|
ÖZET: Başvuru, Ankara Vergi Dairesi Başkanlığı’na bağlı bir çalışanın banka promosyonu talebinin reddedilmesi üzerine yapılmıştır. Şikâyetçi, 2015 yılından itibaren Eskişehir Vergi Dairesinde Gelir Uzman Yardımcısı olarak görev yaparken, eşinin 2019 yılında Ankara’da aynı unvanla göreve başlamasıyla birlikte, 10 Mart 2020’de Ankara Vergi Dairesi Başkanlığı’na atanmıştır. Yeni protokol kapsamında 3500 TL banka promosyonu ödenmesi kararlaştırılmış, ancak şikâyetçi, işe başlama tarihine kadar olan tutarın kendisine ödenmediğini belirtmiştir. Ankara Vergi Dairesi, mevcut protokol gereği, daha önceki dönem için promosyon ödemesi yapılamayacağını savunmuştur.
Ankara Vergi Dairesi’nin verdiği yanıtta, 31 Aralık 2020 tarihine kadar herhangi bir promosyon ödemesi yapılamayacağı, ancak bu tarihten sonra kıstelyevm esasına göre ödeme yapılacağı ifade edilmiştir. Şikâyetçi, eşinin aynı kurumda çalıştığı dönemde promosyon aldığını ve kendisinin de benzer bir hakka sahip olması gerektiğini öne sürmüştür. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuruyu değerlendirerek, şikâyetçinin talebinin hukuka ve hakkaniyete uygun olmadığını, eksik promosyon ödemesi yapılmasının eşitlik ilkesine aykırı olduğunu belirtmiştir. Sonuç olarak, Kamu Denetçiliği Kurumu, Ankara Vergi Dairesi Başkanlığı’na, şikâyetçiye ödenmeyen promosyon tutarının makul bir süre içinde ödenmesi için gerekli işlemlerin yapılması tavsiyesinde bulunmuştur. Bu karar, ilgili idarenin, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı tazmin etme yükümlülüğünü de vurgulamaktadır. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2020/88134-S.20.96211
BAŞVURU NO : 2020/74356
KARAR TARİHİ : 24/11/2020
TAVSİYE KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : ANKARA VERGİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Promosyon talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 21/06/2020
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Şikâyetçi dilekçesinde özetle; 2015 yılından itibaren Eskişehir Vergi Dairesinde Gelir
Uzman Yardımcısı unvanı altında görev yapmaktayken eşinin 2019 yılında merkez kadro olarak Gelir İdaresi Başkanlığında Devlet Gelir Uzman Yardımcılığı sınavını kazanması üzerine eş durumundan dolayı 10/03/2020 tarihinde Ankara Vergi Dairesi Başkanlığına bağlı
Yenimahalle Vergi Dairesi Müdürlüğünde göreve başladığını, Ankara Vergi Dairesi
Başkanlığının banka protokol sözleşmesini 2020-2023 olarak yenilediğini ve bu kapsamda
3500 TL banka promosyonu için anlaşma sağlandığını, bu tutarının tarafına
yatırılmamasından dolayı Ankara Vergi Dairesi Başkanlığı ile şifahen görüşmesi sonucunda işe başlama dönemine kadar olan tutarın kesilerek kalan tutarın hesabına aktarılmasına yönelik talepte bulunduğunu, talebinin kıst dönemde gelmesinden dolayı reddedildiğini, belirtilen tutarın içinden 2020 yılına ait tutarın verilmeyeceği ve 2021 yılında 2 yıllık olarak verileceği kalan yaklaşık 10 ayın tutarının kesileceğinin bildirildiğini, bunun üzerine dilekçe yoluyla başvurması üzerine 01/06/2020 tarihli ve 140615 sayılı yazıda “Geçerliliği hala devam eden bir dönem için bankadan promosyon almış kurum personeline, ilgili dönem boyunca
Banka tarafından herhangi bir promosyon ödemesi yapılmayacaktır.” şeklinde cevap verildiğini, ancak eşi ile kendisinin 2015 yılında Eskişehir Vergi Dairesinde Gelir Uzman
Yardımcısı olarak göreve başladıklarını ve eşinin 2019 yılının Kasım ayında Ankara’ da Devlet
Gelir Uzman Yardımcısı olarak göreve başladığını ve 2020 yılında ise Ziraat Bankasından promosyonunu aldığını, ayrıca Eskişehir Vergi Dairesinin promosyon verilmesi konusunda anlaştığı banka Halk Bankasıyken, Ankara Vergi Dairesinin anlaştığı bankanın Ziraat Bankası olduğunu, eşinin kadrosunda bulunan meslektaşlarının 2019 yılında promosyon almış olmasına rağmen 2020 yılında bu göreve başlamalarından dolayı tekrar promosyon alabildiklerini, söz konusu durumun haksızlık oluşturduğunu iddia ederek, 10/03/2020
Telefon 0 (312) 465 22 00 Faks 0 (312) 465 22 65 e-Posta iletisim@ombudsman.gov.tr İnternet Adresi www.ombudsman.gov.tr tarihinden itibaren banka promosyonunun kayıtlı Ziraat Bankası hesabına yatırılmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Ankara Vergi Dairesi Başkanlığı tarafından gönderilen 07/07/2020 tarihli ve E.
sayılı cevabi yazıda özetle; “ … Adı geçen Eskişehir Vergi Dairesi Başkanlığında Gelir Uzman
Yardımcısı olarak görev yapmakta iken, 10.03.2020 tarihinde Vergi Dairesi Başkanlığımıza
Gelir Uzman Yardımcısı olarak naklen atanmış olup, ilgilinin Personel Nakil Bildiriminde
Banka Promosyon Bilgileri kısmında “Personelimize 31.12.2020 tarihine kadar Banka
Promosyonu Ödenmiştir” ibaresi bulunması nedeniyle banka promosyon sözleşmesinin bitim tarihi olan 31.12.2020 tarihine kadar herhangi bir promosyon ödemesi yapılamayacağı, ancak
31.12.2020 tarihinden sonra 01.01.2021 Ocak ayından 31.12.2022 tarihine kadar dönem için
kendisine kıstelyevm promosyon ödemesi yapılması planlanmaktadır.
Başkanlığımız personeli ile Ziraat Bankası AŞ. arasında 01/01/2017 – 31/12/2019 tarihleri arasındaki maaş ödemelerini kapsayan protokolün promosyon başlıklı 17. maddesinde
“Promosyon tutarı peşin olarak ilk maaş ödemesini takiben 10 gün içinde ödenecektir.
Promosyon tutarı Kurum personelinin Banka nezdindeki hesaplarına yatırılacaktır. Yapılacak ödemeden sonra açıktan atanan, naklen gelen ve ücretsiz izinden dönen personele de ilk maaş ödemesini takip eden ayda protokol bitiş tarihi dikkate alınarak kıst yevmiye şeklinde promosyon ödenecektir……istifa ya da Kurum tarafından işten çıkartılan personele ödenen promosyonlar kıstelyevm olarak geri istenecektir.” denildiğinden Banka ile yapılan Maaş ödeme protokolünün olduğu dönemde Başkanlığımıza naklen gelen personelin Personel Maaş
Nakil Bildiriminde banka promosyonu ile ilgili bilgiler yer aldığından personelin banka promosyonu alıp almadığı eğer aldı ise hangi dönemi kapsadığı tespit edilerek protokole göre işlem yapılmış olup söz konusu Maaş Ödeme Protokolü 31.12.2019 tarihinde sona ermiştir.
Yine aynı banka ile 01.01.2020 – 31.12.2022 dönemleri için 12.11.2019 tarihinde imzalanan ve 01.01.2020 tarihi itibariyle yürürlüğe giren Maaş Ödeme Protokolünün promosyon başlıklı 15. maddesi gereğince “Promosyon tutarı kişi başı peşin olup, ilk maaş ödemesini takip eden
5 iş günü içinde ödenecektir. Yapılacak ödemeden sonra Kurum’dan maaş almaya başlayan
personele Banka tarafından promosyon ödemesi ilk maaş ödemesini takip eden ayda protokol bitiş tarihi dikkate alınarak kıstelyevm esasına göre ödenecektir.” 16. madde de ise; “Geçerliliği halen devam eden bir dönem için Banka’dan promosyon almış Kurum personeline, ilgili dönem boyunca Banka tarafından herhangi bir şekilde promosyon ödemesi yapılmayacaktır” denildiğinden, hukuki gerekçe olarak Maaş Ödeme Protokolüne göre işlem yapılmaktadır.
Adı geçenin başka Kurumdan Başkanlığımıza naklen atanması ve 10.03.2020 tarihinde Gelir
Uzman Yardımcısı olarak göreve başlaması nedeniyle Ziraat Bankası AŞ. ile 01.01.2020
31.12.2022 dönemleri için 12.11.2019 tarihinde imzalanan ve 01.01.2020 tarihi itibariyle
yürürlüğe giren Maaş Ödeme Protokolünü promosyon başlıklı 15. maddesi gereğince Ocak ayının ilk maaş ödemesi olan 15 Ocak 2020 takip eden 5 iş günü içinde Kurumda çalışan personele ödeme yapılmış, ödemeden sonra ilgilinin Kurumumuzdan 15.03.2020 maaş almaya başlaması nedeniyle ve Personel Nakil Bildiriminde banka promosyonu ile ilgili süre
Telefon 0 (312) 465 22 00 Faks 0 (312) 465 22 65 e-Posta iletisim@ombudsman.gov.tr İnternet Adresi www.ombudsman.gov.tr (31.12.2020) belirtildiğinden 01.01.2021-31.12.2022 tarihleri için 24 aylık personele protokol bitiş tarihi dikkate alınarak kıstelyevm esasına göre ödeme yapılacaktır.
Adı geçenin şikayet konusu eşi ile 2015 yılında Eskişehir Vergi Dairesinde Gelir Uzman
Yardımcısı olarak göreve başladıklarını eşinin 2019 yılı Kasım ayında Başkanlığımızda göreve başladığı, 2020 yılı Ocak ayında banka promosyonunu peşin aldığı bahisle, ilgilinin 2020 yılı
Mart ayında Başkanlığımıza naklen atarak göreve başladığını bu nedenle eşinin aldığı promosyon tutarının da kendisi de aynı alması gerektiği ilgi sayılı yazıda belirtilmiştir.
Kurumumuz ile Ziraat Bankası AŞ. arasında 11.11.2016 tarihinde imzalanan Maaş Ödeme
Protokolünde 01/01/2017 – 31/12/2019 dönemini kapsamakta olup, 31.12.2019 tarihinde sona ermiştir.
Yine aynı banka ile 01.01.2020 – 31.12.2022 dönemleri için 12.11.2019 tarihinde imzalanan ve 01.01.2020 tarihi itibariyle yürürlüğe giren Maaş Ödeme Protokolü 3 yıllık dönemi kapsamaktadır. Banka Protokolün 15. maddesi gereğince Kurumumuzda Ocak ayında çalışan personele promosyon ödemesi peşin ödenmiştir. Protokolün 16. maddesinde geçerliliği devam eden dönem için bankadan promosyon almış kurum personeline ilgili dönem boyunca herhangi bir şekilde promosyon ödemesi yapılmayacağı bu nedenle adı geçenin 2020 yılı Mart ayında göreve başlaması ve Kurumumuzdan maaş almaya başladığı, geçerliliği devam eden dönem içinde (Personel Nakil Bildiriminde promosyon aldığı belirtilmesi üzerine) 31.12.2020 tarihine kadar dönem için adı geçene promosyon ödemesi yapılmayacaktır.
Adı geçen Başkanlığımıza hitaben vermiş olduğu 14/05/2020 tarihli banka promosyonunun kendisine ödenmesine ilişkin dilekçesi üzerine adı geçene 01.06.2020 tarihli ve 140615 sayılı yazımız ile cevap verilmiş olup, söz konusu yazı ilgiliye 02.06.2020 tarihinde tebliğ edilmiştir.
İlgiliye ait belgeler ekte gönderilmiştir.
Başkanlığımız personeli ile Ziraat Bankası AŞ. arasında 01/01/2017 – 31/12/2019 tarihleri arasındaki Maaş Ödeme Protokolü kapsayan protokol imzalanmış 31.12.2019 tarihinde sona ermiştir. Yine aynı banka ile 01.01.2020 – 31.12.2022 dönemleri için 12.11.2019 tarihinde imzalanan ve 01.01.2020 tarihi itibariyle yürürlüğe girmiştir.
Banka ile yapılan Maaş Ödeme Protokolünün promosyon başlıklı 15. maddesi gereğince
“Promosyon tutarı kişi başı peşin olarak ödenmekte olup, yürürlüğe girdiği tarihte ilk maaş ödemesini takip eden 5 iş günü içinde Kurum personeline ödeme yapılarak, ödemeden sonra
Kurum’dan maaş almaya başlayan personele Banka tarafından promosyon ödemesi ilk maaş ödemesini takip eden ayda protokol bitiş tarihi dikkate alınarak kıstelyevm esasına göre ödenmektedir.
-Kurumumuza açıktan atama, naklen atama (Personel Nakil Bildiriminde promosyon alıp almadığı almamışsa daha önceki çalıştığı Kurum hangi dönemlerde aldığına ilişkin yazı getirmesi), ücretsiz izin dönüşü göreve başlama (görevden ayrılış-başlayış tarihine bakılarak)
durumlarında maaş almaya başladığı ayda promosyonun geçerlilik tarihi olan 31.12.2022 tarihine kadar olan kıstelyevm esasına hesaplama yapılarak ödeme o ayda yapılmakta ve
Banka tarafından ilgilerin hesaplarına promosyon ödemesi gerçekleştirilmektedir.
Telefon 0 (312) 465 22 00 Faks 0 (312) 465 22 65 e-Posta iletisim@ombudsman.gov.tr İnternet Adresi www.ombudsman.gov.tr
Başkanlığımız personeli ile Ziraat Bankası AŞ. arasında yapılan Maaş Ödeme Protokolüne göre işlem yapılmakta ve benzer durumda Ocak 2020 ayından sonra nakil gelen personelin
Kurumumuzda maaş almaya başladığı ay itibariye promosyon hesaplaması protokolde belirtilen maddelere göre işlem yapılmaktadır.
Başkanlığımıza açıktan atama, ücretsiz izin dönüşü, OHAL dönüşü ve tayin gelen personel için
01.01.2020 – 31.12.2022 dönemleri için Maaş Ödeme Protokolünün promosyon başlıklı 15.
maddesi gereğince “Promosyon tutarı kişi başı peşin olup, ilk maaş ödemesini takip eden 5 iş günü içinde ödenecektir. Yapılacak ödemeden sonra Kurum’dan maaş almaya başlayan personele Banka tarafından promosyon ödemesi ilk maaş ödemesini takip eden ayda protokol bitiş tarihi dikkate alınarak kıstelyevm esasına göre ödenecektir.” 16. madde de ise; “Geçerliliği halen devam eden bir dönem için Banka’dan promosyon almış Kurum personeline, ilgili dönem boyunca Banka tarafından herhangi bir şekildi promosyon ödemesi yapılmayacaktır.” denildiğinden Banka ile Kurum arasında protokol uyarınca hüküm ve sonuç doğurmaktadır. …” açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3.Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının, “Kanun önünde eşitlik” başlıklı 10 uncu maddesinin beşinci fıkrası; “Devlet organları ve idare makamları bütün işlemlerinde kanun önünde eşitlik ilkesine uygun olarak hareket etmek zorundadırlar”, “Mülkiyet hakkı” başlıklı
35 inci maddesinde; “Herkes, mülkiyet ve miras haklarına sahiptir. Bu haklar, ancak kamu
yararı amacıyla, kanunla sınırlanabilir. Mülkiyet hakkının kullanılması toplum yararına aykırı olamaz.”, “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan
Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”, 125 inci maddesinin yedinci fıkrası; “İdare, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlüdür.”,
4. Birleşmiş Milletler İnsan Haklarının Geliştirilmesi ve Korunması İçin Kurulan Ulusal
Kuruluşların Statüsüne İlişkin İlkeler/Paris Prensiplerinde; “…Ulusal kuruluşlar, yürürlükteki yasaları, mevzuatı ve yasa tasarıları ile yasa önerilerini incelerler ve metinlerin, insan haklarının temel ilkeleriyle uyumlu hale getirilmeleri için uygun gördükleri tavsiyeleri yaparlar; gerek gördükleri takdirde, yeni yasaların kabul edilmesini, yürürlükteki yasaların uyumlu hale getirilmesini ve idari önlemlerin alınmasını veya değiştirilmesini tavsiye ederler.
Ulusal düzeyde yürürlükte olan yasaların, mevzuatın ve uygulamaların, insan haklarına ilişkin uluslararası belgeler ve mekanizmalarla uyumlu hale getirilmesini ve hayata geçirilmesini teşvik ederler ve sağlarlar.”,
5. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
Telefon 0 (312) 465 22 00 Faks 0 (312) 465 22 65 e-Posta iletisim@ombudsman.gov.tr İnternet Adresi www.ombudsman.gov.tr 6. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 164 üncü maddesinin dördüncü fıkrasında; “Üçüncü fıkra kapsamına giren personelin her türlü özlük haklarının ve tahakkuk işlemlerinin belli merkezlerden yapılabilmesi ve ödemelerin bankacılık sistemi aracılığı ile gerçekleştirilmesi için gerekli düzenlemeleri yapmaya ve gerekli tedbirleri almaya Maliye
Bakanlığı yetkilidir.”,
7. 20/07/2007 tarihli ve 26588 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 2007/21 sayılı
Başbakanlık Genelgesinin 4 üncü maddesinde; “Banka tarafından verilecek promosyon miktarının tamamı personele dağıtılacaktır”, 5 inci maddesinde; “Dağıtılacak promosyonlar, ilgili banka tarafından personel adına açılan hesaba aktarılmak suretiyle ödenecektir.”,
8. 17/07/2012 tarihli ve 28356 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Muhasebat Genel
Müdürlüğünün 34 Sıra No lu Genel Tebliğinin, 1 inci maddesinde; “Bu Tebliğin amacı, merkezi yönetim kapsamında yer alan kamu idarelerinde görevli kamu görevlileri ve işçilerin aylık ödemelerinin bankacılık sistemi aracılığı ile gerçekleştirilmesine ilişkin usul ve esasları belirlemektir.”, 4 üncü maddesinde; “Merkezi yönetim kapsamında yer alan kamu idarelerinde çalışan kamu görevlileri ile işçilerin aylıkları bankalar aracılığıyla ödenir. Her bir harcama biriminde görevli kamu görevlileri ile işçilerin tamamının aylıkları tek bir banka şubesinden ödenir. …”, 5 inci maddesinde; “Harcama birimi ile banka şubesi arasında, bu
Tebliğde belirtilen hususlar çerçevesinde protokol imzalanır. …” düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV.KAMU DENETÇİSİ HÜSEYİN YÜRÜK’ÜN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuru konusuna ilişkin “Red Karar Önerisi” Kamu
Başdenetçisi ’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme 9. Uyuşmazlık konusu özetle; Eskişehir Vergi Dairesinde Gelir Uzman Yardımcısı olarak çalışmaktayken 10/03/2020 tarihinde Ankara Vergi Dairesi Başkanlığında göreve başlayan şikâyetçinin 2020-2023 yılları için yenilenen banka protokol sözleşmesi kapsamında tarafına ödenmesini talep ettiği promosyon talebinin geçerliliği hala devam eden bir dönem için bankadan promosyon almış olması gerekçesiyle reddedilmesine itirazı hakkındadır.
10. İdare tarafından Kurumumuza gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesi neticesinde özet olarak; “Ziraat Bankası AŞ. ile 01.01.2020 – 31.12.2022 dönemleri için imzalanan Maaş
Ödeme Protokolünün 15 inci ve 16 ncı maddesi gereğince promosyon ödemesinden sonra göreve başlayan personele kıstelyevm esasına göre ödeme yapıldığı, şikayetçinin Personel
Nakil Bildiriminde Banka Promosyon Bilgileri kısmında “Personelimize 31/12/2020 tarihine kadar Banka Promosyonu Ödenmiştir.” ibaresi bulunması nedeniyle banka promosyon sözleşmesinin bitim tarihi olan 31/12/2020 tarihine kadar herhangi bir promosyon ödemesi yapılamayacağı, ancak 31/12/2020 tarihinden sonra 01/01/2021 tarihinden 31/12/2022 tarihine kadar olan dönem için kıstelyevm promosyon ödemesi yapılacağı” açıklamalarına yer verildiği anlaşılmaktadır.
Telefon 0 (312) 465 22 00 Faks 0 (312) 465 22 65 e-Posta iletisim@ombudsman.gov.tr İnternet Adresi www.ombudsman.gov.tr 11. Somut olayda, şikâyetçinin Eskişehir Vergi Dairesi Başkanlığında Gelir Uzman
Yardımcısı olarak çalışmaktayken 10/03/2020 tarihinde Ankara Vergi Dairesi Başkanlığında göreve başladığı, Personel Nakil Bildiriminde Banka Promosyon Bilgileri kısmına
“Personelimize 31/12/2020 tarihine kadar Banka Promosyonu Ödenmiştir.” kaydının düşüldüğü, Ankara Vergi Dairesi Başkanlığı ile Ziraat Bankası AŞ. Arasında 01/01/2020 – 31/12/2022 dönemleri için 12/11/2019 tarihinde imzalanan Maaş Ödeme Protokolünün 01/01/2020 tarihi itibariyle yürürlüğe girdiği, şikâyetçinin 14/05/2020 tarihli dilekçesi ile iletmiş olduğu mezkûr talebinin ise 01/06/2020 tarihli yazı ile reddedildiği anlaşılmaktadır.
12. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 164 üncü maddesinde; madde kapsamına giren personelin her türlü özlük haklarının ve tahakkuk işlemlerinin belli merkezlerden yapılabilmesi ve ödemelerin bankacılık sistemi aracılığı ile gerçekleştirilmesi için gerekli düzenlemeleri yapmaya ve gerekli tedbirleri almaya Maliye Bakanlığı yetkili olduğu hükme bağlanmıştır. Söz konusu düzenleme gereğince çıkarılan 17/07/2012 tarihli ve 28356 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Muhasebat Genel Müdürlüğünün 34 Sıra No lu Genel Tebliği ise, kamu personelinin maaşlarının bankalar vasıtasıyla ödenmesine yönelik usul ve esasları belirlemiştir.
13. Bu doğrultuda kamu personelinin maaşlarının ödenmesi için ilgili kurumlarla anlaşan bankalar, söz konusu mali haklara ilişkin protokoller akdetmekte ve bu protokoller gereğince elde ettiği gelirler üzerinden “promosyon” adı verilen ek mali imkanları ilgili kurumlara sağlamaktadır. Bankaların sunduğu bu imkânların, kamu kurum-kuruluşları tarafından ne şekilde değerlendirileceği ve personelin bunlardan yararlanıp yararlanmayacağına ilişkin uygulamada yeknesaklığın bulunmayışı sebebiyle 20/07/2007 tarihli ve 26588 sayılı Resmi
Gazetede yayımlanan 2007/21 sayılı Başbakanlık Genelgesi hazırlanmıştır.
14.Söz konusu Genelge, bankalarla yapılacak protokollere ilişkin uyulması gereken genel çerçeveyi çizmiş olup, promosyon ödemeleri bağlamındaki tereddütleri bir noktaya kadar gidermiştir. Ancak zaman içinde değişen şartlarla birlikte, Genelgenin 4 üncü ve 5 inci maddelerinin yeniden ele alınması gerekmiş ve bu kapsamda söz konusu maddelerde değişiklik öngörmek üzere sırasıyla 2008/18 sayılı ve 2010/17 sayılı Başbakanlık Genelgeleri çıkarılmıştır. 2007/21 sayılı Genelgenin 5 inci maddesindeki değişiklikle, kamu kurum ve kuruluşlarının promosyon ödemelerini ne miktarda ve ne kadar sürede yapacaklarına ilişkin sınırlayıcı hüküm ortadan kaldırılmıştır. Böylece ilgili kurumların kendi öznel şartlarını değerlendirerek bu ödemeyi yapmaları hususunda geniş bir takdir sahası oluşturulmuştur. Söz konusu Genelgenin 4 üncü maddesinde yapılan değişiklikle ise, bankadan alınacak promosyon miktarının tamamının personele dağıtılacağı esası benimsenmiş ve bu suretle promosyon bedelinin üçte birine kadarki kısmının ilgili kurum personelinin ihtiyaçları doğrultusunda kullanılabileceğine ilişkin yaklaşım terkedilmiştir. Bu hususlar, promosyon bedelinin, kamu personelinin aylık veya ücretinin tamamlayıcı parçası olduğu gerçeğinin kabulüne işaret etmektedir.
15.2007/21 sayılı Başbakanlık Genelgesinde, banka tarafından verilen promosyonun tamamının personele dağıtılacağına ve dağıtılacak promosyonların ilgili banka tarafından personel adına açılan hesaba aktarılmak suretiyle ödeneceğine ilişkin düzenlemeler gereğince, söz konusu ek mali imkân üzerinde ilgili idarelerin tasarrufta bulunamayacağı ve promosyon bedeli üzerindeki tasarruf hakkının Kurumdan maaş alan personeller uhdesinde olduğu
Telefon 0 (312) 465 22 00 Faks 0 (312) 465 22 65 e-Posta iletisim@ombudsman.gov.tr İnternet Adresi www.ombudsman.gov.tr hususları birlikte değerlendirildiğinde; banka ile yapılmış olan protokolün gerekçe gösterilerek, şikayetçinin ek mali imkandan (banka promosyonundan) mahrum edilmesinin söz konusu
Genelgeye de aykırılık teşkil ettiği sonucuna varılmıştır.
16.Ayrıca, şikayetçinin, tarafı olmadığı ve bilgisi dahilinde hazırlanmayan şartnamedeki (kendisinin aleyhine konulmuş olan) bir hüküm nedeniyle mağdur edilmesinin (İdarenin hatalı işlemi nedeniyle oluşan külfetin şikayetçiye yükletilmesinin) hukuka ve hakkaniyete uygun olmadığı değerlendirilmiştir.
17. Öte yandan, Anayasanın 125 inci maddesinin yedinci fıkrasında; “İdare, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlüdür.” hükmü bulunmakta olup, bu hüküm idarenin faaliyetlerinden doğabilecek zararlardan sorumlu olduğuna işaret etmektedir. Bu genel düzenleme doğrultusunda, idarenin, işlem ve eylemlerinde sadece normatif hukuk kurallarına değil, hukukun genel ilkelerine de uygun hareket etmesi gerektiği açıktır. Dolayısıyla kamu kurum ve kuruluşlarının personelleriyle olan ilişkisinde önemli bir yeri olan mali haklar bağlamında da, hukuka ve hakkaniyete riayet edilerek iyi yönetim ilkeleri çerçevesinde işlem ve eylemde bulunulması önem arz etmektedir. Başvuruya konu olayda, ilgili İdarenin bazı iş ve işlemleri (şikayetçinin daha önceki kurumundan promosyon bedeli aldığı bilgisinin ilgili bakaya bildirilmesi, idarece imza altına alınan teknik şartname ve/veya maaş ödeme protokolündeki hükümler vb.) nedeniyle şikayetçiye eksik promosyon ödemesi yapıldığı anlaşılmaktadır. Bu bağlamda, idarenin kendi özensizliği sonrasında oluşan bahse konu hak kaybını telafi edici çalışmaları ivedilikle yapması hukuk ve hakkaniyetin gereğidir.
18.Benzer bir konuda Kurumumuza yapılan 2019/9680 no.lu şikâyet başvurusuyla ilgili olarak Kurumumuzca yapılan inceleme ve araştırma sonucunda; yukarıdaki paragraflarda değinilen gerekçeler de göz önünde bulundurularak, bahsi geçen İdareye 06/11/2019 tarihli
“Tavsiye Kararı” verilmiştir. Söz konusu kararda da; “… şikayetçinin önceki çalıştığı kurumda 10/04/2018-10/04/2021 tarihleri aralığı için banka promosyonu almış olsa da, 26/11/2018 tarihinden itibaren 3 yıldan fazla sürede Garanti Bankası A.Ş. aracılığıyla maaşını alacağı, dolayısıyla şikayetçiye promosyon ödemesi yapılmaması durumunun hakkaniyete aykırı olduğu, ayrıca bu durumun personel arasında eşitsizlik doğuracağı için eşitlik ilkesine de aykırı olduğu ve çalışma barışını olumsuz yönde etkileyeceği, idarenin başvuranın durumuna uygun çözüm üretmesi gerektiği …” hususları belirtilmiş olup, banka promosyonunun eksik ödenen kısmının başvurana iadesi hususunda ilgili İdareye Tavsiye’de bulunulmuştur.
19.Şikâyetçinin iddiaları, İdarenin açıklamaları, ilgili mevzuat hükümleri ile tüm dosya kapsamındaki bilgi ve belgeler birlikte değerlendirildiğinde; İdare tarafından, şikayetçiye eksik promosyon ödenmesi işleminde hukuka, hakkaniyete ve eşitlik ilkesine uygunluk tespit edilememiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden 20. İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Telefon 0 (312) 465 22 00 Faks 0 (312) 465 22 65 e-Posta iletisim@ombudsman.gov.tr İnternet Adresi www.ombudsman.gov.tr
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde; İdarenin “karara karşı başvuru yolları gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup, idareden bundan böyle bu ilkeye de uygun hareket etmesi önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
21.14/06/2012 tarih ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 17’nci maddesinin sekizinci fıkrasına göre Kamu Denetçiliği Kurumuna, dava açma süresi içinde yapılan başvuru, işlemeye başlamış olan dava açma süresini durdurmakta olup, anılan Kanunun “Dava açma süresinin yeniden işlemeye başlaması” başlıklı 21’inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, ilgili idarece tavsiye kararı üzerine 30 gün içerisinde herhangi bir işlem tesis edilmez veya eylemde bulunulmaz ise (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup, Ankara
İdare Mahkemesi’nde yargı yolu açıktır.
VII.KARAR
Açıklanan gerekçeler ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN KABULÜNE;
Başvuranın mahrum kaldığı promosyon tutarının ödenmesi için gerekli iş ve işlemlerin makul sürede yapılması/yaptırılması hususunda ANKARA VERGİ DAİRESİ BAŞKANLIĞINA
TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
Kararın, BAŞVURANA ve ANKARA VERGİ DAİRESİ BAŞKANLIĞINA tebliğine,
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası
uyarınca, idare tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde
Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi tarafından karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
Telefon 0 (312) 465 22 00 Faks 0 (312) 465 22 65 e-Posta iletisim@ombudsman.gov.tr İnternet Adresi www.ombudsman.gov.tr