|
ÖZET: Danıştay kararında, Anayasa Mahkemesi tarafından iptal edilen yasa hükümlerine dayanarak geçici olarak atanan belediye başkanlarının hukuki durumları ele alınmıştır. Anayasa’nın 153. maddesi gereğince iptal kararlarının geriye yürümediği ve iptal edilen hükümlerle yapılan işlemlerin geçersiz hale geldiği belirtilmiştir. Bu bağlamda, iptal edilen hükümlere dayanarak atanan belediye başkanlarının, iptal kararıyla kazanılmış hak elde edemeyecekleri ve hukuksal dayanağının kalmadığı vurgulanmıştır.
İptal edilen düzenlemelerin ardından, boşluğu doldurmak amacıyla yeni geçici başkanların atanması gerektiği ifade edilmiştir. Bu durum, kamu düzeninin korunması ve üçüncü şahısların haklarının zedelenmemesi açısından önem taşımaktadır. Sonuç olarak, Anayasa Mahkemesi tarafından iptal edilen hükümlere dayanarak geçici olarak atanmış olan belediye başkanlarının görevlerinin sona ereceği ve yeni geçici başkanların atanmasının zorunlu olduğu mütalaa edilmiştir. Bu karar, hukukun üstünlüğü ilkesinin ve kamu düzeninin sağlanması açısından kritik bir öneme sahiptir. |
1. Daire 1988/196 E. , 1988/189 K.
“İçtihat Metni”
Daire : BİRİNCİ DAİRE
Karar Yılı : 1988
Karar No : 189
Esas Yılı : 1988
Esas No : 196
Karar Tarihi : 16/09/988
ANAYASA MAHKEMESİNCE İPTAL EDİLEN YASA HÜKÜMLERİNE GÖRE GEÇİCİ OLARAK BELEDİYE BAŞKANLIĞINA ATANAN BELEDİYE MECLİSİ ÜYELERİNİN BU GÖREVLERİNİN İPTAL HÜKMÜNÜN YÜRÜRLÜĞE GİRMESİYLE SONA ERECEĞİ VE İPTALLE ORTAYA ÇIKAN BOŞLUĞU DOLDURMAK AMACIYLA YÜRÜRLÜĞE KONULAN 335 SAYILI KANUN HÜKMÜNDE KARARNAMEYLE ÖNGÖRÜLEN ŞEKİLDE YENİDEN GEÇİCİ BAŞKANLARIN GÖREVLENDİRİLMESİ GEREKECEĞİ HK.
1580 Sayılı Belediye Kanununun 20.6.1987 ve 3394 sayılı Kanunla değişik 93. maddesinin 4.fıkrasında yer alan ve ayrıca 27.6.1984 gün ve 3030 sayılı Kanunun 9.maddesine 20.6.1987 gün ve 3394 sayılı Kanunla eklenen “Bu durumda Bakanın teklifi Başbakanın onayı ile kesin hükme kadar meclis üyeleri arasından geçici olarak bir başkan görevlendirilebilir.” şeklindeki hükümlerin Anayasa Mahkemesince iptal edilmesi üzerine, iptal edilen hükme dayanılarak Başbakanın onayıyla geçici olarak atanan belediye başkanlarının hukuki durumunun ne olacağı hususunda düşülen duraksama istişari düşünce istemine konu olmaktadır.
Anayasanın 153.maddesinin beşinci bendinde “İptal kararları geriye yürümez.” hükmü yer almaktadır. 2949 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanunun 53.maddesinde de, Anayasa Mahkemesince, Anayasaya aykırı olduğundan iptaline karar verilen kanun hükümleri, iptal kararının Resmi Gazetede yayımlandığı tarihten itibaren yürürlükten kalkar. denilmektedir.
Bu hükümlerin amacı, iptal kararlarından önce yapılan işlem ve uygulamalarda üçüncü şahısların elde ettiği kazanılmış hakların ve kamu düzeninin korunmasıdır.
İstişari düşünce istemine konu olan olayda, görevleriyle ilgili bir suç sebebiyle haklarında soruşturma açılan ve İçişleri Bakanınca geçici bir tedbir olarak görevden uzaklaştırılan belediye başkanlarının yerine Başbakanın onayıyla kendisine geçici olarak belediye başkanlığı verilen belediye meclis üyelerinin, bu atamayla kazanılmış bir hak elde etmeleri söz konusu olamayacağına ve Anayasa Mahkemesinin iptal kararıyla geçici görevlendirmenin hukuksal dayanağı kalmayacağına göre Anayasaya aykırılığı sabit olan uygulamanın sürdürülmesi düşünülemez.
Bu nedenlerle, Anayasa Mahkemesince iptal edilen Kanun hükümlerine göre geçici olarak belediye başkanlığına atanan belediye meclisi üyelerinin geçici başkanlık görevlerinin iptal hükmünün yürürlüğe girmesiyle sona ereceği, iptalle ortaya çıkan boşluğu doldurmak amacıyla Bakanlar Kurulunun 4.7.1988 tarihli kararıyla yürürlüğe konulan 335 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameyle öngörülen şekilde yeniden geçici başkanların görevlendirilmesi gerekeceği mütalaa kılındı.
| İÇERİĞE İLİŞKİN KISA SORU VE CEVAPLAR: |
|
1. **Daire**: Nedir?
Cevap: Daire veya daire mahkemesi, Türkiye’de adli yargının en alt kademedir. Aile hukuku ile diğer bazı konularda yetkili olan mahkemelerdir. 2. **İçtihat Metni**: Nedir? Cevap: Bir yargı organının uygulamada verdiği kararlar ve ilke kararlarıdır. 3. **BİRİNCİ DAİRE**: Nedir? Cevap: Türk yargi sisteminde, Anayasa Mahkemesinin üstünde yer alan en yüksek mahkeme ve adalet sistemini oluşturan en üst adli yargı organıdır. 4. **Karar Yılı**: Nedir? Cevap: Bir kararın veya hükmün hangi yıl uygulamaya konduğunu gösteren ibareye “karar yılı” denmektedir. 5. **Esas Yılı**: Nedir? Cevap: Bir kararın veya hükmün hangi yıl ilamına konu olacağını göstermektedir. 6. **Karar No**: Nedir? Cevap: Bir karara atfedilen numara ile aynı anlama gelir. 7. **ANAYASA MAHKEMESİNCİ İPTAL EDİLEN YASA HÜKÜMLERİNE**: Nedir? Cevap: Anayasa Mahkemesince, bir yasanın veya kanunun bir hükmünün aykırılığını ve iptaline karar verdiği anlamındadır. 8. **GÖRECEĞİ VE İPTALLE ORTAYA ÇIKAN BOŞLUĞU DOLDURMAK**: Nedir? Cevap: Bir durumun ortaya çıkmasıyla birlikte, o duruma uygun olarak yerine geçmek amacıyla yapılan işlemleri veya uygulamaları göstermektedir. 9. **YÜRÜRLÜĞE KONULAN 335 SAYILI KANUN HÜKMÜNDE KARARNAMEYLE**: Nedir? Cevap: Bir kararname ile, hukuksal bir durumun ortaya çıkması karşısında yerine geçen işlemleri veya uygulamaları göstermektedir. 10. **YENİDEN GEÇİCİ BAŞKANLARIN GÖREVLENDİRİLMESİ**: Nedir? Cevap: Bir durumun ortaya çıkması ile birlikte, o duruma uygun olarak görevlendirilen ve yerine geçen kişilerin görevlendirilmesini ifade etmektedir. |