Araç kiralama işi hizmet alımı ihalesinde A-1 yetki belgesinin istenip istenmeyeceği (KİK)

18.12.2009 tarih ve III.H.25.90.0097/2009-45E sayılı Esas İnceleme Raporunda;

            Başbakanlık İdari ve Mali İşler Daire Başkanlığı tarafından 01.12.2009 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “Sürücülü ve Sürücüsüz Binek Araç Kiralama İşi” ihalesine ilişkin olarak Olimpiyat Turizm Otomotiv Madencilik Gıda Kimyasal Maddeleri Spor Malzemeleri Tic. Ltd. Şti.’nin 23.11.2009 tarihinde yaptığı şikayet başvurusunun, idarenin 26.11.2009 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin  04.12.2009 tarih ve 24231 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 04.12.2009 tarihli dilekçe ile itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu,

İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;

4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikayet başvurusunun reddine,

Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.

Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikayet dilekçesinde özetle;

1)   İdari şartnamenin 25 inci maddesinde personelin yemek, yol ve kısa vadeli sigorta prim oranının belirtilmiş olduğu ancak bu giderlerin birim fiyat teklif cetvelinde ayrı bir iş kalemi olarak gösterilmediği,

2)   Karayolları Taşıma Yönetmeliğinin 5 inci maddesi gereği ihale şartnamesinde A.1 yetki belgesi istenilmesi gerekirken buna ilişkin bir düzenleme yapılmadığı, yetki belgesi alınmadan taşıma faaliyeti yapılamayacağı, bu belgenin araç kiralama işini yapan bir çok firmada bu belgenin bulunmadığı, bu belgenin istenilmesi durumunda ihalelerde rekabet ortamının oluşmayacağı düşünülerek istenilmediği, bu belgeye sahip olmayan firmaların bu işi yapmaya yetkisi bulunmadığı,

İddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

1)      Başvuru sahibinin 1 inci iddiasına ilişkin olarak:

İdari şartnamenin 2.a maddesinde ihale konusu işin adının; “Sürücülü ve sürücüsüz binek araç kiralama hizmet alımı işi” olduğu,

2.c. maddesinde ihale konusu hizmetin miktarı ve türünün; “En az 2009 model olmak üzere; 1450-1600 cc. arası 30 adet sürücüsüz dizel, 1550-1600 cc. Arası 60 adet sürücülü benzinli, 1550-1600 cc. arası 20 adet sürücüsüz benzinli ve 1950-2000 cc. arası 20 adet sürücüsüz benzinli, toplam 130 adet (akaryakıt hariç) binek hizmet aracı kiralanması” işi olduğunun belirtildiği,

İdari şartnamenin 25 inci maddesinde;

              “25.3.1.Yol Bedeli: Yüklenici sözleşme süresince (aylık 26 gün üzerinden) çalıştırılacak sürücülere 1 günlük brüt 6,00 (Altı TL) olmak üzere, aylık brüt 156,00 (Yüzellialtı TL) yol bedelini nakdi olarak ödeyecek ve ücret bordrosunda gösterecektir.

        Yemek Bedeli: Yüklenici sözleşme süresince (aylık 26 gün üzerinden) çalıştırılacak sürücülere 1 günlük brüt 5,00 (Beş TL) olmak üzere, aylık brüt 130,00 (Yüzotuz TL) yemek bedelini nakdi olarak ödeyecek ve ücret bordrosunda gösterecektir.

              25.3.2.     Hizmet ihalesi kapsamında yüklenici 2010 yılında çalıştıracağı sürücülere, asgari ücret verecek olup, ücret bordrosunu buna göre düzenleyecektir.

…

25.5.Kısa vadeli sigorta kolları prim oranı % 2,5 (yüzde iki buçuk) olarak hesaplanacaktır.”

            Şeklinde düzenleme yapıldığı görülmüştür.

            Birim fiyat teklif cetveli incelendiğinde;

            Şeklinde olduğu görülmüştür.

            Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarında teklif fiyata dahil olacak giderler” başlıklı 78 inci maddesinin 78.3 no’lu alt bendinde; “Malzeme dahil yemek hazırlama hizmeti veya malzeme dahil yemek hazırlama ve dağıtım hizmeti ya da makine ve ekipman ile araçlar ve/veya akaryakıtın yüklenici tarafından sağlanacağı çöp toplama ve nakline ilişkin hizmetler ile personel taşıma gibi hizmetler personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı olarak değerlendirilmeyecektir. Ancak, personel çalıştırılmasına dayalı olmayan bir hizmet alımına ilişkin ihale dokümanında haftalık çalışma saatlerinin tamamını idarede geçirecek personel sayısının belirlenmesi hallerde teklif fiyata dahil giderler arasında işçilik giderine yer verilmesi gerekmektedir” açıklamasına yer verilmiştir.

            İncelenen ihalenin ise personel çalıştırılmasına dayalı bir hizmet alımı olmadığı ancak çalıştırılacak personele ödenecek ücret, yemek ve yol giderlerin idari şartnamede düzenlendiği anlaşılmıştır. Birim fiyat teklif cetvelinde ise her bir aracın günlük maliyetinin iş kalemi olarak belirlendiği görülmüştür. Dolayısıyla isteklilerden her bir aracın günlük maliyeti üzerinden birim fiyat oluşturmalarının istenildiği, personele ödenecek ücret, yemek ve yol giderlerinin de bu iş kalemleri içinde gösterilmesi gerektiği anlaşılmıştır. İhale dokümanındaki düzenlemelerde teklif fiyata dahil olacak giderlere ilişkin yeterli açıklığa yer verildiği, birim fiyat teklif cetvelinde araçların günlük maliyetlerinin iş kalemi olarak belirlendiği, isteklilerin de tekliflerini buna göre hazırlamaları gerektiği dikkate alındığında, başvuru sahibinin iddiası yerinde bulunmamıştır.

            2) Başvuru sahibinin 2 nci iddiasına ilişkin olarak:

25.02.2004 tarih ve 25384 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Karayolu Taşıma Yönetmeliğinin “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde; “Bu Yönetmeliğin amacı, 4925 sayılı ‘Karayolu Taşıma Kanunu’nda yer alan karayolu taşımalarını, ülke ekonomisinin gerektirdiği şekilde düzenlemek, taşımada düzeni ve güvenliği sağlamak, taşımacı, acente, taşıma işleri komisyonculuğu, nakliyat ambarı işletmeciliği, kargo işletmeciliği, lojistik işletmeciliği, taşıma işleri organizatörlüğü, terminal işletmeciliği, oto kiralama işletmeciliği, dağıtıcılık ve benzeri hizmetlerin şartlarını; taşıma işlerinde istihdam edilenlerin niteliklerini, haklarını ve sorumluluklarını belirlemek, karayolu taşımalarının, diğer taşıma sistemleriyle birlikte ve birbirlerini tamamlayıcı olarak hizmet vermesini, denetimini ve mevcut imkanların daha yararlı bir şekilde kullanılmasını  sağlamaktır.”,

“Kapsam” başlıklı 2 nci maddesinde; “Bu Yönetmelik, kamuya açık karayolunda motorlu taşıtlarla yapılan yolcu ve eşya taşımalarını, taşımacı, acente, taşıma işleri komisyonculuğu, nakliyat ambarı işletmeciliği, kargo işletmeciliği, lojistik işletmeciliği, taşıma işleri organizatörlüğü, terminal işletmeciliği, oto kiralama işletmeciliği, dağıtıcılık ve benzeri faaliyetleri yapanlar ile taşıma işlerinde çalışanları, taşımalarda yararlanılan her türlü taşıt, araç, gereç, yapıları ve benzerlerini kapsar…”

“Tanımlar” başlıklı 4 üncü maddesinde; “….Yetki belgesi: Bu Yönetmeliğin kapsamında  faaliyette bulunacak gerçek ve tüzel kişilere çalışma izni veren ve Bakanlıkça düzenlenen belgeyi…”

“Yetki Belgesi Alma Zorunluluğu” başlıklı 6 ncı maddesinde; “Bu Yönetmelik kapsamında faaliyette bulunacak gerçek ve tüzel kişilerin;

a) Taşımacılık, acentelik, taşıma işleri komisyonculuğu, nakliyat ambarı işletmeciliği, kargo işletmeciliği, lojistik işletmeciliği, taşıma işleri organizatörlüğü, dağıtım işleri, terminal işletmeciliği, oto kiralama işletmeciliği ve benzeri faaliyetleri yapabilmeleri için Bakanlıktan yetki belgesi alınması zorunludur.

b) Yetki belgesi alınabilmesi için, bu Yönetmeliğin 12 nci maddesinde belirtilen genel şartlar ile 13 üncü maddesinde belirtilen özel şartlara sahip olunması şarttır.

Yetki belgesi alınmadan, muhtevası bu Yönetmelikte belirtilen herhangi bir faaliyette bulunulamaz….”,

“Yetki Belgesi Türleri” başlıklı 11 inci maddesinde; “Yetki belgesi türleri aşağıda gösterilmiştir:

 A Yetki belgesi: Ticari amaçla otomobil ile yolcu taşımacılığı ve oto kiralama işletmeciliği yapacak gerçek ve tüzel kişilere verilir. Taşımanın şekline göre aşağıdaki türlere ayrılır.

            A1 Yetki belgesi: Otomobil ile şehirlerarası yolcu taşımacılığı yapacaklara,

      A2 Yetki belgesi: Otomobil ile uluslararası yolcu taşımacılığı yapacaklara,

A3 Yetki belgesi: Oto kiralama işletmeciliği yapacaklara,

           verilir.”         hükmü yer almaktadır.

Anılan yönetmelik hükmü uyarınca A1 yetki belgesinin ticari amaçlı olarak otomobil ile şehirlerarası yolcu taşımacılığı yapacaklar için geçerli olduğu anlaşılmıştır. İncelenen ihalenin ise idarenin merkez teşkilatındaki resmi hizmetler için görevli personelin ulaşımlarının karşılanması amacıyla sürücülü ve sürücüsüz binek aracı kiralama hizmet alımı olduğu, dolayısıyla Yönetmeliğin A1 yetki belgesi ile ilgili hükmü kapsamında yer almadığı anlaşılmıştır.

Öte yandan; ihaleye ilişkin yeterlik kriterlerini belirleme yetkisinin ihaleyi yapan idarelerde olduğu, mevzuata aykırılık içermediği sürece yeterlik kriterlerinin idarelerce belirleneceği, bu ihalede de idarece isteklilerden yetki belgesi istenilmemesinin idarenin takdirinde olduğu göz önüne alındığında başvuru sahibinin iddiası yerinde bulunmamıştır.

Açıklanan nedenlerle;

4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikayet başvurusunun reddine,

Oyçokluğu ile karar verildi.

                                                                 KARŞI  OY

İncelemeye konu ihalenin idari şartnamesinin 2.a maddesinde ihale konusu işin adının; “Sürücülü ve sürücüsüz binek araç kiralama hizmet alımı işi” olduğu, şikayetçinin ihale dokümanına yaptığı şikayet başvurusunda; ihale konusu iş için ihale şartnamesinde A1 yetki belgesi istenmesi gerekirken buna ilişkin bir düzenleme yapılmadığı, yetki belgesi alınmadan bu faaliyetin yapılamayacağı, bu belgeye sahip olmayan firmaların bu işi yapmaya yetkisi olmadığı, iddialarına yer verilmiştir. 

25.02.2004 tarih ve 25384 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Karayolu Taşıma Yönetmeliğinin “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde; “Bu Yönetmeliğin amacı, 4925 sayılı ‘Karayolu Taşıma Kanunu’nda yer alan karayolu taşımalarını, ülke ekonomisinin gerektirdiği şekilde düzenlemek, taşımada düzeni ve güvenliği sağlamak, taşımacı, acente, taşıma işleri komisyonculuğu, nakliyat ambarı işletmeciliği, kargo işletmeciliği, lojistik işletmeciliği, taşıma işleri organizatörlüğü, terminal işletmeciliği, oto kiralama işletmeciliği, dağıtıcılık ve benzeri hizmetlerin şartlarını; taşıma işlerinde istihdam edilenlerin niteliklerini, haklarını ve sorumluluklarını belirlemek, karayolu taşımalarının, diğer taşıma sistemleriyle birlikte ve birbirlerini tamamlayıcı olarak hizmet vermesini, denetimini ve mevcut imkanların daha yararlı bir şekilde kullanılmasını  sağlamaktır.”,

“Kapsam” başlıklı 2 nci maddesinde; “Bu Yönetmelik, kamuya açık karayolunda motorlu taşıtlarla yapılan yolcu ve eşya taşımalarını, taşımacı, acente, taşıma işleri komisyonculuğu, nakliyat ambarı işletmeciliği, kargo işletmeciliği, lojistik işletmeciliği, taşıma işleri organizatörlüğü, terminal işletmeciliği, oto kiralama işletmeciliği, dağıtıcılık ve benzeri faaliyetleri yapanlar ile taşıma işlerinde çalışanları, taşımalarda yararlanılan her türlü taşıt, araç, gereç, yapıları ve benzerlerini kapsar…”

“Tanımlar” başlıklı 4 üncü maddesinde; “….Yetki belgesi: Bu Yönetmeliğin kapsamında  faaliyette bulunacak gerçek ve tüzel kişilere çalışma izni veren ve Bakanlıkça düzenlenen belgeyi…”

“Yetki Belgesi Alma Zorunluluğu” başlıklı 6 ncı maddesinde; “Bu Yönetmelik kapsamında faaliyette bulunacak gerçek ve tüzel kişilerin;

a) Taşımacılık, acentelik, taşıma işleri komisyonculuğu, nakliyat ambarı işletmeciliği, kargo işletmeciliği, lojistik işletmeciliği, taşıma işleri organizatörlüğü, dağıtım işleri, terminal işletmeciliği, oto kiralama işletmeciliği ve benzeri faaliyetleri yapabilmeleri için Bakanlıktan yetki belgesi alınması zorunludur.

b) Yetki belgesi alınabilmesi için, bu Yönetmeliğin 12 nci maddesinde belirtilen genel şartlar ile 13 üncü maddesinde belirtilen özel şartlara sahip olunması şarttır.

Yetki belgesi alınmadan, muhtevası bu Yönetmelikte belirtilen herhangi bir faaliyette bulunulamaz….”,

“Yetki Belgesi Türleri” başlıklı 11 inci maddesinde; “Yetki belgesi türleri aşağıda gösterilmiştir:

 A Yetki belgesi: Ticari amaçla otomobil ile yolcu taşımacılığı ve oto kiralama işletmeciliği yapacak gerçek ve tüzel kişilere verilir. Taşımanın şekline göre aşağıdaki türlere ayrılır.

            A1 Yetki belgesi: Otomobil ile şehirlerarası yolcu taşımacılığı yapacaklara,

      A2 Yetki belgesi: Otomobil ile uluslararası yolcu taşımacılığı yapacaklara,

A3 Yetki belgesi: Oto kiralama işletmeciliği yapacaklara,

           verilir.”         hükmü yer almaktadır.

İncelenen ihalede işin konusunun idarenin merkez teşkilatındaki resmi hizmetler için görevli personelin ulaşımlarının karşılanması amacıyla sürücülü ve sürücüsüz binek aracı kiralama hizmet alımı işi olduğu, dolayısıyla Yönetmeliğin A3 yetki belgesi ile ilgili hükmü kapsamında bir ihale olduğu anlaşılmıştır.

Buna göre, her ne kadar şikayetçinin dilekçesinde A1 yetki belgesinden söz edilmekte ise de, burada kastedilen hususun  “ticari amaçla otomobil ile yolcu taşımacılığı ve oto kiralama işletmeciliği”  olduğu, bu işi yapacakların yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri çerçevesinde “teklif vermeye yetkili olduğunu kanıtlayan A3 tipi bir yetki belgesine  sahip olmaları” gerektiği, anlaşılmaktadır.

Her ne kadar idarece şikayete verilen cevabi yazıda; “sürücü hizmet alımının ayrı bir hizmet kalemi olmayıp araçlarla birlikte kiralandığı, ayrıca idari şartnamenin “teklif fiyata dahil olan giderler” başlıklı 25 inci maddesinde yemek, yol, kısa vadeli sigorta prim oranı gösterilmiş ve asgari ücretten ödeme yapılacağının belirtildiği, isteklilerin söz konusu giderlere araç kira bedelini ilave etmek suretiyle teklif fiyatlarını sunacakları” belirtilmekte ise de; 4925 Sayılı “Karayolları Trafik Kanunu” gereğince  taşımacılıkta düzeni ve güvenliği sağlamak amacıyla çıkarılmış olan Karayolları Taşıma Yönetmeliği ile getirilen düzenlemeler doğrudan  “kamu düzeni”  ile ilgili olduğundan; mevzuatta kamu düzeniyle ilgili bir düzenleme varsa  ihaleyi yapan idarelerin bu hususu mutlaka göz önünde bulundurmaları gerekmektedir.

 Bu nedenle şikayet konusu ihalede “ihale işlem ve kararının iptali” gerektiği şeklindeki düşüncemizle; 4734 sayılı kanunun 10 uncu maddesinde yeterlik kriterlerini belirleme yetkisinin ihaleyi yapan idarelere bırakan bir düzenleme  olduğu, mevzuata aykırılık içermediği sürece yeterlik kriterlerinin idarelerce belirleneceği, bu ihalede de idarece isteklilerden yetki belgesi istenilmemesinin idarenin takdirinde olduğu, gerekçesiyle Kurul tarafından alınan “itirazen şikâyet başvurusunun reddi” kararına katılmıyoruz.