve belge talebinde bulunulmuş olup; alınan 16/02/2024 tarihli ve sayılı cevabi yazı ve eklerinde;
2.1. Öğrenci velisi ’ın Üniversitenin Sağlık Uygulama ve Araştırma
Hastanesinden 25.09.2023-04.10.2023 tarihleri arasını kapsayan 10 günlük bir Sağlık Raporu aldığı, ancak raporun başlangıç tahinden bitim tarihine kadar kuruma herhangi bir bildirimde bulunmadığı, dilekçesinde ise 25.09.2023-15.10.2023 tarihleri arasındaki sürenin (21 gün) il dışında geçirildiğinin bildirildiği, yani 10 günlük rapor bitim tarihi olan 04.10.2023 tarihinden sonraki 11 gün de il dışında bulunulduğunun anlaşıldığı, 05-16.10.2023 tarihleri arası için herhangi bir mazeret veya belge sunulmadığı,
2.2. Adı geçen velinin mazeretine ilişkin raporu mazeretin sona erdiği 05.10.2023 tarihine kadar beyan etmediği, rapor bitim tarihinden sonraki 13. gün, yani 17.10.2023 tarihinde dilekçe verdiği,
2.3. Üniversitenin Gündüz Bakımevinin Günlük/Haftalık/Aylık planlamalarının (eğitim, materyal temini, kahvaltı, öğlen ve ikindi yemeği gibi) devam eden öğrenci sayısına göre yapıldığı, bu nedenle hizmetin aksamadan yürütülebilmesi ve kaynakların etkili, verimli ve ekonomik kullanılmasını temin için, herhangi bir nedenle devam edilmeyecek ise önceden bildirilmesinin gerekli olduğu,
2.4. Başvurunun mazeretin ortaya çıkmasından önce yapılmasının mümkün olmadığı, ani gelişen durumlarda aynı gün ya da en geç ertesi gün yapılmasının beklendiği, geriye dönük tarihler için kayıt dondurulmasının söz konusu olmadığı, böyle bir uygulama olması halinde iş disiplini ve kontrolün ortadan kalkacağı, velinin bu süreçte çocuğunun okula devam etmeyeceğini yazılı, sözlü veya herhangi bir iletişim kanalı kullanarak bildirmediğinin açıkça görüldüğü,
2.5. Velinin 25.09.2023 – 04.10.2023 tarihleri için Üniversitenin Sağlık Uygulama ve Araştırma
Hastanesinden 10 günlük bir sağlık raporu aldığı, Hastanenin kampüs içinde olduğu ve Gündüz Bakımevine yaklaşık 200 metre mesafede olduğu, ancak bildirimin veli tarafından 17.10.2023 tarihinde yapıldığı,
2.6. Gündüz Bakımevinde mazeretini bildiren ve kendilerine kullandıkları süreye ait hesaplama yapılarak ödemesi alınmış olan örnek evrak ve muhasebe kayıtlarının Kurumumuza iletildiği,
2.7. Başvurana ödeme yapılması durumunda bu zamana kadar bu gerekçe ile reddedilen veliler açısından çifte standart bir uygulama örneği olacağı, bu durumun kurumsallığa uygun bir uygulama olmayacağı, bu hususta daha önce benzer talebi reddedildiği için sonradan ödeme yapan S.K örneğinin Kurumumuza iletildiği,
hususlarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 2709 sayılı T.C. Anayasası’nın; “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesinde, “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.
Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler… ”,
4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5’inci maddesinde, “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir…”,
5. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun;
5.1.“Amaç” başlıklı 1’inci maddesinde, “Bu kanunun amacı; yükseköğretimle ilgili amaç ve ilkeleri belirlemek ve bütün yükseköğretim kurumlarının ve üst kuruluşlarının teşkilatlanma, işleyiş, görev, yetki ve sorumlulukları ile eğitim-öğretim, araştırma, yayım, öğretim elemanları, öğrenciler ve diğer personel ile ilgili esasları bir bütünlük içinde düzenlemektir.”,
5.2. “Kapsam” başlıklı 2’nci maddesinde, “Bu kanun; yükseköğretim üst kuruluşlarını, bütün yükseköğretim kurumlarını, bağlı birimlerini ve bunlarla ilgili faaliyet ve esasları kapsar.”,
5.3. “Sosyal Hizmetler” başlıklı 47’nci maddesinde, “Faaliyetlerin Düzenlenmesi: a. (Değişik:
17/8/1983 – 2880/28 md.) Yükseköğretim kurumları, Yükseköğretim Kurulunun yapacağı plan ve programlar uyarınca, öğrencilerin beden ve ruh sağlığının korunması, barınma, beslenme, çalışma, dinlenme ve boş zamanlarını değerlendirme gibi sosyal ihtiyaçlarını karşılamak ve bu amaçla bütçe imkanları nispetinde okuma salonları, yataklı sağlık merkezleri, mediko – sosyal merkezleri, öğrenci kantin ve lokantaları açmak, toplantı, sinema ve tiyatro salonları, spor salon ve sahaları, kamp yerleri sağlamakla ve bunlardan öğrencilerin en iyi şekilde yararlanmaları için gerekli önlemleri almakla görevlidirler.…”,
6. 03.02.1984 tarihli ve 18301 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Yükseköğretim Kurumları, MedikoSosyal Sağlık, Kültür ve Spor İşleri Dairesi Uygulama Yönetmeliğinin Sosyal Hizmetler başlıklı 15 inci maddesinin e bendinde; “ Dairede, Sosyal Hizmetler olarak aşağıdaki hizmetler yürütülür: (…)
e) Üniversitede çalışanların okul öncesi çağdaki ve okul çağındaki çocuklarının çalışma saatleri içinde bakımları ve eğitimlerine yardımcı olmak üzere, kreş, yuva ve benzeri birimler kurmak ve bu konuda ilgili kuruluşlarla işbirliği yaparak hizmetin en iyi şekilde görülmesini sağlamak.”
7. Ondokuz Mayıs Üniversitesi Gündüz Bakımevi Çalışma ve İşleyişine İlişkin Usul Ve Esasların
“Kayıt Dondurma” başlıklı 11’inci maddesinde; “(1) Anne veya babanın görevli olarak yurt dışına çıkması ve askerlik, kaza, doğum vb. özel nedenler ile öğrencilerin 15 günden fazla süreli hastalıkları halinde, önceden yazılı başvuru yapılması ve mazeretin belgelendirilmesi koşuluyla, çocuğun kaydı en az 15, en fazla 60 gün ücretsiz olarak dondurulabilir. (2) Mazeret süresinin uzaması halinde aylık ücretler ödenmek koşuluyla çocuğun kaydı en fazla 4 ay daha dondurulur.
7.1. “Aylık ücretin tahsili” başlıklı 16’ncı maddesinde, “(2) Bu yönergenin 11. Maddesi 1.fıkrasında belirtilen nedenlere dayalı devamsızlıklar ile yangın, doğal afet, salgın hastalık, iklime dayalı olağanüstü durumlar, mülkî makamların ve hıfzıssıhha kurulunun gerekli görmesi ve aralıksız 15 gün veya daha fazla süre ile eğitime ara verilmesi durumunda, bu süreler için ücret alınmaz, varsa önceden alınan ücret bir sonraki ayın ücretine sayılır. Bunun dışındaki devamsızlıklar için herhangi bir mahsuplaşma veya ücret iadesi yapılmaz.”
8. Ondokuz Mayıs Üniversitesi Gündüz Bakımevi Öğrenci Kayıt Protokolünün 17’nci maddesinde; “. Bu ilkeler kabul edildiği halde yerine getirilmemesi durumunda Gündüz Bakımevi Çalışma ve İşleyişine
İlişkin Usul ve Esaslarına göre işlem yapılır.”
düzenlemelerine yer verildiği görülmüştür.
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
9. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde, başvurunun reddi yönünde hazırlanan öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
10. Başvuran, Ondokuz Mayıs Üniversitesine bağlı anaokulunda eğitim gören oğlu ile birlikte 25/09/2023-15/10/2023 tarihleri arasında eşinin rahatsızlığından dolayı ani olarak tedavi için şehir dışına çıkmaları gerektiğini, bu süreç içerisinde eşinin yatak istirahati raporu aldığını, rapor bitiş tarihi olan 16/10/2023 tarihinde oğlunun okula başladığını, yukarıda belirtilen tarihler arasında oğlu okula gitmediğinden kurumdan yemek hizmeti ve eğitim almadığını, fakat kendisinden almadığı hizmetin parasının istendiğini belirtmekte olup ücretin yeniden hesaplanarak hizmet almadığı sürenin toplam ücretten düşürülmesini, o tutarın iadesini talep etmektedir.
11. Ondokuz Mayıs Üniversitesi Rektörlüğü Hukuk Müşavirliği ise başvuran tarafından 05-16.10.2023 tarihleri arası için herhangi bir mazeret veya belge sunulmadığını, ilgili idareye yapılan başvurunun mazeretin ortaya çıkmasından önce yapılmasının mümkün olmadığı, ani gelişen durumlarda aynı gün ya da en geç ertesi gün yapılmasının beklendiğini, geriye dönük tarihler için kayıt dondurulmasının mümkün olmadığını, böyle bir uygulama olması halinde iş disiplini ve kontrolün ortadan kalkacağını, velinin bu süreçte çocuğunun okula devam etmeyeceğini yazılı, sözlü veya herhangi bir iletişim kanalı kullanarak bildirmediğinin açıkça görüldüğünü, hastanenin kampüs içinde olduğunu ve Gündüz Bakımevine yaklaşık
200 metre mesafede olduğunu buna rağmen bildirimin veli tarafından 17.10.2023 tarihinde yapıldığını ifade
etmektedir.
12. Somut olayda; Gündüz Bakımevi öğrencisi ’ın velisi, Üniversite personeli olan adına eşi tarafından verilen ve 17.10.2023 tarihinde kayıt numarası ile idarenin kayıtlarına alınan dilekçede “eşinin ani rahatsızlığından dolayı şehir dışına çıkmaları nedeniyle öğrencimiz ’ın 25.9.2023 – 15.10.2023 tarihleri arasında okula gelmediğini, okul taksitinden gelmediği günlerin ücretinin düşülerek ödemesi gereken tutarın tarafına bildirilmesi” hususunun istendiğini, bunun üzerine ilgili idare tarafından yapılan inceleme neticesinde, söz konusu tarihlerde adı geçen öğrencinin Üniversitenin Gündüz Bakımevine devam etmeyeceğine ilişkin herhangi bir bildirimde bulunulmadığı anlaşılmaktadır. Ayrıca Gündüz Bakımevi Çalışma ve İşleyişine İlişkin Usul ve Esasların 11 inci maddesi (Anne veya babanın görevli olarak yurt dışına çıkması ve askerlik, kaza, doğum vb. özel nedenler ile öğrencilerin 15 günden fazla süreli hastalıkları halinde, önceden yazılı başvuru yapılması ve mazeretin belgelendirilmesi koşuluyla, çocuğun kaydı en az 15, en fazla 60 gün ücretsiz olarak dondurulabilir) hükmü gereği öğrencinin devam etmediği günler için ücret iadesi yapılmasının uygun bulunmadığı yönündeki işleminin 31.10.2023 tarih ve sayılı yazı ile başvurana bildirildiği belirtilmektedir.
13. Kurumumuza iletilen bilgi ve belgeler ile Gündüz Bakımevinde mazeretini bildiren ve kendilerine kullandıkları süreye ait hesaplama yapılarak ödemesi alınmış olan örnek evrak ve muhasebe kayıtlarının incelenmesi neticesinde, başvuranın talebinin yukarıda ayrıntılarıyla belirtilen ilgili mevzuat maddeleri çerçevesinde değerlendirildiği ve Bakımevi yönetiminin ilgili mevzuat uyarınca kendisine tanınan yetkisini kullandığı ve bu bakımdan mevzuata aykırı bir durumun söz konusu olmadığı ayrıca dosya kapsamında idarenin bu yetkisini keyfi olarak kötüye kullandığına dayanak teşkil eden herhangi bir tespitin yapılmadığı kanaatine varılmıştır.
14. Ayrıca başvuranın dilekçesinde belirttiği Gündüz Bakım Evinin Çalışma ve İşleyişine İlişkin hususların yazılı ya da sözlü olarak tarafına iletilmediği yönelik iddiasına bakacak olursak, İdarenin cevabi yazısında
da açıkça belirtildiği üzere Gündüz Bakımevi Sorumlusu ile öğrenci velisi arasında 01.09.2023 tarihinde “Gündüz Bakımevi Öğrenci Kayıt Protokolü” nün imzalandığı, söz konusu protokolün 17 numaralı maddesinde “Bu ilkeler kabul edildiği halde yerine getirilmemesi durumunda
Gündüz Bakımevi Çalışma ve İşleyişine İlişkin Usul ve Esaslarına göre işlem yapılır.” şeklinde açıklamanın belirtildiği, dolayısıyla velinin Gündüz Bakımevi Çalışma ve İşleyişine İlişkin Usul ve Esaslarını bildiğinin kabul edildiği değerlendirilmektedir.
15. Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri, idarenin cevabi yazısı ve tüm dosyanın Kurumumuzca değerlendirilmesi neticesinde, başvuranın talebinin reddedilmesi yönündeki idari işlemin hukuka ve hakkaniyete uygun olduğu sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
16. İyi yönetim ilkelerine, 28.03.2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde; başvurunun inceleme ve araştırması kapsamında Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgelerin, süresinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği; ancak başvurana verilen cevaplarda “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uyulmadığı tespit edildiğinden, idarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
17. 6328 sayılı Kanun’un 21’inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren ilgili idare işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Samsun İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN REDDİNE,
Kararın BAŞVURANA ve ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNE tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi