|
ÖZET: Başvuran, Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü İzmir 2. Bölge Müdürlüğü’nde “Sıhhi Tesisatçı” olarak çalışmakta olup, Antalya 13. Bölge Müdürlüğü’ne tayin talebinin reddedilmesi ve maaşında iddia ettiği farklılıklar nedeniyle Kamu Denetçiliği Kurumu’na başvuruda bulunmuştur. Başvurusunda, aynı pozisyondaki diğer çalışanlarla arasında maaş farkı olduğunu ve bu durumun düzeltilmesini istemiştir. İlgili idare, başvuranın nakil talebinin reddedilmesinin gerekçesini, İzmir’deki hizmet ihtiyacını ve mevcut kadro durumunu öne sürerek açıklamıştır.
Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü, başvuranın nakil talebinin uygun görülmediğini, çünkü İzmir’de açık bir pozisyonun bulunması ve başvuranın eski hükümlü kadrosunda çalışıyor olması nedeniyle bu talebin gerçekleştirilmesinin mümkün olmadığını belirtmiştir. Ayrıca, başvuranın maaşının hesaplanmasında herhangi bir hata olmadığını, aynı gruptaki diğer işçilerle arasında bir fark bulunmadığını ifade etmiştir. Bu açıklamalar doğrultusunda, başvuranın iddialarının asılsız olduğu sonucuna varılmıştır. Sonuç olarak, Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın taleplerinin reddedilmesine karar vermiştir. Bu karar, başvuranın nakil talebinin ve maaş farklılığı iddialarının hukuka uygun bir şekilde değerlendirildiğini göstermektedir. Başvuran, bu karara karşı yargı yoluna başvurma hakkına sahiptir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2023/14944-S.23.23624
BAŞVURU NO : 2023/8735
KARAR TARİHİ : 22/11/2023
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : DEVLET SU İŞLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
İşçi Başvuranın, nakil talebi ile maaş hesaplanmasına ilişkin iddiaları
BAŞVURUNUN KONUSU :
hk.
BAŞVURU TARİHİ : 18/06/2023
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza gönderilmiş olan şikâyet başvurusunda, başvuran; eski hükümlü kadrosunda “Sıhhi
Tesisatçı” olarak Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü İzmir 2. Bölge Müdürlüğünde çalıştığını, tayin hakkı bulunmasına rağmen Antalya 13. Bölge Müdürlüğüne tayinine ilişkin başvurusunun reddedildiğini, öte yandan kendisiyle aynı durumda olanlarla arasında maaş farklılıklarının bulunduğunu ve maaşının olması gerekenden daha az olarak hesaplandığını belirterek tayinin Antalya 13. Bölge Müdürlüğüne yapılmasını ve maaş farklılıklarının giderilmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğünden Kurumumuza iletilen 07/08/2023 tarihli ve – – sayılı cevabi yazı ve eklerinde, özetle; 2.1. 4857 sayılı İş Kanununun 30’uncu maddesine istinaden DSİ 2. (İzmir) Bölge Müdürlüğü emrinde çalıştırılan başvuranın, DSİ 2. (İzmir) Bölge Müdürlüğü İzmir ilindeki “Eski Hükümlü veya Terörle
Mücadelede Malul Sayılmayacak Şekilde Yaralanan İşçi” açığını kapatmak üzere 20/04/2021-26/04/2021 tarihleri arasında İŞKUR üzerinden “Sıhhi Tesisatçı” kadrosu alımı için çıkılan ilana kendi isteği ile başvurduğu ve 06/07/2021 tarihinde göreve başladığı, 2.2. Başvuranın, nakli durumunda DSİ 2. (İzmir) Bölge Müdürlüğü İzmir ilinde açık oluşacağından ve
Sıhhi Tesisatçı olarak hizmetine ihtiyaç duyulduğundan nakil talebinin uygun görülmediği,
2.3. 20. Dönem İşletme Toplu İş Sözleşmesinin “İşçinin İsteği ile Yapılacak ve Sürekli Olacak Yer
Değiştirmeleri” başlıklı 59’uncu madde hükmünde; ” Kent içi veya kentler arası yer değiştirme işlemi, işçinin isteği ile de yapılabilir. İşçinin sağlık, eğitim aile durumu gibi nedenlere dayandıracağı yer değiştirme istemi, İşverence zorlayıcı nedenlerin geçerliliği önemi ve sırası göz önünde tutularak değerlendirilir ve uygun pozisyon, boş kadro imkanlarına göre yerine getirilmeye çalışılır.” denildiği ve madde hükmünde görüldüğü üzere işçinin tayinini gerçekleştirme zorunluluğu olmayıp İşverence zorlayıcı nedenlerin geçerliliği ve önemine istinaden uygun pozisyon ve kadro imkanlarına göre İşverenin takdirince yapılabildiği, dolayısıyla başvuran, eski hükümlü açığını kapatmak amacıyla işe alınmış olduğundan nakli durumunda yeniden açık oluşacağı ayrıca Sıhhi Tesisatçı kadrosunda çalışan personele
DSİ 2. (İzmir) Bölge Müdürlüğünde ihtiyaç bulunduğu, 2.4. 20. Dönem İşletme Toplu İş Sözleşmesinde belirlendiği üzere aynı grupta yer alan pozisyonlarda işe başlayanların aynı ücreti aldığı, öte yandan 20. Dönem İşletme Toplu İş Sözleşmesine bazı ek maddeler ilave edildiği ve işçilerin yevmiyelerinin belirlenmesinde farklı parametreler de eklendiği, başvuranın 4.
Grupta yer alan Sıhhi Tesisatçı kadrosunda bulunduğu ve 4. Grupta bulunan ve kendisiyle emsal olan işçilerin yeni yevmiyelerinin belirlendiği Olur ile listenin ekte gönderildiği, başvuranın iddia ettiği gibi bir maaş farkının bulunmadığı, 3. Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğünden Kurumumuza iletilen 09/11/2023 tarihli ve – – sayılı cevabi yazı ve eklerinde, özetle; 3.1. DSİ 2. (İzmir) Bölge Müdürlüğünde 1 adet vizeli “sıhhi tesisatçı” kadrosu bulunduğu ve bu kadronun başvuran tarafından doldurulduğu, İzmir iline tahsisli başka Sıhhı Tesisatçı kadrosu bulunmadığı, nakil talep ettiği DSİ 13. (Antalya) Bölge Müdürlüğünde ise sıhhi tesisatçı kadrosu bulunmadığı, DSİ 13.
(Antalya) Bölge Müdürlüğünde Sanat Sınıfı ve Sürekli İşçi statüsünde Sıhhi Tesisatçı (fiili unvan) olarak görev yapan 4 adet personel bulunduğu, 3.2. 4857 sayılı İş Kanunu’nun 30’uncu maddesi gereğince İzmir ilinde çalıştırılması gereken Eski
Hükümlü sayısının 8 adet, çalışan Eski Hükümlü sayısının da 8 adet olduğu, Antalya ilinde ise çalıştırılması gereken Eski Hükümlü sayısının 10 adet, çalışan Eski Hükümlü sayısının da 10 adet olduğu, başvuranın nakil işlemi gerçekleştiği takdirde İzmir ilinde 1 adet Eski Hükümlü açığı, Antalya ilinde ise 1 adet Eski Hükümlü fazlası oluşacağı, 3.3. DSİ 2. (İzmir) Bölge Müdürlüğünde başvuran ile aynı pozisyonda olan personel bulunmadığından; aynı iş değer derecesinde (4. grup) ve hizmet yılına sahip çalışanlardan 2 personelin maaş bordrosu ile başvuru sahibine ait bordrosunun kıyas yapılabilmesi amacıyla ekte sunulduğu, 20. Dönem Toplu İş
Sözleşmesinde belirlendiği üzere aynı grupta yer alan pozisyonlarda olanların aynı ücretle işe başladığı, 3.4. Genel Müdürlükleri adına TÜHİS ile TES-İŞ Sendikası arasında imzalanan 20. Dönem İşletme Toplu
İş Sözleşmesinin hükümlerine istinaden çalışmakta olan işçilerin ücretlerine; 3.4.1. Geçici 5. maddeye istinaden ücret zammı hesabından sonra yevmiyelerine 01/03/2023 tarihinden geçerli olmak üzere DSİ’de geçen her tam hizmet yılı için müktesep hak sayılmamak, bir defaya mahsus olmak ve geriye dönük uygulanmamak üzere 1,5 TL/gün kıdem zammı , 3.4.2. Geçici 5. maddeye istinaden iş grubu dereceleri arası TL farkının uygulanarak derece zammı,
3.4.3. Ek madde 2′ ye istinaden taraf Sendika üyesi işçilere çalıştıkları Kamu Kurum ve Kuruluşlarında geçirdikleri her tam hizmet yılı için hiçbir ödemeyi etkilememek ve müktesep hak sayılmamak kaydıyla toplu iş sözleşmesinin yürürlük süresi boyunca brüt 15,00 TL/Ay, hizmet zammı eklendiği, Açıklamalarına yer verildiği görülmektedir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
4. 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının; 4.1. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”, 5. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun Görevi” başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”, 5.1. Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına ilişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliği’nin “Karar verme süresi” başlıklı 36’ncı maddesinde; “Kurum, inceleme ve araştırmasını şikâyet tarihinden itibaren en geç altı ay içinde sonuçlandırır.” 6. Devlet Memurları Kanununun “İstihdam Şekilleri” başlıklı 4’üncü maddesinde; “Kamu
hizmetleri; memurlar, sözleşmeli personel, geçici personel ve işçiler eliyle gördürülür. …D) İşçiler:
(Değişik birinci cümle: 4/4/2007 – 5620/4 md.) (A), (B) ve (C) fıkralarında belirtilenler dışında kalan ve ilgili mevzuatı gereğince tahsis edilen sürekli işçi kadrolarında belirsiz süreli iş sözleşmeleriyle çalıştırılan sürekli işçiler ile mevsimlik veya kampanya işlerinde ya da orman yangınıyla mücadele hizmetlerinde ilgili mevzuatına göre geçici iş pozisyonlarında altı aydan az olmak üzere belirli süreli iş sözleşmeleriyle çalıştırılan geçici işçilerdir. Bunlar hakkında bu Kanun hükümleri uygulanmaz.” 7. 4857 sayılı İş Kanununun; 7.1. “Tanımlar” başlıklı 2’nci maddesinde; Bir iş sözleşmesine dayanarak çalışan gerçek kişiye işçi, işçi çalıştıran gerçek veya tüzel kişiye yahut tüzel kişiliği olmayan kurum ve kuruluşlara işveren, işçi ile işveren arasında kurulan ilişkiye iş ilişkisi denir.”, 7.2. “Tanım ve şekil” başlıklı 8’inci maddesinde; “İş sözleşmesi, bir tarafın (işçi) bağımlı olarak iş görmeyi, diğer tarafın (işveren) da ücret ödemeyi üstlenmesinden oluşan sözleşmedir.” 7.3. “Belirli ve belirsiz süreli iş sözleşmesi” başlıklı 11’inci maddesinde; “İş ilişkisinin bir süreye bağlı olarak yapılmadığı halde sözleşme belirsiz süreli sayılır. Belirli süreli işlerde veya belli bir işin tamamlanması veya belirli bir olgunun ortaya çıkması gibi objektif koşullara bağlı olarak işveren ile işçi arasında yazılı şekilde yapılan iş sözleşmesi belirli süreli iş sözleşmesidir.
Belirli süreli iş sözleşmesi, esaslı bir neden olmadıkça, birden fazla üst üste (zincirleme)
yapılamaz. Aksi halde iş sözleşmesi başlangıçtan itibaren belirsiz süreli kabul edilir.
Esaslı nedene dayalı zincirleme iş sözleşmeleri, belirli süreli olma özelliğini korurlar.” 7.4. “Engelli ve eski hükümlü çalıştırma zorunluluğu” başlıklı 30’uncu maddesinde; “İşverenler, elli veya daha fazla işçi çalıştırdıkları özel sektör işyerlerinde yüzde üç engelli, kamu işyerlerinde ise yüzde dört engelli ve yüzde iki eski hükümlü işçiyi veya 21/6/1927 tarihli ve 1111 sayılı Askerlik Kanunu veya 16/6/1927 tarihli ve 1076 sayılı Yedek Subaylar ve Yedek Askeri Memurlar Kanunu kapsamına giren ve askerlik hizmetini yaparken 12/4/1991 tarihli ve 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanununun 21 inci maddesinde sayılan terör olaylarının sebep ve tesiri sonucu malul sayılmayacak şekilde yaralananları meslek, beden ve ruhi durumlarına uygun işlerde çalıştırmakla yükümlüdürler.” 8. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun 393’üncü maddesinde; “Hizmet sözleşmesi, işçinin işverene bağımlı olarak belirli veya belirli olmayan süreyle işgörmeyi ve işverenin de ona zamana veya yapılan işe göre ücret ödemeyi üstlendiği sözleşmedir.” 9. Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü ve Bağlı (14 No.lu İşkolunda Faaliyet Gösteren) İşyerlerine
İlişkin Olarak üyesi olduğu Türk Ağır Sanayii ve Hizmet Sektörü Kamu İşverenleri Sendikası (TÜHİS) ile Türkiye Enerji, Su ve Gaz İşçileri Sendikası (TES-İŞ) arasında 20/06/2023 tarihinde imzalanan ve 01/01/2023-28/02/2025 yürürlük süreli İşletme Toplu İş Sözleşmesi’nin; 9.1. “İşçinin İsteği ile Yapılacak ve Sürekli Olacak Yer Değiştirmeleri” başlıklı 59’uncu maddesinde; “Kent içi veya kentler arası yer değiştirme işlemi, işçinin isteği ile de yapılabilir. İşçinin sağlık, eğitim aile durumu gibi nedenlere dayandıracağı yer değiştirme istemi, İşverence zorlayıcı nedenlerin geçerliliği önemi ve sırası göz önünde tutularak değerlendirilir ve uygun pozisyon, boş kadro imkanlarına göre yerine getirilmeye çalışılır.” 9.2. “Ücret Zammı ve Uygulama” başlıklı 79’uncu maddesinde;
“I- TABAN ÜCRET:
01.03.2023 tarihinde günlük brüt çıplak ücretleri; 500,00 TL’nin altında olan işçilerin, günlük brüt çıplak
ücretleri 500,00 TL’ye çekilecektir.
II- ÜCRET ZAMLARI:
a) Birinci Yıl Birinci Altı Ay Zammı:
01.03.2023 tarihinde işyerlerinde çalışmakta olan işçilerin ücretleri (1.) fıkradaki taban ücrete
çekildikten sonra, 01.03.2023 tarihindeki günlük brüt çıplak ücretlerine, 01.03.2023 tarihinden geçerli olmak üzere birinci yıl birinci altı ay için Refah Payı dahil % 45 (Kırkbeş) oranında zam yapılacaktır.
Ancak, Türkiye İstatistik Kurumunun 2003=100 Temel Yıllı Tüketici Fiyatları Türkiye Geneli Ağustos
2023 indeks sayısının, Şubat 2023 indeks sayısına göre değişim oranının % 45 (Kırkbeş)’i aşması halinde
aşan kısmın tamamı, birinci yıl ikinci altı ay ücret zammı oranına ilave edilecektir.
b) Birinci Yıl İkinci Altı Ay Zammı:
01.09.2023 tarihinde işyerlerinde çalışmakta olan işçilerin 01.09.2023 tarihindeki günlük brüt çıplak
ücretlerine, 01.09.2023 tarihinden geçerli olmak üzere % 15 (Onbeş) oranında zam yapılacaktır.
Ancak, Türkiye İstatistik Kurumunun 2003=100 Temel Yıllı Tüketici Fiyatları Türkiye Geneli Şubat 2024 indeks sayısının, Ağustos 2023 indeks sayısına göre değişim oranının % 15 (Onbeş)’i aşması halinde aşan kısmın tamamı, ikinci yıl birinci altı ay ücret zammı oranına ilave edilecektir.
c) İkinci Yıl Birinci Altı Ay Zammı:
01.03.2024 tarihinde işyerlerinde çalışmakta olan işçilerin 01.03.2024 tarihindeki günlük brüt çıplak
ücretlerine, 01.03.2024 tarihinden geçerli olmak üzere % 10 (On) oranında zam yapılacaktır.
Ancak, Türkiye İstatistik Kurumunun 2003=100 Temel Yıllı Tüketici Fiyatları Türkiye Geneli Ağustos
2024 indeks sayısının, Şubat 2024 indeks sayısına göre değişim oranının % 10 (On)’u aşması halinde
aşan kısmın tamamı, ikinci yıl ikinci altı ay ücret zammı oranına ilave edilecektir.
d) İkinci Yıl İkinci Altı Ay Zammı:
01.09.2024 tarihinde işyerlerinde çalışmakta olan işçilerin 01.09.2024 tarihindeki günlük brüt çıplak
ücretlerine, 01.09.2024 tarihinden geçerli olmak üzere % 10 (On) oranında zam yapılacaktır.
Ancak, Türkiye İstatistik Kurumunun 2003=100 Temel Yıllı Tüketici Fiyatları Türkiye Geneli Şubat 2025 indeks sayısının, Ağustos 2024 indeks sayısına göre değişim oranının % 10 (On)’u aşması halinde aşan kısmın tamamı 01.03.2025 tarihinden geçerli olmak üzere işçilerin 28.02.2025 tarihindeki günlük brüt çıplak ücretlerine ilave edilecektir.”
Düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SN. CELİLE ÖZLEM TUNÇAK’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
10. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın iddiaları, İdarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek hazırlanan “Ret
Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 11. 1 no.lu paragrafta ayrıntılarına yer verilen başvuruda, başvuran; Antalya iline naklinin yapılmasını öte yandan kendisi ile aynı işi yapan kişilerle arasında bulunduğunu iddia ettiği maaş farkının giderilmesini talep etmektedir. Bu noktada başvuranın taleplerini, nakil talebi ve maaş farklılıkları açısından ayrı ayrı incelemek gerekmektedir.
12. Eski hükümlü kadrosunda “Sıhhi Tesisatçı” olarak Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü İzmir 2. Bölge
Müdürlüğünde çalışan başvuranın nakil talebi karşısında ilgili idare; başvuranın hizmetine İzmir ilinde ihtiyaç duyduğunu ve başvuranın Antalya iline nakledilmesi durumunda İzmir ilinde eski hükümlü kadrosunda açık oluşacağını belirtmektedir.
12.1. Burada, ilgili idarenin kadro durumuna ilişkin yaptığı açıklamalar ile ekli evraklarda yer alan ve kadro durumunu gösterir tablolar incelendiğinde; 12.1.1. DSİ 2. (İzmir) Bölge Müdürlüğünde 1 adet vizeli “sıhhi tesisatçı” kadrosu bulunduğu ve bu kadronun başvuran tarafından doldurulduğu, İzmir iline tahsisli başka Sıhhı Tesisatçı kadrosu
bulunmadığı, öte yandan 4857 sayılı İş Kanununun 30’uncu maddesi gereğince İzmir ilinde çalıştırılması gereken Eski Hükümlü sayısının 8 adet, çalışan Eski Hükümlü sayısının da 8 adet olduğu, 12.1.2. Başvuranın nakil talep ettiği DSİ 13. (Antalya) Bölge Müdürlüğünde ise sıhhi tesisatçı kadrosu bulunmadığı, Sanat Sınıfı ve Sürekli İşçi statüsünde Sıhhi Tesisatçı (fiili unvan) olarak görev yapan 4 adet personel bulunduğu, öte yandan Antalya ilinde çalıştırılması gereken Eski Hükümlü sayısının 10 adet, çalışan Eski Hükümlü sayısının da 10 adet olduğu, Anlaşılmaktadır.
13. Bilindiği üzere, Anayasanın 49’uncu maddesinde çalışanların hayat seviyesinin yükseltilmesi ve çalışma hayatını geliştirmek için gerekli tedbirlerin alınmasının Devletin ödevi olduğu, 4857 sayılı İş
Kanunu hükümlerine tabii olarak çalışan personelin işçi olarak adlandırıldığı, 4857 Sayılı İş Kanununda işçi ile işveren arasındaki ilişkinin bir iş sözleşmesine bağlı olduğu, iş sözleşmesinin kapsamının bağımlı iş görme ve ücret ödemesinden oluştuğu, Türk Borçlar Kanununda ise hizmet sözleşmesinin belirli veya belirsiz süreli şekilde işçinin işverene bağımlı olarak iş görmesi olarak tanımlamıştır.
14. Bununla birlikte, idarenin bütün işlemlerinin önceden öngörülerek bütün unsurlarıyla kurallara bağlanması mümkün değildir. Bu sebeple, çok çeşitli görevler üstlenmiş olan idarenin, durumun icabına göre harekette bulunma konusunda serbest olması gerekmektedir. Dolayısıyla görevlerinin niteliği açısından idarelere belli konularda takdir yetkisi tanınması hususu da bir zorunluluktur. Kanun koyucu, idarelerin görev ve yetkilerinin sınırlarını çizerken, belirli bir konuda karar alıp almama veya alacağı kararlar arasından seçim yapma konusunda, ayrıca yetkileri kullanıp kullanmamada ve kullanılmasının gereklerini saptamada, idareleri az ya da çok serbest bırakabilmektedir. Bu gibi durumlarda idarenin takdir yetkisinden söz edilmektedir. (Prof. Dr. A. Şeref Gözübüyük, “Yönetim Hukuku” Güncelleştirilmiş 14 üncü
Bası, Turhan Kitabevi, Ankara, 2000, s.277)
15. Buna göre takdir yetkisi, idareye, işlemin sebebini, konusunu, zaman ve yerini belirlemek, çeşitli çözümlerden birini seçmek, işlem yapmak ya da yapmamak konusunda verilen hareket serbestisidir (Turan Yıldırım, İdare Hukuku, 5. baskı, İstanbul: On İki Levha, 2013, s.699). Bir başka tanıma göre de takdir yetkisi, belli olguların varlığı halinde, idarenin serbestçe ya da mevcut seçeneklerden birini uygun gördüğünce tercih ederek karar alabilme imkânıdır (Yıldızhan Yayla, İdare Hukuku, 2. baskı, Beta Yayınları, s.190). Ayrıca, Anayasa’nın 125. maddesinin 4. fıkrasında da, “… Yürütme görevinin kanunlarda gösterilen şekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini kısıtlayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde veya takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararı verilemez.” hükmüne yer verilmiştir. Bu doğrultuda idari görevlere atama yapmak veya görevden almak da idarenin takdir yetkisi kapsamında değerlendirilmektedir. Ancak İdare takdir yetkisini kullanırken hukuk kurallarına uygun olarak işlem tesis etmek durumundadır.
16. Ayrıca, Anayasa Mahkemesinin 20/02/2014 tarihli ve 2012/606 başvuru no.lu Kararında da, “kişilerin ailevi ve sosyo-ekonomik sebepler gibi bir takım mazeretler çerçevesinde başka yere atanma konusunda talep hakları var ise de atamaya ilişkin mazeretlerini değerlendirip karara bağlayacak olan idarenin, kendi mevzuatı çerçevesinde, ifa edilen kamu hizmetinin gerekleri, insan kaynaklarının verimli kullanılması, teşkilat yapısının elverişliliği ve benzeri faktörleri dikkate alması kaçınılmazdır. Zira kamu hizmetinin sağlıklı ve kesintisiz bir şekilde yerine getirilmesi için gerekli tedbirleri almak, ilgili idarenin öncelikli görevi ve sorumluluğudur.” denilmiştir.
17. Yukarıda da ifade edildiği üzere, 20. Dönem İşletme Toplu İş Sözleşmesinin “İşçinin İsteği ile
Yapılacak ve Sürekli Olacak Yer Değiştirmeleri” başlıklı 59’uncu madde hükmünde; ” Kent içi veya kentler arası yer değiştirme işlemi, işçinin isteği ile de yapılabilir. İşçinin sağlık, eğitim aile durumu gibi nedenlere dayandıracağı yer değiştirme istemi, İşverence zorlayıcı nedenlerin geçerliliği önemi ve sırası göz önünde tutularak değerlendirilir ve uygun pozisyon, boş kadro imkanlarına göre yerine getirilmeye çalışılır.” İfadelerine yer verildiği görülmektedir. Öte yandan başvuranın nakil gerekçesini, 06/06/2023 tarihinde Kurumuna verdiği dilekçeden anlaşıldığı üzere; İzmir ilinde ailesinden kimsenin bulunmaması, İzmir ilinde ev kiralarının yüksek olması, Antalya ilinde ailesinin bulunması gibi kişisel nedenlere dayandırdığı, buna karşın ilgili idarenin zikredilen toplu iş sözleşmesi maddesinde de belirtildiği üzere zorlayıcı nedenin önemi, uygun pozisyon ve boş kadro imkanlarına göre bu talebi değerlendirmesi gerektiği ve yapılan değerlendirme sonucunda, başvuranın hizmetine İzmir ilinde ihtiyaç duyulması ve başvuranın Antalya iline nakledilmesi durumunda İzmir ilinde eski hükümlü kadrosunda açık oluşması nedenleriyle bu talebi reddettiği görülmektedir. Nitekim yukarıda da yer verildiği üzere başvuranın fiili olarak çalıştığı yerdeki mevcut kadro durumu ile gitmek istediği yerdeki mevcut kadro durumu incelendiğinde; başvuranın nakil işlemini gerçekleştiği takdirde İzmir ilinde 1 adet Eski Hükümlü açığı, Antalya ilinde ise 1 adet Eski Hükümlü fazlası oluşacağı ve İzmir ilinde mevcut bulunan sıhhi tesisatçı kadrosunun boşalacağı görülmektedir.
18. Bu itibarla, başvuranın nakil talebinin ilgili idare tarafından reddedilmesi işlemi, ilgili mevzuat hükümleri, idarenin açıklamaları ve tüm dosya kapsamı ile birlikte değerlendirildiğinde; bu işlemin işçilerin istihdam imkânları, idarenin ihtiyaçları ve diğer şartlar bakımından hizmetin sağlıklı ve kesintisiz bir şekilde yerine getirilmesi için gerekli tedbirleri almakla yükümlü olan idarenin takdir yetkisi kapsamında olduğu nazara alındığında, ilgili idarenin başvurucunun nakil talebini reddetmesi işleminde herhangi bir hukuka aykırılık bulunmadığı anlaşılmıştır.
19. Başvuru kapsamında, başvuranın kendisi ile aynı durumda olan kişilerle kendi maaşı arasında bulunduğunu iddia ettiği maaş farkı açısından dosya incelendiğinde; başvuranın bu iddiasına karşılık, ilgili idarenin; başvuran ile aynı pozisyonda olan personel bulunmadığından aynı iş değer derecesinde (4.
grup) bulunan ve ilgili toplu iş sözleşmesi kapsamında aynı grupta yer alan pozisyonlarda işe başlayanların aynı ücreti aldığını, 19.1. Genel Müdürlükleri adına TÜHİS ile TES-İŞ Sendikası arasında imzalanan 20. Dönem İşletme
Toplu İş Sözleşmesinin hükümlerine istinaden çalışmakta olan işçilerin ücretlerine Geçici 5. maddeye istinaden ücret zammı hesabından sonra yevmiyelerine 01/03/2023 tarihinden geçerli olmak üzere DSİ’de geçen her tam hizmet yılı için müktesep hak sayılmamak, bir defaya mahsus olmak ve geriye dönük uygulanmamak üzere 1,5 TL/gün kıdem zammı, Geçici 5. maddeye istinaden iş grubu dereceleri arası TL farkının uygulanarak derece zammı, Ek madde 2′ ye istinaden taraf Sendika üyesi işçilere çalıştıkları
Kamu Kurum ve Kuruluşlarında geçirdikleri her tam hizmet yılı için hiçbir ödemeyi etkilememek ve müktesep hak sayılmamak kaydıyla toplu iş sözleşmesinin yürürlük süresi boyunca brüt 15,00 TL/Ay hizmet zammı eklendiğini, 19.2. Dolayısıyla; ilgili toplu iş sözleşmesine eklenen bu maddelere göre işçilerin yevmiyelerinin belirlenmesinde farklı parametrelerin oluşturulduğunu, başvuranın 4. Grupta yer alan Sıhhi Tesisatçı kadrosunda bulunduğunu ve 4. Grupta bulunan ve kendisiyle emsal olan işçilerin yeni yevmiyelerinin
belirlendiği Olur doğrultusunda maaşının belirlendiğini ve başvuranın iddia ettiği gibi maaş hesaplanmasında herhangi bir hata yapılmadığını belirttiği görülmektedir.
20. Bu açıklamalar ışığında; ilgili Toplu İş Sözleşmesinin EK-III no.lu maddesinde yer alan “Devlet Su
İşleri Genel Müdürlüğü İş Grupları İtibariyle Bu Gruplara Giren Görev Unvanlarını Gösterir Cetvel” incelendiğinde “Sıhhi Tesisatçı” unvanının IV. Grup içinde yer aldığı görülmektedir. Öte yandan DSİ
Genel Müdürlüğü 2. Bölge Müdürlüğünün “Ücret Zammı” konulu 12/06/2023 tarih ve E-28447880-929-
3519012 sayılı yazısı incelendiğinde, işçi personele Toplu İş Sözleşmesinin 79’uncu maddesi gereği
uygulanacak ücret zamlarının ne şekilde belirleneceğine ilişkin detayların tespit edildiği görülmekle birlikte, bu yazının ekinde yer alan Ücret Zammı Tablosunda 4.Grupta yer alan başvuranın ücretinin hesaplanmasına ilişkin kalemlerin tek tek belirtildiği yine ayrıca ilgili idare tarafından gönderilen ekli evraklar içerisinde yer alan “Emsal Yevmiye Listesi” incelendiğinde, başvuran ile aynı grupta (IV) yer alan ve aynı idare bünyesinde çalışan diğer işçiler ile başvuran arasında yeni yevmiye belirleme işlemi sırasında iyileştirme, %45 genel zam, kıdem yılı zammı, işçi grubu zammı, kademe terfi tutarı kalemleri arasında bir fark bulunmadan aynı kalemlerle yeni yevmiyenin belirlendiği, 20.1. Ayrıca ilgili idare tarafından ekte gönderilen, DSİ 2. (İzmir) Bölge Müdürlüğünde başvuran ile aynı pozisyonda olan personel bulunmadığından; aynı iş değer derecesinde (4. grup) ve hizmet yılına sahip çalışanlardan 2 personelin maaş bordrosu ile başvuru sahibine ait bordrolar kıyaslandığında, başvuran ve başvuranla aynı durumda bulunan yani 4.grupta yer alan işçiler arasında herhangi bir fark bulunmadığı, başvuranın maaşının 4.grupta yer alan personellerin maaşlarının hesaplanma usulü ile aynı usulü göre hesaplandığı görülmektedir.
21. Bu itibarla, başvuranın kendisi ile aynı durumda olan kişiler ile kendisi arasında bulunduğunu iddia ettiği maaş farkına ilişkin yapılan incelemeler neticesinde herhangi bir farklılığın bulunamadığı dolayısıyla ilgili idare tarafından gerçekleştirilen maaş hesaplama işleminde herhangi bir hata yapmadığı değerlendirilmektedir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 22. Günümüzde demokratik, modern ve katılımcı yönetim anlayışında idarelerden sadece hukuka uygun olarak hareket etmeleri değil aynı zamanda iyi yönetişim ilkelerine uygun işlem tesis etmeleri de beklenmektedir.
23. İyi yönetim ilkelerine 28.03.2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiş olup, idareden istenilen bilgi ve belgelerin süresi içinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, ayrıca idarenin başvuranla ilgili işlemlerinde kanunlara uygunluk, makul sürede karar verme ve kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi ilkelerine uygun davrandığı görülmüştür.
V. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
24. 6328 sayılı Kanunun 21’inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup, görevli ve yetkili mahkemelerde yargı yolu açıktır.
VI. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE, Kararın BAŞVURANA ve DEVLET SU İŞLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜNE tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi