Araç kiralama ihale dokümanında araç sayısının belirtilmeyerek genel kriterlerin belirtilmesi mümkün müdür (KİK)

Akhisar Belediyesi Ulaştırma Hizmetleri Müdürlüğütarafından 01.04.2013 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “Minibüs ve Küçük Otobüs Kiralama Hizmeti Alımı” ihalesine ilişkin olarak Cemal Aksu’nun 26.04.2013 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 29.04.2013 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 09.05.2013 tarih ve 16108 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 09.05.2013 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

            Başvuruya ilişkin olarak 2013/1744 sayılı şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle,

Tekliflerinin, sunmuş oldukları aşırı düşük teklif açıklamaları uygun görülmediğinden değerlendirme dışı bırakıldığı, oysa ki açıklamalarının ihalede istenilen 3 aracın her biri için 1’er şoför olmak üzere toplam 3 şoför üzerinden yapıldığı, bu çerçevede ihalede öngörülen kâr marjı da düşünülerek yapılan açıklamanın uygun kabul edilmesi gerektiği, ancak ihale konusu işe ilişkin düzenlenen birim fiyat teklif cetvelinin hatalı olduğu ve ihalenin iptal edilmesi gerektiği, birim fiyat teklif cetvelinin 3’üncü satırında yer alan “27 kişilik sürücü dahil küçük otobüs saat ücreti” için çalışma saatinin 11.500 olarak belirlendiği, ihalenin süresinin 245 gün olduğu dikkate alındığında söz konusu kalem için günlük 46,93 saat çalışma yapılacağı sonucunun doğdu ki, bu sonucun kabul edilmesinin mümkün olmadığı, birim fiyat teklif cetveline göre ihalede toplam 19.000 saat araç çalıştırılacağının anlaşıldığı, işin süresi göz önünde bulundurulduğunda, istenilen 3 araç için günlük toplam 77,55 saat çalışma süresinin ortaya çıkacağı, bu rakamın 3 araca bölünmesi sonucunda ise bir araç için günlük çalışma süresinin 25,85 saate tekabül ettiğinin görüleceği, 24 saat süresince çalışma yapılsa dahi, istenilen sürenin karşılanmasının mümkün olamayacağı, bu nedenle toplam 19.000 saat üzerinden işçilik hesaplaması yapılamayacağı, dolayısıyla yapmış oldukları aşırı düşük teklif açıklamasında da zaman esasını dikkate almadıkları, idarece bir ay içerisinde 26 gün çalışılacağının düzenlendiği de dikkate alındığında, işin süresi olan 8 ay boyunca günlük 30,44 saatlik bir çalışma yapılması sonucunun doğacağı ve bu doğrultuda işçilik hesaplarının yapılmasının mümkün olmayacağı,

Birim fiyat teklif cetveli ve iş kalemlerine ilişkin tariflere göre 3 otobüs ve kilometreler belirtildiğinden, yapılan açıklamanın da bu doğrultuda incelenmesi ve açıklamalarının kabul edilmesi gerektiği iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

            Başvuru konusu ihalenin Akhisar Belediye Başkanlığı tarafından yapılacak şehir içi ve şehirler arası yolcu taşıma görevlendirmelerinde kullanılmak üzere minibüs ve küçük otobüs kiralama hizmeti alımı ihalesi olduğu, İdari Şartname’nin “Mesleki ve teknik yeterliğe ilişkin belgeler ve bu belgelerin taşıması gereken kriterler” başlıklı 7.5.2’nci maddesinde “İhale konusu işle ilgili; İstekli idarenin ihtiyaç duyduğu ve en geç 24 saat önce yükleniciye bildirdiği hallerde, idarenin istediği sayıda 24+1 ve 16+1 Kişilik minibüs ve küçük otobüsü işyerinde bulundurmak zorundadır.”düzenlemesine yer verildiği,“Teklif fiyata dahil olan giderler” başlıklı 25.1 inci maddesinde, ihale konusu işle ilgili araçların amortisman, yedek parça, tamir-bakım, sigorta giderleri, sürücü giderleri, akaryakıt giderleri, vergileri, trafik cezaları, yol köprü gemi geçiş ücretleri, otopark giderleri, sigorta, kasko, giderleri v.b. giderlerin teklif fiyata dahil olduğunun düzenlendiği, ayrıca 25.3’üncü maddesinde,

“Teklif fiyata dahil olan diğer giderler aşağıda belirtilmiştir:

1- 16 KİŞİLİK SÜRÜCÜ DAHİL MİNİBÜSÜN SAAT ÜCRETİ ( Genel giderleri, Yüklenici kârı ve sürücü dahil, Teknik Şartnamede özellikleri belirtilen 16 Kişilik Minibüsün, her türlü amortisman, yedek parça, tamir bakım, vergi, resim, harç, kasko, otoyol, otopark ve sigorta giderleri dahil (Akaryakıt bedeli hariç) 4000 (Dörtbin) Saat  ücreti  karşılığı.)

2- 16 KİŞİLİK SÜRÜCÜ DAHİL MİNİBÜSÜN KM BAŞINA AKARYAKIT ÜCRETİ ( Yüklenici karı, genel giderler ve sürücü dahil 16 kişilik sürücü dahil minibüsün 60000 (Altmışbin) Km lik akaryakıt ücreti karşılığı.)

3- 27 KİŞİLİK SÜRÜCÜ DAHİL KÜÇÜK OTOBÜSÜN SAAT ÜCRETİ ( Genel giderleri, Yüklenici kârı ve sürücü dahil, Teknik Şartnamede özellikleri belirtilen 27 Kişilik Küçük Otobüsün, her türlü amortisman, yedek parça, tamir bakım, vergi, resim, harç, kasko, otoyol, otopark ve sigorta giderleri dahil (Akaryakıt bedeli hariç) 11500 (Onbirbinbeşyüz) Saat  ücreti  karşılığı.)

4- 27 KİŞİLİK SÜRÜCÜ DAHİL KÜÇÜK OTOBÜSÜN KM BAŞINA AKARYAKIT ÜCRETİ ( Yüklenici karı, genel giderler ve sürücü dahil 27 kişilik  Küçük Otobüsün  175000 (Yüzyetmişbeşbin) Km lik akaryakıt ücreti. )

5- 27 KİŞİLİK SÜRÜCÜ DAHİL ÖZÜRLÜ RAMPALI KÜÇÜK OTOBÜSÜN SAAT ÜCRETİ ( Genel giderleri, Yüklenici kârı ve sürücü dahil, Teknik Şartnamede özellikleri belirtilen 27 Kişilik Özürlü Rampalı Küçük Otobüsün, her türlü amortisman, yedek parça, tamir bakım, vergi, resim, harç, kasko, otoyol, otopark ve sigorta giderleri dahil (Akaryakıt bedeli hariç) 3500 (Üçbinbeşyüz) Saat  ücreti  karşılığı.)

6- 27 KİŞİLİK SÜRÜCÜ DAHİL ÖZÜRLÜ RAMPALI KÜÇÜK OTOBÜSÜN KM BAŞINA AKARYAKIT ÜCRETİ ( Yüklenici karı, genel giderler ve sürücü dahil 27 kişilik  Küçük Otobüsün  50000 (Ellibin) Km lik akaryakıt ücreti.)”düzenlemesine yer verildiği görülmüştür.

Sözleşme Tasarısı’nın “İş tanımı” başlıklı 5’inci maddesinde“5.1.Sözleşme konusu iş; Akhisar Belediyesi Ulaştırma Hizmetlerinde Kullanılmak Üzere; İdarenin istediği zaman ve istediği sayıda aracın 2013 Yılı sonuna kadar peyder pey 19000 saat + 285000 Km çalıştırılması hizmet alımı İşin teknik özellikleri ve diğer ayrıntıları sözleşme ekinde yer alan ve ihale dokümanını oluşturan belgelerde düzenlenmiştir.”, “İşin süresi” başlıklı 9’uncu maddesinde “9.1. İşin süresi, işe başlama tarihinden itibaren 240 (İkiyüzkırk) gündür”düzenlemelerinin yer aldığı görülmüştür.

İhale konusu alıma ilişkin düzenlenen “Otobüs Kiralama Hizmeti Alımı Teknik Şartnamesi”nde, istenilen minibüs, otobüs ve özürlü otobüsünün özelliklerine yer verilmiş, Teknik Şartname’nin “Genel Hususlar” başlıklı 5 inci bölümünde, sürücülerin ücretleri, her türlü SSK, işsizlik sigortası primleri ile vergi vb. giderlerini karşılamak ve ödemelerini yapmak da dahil olmak üzere araçların her türlü giderinin (trafik, tam kasko sigortaları,  trafik ve egzost muayeneleri, bakım-onarım giderleri, her türlü köprü otoyol gemi otopark ve benzeri giderleri) yükleniciye ait olduğu, “Çalıştırma Esasları” başlıklı 6’ncı bölümünde, araçların günlük görevlendirmelerde 24 saat idare emrinde olacağı, otobüslerin idarenin isteği üzerine şehir içi ve şehir dışında görevlendirilmek üzere idare yetkilisinin sözlü talimatı üzerine idarenin istediği zamanda iş başı yaptırılacağı, görevlendirmelerin saatlik, günübirlik veya birkaç günlük (görev mahallinde yatılı şekilde) olabileceği, sürücülü araçların görev mahallinde yatılı olarak kalmaları halinde sürücünün konaklama ve yemek ücretinin yükleniciye ait olacağı hususlarına yer verilmiştir.

Söz konusu alıma ilişkin birim fiyat teklif cetveli;

Şeklinde düzenlenmiştir. Ayrıca, birim fiyat tariflerinde, birim fiyat teklif cetvelindeki her bir satır için teklif fiyata dahil unsurların neler olduğu açıklanmıştır.

Ancak, ihale dokümanının herhangi bir yerinde, toplam kaç araç istenildiği ve dolayısıyla maliyet hesabının kaç araç esas alınarak yapılması gerektiği hususunda herhangi bir belirleme yapılmadığı görülmüştür.

Esas konusu araç kiralama olan hizmet alımı ihalesinde, kiralanacak araç sayısının belirtilmemesi, sağlıklı teklif verilmesini ve tekliflerin eşit şartlarda ve objektif değerlendirilmesini engelleyici sonuç doğuracaktır. Araçların saatlik kiralama ücretine araç sürücüsü, her türlü amortisman, yedek parça, tamir bakım, vergi, resim, harç, kasko, otoyol, otopark ve sigorta giderlerinin dâhil olduğu dikkate alındığında, araç sayısıyla ilgili kesin bir belirleme yapılması zorunludur.

Ancak, ihale dokümanına yönelik olarak 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nda belirtilen süre zarfında bir şikâyet başvurusunda bulunulmamış ve doküman bu haliyle kesinleşmiştir. Dolayısıyla, tekliflerin ihale dokümanına göre verilmesi ve ihale komisyonunca yapılacak değerlendirmenin de ihale dokümanı çerçevesinde yapılması gerektiği açıktır.

Başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklamaları incelendiğinde;

İdarece başvuru sahibi de dâhil olmak üzere iki istekli tarafından verilen teklifler aşırı düşük teklif olarak belirlenmiş, söz konusu isteklilerden tekliflerine ilişkin aşırı düşük teklif açıklaması istenilmiştir. Açıklama talep edilen yazıda, teklifte önemli görülen bileşenler belirlenmemiş, bu çerçevede teklifi oluşturan tüm unsurların belgelendirilerek açıklanması sonucu doğmuştur.

Başvuru sahibi Cemal AKSU’nun teklifine ilişkin sunmuş olduğu aşırı düşük teklif açıklamalarının idarece toplam 19000 saat sürücü çalışması olması gerekirken, yapılan açıklamanın 24 ay, ayda 26 gün boyunca 7,5 saatten 3 sürücü için 4680 saat çalışma yapılacağı şeklinde olduğu görüldüğünden uygun bulunmayarak teklifinin değerlendirme dışı bırakıldığı görülmektedir.

Ancak, ihale üzerinde bırakılan isteklinin birim fiyat teklif cetvelinin birimi saat üzerinden belirlenen 1, 3 ve 5 sıra numaralı iş kalemleri için vermiş olduğu birim fiyatların, sırasıyla 15,00.-TL, 18,00.-TL ve 20,00.-TL olduğu, ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi olarak belirtilen isteklinin aynı kalemler için sırasıyla 10,00.-TL, 20,00.-TL ve 15,00.-TL birim fiyat teklif edildiği, söz konusu isteklilerin birim fiyat teklif cetvelinin 1, 3 ve 5 sıra numaralı iş kalemleri için teklif etmiş oldukları birim fiyatların da idarece 19000 saat olarak belirtilen işçilik saati ücretini karşılayıp karşılamadığı yönünde bir tespit yapılmasının mümkün olmadığı görülmüştür.

Başvuru sahibi tarafından ihale tarihinde yürürlükte olan asgari ücretin %10 fazlası üzerinden işçilik ücreti hesaplanmış, ayda 30 gün boyunca 7,00.-TL yemek ücreti verileceği ve sigorta risk prim oranının %2,5 olduğu kabulüyle 1 şoförün 1 aylık ücreti 1.615,87.-TL olarak belirtilmiştir. Bu kabullerden hareketle ihalede 1 işçinin 1 saatlik ücretinin 7,18.-TL olduğu anlaşılmaktadır.

Şikâyetçinin, açıklamaları kapsamında araçların bakım maliyeti, lastik değişimi maliyeti, motorlu taşıtlar vergisi maliyeti, yıllık vize ve egzos gideri maliyeti, yıllık karayolları zorunlu mali sorumluluk sigortası maliyeti, yıllık kasko sigortası maliyeti, yıllık ferdi kaza sigortası maliyeti, yıllık karayolu taşıma mali sorumluluk sigortası maliyeti ve amortisman maliyeti ile akaryakıt bedelinin tespiti hususlarında belgeye dayalı açıklama yapıldığı görülmüştür.

Sunulan belgelerin mevzuatın aradığı asgari şartları karşıladığı anlaşılmış olmakla birlikte, araç lastiklerinin 100.000 km’de bir değişeceği yönündeki açıklama yazısında yer alan bilgi dikkate alındığında, araçların lastik değişimi ücretlerinin saatlik maliyetinin kaç lira olduğu yönünde bir tespit yapılması mümkün bulunmamaktadır. Ancak, başvuruya konu ihale kapsamında, söz konusu gider kalemi de teklif fiyata dâhil giderler arasında sayılarak belgelendirildiğinden, bu hususa yönelik açıklamanın yeterli olduğu anlaşılmıştır.

Başvuru sahibi tarafından araçlara ait tüm giderler açıklanmış ve bu çerçevede, yıllık belirlenen tutarlar günlük ve saatlik ücretlere dönüştürülmüş (personelin 1 saatlik ücreti+ bakım onarım gideri saatlik ücreti+ MTV saatlik ücreti+ yıllık vizenin saatlik ücreti+ yıllık mali sorumluluk sigortasının saatlik ücreti+ yıllık kasko sigortasının saatlik ücreti+ yıllık ferdi kaza sigortasının saatlik ücreti+ zorunlu karayolu taşıma mali sorumluluk sigortasının saatlik ücreti+ yıllık amortismanın saatlik ücreti), lastik değişimine dair saatlik ücret haricinde, diğer unsurların saatlik maliyetinin toplamlarının, birim fiyat teklif cetvelinde 1,3 ve 5 inci sırada yer alan kalemler için teklif edilen bedelleri karşıladığı görülmüştür.

Akaryakıt giderini tevsiken Enerji Piyasası Düzenleme Kurumunca yayımlanan bayi satış bülteninin kullanıldığı görülmüştür. Söz konusu bültenin kullanılmasının Kamu İhale Genel Tebliğinin “Hizmet alımı ihalelerinde aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 79.4.2.8 inci maddesinde yer alan “İstekli tarafından açıklaması yapılacak girdinin fiyatının, kamu kurum ve kuruluşlarınca ilan edilen ilgili mala ilişkin asgari fiyatlara uygun olması halinde sadece ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olan asgari fiyatın belgelendirilmesi suretiyle açıklama yapılması yeterlidir.(Örnek: EPDK tarafından il bazında günlük olarak yayımlanan akaryakıt fiyatları vb.)” açıklamaya aykırı olduğu görülmekle birlikte, ihale ilan tarihi ile ihale tarihi (ihale tarihi hariç) arasında EPDK tarafından il bazında yayımlanan akaryakıt fiyatları incelendiğinde, söz konusu tarihler arasında motorin fiyatının KDV dâhil 4,28.-TL ile 4,06.-TL arasında değiştiği, başvuru sahibince esas alınan KDV hariç 3,6257.-TL (KDV dâhil 4,27833.-TL) birim fiyatın yayımlanan fiyatları karşıladığı görüldüğünden, akaryakıt giderine ilişkin yapılan açıklamanın uygun olduğu anlaşılmıştır.

Dolayısıyla, başvuru sahibinin teklifine ilişkin sunmuş olduğu aşırı düşük teklif açıklamalarının uygun görülmemesinin yerinde olmadığı ve teklifinin değerlendirmeye alınması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılığı belirlenen ihale işlemlerinin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, başvuru sahibi Cemal Aksu’ya ait teklifin değerlendirmeye alınması ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle 4734 sayılı Kanun’un 65’inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun’un 54’üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

   Oybirliği ile karar verildi.