Apartmanın altında faaliyet gösteren fırından kaynaklanan koku, gürültü ve kirlilik iddiaları üzerine cezai işlem talebi (KDK)

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)

SAYI : 16796-16796 |sayi|36311982-101.07.05-E.36311982-101.07.05-E.

BAŞVURU NO : 2017/10495 2017/ 10495

KARAR TARİHİ : 29/12/2017 |tarih|

RET KARARI

BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ : –

BAŞVURUYA KONU İDARE : Yakutiye Belediye Başkanlığı

BAŞVURUNUN KONUSU : Apartmanın altında faaliyet gösteren fırının koku, gürültü ve kirlilik meydana getirdiği iddiası hakkındadır .

BAŞVURU TARİHİ : 08/08/2017 8.8.2017

I. BAŞVURANLARIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Başvuran apartmanın altında yer alan fırından ekmek üretilirken çıkan dumanın direkt olarak apartmanda bulunan evlere geldiğini, gelen dumanın apartman sakinlerini rahatsız ettiğini, apartmanın dış cephesinin kirlendiğini, bu sorunun çözülmediğini, ayrıca ekmek kokusunun evlerine geldiğini, fırının erken saatlerde çalışmaya başlaması ile birlikte ses ve gürültü geldiğini, ilgili belediyenin zabıtasının uyarı ile olayı geçiştirdiğini ve herhangi bir cezai yaptırım uygulanmadığını iddia ederek fırının kapatılmasını veya cezai işlem uygulanmasını talep etmektedir .

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. Yakutiye Belediye Başkanlığının 08/ 11/ 2017 tarihli yazısında “Zabıta Müdürlüğü

Ekiplerimizce yapılan incelemeler kapsamında, söz konusu işletmenin İşyeri Açma ve Çalıştırma

Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelikte yer alan şartları sağladığı (Ruhsat Denetim Müdürlüğünden alınan bilgilere göre), İşletmenin, Planlı Alanlar Tip İmar Yönetmeliğinde yer verilen şartları taşıdığı (Ruhsat Denetim ve Yapı Kontrol Müdürlüğünden alınan bilgilere göre), söz konusu işletmenin daha önceden de BİMER aracılığıyla yapılan şikâyet üzerine denetim yapıldığı ancak herhangi bir cezai işlem uygulanmadığı, şikâyet sahibine ait bağımsız bir bölüme yönelik duman, koku, kirlilik ve gürültü olmadığı, şikâyete konu sorunun çözümü için koku, kir ve duman olmaması adına havalandırma borusunun duvarın iç kısmından yukarı doğru çatı katma çıkarıldığı, gürültünün olmaması adına hem hamur makinesinin alt kısmına hem de işyerinin iç kısmına ses

1 / 6yalıtımı yaptırıldığı, ayrıca söz konusu şikâyetle ilgili olarak apartman sakinleri ve yöneticisi ile

görüşüldüğü, bahsi geçen işletme hakkında daha önceden ses ve koku ile ilgili sıkıntıların yaşandığının ifade edildiği ancak işletme sahibinin gerekli önlemleri alarak üzerine düşen sorumluluğu yerine getirmesiyle artık herhangi bir sorun yaşamadıklarını yazılı bir şekilde beyan ettikleri” hususlarını belirtmiştir .

3. Erzurum Valiliği İl Mahalli İdareler Müdürlüğünün 26/ 10/ 2017 tarihli yazısında, “Söz konusu fırının İlimiz Yakutiye ilçesi Soğukçermik Mahallisi ada nolu parsel üzerinde bulunan kat mülkiyetinin Blok nolu bağımsız bölümünde dükkân vasfı ile kayıtlı olduğu, şikâyet başvurularına istinaden adı geçen lavaş fırınında Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğünün teknik elemanlarınca inceleme yapıldığı, inceleme sonucunda, “Çevresel Gürültünün DeğerIendirilmesi ve

Yönetimi Yönetmeliğinin 22. Maddesi (l) bendi” hükmü gereğince çalışma yapılırken ilgili maddede belirtilen sınır değerlerinin aşılmaması hususunun işletmeye bildirildiği, yine, aynı fırın hakkında bir başka şikâyet başvurusuna istinaden, 27.07.2017 tarihinde denetim yapıldığı yapılan bu denetim neticesinde ise, yukarıda bahsedilen Yönetmeliğin 22. Maddesi (b) bendinde (Değişik RG- 27/ 4/ 201 1- 27917) hükmü gereğince kurumun teknik elemanları tarafından gürültü ölçümü yapıldığı, yapılan ölçüm ve değerlendirmeler sonucunda, şikâyete konu ekmek fırınından kaynaklanan çevresel gürültü değerinin etkilenen yapı içerisinde yer alan 1. Kat 8 nolu dairenin yatak odasında ölçülen arka plan değerinin 15.9 dBA’Y 1 aştığının anlaşılmış olduğundan aynı yönetmeliğin 39. Maddesi (c) bendi gereğince söz konusu işyerinden, kaynaklanan gürültünün azaltılması için gerekli tedbirleri almak üzere 1 (bir) ay süre verildiği ve işyeri sahibine bildirildiği, şikâyete konu olan fırında verilen süre sonunda yapılan incelemede, gürültü kaynağı hamur yoğruma makinası altına titreşim önlemek amacı ile keçe ve strafor yerleştirildiği, makinanın motorunun yenilendiğinin beyan edildiği, daha önce gürültü ölçümü yapılan şikâyet sahibinin Kurtuluş Mahallesi Yakutiye Evler .

Blok Kat : No: adresinde bulunan dairesinde ise ikamet eden kimse bulunmadığından alınan tedbirlerin yeterli olup olmadığının teyidi ile ilgili ölçümün yapılamadığı” hususları belirtilmiştir .

III. İLGİLİ MEVZUAT

4. Anayasanın “Sağlık hizmetleri ve çevrenin korunması” başlıklı 56 ncı maddesinde; “Herkes, sağlıklı ve dengeli bir çevrede yaşama hakkına sahiptir . Çevreyi geliştirmek, çevre sağlığını korumak ve çevre kirlenmesini önlemek Devletin ve vatandaşların ödevidir .” hükmü yer almaktadır .

5. Anayasanın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı ” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir . Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu

Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler” hükmü yer almaktadır .

6. 14/ 06/ 2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi ” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir” hükmü yer almaktadır .

7. 2872 sayılı Çevre Kanunun “Gürültü” başlıklı 14 üncü maddesinde ; “Kişilerin huzur ve sükûnunu, beden ve ruh sağlığını bozacak şekilde ilgili yönetmeliklerle belirlenen standartlar üzerinde gürültü ve titreşim oluşturulması yasaktır . … atölye, işyeri, … ve konutlardan kaynaklanan gürültü ve titreşimin yönetmeliklerle belirlenen standartlara indirilmesi için faaliyet sahipleri tarafından gerekli tedbirler alınır .” hükmü yer almaktadır .

8. 2872 sayılı Çevre Kanunun “İdari cezalarda yetki” başlıklı 24 üncü maddesinde ; “Bu

Kanunda öngörülen idarî yaptırım kararlarını verme yetkisi Bakanlığa aittir . Bu yetki, 12 nci maddenin birinci fıkrası uyarınca denetim yetkisinin devredildiği kurum ve merciler tarafından da kullanılır . Bu Kanunda öngörülen idarî yaptırım kararları Bakanlık merkez teşkilâtında genel

2 / 6müdürler, taşra teşkilâtında il çevre ve orman müdürlerince verilir .” hükmü yer almaktadır .

9. 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanununun, “Yasak işler” başlıklı 24 üncü maddesinde;

“Anagayrimenkulün, kütükte mesken olarak gösterilen bağımsız bir bölümünde … ve fırın, gibi gıda ve beslenme yerleri … ancak kat malikleri kurulunun oybirliği ile vereceği kararla açılabilir .” hükmü yer almaktadır .

10. Belediye Zabıta Yönetmeliğinin “Görevleri” başlıklı 10 uncu maddesinde; “ … Çevre

Kanununa ve ilgili yönetmeliklere göre çevre ve insan sağlığına zarar veren, kişilerin huzur ve sükûnunu, beden ve ruh sağlığını bozacak şekilde gürültü yapan fabrika, işyeri, atölye, eğlence yerleri gibi müesseseleri tutanak düzenleyerek yetkili mercilere bildirmek ve bu konuda kendisine verilen görevleri yerine getirmek .” hükmü yer almaktadır .

11. Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliğinin “İşletme, tesis ve işyerleri için çevresel gürültü kriterleri” başlıklı 22 inci maddesinde; “İşletme, tesis, atölye,

imalathane ve işyerlerinden çevreye yayılan gürültü seviyesine ilişkin kriterler aşağıda belirtilmiştir :

a) Her bir işletme ve tesisten çevreye yayılan gürültü seviyesi Ek-VII’de yer alan Tablo- 4’te verilen sınır değerleri aşamaz. (Ticari yapılar ile gürültüye hassas kullanımların birlikte bulunduğu alanlardan konutların yoğun olarak bulunduğu alanlar için, Lgündüz 65 (dBA), Lakşam 60 (dBA), Lgece, 55 (dBA))

b) Gürültüye hassas kullanımları etkileyebilecek şekilde yakınında, bitişiğinde, altında veya üstünde faaliyetini sürdüren; her bir işyeri, atölye, imalathane ve benzeri işletmelerden hava yoluyla çevreye yayılan veya ortak bölme elemanları, ara döşemeler, tavan veya bitişik duvarlar aracılığıyla gürültüye hassas kullanımlara iletilen çevresel gürültü seviyesi Leq gürültü göstergesi cinsinden arka plan gürültü seviyesini 5 dBA’dan fazla aşamaz.

c) Birden fazla işyeri, atölye, imalathane gibi işletmeler ile organize sanayi bölgesi veya küçük sanayi sitesinden çevreye yayılan toplam çevresel gürültü seviyesi Leq gürültü göstergesi cinsinden arka plan gürültü seviyesini 7- 10 dBA aralığından fazla aşamaz. Bu aralık esas alınmak kaydıyla, toplam çevresel gürültü seviyesi; gürültüye maruz kalınan alandaki etkilenen kişi sayısı, gürültü kaynağı ile gürültüye hassas mekânlar arasındaki mesafe ve benzeri faktörler göz önünde bulundurularak İl Mahalli Çevre Kurulu Kararı ile belirlenir . Bu bentte verilen sınır değerin aşılması halinde, arka plan gürültü seviyesine katkısı olan her bir işyeri sınır değer aşımından eşit olarak sorumludur . Gürültüye katkı oranları belirlendikten sonra her bir işletme gerekli tedbirleri alır .

ç) İşletme, tesis, atölye, imalathane ve işyerlerinin faaliyeti sonucu oluşabilecek darbe gürültüsü

LCmax gürültü göstergesi cinsinden 100 dBC’yi aşamaz.” hükmü yer almaktadır .

12. Planlı Alanlar İmar Yönetmeliğinin “Fırınlar” başlıklı 46 ncı maddesinde; “…İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik hükümleri saklı kalmak üzere fırınlar; sanayi, küçük sanayi, organize sanayi, konut dışı çalışma alanları ile ticaret bölgelerinde yapılabilir . Katkılı pide, kebap, simit fırınları ve geleneksel tandır ocakları, zemin katı işyeri olarak kullanılabilen binalarda yapılabilir .

( 2) Fırınların tanziminde; a) Mevcut binalarda ekmek fırını hariç fırın ve tandır yapılması durumunda, 634 sayılı Kanun hükümlerine uyulur . ç) Duvar ve döşemelerinde ısı ve ses yalıtımı uygulanır .” hükmü yer almaktadır .

IV. KAMU DENETÇİSİ HÜSEYİN YÜRÜK’ÜN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ

13. Başvuranın, fırının kapatılması veya cezai işlem uygulanması talebinin idarece yerine reddedilmesinde hukuka aykırılık tespit edilemediğinden başvurunun reddedilmesi önerilmiştir .

3 / 6V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden 14. Başvuran, 05/ 12/ 2016 tarihli ilk başvurusunda, Erzurum ili Yakutiye İlçesi Hilalkent girişi

– Yakutiye Evler inci blok altında bir ekmek fırınının faaliyet gösterdiğini, fırından çıkan dumanı atmak için baca boru sistemi bulunmadığını, fırından çıkan dumanın kendisini ve diğer sakinleri rahatsız edecek boyutta olduğunu ve binanın dış cephesine zarar verdiğini, apartman sakinleri olarak topladıkları imzaları Belediye yetkililerine iletmelerine rağmen işlem yapılmadığını belirterek işletmenin denetlenmesiyle farklı bir yere taşınmasını veya kapatılmasını talep etmiştir .

15. Yakutiye Belediye Başkanlığı, ilk başvuru hakkında, “bahse konu İşyerine zabıta müdürlüğümüz elemanlarınca yeniden gidilerek kontrol edilmiş, bu işyerinin doğalgazla çalıştırıldığı, doğalgazdan çıkan gaz atığının ise duvarın iç kısmından yukarı doğru bir boru yardımı ile çatı katına çıkarıldığı görülmüştür . Ayrıca CD’de (başvuran tarafından görüntülenen) görülen dumanın ise ocağın içerisine yanlışlıkla pasa bezinin düşmesinden kaynaklandığı tespit edilmiştir . Binanın dış cephesine çıkan dumanın zarar vermediği görülmüştür” şeklinde cevabi yazısını Kurumumuza iletmiş ve

Kurumumuzca başvuru hakkında ‘Dostane Çözüm Kararı’ verilmiştir .

16. Başvuran, 21/ 03/ 2017 tarihli ikinci başvurusunda, söz konusu ekmek fırınının erken saatlerinde çalışmaya başladığı için ses ve gürültü oluştuğunu, apartman sakinlerinin bu durumdan rahatsızlık duyduklarını belirterek gereğinin yapılmasını talep etmektedir . Kurumumuzca başvuru hakkında

‘Gönderme Kararı’ verilmiştir . Kararımız sonrasında Yakutiye Belediye Başkanlığı, 05/ 07/ 2017 tarihli yazısı ile bahse konu işyeri Zabıta Müdürlüğü Ekiplerimiz tarafından çeşitli tarihlerde defalarca kontrol edilmiştir . Şikâyet sahibinin yapmış olduğu diğer başvurularda dikkate alınarak yapılan kontrollerde işletmenin; 1) Tüm uyarıları dikkate alarak ses ve gürültü oluşmaması adına hem hamur makinesinin bulunduğu yere, hem de işyerinin iç kısmına ses yalıtımı yaptırdığı, 2) Dış cepheye zarar verecek herhangi bir uygulama yapılmadığı, 3) Yakıt olarak doğal gaz kullanıldığı, çıkan gaz atığının ise duvarın iç kısmından yukarı doğru boru yardımıyla çatı katma çıkarıldığı, bu nedenle insanları rahatsız edebilecek is, koku vb . oluşmadığı tespit edilmiştir .” hususlarını bildirmiştir .

17. Başvuran, 04/ 08/ 2017 tarihli üçüncü başvurusunda, “Söz konusu fırında ekmek üretilirken çıkan dumanın direkt olarak apartmanda bulunan evlere geldiğini, gelen dumanın apartman sakinlerini rahatsız ettiğini, apartmanın dış cephesinin kirlendiğini, bu sorunun çözülmediğini, ayrıca ekmek kokusunun evlerine geldiğini, fırının erken saatlerde çalışmaya başlaması ile birlikte ses ve gürültü geldiğini, ilgili belediyenin zabıtasının uyarı ile olayı geçiştirdiğini ve herhangi bir cezai yaptırım uygulanmadığını” iddia ederek fırının kapatılmasını veya cezai işlem uygulanmasını talep etmektedir .

18. Yakutiye Belediye Başkanlığı, şikâyete konu fırının mevzuat bakımından üzerine düşen tüm yükümlülükleri yerine getirdiğini belirtmiştir .

19. Dosya kapsamında yer alan bilgi ve belgelerin tetkikinden, şikâyete konu fırının tapu kayıtlarında dükkân vasfına sahip olduğu, İşyeri açma ve Çalıştırma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik hükümlerine göre düzenlenmiş ruhsata sahip olduğu, Planlı alanlar imar yönetmeliğinde yer verilen şartları sağladığı, 20. 02.05.2017 tarihli Alo 181 Hattı başvurularına istinaden lavaş fırınında Valilikçe inceleme yapıldığı, işyerinde bir adet doğal gaz ile çalışan tandır bulunduğu; tandırdan çıkan atık havanın tandırın üstünde bulunan davlumbaz vasıtasıyla apartmanın havalandırma boşluğundan çatıya kadar çıkarıldığı; işyerinde bir adet hamur yoğurma makinasının bulunduğu ve makinanın altına gürültü önleyici tedbir olarak köpük yerleştirildiği; ses izolasyonu amacı ile tavana mantolama yapıldığı tespit/beyan edilmiş ve söz konusu tespit ve beyanlar neticesinde lavaş fırını işletmecisine; Çevresel

4 / 6Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliğinin 22 nci maddesinde yer verilen sınır

değerlerinin aşılmaması hususunda bildirim yapıldığı, 21. Söz konusu lavaş fırını hakkında 29.06.2017 tarihli Alo 181 Hattı başvurusuna istinaden

27.07.2017 tarihinde yapılan denetim sonucunda; Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve

Yönetimi Yönetmeliğinin 22 nci maddesinin (b) bendinde yer alan hüküm gereğince yapılan ölçüm ve değerlendirmeler sonucunda; şikâyete konu ekmek fırınından kaynaklanan çevresel gürültü değerinin etkilenen yapı içerisinde yer alan 1. Kat 8 nolu dairenin yatak odasında ölçülen arka plan değerini 15.9 dBA aştığının tespit edildiği, mezkûr yönetmeliğin 39 uncu maddesinin (c) bendinde yer alan hüküm gereğince, söz konusu iş yerinden kaynaklanan gürültünün azaltılması için gerekli tedbirleri almak üzere 1 (bir) ay süre verildiği, verilen süre sonunda yapılan incelemede; gürültü kaynağı olan hamur yoğurma makinası altına titreşim önlemek amacı ile keçe ve strafor yerleştirildiği, makinanın motorunun yenilendiğinin beyan edildiği, daha önce gürültü ölçümü

yapılan şikâyeti sahibinin Kurtuluş Mahallesi Yakutiye Evler . Blok Kat : No:

adresinde bulunan dairesinde ise ikamet eden kimse bulunmadığından alınan tedbirlerin yeterli olup olmadığı teyidi ile ilgili ölçüm yapılamadığı, 22. Başvuranın 2013 yılından 10/ 10/ 2017 tarihine kadar Şükrüpaşa Mah . Afra Sokak Afrayapı Koop.

Blok No: / adresinde ikamet ettiği, 10/ 10/ 2017 tarihinde Şükrüpaşa Mah . Afra Sokak Afrayapı

Koop. Blok No: / adresini diğer adres olarak beyan ettiği, yine 10/ 10/ 2017 tarihinde Kurtuluş

Mah . Fabrika Önü sokak No: / – adresini yerleşim yeri adresi olarak beyan ettiği, 23. Muhatap fırının şikâyete konu sorunun çözümü için koku, kir ve duman olmaması adına havalandırma borusunu, duvarın iç kısmından yukarı doğru çatı katına çıkardığı, gürültünün azaltılması amacı ile hem hamur makinesinin alt kısmına hem de işyerinin iç kısmına ses yalıtımı yaptırıldığı, 24. Söz konusu şikâyetle ilgili olarak apartman sakinleri ve yöneticisi ile görüşüldüğü, bahsi geçen işletme hakkında daha önceden ses ve koku ile ilgili sıkıntıların yaşandığının ifade edildiği ancak işletme sahibinin gerekli önlemleri alarak üzerine düşen sorumluluğu yerine getirmesiyle artık herhangi bir sorun yaşamadıklarını yazılı bir şekilde beyan ettikleri hususları tespit edilmiştir .

25. Sonuç olarak ilgili fırının kütükte dükkân vasfına sahip olması ile yukarıda yer verilen Kat

Mülkiyeti Kanunu hükümlerine uygun olduğu, İşyeri açma ve Çalıştırma Ruhsatlarına İlişkin

Yönetmelik hükümlerine göre düzenlenmiş ruhsata sahip olduğu, Planlı alanlar imar yönetmeliğinde yer verilen şartları sağladığı, başvuranın ikamet adresi ile söz konusu fırın arasında doğrudan

“yakınlık, bitişiklik, altında veya üstünde faaliyet sürdürmek, tavan veya bitişik duvarların varlığı” gibi durumların bulunmadığı, apartman yöneticisinin yazılı beyanı ile gürültü, koku ve duman sorunun artık yaşanmadığının belirtildiği, fırın tarafından şikâyete konu sorunların çözüme kavuşturulması amacı ile havalandırma ve yalıtım konusunda iyileştirmeler yaptığı, yapılan bu iyileştirmelerin mevzuata uygunluğunun ilgili idarelerce tasdik edildiği, yapılan denetimlerde mevzuata aykırı bir durumun olmadığı hususları tespit edilmiştir .

26. Yukarıdan beri anlatılan hususlar, başvuranın iddiaları, idarelerin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuranın fırının kapatılmasını veya cezai işlem uygulanması talebinin idarece yerine getirilmemesinde hukuka aykırılık tespit edilememiştir .

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden 27. İyi yönetim ilkelerine 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan

Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında

Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; Yakutiye Belediye

Başkanlığının karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ilkesine uymadığı tespit edildiğinden bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir .

5 / 6VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT

28. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Erzurum İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır .

VII. KARAR

Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE;

Kararın, Başvurana, Yakutiye Belediye Başkanlığına ve Erzurum Valiliğine tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi .

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi