|
ÖZET: Başvuru, Gelir İdaresi Başkanlığı Trabzon Vergi Dairesi tarafından, ruhsatında “kamyonet” olarak görülen bir aracın “panelvan” olarak vergilendirilmesi nedeniyle şikayetçi tarafından yapılan itirazları kapsamaktadır. Şikayetçi, aracının ruhsatında “Çift kabin kamyonet” olarak belirtildiğini, ancak vergi dairesinin bu aracı panelvan olarak değerlendirdiğini ve bu nedenle daha yüksek motorlu taşıtlar vergisi (MTV) ödediğini iddia etmektedir. Şikayetçi, aracına kamyonetlere ilişkin MTV uygulanmasını ve fazladan ödediği vergilerin iadesini talep etmektedir.
Gelir İdaresi Başkanlığı, aracın özellikleri doğrultusunda, 197 sayılı Motorlu Taşıtlar Vergisi Kanunu ve Karayolları Trafik Yönetmeliği’ne uygun olarak aracın “panelvan” olarak vergilendirilmesinin gerektiğini belirtmiştir. İlgili mevzuat, panelvan ve kamyonet tanımlarını net bir şekilde ayırmakta ve aracın vergilendirilmesinde bu tanımların esas alınması gerektiğini vurgulamaktadır. Kamu Denetçiliği Kurumu, yapılan inceleme sonucunda, şikayetçinin aracının “panelvan” olarak vergilendirilmesinin hukuka uygun olduğuna karar vermiştir. Bu nedenle, şikayetçinin taleplerinin reddedilmesinde hukuka aykırılık tespit edilmemiştir. Ayrıca, şikayetçiye, aracının cinsini değiştirmek istemesi durumunda noterliklere başvurabileceği bilgisi de verilmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2020/131-S.192
BAŞVURU NO : 2019/18500
KARAR TARİHİ : 03/01/2020
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : Gelir İdaresi Başkanlığı
Trabzon Vergi Dairesi Başkanlığı (Of Vergi Dairesi
Müdürlüğü)
BAŞVURUNUN KONUSU : Şikayetçinin, ruhsatında kamyonet olarak görünen ancak vergi dairesi tarafından “panelvan” olarak kabul edildiğini iddia ettiği aracına kamyonetlere ilişkin MTV uygulanmasına ve söz konusu aracının bu güne kadar
“panelvan” olarak vergilendirilmesi nedeniyle kendisinden fazladan tahsil edildiğini iddia ettiği MTV tutarlarının tarafına iade edilmesine ilişkin talepleri hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 22/10/2019
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Şikayetçi, plakalı aracın sahibi olduğunu, bu aracın ruhsatında aracın “Çift kabin kamyonet” olarak göründüğünü, ancak aracının vergi sınıflandırmasında “Panelvan” cinsi araç olarak kabul edildiğini ve bu kapsamda aracını aldığı 2015 yılından bu güne kadar tarafından panelvanlara ilişkin motorlu taşıtlar vergisinin (MTV’nin) tahsil edildiğini, “Panelvan” cinsi araçların MTV’sinin “Kamyonet” cinsi araçların MTV’sinden daha yüksek olması nedeniyle daha fazla MTV ödemek zorunda kaldığını, bu aracın ruhsatında
“Kamyonet” olarak görünmesi nedeniyle aracına kamyonetlere ilişkin MTV tahakkuk ettirilmesi gerektiğini, Emniyet Genel Müdürlüğü’nün ilgili biriminin ise “Aracının yolcu ile taşıma kasası arasında bağımsız bölme bulunması dolasıyla aracının ‘Panelvan’ değil
‘Kamyonet’ cinsi olduğu ve hem karayolları hız limitlerinin hem de vergilendirme sınıfının
‘Kamyonet’ cinsi üzerinden işlem göreceği” şeklinde tarafına bilgi verdiğini, adı geçen
İdarelerin aynı araca ilişkin olarak yapmış olduğu bu farklı uygulamaların vatandaşları mağdur ettiğini ve tarafını zarara uğrattığını iddia ederek, aracına kamyonetlere ilişkin MTV uygulanmasını ve bu güne kadar aracının “panelvan” olarak vergilendirilmesi nedeniyle kendisinden fazladan tahsil edildiğini iddia ettiği MTV tutarlarının tarafına iade edilmesini talep etmektedir.
II. İDARELERİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Gelir İdaresi Başkanlığı’nın tarafından Kurumumuza yazılan 16/12/2019 tarihli ve sayılı cevabi yazı ve eklerinde özetle;
2.1. 197 sayılı Motorlu Taşıtlar Vergisi Kanununun 1 inci maddesinde; motorlu taşıtlar vergisine tabi araçlara, 2 nci maddesinde; “8-Panel van: Azami toplam ağırlığı 3500 kilogramı geçmeyen, kapalı kasa (yandan camlı olanlar dahil), sürücü kısmından başka tek veya daha fazla sıralı oturma yeri bulunan, insan ve yük taşımak için imal edilmiş olan taşıtlardır. 10-Kamyonet: İzin verilebilen azami yüklü ağırlığı 3,5 tonu geçmeyen ve yük taşımak için imal edilmiş motorlu araçtır.” şeklinde tanımlamalara, 6 ncı maddesinde; motorlu taşıtlar vergisi tarifelerine, 9 uncu maddesinde; MTV tahakkuklarına ilişkin hükümlere yer verildiği, 2.2. 2005-1 sayılı Motorlu Taşıtlar Vergisi Sirkülerinde; “Motorlu Araç Tescil Belgesi”nin istiap haddi bölümünde 2, 2+1 şeklinde kişi sayısı belirtilen kapalı kasalı kamyonetlerin kamyonet olarak, Motorlu Araç Tescil Belgesi”nin istiap haddi bölümünde 3+1, 4+1 veya 5 şeklinde kişi sayısı belirtilen “çift sıra koltuklu” veya “üç sıra koltuklu” ve arka kısmında oturma yeri bulunan kapalı kasalı kamyonetlerin ise panelvan olarak, motorlu taşıtlar vergisine tabi tutulacağının açıklandığı, 2.3. 2007/1 Seri Numaralı Motorlu Taşıtlar Vergisi İç Genelgesinde; Motorlu Araç Tescil
Belgesi’nde ve/veya Motorlu Araç Trafik Belgesi’nde çift kabin (4×2) kamyonet şeklinde tanımlanan 3+1, 4+1 veya 5 yolcu taşıma kapasiteli taşıtların, yük taşıma kısımlarının açık veya kapalı olmasına bakılmaksızın panelvan olarak motorlu taşıtlar vergisine tabi tutulması gerektiğinin açıklandığı, 2.4. Söz konusu mevzuat hükümleri ve açıklamalardan; 3500 kilogramı geçmeyen, kapalı kasalı (yandan camlı olanlar dahil), sürücüsünden başka tek veya daha fazla sıralı oturma yeri bulunan, insan ve yük taşımak için imal edilmiş olan taşıtların panelvan olarak motorlu taşıtlar vergisine tabi tutulması gerektiğinin anlaşıldığı, 2.5. Öte yandan, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununa ilişkin usul ve esasları açıklayan
Karayolları Trafik Yönetmeliğinin “Tanımlar” bölümünde; “kamyonet”, azami yüklü ağırlığı
3.500 kilogramı geçmeyen ve yük taşımak için imal edilmiş motorlu taşıt olarak
tanımlanırken, sürücü ve yanındaki oturma yerleri dışında başka oturma yeri de bulunabilen, sürücü bölümü gövde ile birleşik kamyonetlerin ise “panelvan” olarak nitelendirildiği, anılan
Yönetmelikte de, panelvanlar kamyonet tanımı içerisinde yer almakla birlikte sürücü ve yanındaki oturma yerleri dışında başka oturma yeri olan kamyonetlere “panelvan” denildiği, 2.6. Yapılan bu açıklamalardan da anlaşılacağı üzere, kamyonet tipi taşıtlar sadece yük taşıma amacına göre imal edilmiş olan ve azami yüklü ağırlığı 3,5 tonu geçmeyen taşıtlar olduğu, panelvan tipli taşıtların ise; her ne kadar trafik tescil belgelerinin cinsi bölümünde kamyonet yazsa dahi 197 sayılı Motorlu Taşıtlar Vergisi Kanununda yer alan tanımlar çerçevesinde azami yüklü ağırlığı 3500 kilogramı geçmeyen, kapalı kasalı (yandan camlı olanlar dahil), sürücüsünden başka tek veya daha fazla sıralı oturma yeri bulunan ve yolcu ve yük taşıma özelliğine aynı zamanda sahip olan taşıtlardan olduğu, 2.7. Bu kapsamda, şikayetçi adına kayıt ve tescilli hem yolcu hem de yük taşıma özelliği bulunan çift kabin taşıtın yük taşıma bölümünün fiber kasa ile kapatıldığı, bu tadilatın taşıtın ruhsatına işletildiği ve bu haliyle kapalı kasalı çift kabin taşıta dönüşen plakalı taşıtın, 197 sayılı Kanunda tanımlandığı gibi yük ve yolcu taşımak için imal edilmiş panelvan olduğu anlaşıldığı, 2.8. Başvuruya konu aracın, 197 sayılı Kanunda yer alan “kamyonet” tanımı ile bağdaşmadığı ve Karayolları Trafik Yönetmeliğinde “panelvan” olarak tanımlandığı dikkate alındığında, söz konusu taşıtın anılan Kanunun “Vergilendirme Ölçü ve Hadleri” başlıklı 6 ncı maddesinin (II) sayılı tarifesine göre “panelvan” olarak motorlu taşıtlar vergisine tabi tutulması yönünde tesis edilen işlemde yasal isabetsizlik görülmediği, 2.9. Adı geçenin, başvuru konusu olayla ilgili olarak Başkanlıklarına yaptığı başvurulara cevap verildiği açıklamalara yer verildiği hususları belirtilmiştir.
3. Kurumumuzun Gönderme Kararı sonrasında, Emniyet Genel Müdürlüğü tarafından
Kurumumuza yazılan 21/06/2019 tarihli ve sayılı cevabi yazı ve eklerinde özetle; 3.1. Araçların Satış, Devir ve Tescil Hizmetlerinin Yürütülmesi Hakkında Yönetmeliğin
“Tanımlar” başlıklı 3 üncü maddesinde; “17) Kamyonet: Azami yüklü ağırlığı 3.5 tonu geçmeyen ve yük taşımak için imal edilmiş motorlu taşıttır. Sürücü ve yanındaki oturma yerleri dışında başka oturma yeri de bulunabilen, sürücü bölümü gövde ile birleşik kamyonetlere panelvan denir.” şeklinde tanımlandığı, 3.2. Konuyla ilgili olarak Emniyet Genel Müdürlüğünün 04/04/2012 tarihli ve
EGM.O sayılı talimat yazısında; “… Tescil işlemleri sırasında uygunluk belgeleri incelenerek, sürücü ve yanındaki oturma yerleri dışında başka oturma yeri bulunup bulunmadığına bakılmaksızın, sürücü hölümü gövde ile birleşik kamyonetlerin belge ve bilgisayar kayıtlarının cinsi bölümüne “Kamyonet” alt cinsi bölümüne ise “Panelvan” yazılacaktır. Yönetmelik değişikliği tarihinden önce “Kamyonet” olarak tescil edilen, ancak alt cinsi bölümünde panelyan yazmayan kamyonetlerle ilgili olarak, araç sahibi veya kanuni vekilinin dilekçeyle müracaatı halinde, araca ait belgelerden panelvan olduğunun anlaşılması halinde, değerli kağıt bedelleri araç sahihinden alınmak sureliyle, araç alt cinsi bölümü ‘Panelvan” olarak düzeltilecek ve konu hakkında ilgili vergi dairesine bilgi verilecektir.” denildiğini, 3.3. Emniyet Genel Müdürlüğü POLNET-4 Araç Tescil projesi üzerinden yapılan araç tescilinin, kademeli olarak sisteme veri girişi yapılmak suretiyle gerçekleştirildiği, aracın kullanım tipine ait değerlendirmenin araç dosyasında bulunan uygunluk belgesindeki veriler doğrultusunda yapılabileceği, bununla birlikte; Motorlu Taşıtlar Vergisi Kanunu hükümlerince ilgili aracın cinsinin kamyonet veya panelvan olarak değerIendirilmesi ve vergilendirilmesine ilişkin hususun Hazine ve Maliye Bakanlığınca yapılacağı, 3.4. Ayrıca söz konusu araç ile ilgili, araç cinsinin değiştirilmesinin talep edilmesi halinde; ilgi 12/04/2018 tarihli ve sayılı “araç tescil işlemlerinin noterlere devri” talimatı kapsamında araç bilgisi güncelleme işlemlerinin noterliklerce yapıldığından, araç sahibinin noterliklere müracaat etmesi gerektiği hususlarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
4. Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının, “Vergi ödevi” başlıklı 10 uncu maddesinde;
“Herkes, kamu giderlerini karşılamak üzere, mali gücüne göre, vergi ödemekle yükümlüdür.
Vergi yükünün adaletli ve dengeli dağılımı, maliye politikasının sosyal amacıdır. Vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülükler kanunla konulur, değiştirilir veya kaldırılır. Vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülüklerin muaflık, istisnalar ve indirimleriyle oranlarına ilişkin hükümlerinde kanunun belirttiği yukarı ve aşağı sınırlar içinde değişiklik yapmak yetkisi Bakanlar Kuruluna verilebilir.”, “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “Vatandaşlar… kendileriyle veya kamu ile ilgili dilek ve şikâyetleri hakkında, yetkili makamlara ve Türkiye Büyük Millet Meclisine yazı ile başvurma hakkına sahiptir.… Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.”,
5. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinde; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir”,
6. 197 Sayılı Motorlu Taşıtlar Vergisi Kanununun,
6.1. “Verginin mevzuu” başlıklı 1 inci maddesinde; “Bu Kanunun 5 ve 6 ıncı maddelerinde yazılı tarifelerde yer alan; a) Karayolları Trafik Kanununa göre trafik şube veya bürolarına kayıt ve tescil edilmiş bulunan motorlu kara taşıtları, … Motorlu Taşıtlar
Vergisine tabidir.”,
6.2. “Tanımlar” başlıklı 2 nci maddesinde; “Bu Kanunda kullanılan terimlerin taşıdığı anlamlar aşağıda gösterilmiştir: … 8- Panel van: Azami toplam ağırlığı 3500 kilogramı geçmeyen, kapalı kasalı (yandan camlı olanlar dahil), sürücü kısmından başka tek veya daha fazla sıralı oturma yeri bulunan, insan ve yük taşımak için imal edilmiş olan taşıtlardır. …
10- Kamyonet: İzin verilebilen azami yüklü ağırlığı 3,5 tonu geçmeyen ve yük taşımak için imal edilmiş motorlu araçtır. …”,
6.3. “Mükellef” başlıklı 3 üncü maddesinde; “Motorlu Taşıtlar Vergisinin mükellefi; trafik sicili ile Ulaştırma Bakanlığınca tutulan sivil hava vasıtaları sicilinde adlarına motorlu taşıt kayıt ve tescil edilmiş olan gerçek ve tüzelkişilerdir.”,
6.4. “Vergileme Ölçü ve Hadleri” bölümünde yer alan 5 inci maddesinde; “Otomobil, kaptıkaçtı, arazi taşıtları ve benzerleri ile motosikletler aşağıdaki (I) sayılı tarifeye göre vergilendirilir. …”,
6.6. “Vergileme Ölçü ve Hadleri” bölümünde yer alan 6 ncı maddesinde; “(I) Sayılı tarifede yazılı taşıtlar dışında kalan, motorlu kara taşıtları (II) sayılı tarifeye göre …
aşağıdaki (IV) sayılı tarifeye göre vergilendirilir.”,
6.7. “Mükellefiyetin başlaması” başlıklı 7 nci maddesinde; “Motorlu Taşıtlar Vergisi mükellefiyeti motorlu taşıtların trafik sicili ile Ulaştırma Bakanlığı tarafından tutulan sivil hava vasıtaları siciline kayıt ve tescili ile başlar. …”,
6.8. “Verginin tarh, tebliğ ve ödenmesi” başlıklı 9 uncu maddesinde; “Motorlu taşıtlar vergisi, taşıtların kayıt ve tescilinin yapıldığı yerin vergi dairesi tarafından her yıl Ocak ayının başında yıllık olarak tahakkuk ettirilmiş sayılır. … Tahakkuk ettirilen vergi, ayrıca mükellefe tebliğ olunmaz ve vergi tahakkuk ettirilen günde tebliğ edilmiş sayılır. ….”,
7. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunun “Tanımlar” başlıklı 3 üncü maddesinde; “Bu
Kanunda kullanılan terimlerin tanımları aşağıda gösterilmiştir. … Kamyonet : Azami yüklü ağırlığı 3.500 kilogramı geçmeyen ve yük taşımak için imal edilmiş motorlu taşıttır. Sürücü ve yanındaki oturma yerleri dışında başka oturma yeri de bulunabilen, sürücü bölümü gövde ile birleşik kamyonetlere panelvan denir.”,
8. 213 sayılı Vergi Usul Kanununun, “Vergi Kanunlarının uygulanması ve ispat” başlıklı
3 üncü maddesinde; “… B) İspat: Vergilendirmede vergiyi doğuran olay ve bu olaya,
ilişkin muamelelerin gerçek mahiyeti esastır. Vergiyi doğuran olay ve bu olaya ilişkin muamelelerin gerçek mahiyeti yemin hariç her türlü delille ispatlanabilir. …”,
9. 18/07/1997 tarih ve 23053 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Karayolları Trafik
Yönetmeliğinin “Tanımlar” başlıklı 3 üncü maddesinde; “4) Kamyonet: Azami yüklü ağırlığı 3.500 kilogramı geçmeyen ve yük taşımak için imal edilmiş motorlu taşıttır. Sürücü ve yanındaki oturma yerleri dışında başka oturma yeri de bulunabilen, sürücü bölümü gövde ile birleşik kamyonetlere panelvan denir.”,
10. 31/01/2018 tarih ve 30318 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan, Araçların Satış, Devir ve Tescil Hizmetlerinin Yürütülmesi Hakkında Yönetmeliğin, “Tanımlar” başlıklı 3 üncü maddesinde; “(1) Bu Yönetmeliğe göre; a) Genel tanımlar … 17) Kamyonet: Azami yüklü ağırlığı 3.5 tonu geçmeyen ve yük taşımak için imal edilmiş motorlu taşıttır. Sürücü ve yanındaki oturma yerleri dışında başka oturma yeri de bulunabilen, sürücü bölümü gövde ile birleşik kamyonetlere panelvan denir. …”,
11. 04/01/2005 tarihli 2005-1 sayılı Motorlu Taşıtlar Vergisi Sirkülerinde; “… Buna göre, sürücü kısmının (şoför mahallinin) bulunduğu ön sıranın; a) Arka kısımda oturma yeri bulunmayan ve “Motorlu Araç Tescil Belgesi” ile Motorlu Araç Trafik Belgesi” nin istiap haddi bölümünde 2, 2+1 şeklinde kişi sayısı belirtilen kapalı kasalı kamyonetler (yandan camlı olanlar dahil) kamyonet, b) Arka kısımda oturma yeri bulunan ve “Motorlu
Araç Tescil Belgesi” ile “Motorlu Araç Trafik Belgesi” nin istiap haddi bölümünde 3+1, 4+1 veya 5 şeklinde kişi sayısı belirtilen “çift sıra koltuklu”, “üç sıra koltuklu” kapalı kasalı kamyonetler (yandan camlı olanlar dahil) panel van, olarak vergiye tabi tutulacaktır. …”,
12. 2007/1 Seri Numaralı Motorlu Taşıtlar Vergisi İç Genelgesinde; “… 2. Çift kabin (4Х2) kamyonet şeklinde tanımlanan 3+1, 4+1 veya 5 yolcu taşıma kapasiteli taşıtların ise yük taşıma kısımlarının açık veya kapalı olmasına bakılmaksızın panel van olarak motorlu taşıtlar vergisine tabi tutulması gerekmektedir.” düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ HÜSEYİN YÜRÜK’ÜN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
13. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; şikayetçiye ait aracın, “panelvan” olarak motorlu taşıtlar vergisine tabi tutulması gerektiği sonucuna varıldığından; şikayetçinin, aracına kamyonetlere ilişkin MTV uygulanması ve bu güne kadar aracının panelvan olarak vergilendirilmesi nedeniyle kendisinden fazladan tahsil edildiğini iddia ettiği MTV tutarlarının tarafına iade edilmesine yönelik taleplerinin, ilgili
İdare tarafından reddedilmesi işleminde hukuka aykırılık tespit edilememiştir.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme
14. Şikayetçi, plakalı aracın sahibi olduğunu, bu aracın ruhsatında aracın “Çift kabin kamyonet” olarak göründüğünü, ancak aracının vergi sınıflandırmasında “Panelvan” cinsi araç olarak kabul edildiğini ve bu kapsamda aracını aldığı 2015 yılından bu güne kadar tarafından panelvanlara ilişkin MTV tahsil edildiğini, “Panelvan” cinsi araçların MTV’sinin
“Kamyonet” cinsi araçların MTV’sinden daha yüksek olması nedeniyle daha fazla MTV ödemek zorunda kaldığını, bu aracın ruhsatında “Kamyonet” olarak görünmesi nedeniyle aracına kamyonetlere ilişkin MTV tahakkuk ettirilmesi gerektiğini, aracına kamyonetlere ilişkin MTV uygulanmasını ve bu güne kadar aracının “panelvan” olarak vergilendirilmesi nedeniyle kendisinden fazladan tahsil edildiğini iddia ettiği MTV tutarlarının tarafına iade edilmesini talep etmektedir.
15. İlgili İdare, şikayetçi adına kayıt ve tescilli hem yolcu hem de yük taşıma özelliği bulunan çift kabin taşıtın yük taşıma bölümünün fiber kasa ile kapatıldığı, bu tadilatın taşıtın ruhsatına işletildiği ve bu haliyle kapalı kasalı çift kabin taşıta dönüşen plakalı taşıtın, 197 sayılı Kanunda ve Karayolları Trafik Kanununda öngörülen “panelvan” tanımı içerisinde kaldığı, tüm bu durumlar dikkate alındığında, söz konusu taşıtın anılan Kanunun
“Vergilendirme Ölçü ve Hadleri” başlıklı 6 ncı maddesinin (II) sayılı tarifesine göre
“panelvan” olarak motorlu taşıtlar vergisine tabi tutulması gerektiği hususlarını belirtmiştir.
16. 197 Sayılı Motorlu Taşıtlar Vergisi Kanununun, 1 inci maddesinde; Karayolları
Trafik Kanununa göre trafik şube veya bürolarına kayıt ve tescil edilmiş bulunan motorlu kara taşıtların motorlu taşıtlar vergisine tabi olduğu, 3 üncü maddesinde; motorlu taşıtlar vergisinin mükellefinin; trafik sicilinde adlarına motorlu taşıt kayıt ve tescil edilmiş olan gerçek ve tüzelkişiler olduğu, 6 ncı maddesinde; (I) sayılı tarifede yazılı taşıtlar dışında kalan minibüs, panelvan, kamyonet vb. motorlu kara taşıtlarının (II) sayılı tarifeye göre vergilendirileceği, 9 uncu maddesinde; motorlu taşıtlar vergisi, taşıtların kayıt ve tescilinin yapıldığı yerin vergi dairesi tarafından her yılın ocak ayının başında yıllık olarak tahakkuk ettirilmiş sayılacağı düzenlemelerine yer verilmiştir. Söz konusu Kanun hükümleri kapsamda, ilgili idarenin, şikayetçinin plakalı aracının cinsini “panelvan” olarak dikkate alarak, bahsi geçen Kanunun (II) sayılı tarife uyarınca şikayetçi adına motorlu taşıtlar vergisi mükellefiyeti tesis ettirdiği ve bu kapsamda tarh, tahakkuk ve tahsilatlar yaptığı hususları tespit edilmiştir.
17. 197 sayılı Motorlu Taşıtlar Vergisi Kanununun 2 nci maddesinde; panelvan: azami toplam ağırlığı 3500 kilogramı geçmeyen, kapalı kasa (yandan camlı olanlar dahil), sürücü kısmından başka tek veya daha fazla sıralı oturma yeri bulunan, insan ve yük taşımak için imal edilmiş olan taşıt olarak, kamyonet: izin verilebilen azami yüklü ağırlığı 3,5 tonu geçmeyen ve yük taşımak için imal edilmiş motorlu araç olarak tanımlanmıştır. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunun 3 üncü maddesinde ise; kamyonet; azami yüklü ağırlığı
3.500 kilogramı geçmeyen ve yük taşımak için imal edilmiş motorlu taşıtı olarak, panelvan;
sürücü ve yanındaki oturma yerleri dışında başka oturma yeri de bulunabilen, sürücü bölümü gövde ile birleşik kamyonetler olarak tanımlandığı anlaşılmaktadır.
18. Söz konusu Kanun maddelerindeki tanımlardan anlaşılacağı üzere; panelvan; azami yüklü ağırlığı 3.500 kilogramı geçmeyen, sürücü ve yanındaki oturma yerleri dışında oturma yerleri bulunan ve insan ve yük taşımak için imal edilmiş araçlar, kamyonetler ise; azami yüklü ağırlığı 3.500 kilogramı geçmeyen ve yük taşımak için imal edilmiş motorlu araçlardır. Bu tanımlamalarda da öngörüldüğü üzere; bir aracın, “panelvan” olup olmadığının belirlenmesinde; aracın, sürücü ve yanındaki oturma yerleri dışında oturma yerinin bulunup bulunmadığı hususunun tespitinin büyük önem arz ettiği değerlendirilmiştir.
19. Bu kapsamda, 2005-1 sayılı Motorlu Taşıtlar Vergisi Sirkülerinde ayrıntılı açıklamalara yer verilmiş olup, söz konusu sirkülerde; sürücü kısmının (şoför mahallinin)
bulunduğu ön sıranın; arka kısımda oturma yeri bulunmayan ve “Motorlu Araç Tescil
Belgesi” ile Motorlu Araç Trafik Belgesi” nin istiap haddi bölümünde 2, 2+1 şeklinde kişi sayısı belirtilen kapalı kasalı kamyonetler kamyonet, arka kısımda oturma yeri bulunan ve
“Motorlu Araç Tescil Belgesi” ile “Motorlu Araç Trafik Belgesi”nin istiap haddi bölümünde 3+1, 4+1 veya 5 şeklinde kişi sayısı belirtilen “çift sıra koltuklu”, “üç sıra koltuklu” kapalı kasalı kamyonetler “panelvan” olarak vergiye tabi tutulacağı hüküm altına alınmıştır. Benzer düzenlemelere, 2007/1 Seri Numaralı Motorlu Taşıtlar Vergisi İç
Genelgesinde de yer verilmiştir. Söz konusu Sirküler ve İç Genelgede; aracın sürücü ve yanındaki oturma yerleri dışında oturma yeri bulunup bulunmadığı hususu esas alınarak düzenlemeler yapıldığı anlaşılmış olup, bu düzenlemelerin kanun hükmündeki kriterlere uygun olduğu sonucuna varılmıştır.
20. Dosyadaki bilgi ve belgelerden; şikayetçi adına kayıt ve tescilli plakalı aracın, yük taşıma bölümünün fiber kasa ile kapatıldığı, bu tadilatın taşıtın ruhsatına işletildiği, söz konusu aracın sürücü kısmının (şoför mahallinin) bulunduğu ön sıranın arka kısımda oturma yeri bulunduğu, araç ruhsatında koltuk sayısının sürücü dahil “5” olarak gösterildiği hususları tespit edilmiştir. Tespit edilen bu hususlar, 17 ve 19 no.lu paragrafta yer alan mevzuat hükümleriyle birlikte değerlendirildiğinde; şikayetçiye ait aracın, 197 sayılı Motorlu Taşıtlar Vergisi Kanunu ve 2918 sayılı Karayolları Trafik
Kanunu öngörülen “panelvan” tanımı içerisinde kaldığı (kamyonet tanımına girmediği)
tespit edilmiştir.
21. Şikayetçi her ne kadar araç ruhsatında aracının “Çift kabin kamyonet” olarak göründüğünü bu nedenle aracının kamyonet olarak vergilendirilmesi gerektiğini iddia etse de;
213 sayılı Kanunun 3 üncü maddesindeki; “vergilendirmede vergiyi doğuran olay ve bu
olaya, ilişkin muamelelerin gerçek mahiyeti esas olduğu” hükmü ile ilgili kanun hükümlerindeki tanımlamalar ve şikayetçinin aracının mevcut durumu dikkate alındığında, söz konusu aracın “kamyonet” olarak kabul edilmesinin mümkün olmadığı, bu aracın
“panelvan” olarak motorlu taşıtlar vergisine tabi tutulması gerektiği sonucuna varılmıştır. Ayrıca 3 no.lu paragrafta yer alan Emniyet Genel Müdürlüğünün yazısından; şikayetçinin, söz konusu aracın cinsini değiştirmek istemesi halinde, bu kapsamda ilgili
Notere başvuru yapmasının da mümkün olduğu tespit edilmiştir.
22. Şikâyetçinin iddiaları, İdarenin açıklamaları, ilgili mevzuat hükümleri ile tüm dosya kapsamındaki bilgi ve belgeler birlikte değerlendirildiğinde; şikayetçiye ait aracın, “panelvan” olarak motorlu taşıtlar vergisine tabi tutulması gerektiği sonucuna varıldığından; şikayetçinin, aracına kamyonetlere ilişkin MTV uygulanması ve bu güne kadar aracının panelvan olarak vergilendirilmesi nedeniyle kendisinden fazladan tahsil edildiğini iddia ettiği MTV tutarlarının tarafına iade edilmesine yönelik taleplerinin, ilgili İdare tarafından reddi işleminde hukuka aykırılık tespit edilememiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
23. İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiştir.
Şikayetçinin dilekçesine Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından verilen cevaplarda, şikayetçiye hangi sürede hangi mercilere başvurabileceği bilgisinin verilmediği görülmüş olup, ilgili
İdarenin “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı tespit edilmiştir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
24. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu kararın başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili İdarelerin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup, Trabzon Vergi Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE;
Kararın, ŞİKAYETÇİYE ve GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI’NA TEBLİĞ
EDİLMESİNE,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi