Sayıştay, KİK, Yargıtay ve Danıştay Kararları, Bakanlık Görüşleri

ÖZET: Ankara Barosu tarafından stajyer avukatlardan alınan staj kaydiye ücreti, yasal bir dayanağa sahip olmadığı gerekçesiyle iptal edilmiştir. Başvurucu, 550 TL tutarındaki ücretin iadesini talep etmiş ve bu talep üzerine yapılan incelemede, staj kaydiye ücretinin alınmasına ilişkin herhangi bir mevzuat hükmü bulunmadığı belirlenmiştir. Ankara Barosu, staj kaydiyesine ilişkin yasal dayanağı, Avukatlık Kanunu’nda Genel Kurula verilen bütçe onaylama yetkisi çerçevesinde gösterse de, bu durumun hukuka uygun olmadığı sonucuna varılmıştır. Ayrıca, Türkiye Barolar Birliği’nin barolar arasında staj kaydiye ücreti uygulamasında bir birlik sağlaması gerektiği vurgulanmıştır. Bu bağlamda, staj kaydiye ücretinin alınmasına yönelik uygulamanın sonlandırılması ve başvurucudan alınan ücretin iade edilmesi gerektiği karara bağlanmıştır. Bu karar, hukukun üstünlüğü ve adalet anlayışı çerçevesinde değerlendirilmiştir.

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2020/64071-S.20.69333

BAŞVURU NO : 2020/1071

KARAR TARİHİ : 06/07/2020

TAVSİYE KARARI

BAŞVURUYA KONU İDARE : ANKARA BAROSU BAŞKANLIĞI

TÜRKİYE BAROLAR BİRLİĞİ BAŞKANLIĞI

BAŞVURUNUN KONUSU : Ankara Barosu’nda stajyer avukat olan başvurucu, 13/01/2020 tarihinde kendisinden alınan 550 TL tutarında staj kaydiye ücretinin iadesi ile stajyer avukat adaylarından staj kaydiye ücreti talep edilmesi uygulamasının sonlandırılması istemlerinde bulunmaktadır.

BAŞVURU TARİHİ : 17/01/2020

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Başvurucu özetle; Ankara Barosu’nda stajyer avukat olduğunu, Baro tarafından 13/01/2020 tarihinde kendisinden 550 TL tutarında staj kaydiye ücreti tahsil edildiğini ancak bu tutarın talep edilmesine dayanak bir mevzuat bulunmadığını beyan ederek yersiz tahsil edildiğini iddia ettiği 550 TL tutarında kaydiye ücretinin iadesi ile stajyer avukat adaylarından staj kaydiye ücreti talep edilmesi uygulamasının sonlandırılması istemlerinde bulunmaktadır.

II. İDARENİN ŞİKÂYETE İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. Şikâyet başvurusunun çözüme kavuşturulması amacıyla, Ankara Barosu

Başkanlığı’ndan, 31/01/20120 tarih, sayılı yazımız ile bilgi ve belge talep edilmiş olup, ilgili Baro Başkanlığı 14/02/2020 tarihli cevabi yazısında; 2.1. 1136 sayılı Avukatlık Kanununu 80. ve 81. maddeleri uyarınca; “Baro Genel Kurulu, baronun en yüksek organı olup levhada yazılı bulunan bütün avukatlardan kurulur ve görevleri arasında Yönetim Kurulunun, baronun gelir ve giderleri malların yönetimi hakkında vereceği hesapları incelemek, baro bütçesini onaylamak, baro yönetim kurulunca hazırlanan iç yönetmeliği incelemek ve onaylamak, kanunla verilen diğer yetkileri kullanmak” olduğu, 2.2. Ankara Barosu’nun 65. Olağan Genel Kurulu’nda bütçe uygulama ilkeleri içerisine yer alan staj kaydiyesine ilişkin kalemin; “Staj başvuru kaydiyesi 450,00-TL’dir. Ankara Barosu

Yönetim Kurulu bu miktarı %100’e kadar artırmaya yetkilidir.” şeklindeki düzenleme ile oylanarak kabul edildiği, 2.3. Staj kaydiyesine ilişkin yasal dayanağın Avukatlık Kanunu’nda Genel Kurula verilen bütçe onaylama yetkisinde alınan Genel Kurul kararı olduğu, 2.4. Avukatlık stajının amacı, yapılış biçimi ve yönteminin TBB tarafından çıkarılan ve

12.12.2001 tarih ve 24615 sayılı Resmi Gazetede yayınlanarak yürürlüğe giren Avukatlık Staj

Yönetmeliği ile belirlenmekte olduğu, 2.5. Stajyer avukatların bir yıllık stajları süresince alacakları eğitimin daha verimli ve kapsamlı olması, stajyerlere eşit bir şekilde dağılımı, staj grupları arasında olası uygulama ve anlayış farkının giderilmesi, staj kurulunca alınacak kararlarda uyulacak temel ilkelerin ve yönetim ilkelerinin hesaplanması ve saptanması Ankara Barosu Staj Kurulu İç Yönetmeliğine göre yapılmakta olduğu, 2.6. TBB Avukatlık Staj Yönetmeliğinin 1. maddesine göre avukatlık stajının amacı; “Hukuk bilgilerini somut olaylara uygulayabilen, yargılama sürecine, yargılama faaliyetlerinin yönetimine ve kararın oluşumuna etkin biçimde katılabilen, mesleki ilke ve kurallara bağlı, hak arama özgürlüğünün yaşama geçmesi için uğraş veren, insan haklarına saygılı, demokrasi ve hukukun üstünlüğü ilkesinden ayrılmayan, bağımsız ve özgür avukatların yetişmesi için hukuksal, sanatsal ve eğitsel olanakların kullanılması” olarak belirlenmekte olduğu, 2.7. TBB Staj Yönetmeliği 22. Maddesinin “Her Baro kendi örgütsel oluşumu içinde, stajyerlerin özgür, bağımsız, meslek ilkelerine ve hukukun üstünlüğü kurallarına uygun olarak çözümleyebilecek adil ve etkin bir yargılamaya ulaşmak amacıyla yargının kurucu bir öğesi olarak görev yapan avukatlar yetiştirmek için staj eğitimi çalışmaları yapar.” şeklinde olduğu, 2.8. Ankara Barosu’nun, diğer barolara ve hatta bazı Avrupa Birliği ülkelerinde örnek olacak bir staj eğitim programı sunmakta olduğu, Ankara Barosu’nun yaklaşık otuz yıldır süregelen ve her yıl zamanın gereklerine ve ihtiyaçlara göre yenilenen bir uygulama bütünlüğü içerisinde staj eğitim modeline sahip olduğu, Bu sebeple, farklı illerdeki üniversitelerin hukuk fakültelerinden mezun olmakla birlikte Ankara Barosunda staj yapmayı tercih eden avukat adayı sayısının oldukça yüksek olduğu, 2.9. Ankara Barosu nezdinde avukatlık stajını başlatmak isteyen her stajyer avukat adayından, Genel Kurul Kararı uyarınca, belirli bir miktarda kayıt masrafı alınmakta olup, alınan kaydiye bedeli yalnızca, Ankara Barosunun hizmet verdiği süre içerisinde doğan staja ilişkin masraflar için kullanılmakta olduğu, 2.10. Bu çerçevede, Baronun 65. Olağan Genel Kurulunda kabul edilen ve yürürlüğe girmiş olan staj iç yönetmeliği çerçevesinde haftada üç saat olmak üzere 40 hafta süreyle staj eğitimi adeta akademi gibi hizmet vermekte, hukuk bilgilerinin uygulanışı, mesleki ilke ve kurallar ve bilimsel yöntemlerin yanı sıra, diksiyon ve beden dili, kişisel gelişim, mesleki duruş ve satranç turnuvaları, futbol turnuvaları, dergi yayınlanması, dans, resim, folklor kursları gibi mali yükümlülükler getiren sosyal faaliyetlere de yer vermekte olduğu, 2.11. Avukatlık stajına başvuru esnasında istenilen belgeler ve staj kaydiyesine ilişkin bilgilendirme stajyer adaylarına Baro web sayfasında yapılmakta olduğu, 2.12. Genel Kurul tarafından alınan kararlar doğrultusunda talep edilmekte olan staj kaydiyesinin, yasalara uygunluğu, kesinleşmiş yargı kararıyla da hükme bağlanmış olduğu, 2.13. Ankara 9. İdare Mahkemesinin 17.02.2005 tarih ve 2004/724E. 2005/105K. sayılı kararı ile Ankara Barosunun staj kaydiyesi bedeline ilişkin açılan iptal davası reddedilmiş ve Danıştay 8. Dairesinin 07.05.2007 tarih ve 2006/2776E. 2007/ 2747K. sayılı kararı ile onanmış ve

Danıştay 8. Dairesinin 2007/7563E. 2009/634 K. sayılı karar düzeltme isteminin de reddine karar verilerek kesinleşmiş olduğu, 2.14. Ankara 9. İdare Mahkemesinin 17.02.2005 tarih ve 2004/724E. 2005/105K. sayılı kararına göre; “…Ankara Barosu tarafından verilen ve davacı tarafından da aksi iddia edilmeyen staj eğitimi ve diğer görevleri yerine getirebilmek, bu bağlamda mesleğin genel menfaatlere uygun olarak gelişmesini sağlamak amacına yönelik olarak ve bir defaya mahsus olmak üzere stajyer avukatlardan staj kaydiyesi adı altında katkı payı alınmasını düzenleyen

Ankara Barosu 57. Genel Kurul kararında mevzuata aykırılık bulunmamaktadır…” hükmüne yer vermek suretiyle 1136 sayılı Avukatlık Kanununun 81. maddesi uyarınca Baronun en yüksek organı olan Baro Genel Kurulu kararının yasaya uygunluğu hüküm altına alınmış olduğu, 2.15. Avukatlık Kanunu’nun 95. maddesinin 13. fıkrası uyarınca Baro Yönetim Kurulları

Genel Kurul kararlarını yerine getirmekle yükümlü olduğu, Baronun en yetkili organı olan

Genel Kurul tarafından bütçeye yönelik alınmış kararın uygulanıp uygulanmaması yönünde

Yönetim Kurulunun takdir hakkı bulunmadığı, İfadelerine yer verildiği görülmektedir.

3. Şikâyet başvurusunun çözüme kavuşturulması amacıyla, Türkiye Barolar Birliği’ne, 31/01/2020 tarih, sayılı yazımız ile bilgi ve belge talep edilmiş olup, Türkiye

Barolar Birliği 06/03/2020 tarihli cevabi yazısında; 3.1. Türkiye Barolar birliği Avukatlık Staj Yönetmeliği’nin 22. maddesinin “Her Baro, kendi örgütsel oluşumu içinde, stajyerin, Özgür, bağımsız, meslek ilkelerine bağlı, uygulamada karşılaştığı sorunları hukuk devleti ilkelerine ve hukukun üstünlüğü kurallarına uygun olarak çözümleyebilecek, adil ve etkin bir yargılamaya ulaşmak, amacıyla yargının kurucu bir öğesi olarak görev yapan avukatlar yetiştirmek için staj eğitimi çalışmaları yapar.”, 3.2. Türkiye Barolar birliği Avukatlık Staj Yönetmeliği’nin 23. maddesinin “ Avukatlık stajının bu Yönetmeliğin amaç maddesine uygun bir şekilde yapılabilmesi, stajyerin avukatlık hukuku ve meslek kuralları bilgilerini edinebilmesi, hukuk kurallarını somut olaylara uygulayabilme yeterliliklerini arttırma avukatlık staj eğitiminin temel ilkesidir. Bu ilke doğrultusunda staj eğitim birimlerinde bir yıllık avukatlık stajı süresi içinde önceden hazırlanan ve duyurulan yıllık eğitim programı dahilinde en az (120) saatlik bir staj eğitimi verilir. Bu eğitim süresinin en az (60) saati düzenli olarak meslek ilke ve kuralları ile uygulamada avukat konularına ayrılır.

Bunların dışında Barolar, staj eğitiminin nasıl yapılacağını , hangi konulardan oluşacağını yörelerinin de özelliklerini göz önüne alarak, çıkaracakları iç Yönetmelikte gösterirler. Ayrıca seminer çalışmaları yapılır. Panel, sempozyum gibi kültürel etkinlikler düzenlenir.”, 3.3. 1136 Sayılı Avukatlık Kanunu 76. maddesinin “Barolar; avukatlık mesleğini geliştirmek, meslek mensuplarının birbirleri ve iş sahipleri ile olan ilişkilerinde dürüstlüğü ve güveni sağlamak; meslek düzenini, ahlâkını, saygınlığını, hukukun üstünlüğünü, insan haklarını savunmak ve korumak, avukatların ortak ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla tüm çalışmaları yürüten, tüzel kişiliği bulunan, çalışmalarını demokratik ilkelere göre sürdüren kamu kurumu niteliğinde meslek kuruluşlarıdır.”, 3.4. Kanunun 80. maddesinin “Baro genel kurulu, baronun en yüksek organı olup levhada yazılı bulunan bütün avukatlardan kurulur.”, 3.5. Kanunun 81. maddesinin “Baro bütçesini onaylamak Baro Genel Kurulunun görevidir.” düzenlemelerini içerdiği, 3.6. Kanunun “Yönetim kurulunun görevleri” başlıklı 95inci maddesinin 2. fıkrasında

“Yönetim kurulu, Stajyer ve avukatların baroya kabul ve levhaya yazılma veya nakil işleri hakkında karar vermek, 7. fıkrasında Baro mallarının idaresi hakkında raporlar hazırlayarak genel kurula hesap vermek ve bütçeyi hazırlayıp genel kurulun onayına sunmak, 9. fıkrasında

Staj işlerini düzenlemek ve denetlemek, 13. fıkrasında Genel kurul kararlarını yerine getirmek

Baro Yönetim Kurulu görevleri arasında sayılmış olduğu, 3.7. Kanunun 97. maddesinin 2. fıkrasında Baro Başkanlarının da Genel kurul kararlarını yerine getirmekle görevli oldukları hüküm altına alınmış olduğu, 3.8. Staj kaydiye ücretleri Baroların Genel Kurullarınca belirlenerek barolar tarafından alınmakta olduğu, ifadelerine yer verildiği görülmektedir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

4. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74. maddesinin 3. ve 4. fıkraları; “(3)

Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. (4) Türkiye Büyük Millet

Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.” 4.1. Anayasanın “Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları” başlıklı 135. maddesi; “Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ve üst kuruluşları; belli bir mesleğe mensup olanların müşterek ihtiyaçlarını karşılamak, mesleki faaliyetlerini kolaylaştırmak, mesleğin genel menfaatlere uygun olarak gelişmesini sağlamak, meslek mensuplarının birbirleri ile ve halk ile olan ilişkilerinde dürüstlüğü ve güveni hakim kılmak üzere meslek disiplini ve ahlakını korumak maksadı ile kanunla kurulan ve organları kendi üyeleri tarafından kanunda gösterilen usullere göre yargı gözetimi altında, gizli oyla seçilen kamu tüzelkişilikleridir.” hükümlerine amirdir.

5. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı 5.

maddesi; “(1) Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir. (2) Ancak; a) Cumhurbaşkanının tek başına yaptığı işlemler ile resen imzaladığı kararlar ve emirler, b) Yasama yetkisinin kullanılmasına ilişkin işlemler, c) Yargı yetkisinin kullanılmasına ilişkin kararlar, ç) Türk Silahlı Kuvvetlerinin sırf askerî nitelikteki faaliyetleri, Kurumun görev alanı dışındadır.” hükmüne amirdir.

6. 1136 Sayılı Avukatlık Kanunu’nun “Baroların kuruluş ve nitelikleri” başlıklı 76.

maddesi; “Barolar; avukatlık mesleğini geliştirmek, meslek mensuplarının birbirleri ve iş sahipleri ile olan ilişkilerinde dürüstlüğü ve güveni sağlamak; meslek düzenini, ahlâkını, saygınlığını, hukukun üstünlüğünü, insan haklarını savunmak ve korumak, avukatların ortak ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla tüm çalışmaları yürüten, tüzel kişiliği bulunan, çalışmalarını demokratik ilkelere göre sürdüren kamu kurumu niteliğinde meslek kuruluşlarıdır.” 6.1. Kanunun “Baro genel kurulu” başlıklı “Kuruluşu” alt başlıklı 80. maddesi; “Baro genel kurulu, baronun en yüksek organı olup levhada yazılı bulunan bütün avukatlardan kurulur.”.

6.2. Kanunun “Görevleri” başlıklı 81. maddesi 4. fıkrası; “ Genel Kurulun görevleri şunlardır: Baro bütçesini onaylamak..” 6.3. Kanunun “Yönetim kurulunun görevleri” başlıklı 95. maddesi; “ 2. Stajyer ve avukatların baroya kabul ve levhaya yazılma veya nakil işleri hakkında karar vermek” , 7. Baro mallarının idaresi hakkında raporlar hazırlayarak genel kurula hesap vermek ve bütçeyi hazırlayıp genel kurulun onayına sunmak”, 9. Staj işlerini düzenlemek ve denetlemek, 13. Genel kurul kararlarını yerine getirmek..” 6.4. Kanunun “Birliğin kuruluş ve nitelikleri” başlıklı 109. maddesi; “Türkiye Barolar

Birliği, bütün baroların katılmasıyla oluşan bir kuruluştur. Birlik, tüzel kişiliğe sahip kamu kurumu niteliğinde bir meslek kuruluşudur. Birliğin merkezi Ankara’dır.” 6.5. Kanunun “Birliğin görevleri” başlıklı 110. maddesi; “Türkiye Barolar Birliğinin görevleri şunlardır : 1. Baroları ilgilendiren konularda her baronun görüşünü öğrenip, ortaklaşa görüşmeler sonunda çoğunluğun düşünce ve görüşünü belirtmek..” 7. Türkiye Barolar Birliği Avukatlık Staj Yönetmeliği “Amaç” başlıklı 1inci maddesi; “Bu Yönetmeliğin amacı Avukatlık stajının hukuk bilgilerini bilimsel verilerden ayrılmaksızın ve bilimin yöntemlerini kullanarak somut olaylara uygulayabilen, yargılama süresince yargılama faaliyetinin yönetimine ve kararın oluşumuna etkin biçimde katılabilen, meslek ilke ve kurallarına bağlı, hak arama özgürlüğünün yaşama geçmesi için uğraş veren, insan haklarına saygılı, demokrasi ve hukukun üstünlüğünden ayrılmayan, bağımsız ve özgür avukatların yetişmesi için hukuksal, sanatsal, eğitsel olanakların sağlanmasıdır.” 7.1. Yönetmeliğin “Kapsam” başlıklı 2. maddesi ; “Bu Yönetmelik, Barolar nezdinde yapılacak avukatlık stajının yapılış amacı ile biçim ve yöntemlerinin belirlenmesini kapsamaktadır.” 7.2. Yönetmeliğin; “Staja Başvurma ve Staj Listesine Yazılma” başlıklı 4. maddesi; “Avukatlık stajını yapmak isteyen aday, Baroya dilekçe ile başvurur. Dilekçeye aşağıdaki belgelerin asılları ile onanmış ikişer örneğinin eklenmesi zorunludur. a) Nüfus Cüzdanı, b)

Türk veya yabancı hukuk fakültelerinden birisinin bitirildiğini gösteren belge veya lisans diploması (yabancı bir memleket hukuk fakültesini bitirmiş olanlar ayrıca, Türkiye hukuk fakülteleri programına göre eksik kalan derslerden başarılı sınav vermiş olduklarını belgelemek zorundadırlar.) c) Stajyer listesine yazılmak için başvurulan Baronun bölgesinde ikamet ettiğini gösterir ikametgah belgesi, d) Stajyer adayının Avukatlık Kanununun 3 üncü maddesinin (f) bendi ve 5 inci maddesinde yazılı avukatlığa kabule engel hallerinin bulunmadığına dair imzalı bildiri kağıdı, e) Avukatlık Kanununun 5 inci maddesinin (a)

bendinde yazılı hükümlülüklerinin bulunmadığına dair arşivli adli sicil belgesi, f) Başvurduğu

Baro levhasına kayıtlı iki avukat tarafından ayrı ayrı düzenlenmiş, stajyer adayının durumu hakkında avukatlık meslek ilke ve kurallarına uyacağı düşüncesini içeren bildiri kağıtları, g)

Avukatlığı sürekli olarak gereği gibi yapmaya engel vücut veya akılca malul olmadığına dair resmi bir hastanenin uzman hekimliğince düzenlenmiş sağlık raporu. Belgelerde eksikliği bulunan adayın başvurusu eksik belgeler tamamlanıncaya kadar işleme konulmaz.” 7.3. Yönetmeliğin; “Baronun Staj Eğitim Görevi” başlıklı 22. maddesi; “Her Baro, kendi örgütsel oluşumu içinde, stajyerin, özgür, bağımsız, meslek ilkelerine bağlı, uygulamada karşılaştığı sorunları hukuk devleti ilkelerine ve hukukun üstünlüğü kurallarına uygun olarak çözümleyebilecek, adil ve etkin bir yargılamaya ulaşmak amacıyla yargının kurucu bir öğesi olarak görev yapan avukatlar yetiştirmek için staj eğitimi çalışmaları yapar.

Barolar, Avukatlık Kanunu ve Yönetmelik hükümleri ile kendilerine verilen staj eğitim görevinin; bilimsel ilkelere uygun ve sürekli olarak yerine getirilmesi amacıyla Staj Eğitim birimleri oluşturabilirler. Bu birimlerin kuruluşu, işleyişi, yetki ve sorumlulukları ile benzeri konular her Baronun kendi genel kurulunca bu Yönetmelikteki ilkelere göre kabul edeceği iç

Yönetmeliklerle belirlenir.” 7.4. Yönetmeliğin “Staj Eğitiminin Temel İlke ve Yöntemleri” başlıklı 23. maddesi; “Avukatlık stajının bu Yönetmeliğin amaç maddesine uygun bir şekilde yapılabilmesi, stajyerin avukatlık hukuku ve meslek kuralları bilgilerini edinebilmesi, hukuk kurallarını somut olaylara uygulayabilme yeterliliklerini arttırma avukatlık staj eğitiminin temel ilkesidir. Bu ilke doğrultusunda staj eğitim birimlerinde bir yıllık avukatlık stajı süresi içinde önceden hazırlanan ve duyurulan yıllık eğitim programı dahilinde en az (120) saatlik bir staj eğitimi verilir. Bu eğitim süresinin en az (60) saati düzenli olarak meslek ilke ve kuralları ile uygulamada avukat konularına ayrılır.

IV. KAMU DENETÇİSİ YAHYA AKMAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ

8. Başvurucunun iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek hazırlanan “Tavsiye Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme 9. Şikayet başvurusunda bulunan 1 no’lu paragrafta açıklandığı üzere, Ankara Barosu tarafından staj kaydiyesi adı altında kendisinden yersiz tahsil edildiğini iddia ettiği bedelin iadesi ile stajyer avukatlardan bu bedelin talep edilmesi uygulamasının sonlandırılması istemlerinde bulunmaktadır.

10. Ankara Barosu Başkanlığı, Staj kaydiyesine ilişkin yasal dayanağın, Avukatlık

Kanunu’nda Genel Kurula verilen bütçe onaylama yetkisi kapsamında 65. Olağan Genel

Kurul’da alınan; “Staj başvuru kaydiyesi 450,00-TL’dir. Ankara Barosu Yönetim Kurulu bu miktarı %100’e kadar artırmaya yetkilidir.” şeklindeki karar olduğunu beyan etmiştir.

11. Türkiye Barolar Birliği, Staj kaydiye ücretlerinin Baroların Genel Kurullarınca belirlenerek barolar tarafından alınmakta olduğuna değinmiştir.

12. Avukatlık stajı, 1136 sayılı Avukatlık Kanunu’nun 15. ve 27. maddeleri arasında ve bu hükümler uyarınca çıkarılan TBB Avukatlık Staj Yönetmeliği’nde düzenlenmiştir. İlgili yönetmelik kapsamında her baronun; kendi örgütsel oluşumu içinde, stajyerlerin özgür, bağımsız, meslek ilkelerine ve hukukun üstünlüğü kurallarına uygun olarak çözümleyebilecek adil ve etkin bir yargılamaya ulaşmak amacıyla yargının kurucu bir öğesi olarak görev yapan avukatlar yetiştirmek için staj eğitimi çalışmaları yapacağı ifade edilerek aşağıda yer verilen kanun ve yönetmelik maddeleri ile avukatlık stajına başlayabilmek için aranılan koşullar belirlenmiştir.

12.1. Avukatlık Kanunu “aranacak şartlar” başlıklı 16. maddesinde, avukatlık stajına başlayabilmek için aranılan koşullar; “ Kanunun 3. maddesinin a, b ve f bentlerinde yer alan yazılı koşulları taşıyor olmak ki bunlar; Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olmak, Türk hukuk fakültelerinden birinden mezun olmak veya yabancı memleket hukuk fakültesinden mezun olup da Türkiye hukuk fakülteleri programlarına göre noksan kalan derslerden başarılı sınav vermiş bulunmak, bu Kanuna göre avukatlığa engel bir hali olmamak ile Hukuk Mesleklerine Giriş

Sınavında başarılı olanlardan, stajyer olarak sürekli staj yapmalarına engel işleri ve 5 inci maddede yazılı engelleri bulunmamak” şeklinde sayılmıştır.

12.2. Avukat Staj Yönetmeliği “Staja Başvurma ve Staj Listesine Yazılma” başlıklı 4.

maddesinde ise; Avukatlık stajı yapmak isteyen adayların başvuru esasları ile başvuru esnasında sunması istenilen evraklara detaylı olarak yer verilmiştir. Bunlar; “… Nüfus Cüzdanı, Türk veya yabancı hukuk fakültelerinden birisinin bitirildiğini gösteren belge veya lisans diploması (yabancı bir memleket hukuk fakültesini bitirmiş olanlar ayrıca, Türkiye hukuk fakülteleri programına göre eksik kalan derslerden başarılı sınav vermiş olduklarını belgelemek zorundadırlar), stajyer listesine yazılmak için başvurulan Baronun bölgesinde ikamet ettiğini gösterir ikametgah belgesi, stajyer adayının Avukatlık Kanununun 3 üncü maddesinin (f) bendi ve 5 inci maddesinde yazılı avukatlığa kabule engel hallerinin bulunmadığına dair imzalı bildiri kağıdı, Avukatlık Kanunu’nun 5 inci maddesinin (a) bendinde yazılı hükümlülüklerinin bulunmadığına dair arşivli adli sicil belgesi, başvurduğu Baro levhasına kayıtlı iki avukat tarafından ayrı ayrı düzenlenmiş, stajyer adayının durumu hakkında avukatlık meslek ilke ve kurallarına uyacağı düşüncesini içeren bildiri kağıtları, avukatlığı sürekli olarak gereği gibi yapmaya engel vücut veya akılca malul olmadığına dair resmi bir hastanenin uzman hekimliğince düzenlenmiş sağlık raporu.” olarak sayılmıştır.

13. Ankara Barosu Başkanlığı; staj kaydiyesine yasal dayanak olarak Avukatlık Kanunu’nda

Genel Kurula verilen bütçe onaylama yetkisi dahilinde alınan Genel Kurul kararını göstermiştir.

Baro genel kurulu Avukatlık Kanunu 80. maddesinde “..Baronun en yüksek organı olup levhada yazılı bulunan bütün avukatlardan kurulur.” şeklinde tanımlanmıştır. Baro bütçesini onaylamak, genel kurulun görevleri arasında sayılmıştır. Avukatlık Kanunu’nun 95.

maddesinin 13. fıkrası uyarınca Genel Kurul kararlarını yerine getirmek ve bütçeyi hazırlayıp genel kurulun onayına sunmak Baro Yönetim Kurulunun yükümlülüklerindendir. Ne var ki gerek Yönetim Kurulu’nun bütçe kalemleri ihdas etme, kalemler arasında aktarma yapma ve yeni kalemler tesis etme yetkisi ve gerekse Genel Kurul’un bütçeyi onaylama yetkisi yasa ve yönetmelikler kapsamında kullanılmalıdır.

14. Kurumumuzca aynı konuda daha önce verilen 20/06/2017 tarih ve 2016/5045 sayılı

Tavsiye Kararında da yer verilen, kesinleşen Tekirdağ İdare Mahkemesi 01/04/2016 tarih ve

E. 2015/1621 ve K. 2016/379 sayılı kararında “ ..Olayda stajyer avukat olan davacıdan kayıt sırasında dosya ücreti bedeli alınmasına dayanak olabilecek yasal dayanak bulunmadığı görülmekle bu ücretin alınmasına yönelik alınan 08/04/2010 tarih ve 56 sayılı Yönetim Kurulu

Kararı ile bu karar uyarınca davacıdan 500 TL staj dosya ücreti alınmasında hukuka uyarlık görülmemiştir..” gerekçesi ile dava konusu işlemlerin iptaline hükmedilmiştir.

Ankara Barosu Başkanlığı cevabi yazı içeriğinde sunulan, aynı konuda verilmiş ve kesinleşen

Ankara 9. İdare Mahkemesi 01/04/2016 tarih ve E. 2004/724 ve K. 2005/105 sayılı kararında

“..Ankara Barosu 57. Genel Kurul kararında mevzuata aykırılık bulunmadığından karar uyarınca, davanın 250.000,000 TL katkı payı tahsil edilmesine yönelik kısmının reddine” hükmedilmiş ise de idari yargıda davanın reddine ilişkin kararlar ancak taraflar arasında kesin hüküm etkisine sahiptir.

15. Bir hiyerarşik normlar sistemi olan hukuk düzeninde alt düzeydeki normlar, yürürlüklerini üst düzeydeki normlardan almaktadır. Kural olarak bir düzenleyici işlemin hiyerarşik olarak bağlı bulunduğu üst hukuk normlarında düzenlenen konuları, genel ve objektif kuralları açıkça içermesi gerekmektedir. Yukarıda yer verilen, 1136 sayılı Avukatlık Kanunu 15 ve 27 maddeler arasında yer alan staja ilişkin hükümlerde, Avukatlık Kanunu Yönetmeliğinde, Staj Kanunu

Yönetmeliğinde, Avukatlık Kanunu’nun Genel Kurulun yetkilerine ilişkin 81. maddesinde, hülasa mevzuatımızın herhangi bir yerinde staj kaydiyesinin alınmasına ilişkin bir hüküm bulunmamaktadır. Bu nedenle, yasal dayanaktan yoksun olan 65 sayılı Olağan Genel Kurul

Kararına dayanılarak staj kaydiye ücreti alınmasında hukuka uyarlık bulunmadığı değerlendirilmiştir.

16. Tüm bu açıklamalara ilaveten; Avukatlık Kanunun 109. Maddesinde Türkiye Barolar

Birliği “bütün baroların katılmasıyla oluşan tüzel kişiliğe sahip kamu kurumu niteliğinde bir meslek kuruluşu” olarak tanımlanmıştır. Avukatlık Kanunu 110. Maddesinde ise; “Baroları ilgilendiren konularda her baronun görüşünü öğrenip, ortaklaşa görüşmeler sonunda çoğunluğun düşünce ve görüşünü belirtmek ve Baroların çalışmalarını ortak amaca ulaşacak şekilde tasarlayıp meslekin gelişmesini sağlamak” TBB’nin görevleri arasında sayılmıştır. Bu ifadelerden TBB’nin barolar üzerinde eşgüdüm ve uygulamada birlik sağlamaya yönelik yetkileri olduğu anlaşılmaktadır. (GÜRSELER, Güneş, BAROLARIN BAĞIMSIZLIĞI, TBB

Dergisi, Sayı 54, 2004, s. 314).

16.1. Bu açıklamalar kapsamında; ülkemizde mevcut barolar arasında stajyer avukat adaylarından staj kaydiye bedeli talep edilmesi hususunda bir uygulama birliği olmadığı, staj kaydiye bedeli adı altında Kanunda açık bir düzenlenme de olmadığı görülmekle; Türkiye

Barolar Birliği’nin bu konuda barolar arasında bir uygulama birliği sağlanması adına ortak bir çalışma yürütmesi gerektiği kanaatine varılmıştır.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 17. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar

Hakkında Yönetmeliğin 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup, söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde Türkiye Barolar Birliği ve Ankara Barosu Başkanlığı tarafından, istenilen bilgi ve belgelerin Kurumumuza süresi içinde ve gerekçeli olarak gönderildiği anlaşılmıştır.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

18. 6328 sayılı Kanunun 21. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren otuz gün içinde idare tarafından herhangi bir işlem tesis edilmez veya eylemde bulunulmaz ise durmuş olan dava açma süresi kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır.

Buna göre; ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden arta kalan sürede Ankara

İdare Mahkemelerinde dava yolu açıktır.

VII. KARAR

Yukarıda yapılan açıklamalar, anılan mevzuat hükümleri ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde, ŞİKAYETİN KABULÜNE; Stajyer avukat olan başvurucudan staj kaydiye ücreti alınmasına yasal dayanak bulunmadığı görülmekle; başvurucudan alınan 550 TL tutarın iade edilmesi hususunda ANKARA

BAROSU BAŞKANLIĞI’NA ve staj kaydiye ücretine ilişkin barolar arasında bir uygulama birliğinin sağlanması hususunda TÜRKİYE BAROLAR BİRLİĞİ BAŞKANLIĞI’NA

TAVSİYEDE BULUNULMASINA,

6328 sayılı Kanunun 20 inci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, Türkiye Barolar Birliği

Başkanlığı ve Ankara Barosu Başkanlığı tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin, otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın BAŞVURANA, TÜRKİYE BAROLAR BİRLİĞİ BAŞKANLIĞI VE ANKARA

BAROSU BAŞKANLIĞI’NA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.

e-imzalıdır

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi