|
ÖZET: Başvuran, Yalova Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği bölümünde Araştırma Görevlisi olarak çalıştığını, 08.08.2023 tarihinde ücretsiz izin hakkı bulunmadığı için istifa ettiğini ve 07.01.2024 tarihinde geri dönerek doktora eğitimine devam ettiğini belirterek eski görevine iade edilmesini talep etmiştir. Ancak Yalova Üniversitesi Rektörlüğü, başvuranın atama talebinin, ilgili yönetmelik gereği boş kadro bulunmaması nedeniyle reddedildiğini bildirmiştir.
Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın talebini inceleyerek, Yalova Üniversitesi’nin atama işlemlerinin yalnızca ihtiyaç doğrultusunda yapılabileceğini ve mevcut durumda Bilgisayar Mühendisliği bölümünde boş kadro bulunmadığını tespit etmiştir. Ayrıca, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun ilgili maddeleri gereği, başvuranın istifasının, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu çerçevesinde “çekilme” olarak değerlendirileceği ve dolayısıyla eski görevine dönme hakkının bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Sonuç olarak, başvuranın yeniden atanma talebi hukuka uygun bir şekilde reddedilmiş, ancak idarenin başvuruya verdiği yanıtta, başvuranın hangi mercilere başvurabileceği konusunda bilgi vermemesi nedeniyle iyi yönetim ilkelerine tam olarak uyulmadığı belirtilmiştir. Başvuran, bu ret kararına karşı yargı yoluna başvurabilecektir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2024/9801-S.24.15128
BAŞVURU NO : 2024/4020
KARAR TARİHİ : 17.09.2024
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : YALOVA ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ
BAŞVURUNUN KONUSU : Araştırma görevlisi kadrosuna atanma talebi hk.
BAŞVURU TARİHİ : 19.03.2024
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran özetle; 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 33/A maddesine tabi Araştırma Görevlisi olarak Yalova Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği bölümünde 08.04.2019 tarihinden itibaren çalışmaya başladığını, akademik ilerleyişini sağlamak maksadıyla 08.08.2023 tarihinde görevinden istifa ettiğini, istifa etmesinin gerekçesinin ücretsiz izin hakkının olmamasından ileri geldiğini, sonrasında ülke dışında yaşadığı zorluklar sebebiyle 07.01.2024 tarihinde geri dönüş yaptığını, halihazırda aynı Üniversite bünyesinde Bilgisayar Mühendisliği Bölümünde Doktora öğreniminin devam ettiğini ifade ederek eski görevine iade edilmeyi talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuz şikâyet başvurusunun çözüme kavuşturulması amacıyla Yalova Üniversitesi
Rektörlüğünden bilgi ve belge talebinde bulunulmuştur. Yalova Üniversitesi Rektörlüğü tarafından
Kurumumuza gönderilen cevabi yazı ve eklerinde özetle;
2.1 Başvuranın 2547 sayılı Kanuna tabi olarak atandığı için; Öğretim Üyesi Dışındaki Öğretim Elemanı
Kadrolarına Yapılacak Atamalarda Uygulanacak Merkezi Sınav ile Giriş Sınavlarına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin uygulanmakta olduğunu, atama işlemlerinin ancak ilgili fakültenin ihtiyacı doğrultusunda Resmi Gazetede yayımlanan Akademik Personel Alım İlanına başvurması doğrultusunda başarılı olması halinde yapılabileceği,
2.2 Üniversitenin Bilgisayar Mühendisliği Bölümü öğretim elemanı dolu kadro sayısı 4, boş kadro sayısının
ise 0 olduğu, ifade edilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının; 3.1. “Devletin temel amaç ve görevleri” başlıklı 5 inci maddesinde, “Devletin temel amaç ve görevleri, Türk milletinin bağımsızlığını ve bütünlüğünü, ülkenin bölünmezliğini, Cumhuriyeti ve demokrasiyi korumak, kişilerin ve toplumun refah, huzur ve mutluluğunu sağlamak; kişinin temel hak ve hürriyetlerini, sosyal hukuk devleti ve adalet ilkeleriyle bağdaşmayacak surette sınırlayan siyasal, ekonomik ve sosyal engelleri kaldırmaya, insanın maddi ve manevi varlığının gelişmesi için gerekli şartları hazırlamaya çalışmaktır.”, 3.2. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında, “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye
Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.” hükmü amirdir.
4. 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı
5 inci maddesinin birinci fıkrasında, “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü
eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” hükmüne yer verilmiştir.
5. 14/07/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun; 5.1. “Memurluktan çekilenlerin yeniden atanmaları” başlıklı 92 nci maddesinin birinci fıkrasında, “İki defadan fazla olmamak üzere memurluktan kendi istekleriyle çekilenlerden veya bu Kanun hükümlerine göre çekilmiş sayılanlardan tekrar memurluğa dönmek isteyenler, ayrıldıkları sınıfta boş kadro bulunmak ve bu sınıfın niteliklerini taşımak şartıyla ayrıldıkları tarihte almakta oldukları aylık derecesine eşit bir derecenin aynı kademesine veya 71 inci madde hükümlerine uyulmak suretiyle diğer bir sınıfta eşit derecedeki kadrolara atanabilirler.”, ikinci fıkrasında, “657 sayılı Kanuna tabi olmayan personelden kendi istekleri ile görevinden çekilmiş olanlar, boş kadro bulunmak ve gireceği sınıfın niteliklerini taşımak kaydı ile bu Kanuna tabi kurumlardaki memuriyetlere atanabilirler.”, 5.2. “Çekilme” başlıklı 94 üncü maddesinin birinci ve ikinci fıkrasında, “Devlet memuru bağlı olduğu kuruma yazılı olarak müracaat etmek suretiyle memurluktan çekilme isteğinde bulunabilir. Mezuniyetsiz veya kurumlarınca kabul edilen mazereti olmaksızın görevin terk edilmesi ve bu terkin kesintisiz 10 gün devam etmesi halinde, yazılı müracaat şartı aranmaksızın, çekilme isteğinde bulunulmuş sayılır.
Çekilmek isteyen memur yerine atanan kimsenin gelmesine veya çekilme isteğinin kabulüne kadar görevine devam eder. Yerine atanan kimse bir aya kadar gelmediği veya yerine bir vekil atanmadığı takdirde, üstüne haber vererek görevini bırakabilir.” 6. 4/11/1981 tarihli ve 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun;
6.1. “Tanımlar” başlıklı 3 üncü maddesinin birinci fıkrasında, “…l) Öğretim Elemanları:
Yükseköğretim kurumlarında görevli öğretim üyeleri, öğretim görevlileri, okutmanlar ile öğretim yardımcılarıdır.
m) Öğretim Üyeleri: Yükseköğretim kurumlarında görevli profesör, doçent ve yardımcı doçentlerdir.
n) Öğretim Görevlisi: Ders vermek ve uygulama yaptırmakla yükümlü bir öğretim elemanıdır.
p) Öğretim Yardımcıları: Yükseköğretim kurumlarında, belirli süreler için görevlendirilen, araştırma görevlileri, uzmanlar, çeviriciler ve eğitim – öğretim planlamacılarıdır…” 6.2. “Araştırma görevlileri, uzman, çevirici ve eğitim – öğretim planlamacıları” başlıklı 33 üncü
maddesinde, a) Araştırma görevlileri, yükseköğretim kurumlarında yapılan araştırma, inceleme ve deneylerde yardımcı olan ve yetkili organlarca verilen ilgili diğer görevleri yapan öğretim yardımcılarıdır. Bunlar ilgili anabilim veya anasanat dalı başkanlarının önerisi, Bölüm Başkanı, Dekan, enstitü, yüksekokul veya konservatuvar müdürünün olumlu görüşü üzerine rektörün onayı ile araştırma görevlisi kadrolarına en çok üç yıl süre ile atanırlar; atanma süresi sonunda görevleri kendiliğinden sona erer. Bunlar aynı usulle yeniden atanabilirler.
6.3. “Kurumlara dönüş” başlıklı 60 ncı maddesinde, b. Yükseköğretim kurumlarından, mahkeme veya disiplin kararları ile çıkarılanlar hariç olmak üzere herhangi bir nedenle kendi isteği ile ayrılan öğretim üyeleri başvuruları üzerine bu Kanun hükümleri çerçevesinde kadro koşulu aranmaksızın tekrar ayrıldıkları yükseköğretim kurumlarına dönebilirler.
7. 11/10/1983 tarihli ve 2914 sayılı Yükseköğretim Personel Kanununun; 7.1. “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde, “Bu Kanunun amacı, 4/11/1981 tarih ve 2547 sayılı
Yükseköğretim Kanununda yer alan öğretim elemanları tanımına giren personeli sınıflandırmak, aylıklarını ve ek göstergelerini düzenlemek, derece yükseltilmesi ve kademe ilerlemesinin şekil ve şartları ile sosyal haklardan yararlanma, ek ders ücreti, üniversite, idari görev ve geliştirme ödeneklerinin miktarını tespit etmek, emekli ve yabancı öğretim elemanlarının sözleşmeli olarak çalıştırılma usul ve esaslarını belirlemektir.”, 7.2. “Uygulanacak diğer kanun hükümleri” başlıklı 20 nci maddesinde, “Bu Kanunda hüküm bulunmayan hallerde 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu ile 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu hükümleri uygulanır.” düzenlemeleri yer almaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
8. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın talebinin reddi yönünde hazırlanan Ret Karar Önerisi Kamu Başdenetçisine sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 9. Başvuran , 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 33/A maddesine tabi Araştırma
Görevlisi olarak Yalova Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği bölümünde 08.04.2019 tarihinden itibaren çalışmaya başladığını, akademik ilerleyişini sağlamak maksadıyla 08.08.2023 tarihinde görevinden istifa ettiğini, istifa etmesinin gerekçesinin ücretsiz izin hakkının olmamasından ileri geldiğini, sonrasında ülke dışında yaşadığı zorluklar sebebiyle 07.01.2024 tarihinde geri dönüş yaptığını, halihazırda aynı Üniversite bünyesinde Bilgisayar Mühendisliği Bölümünde Doktora öğreniminin devam ettiğini ifade ederek eski görevine iade edilmeyi talep etmektedir.
10. Somut olayda İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinde; Başvuranın,
02.08.2023 tarihinde görevinden istifa ettiği, daha sonrasında göreve geri dönmek için başvuru yaptığı
ancak bu durumun Öğretim Üyesi Dışındaki Öğretim Elemanı Kadrolarına Yapılacak Atamalarda
Uygulanacak Merkezi Sınav ile Giriş Sınavlarına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik çerçevesinde reddedildiğini, bunun yanında Bilgisayar Mühendisliği Bölümünde öğretim elemanları için boş kadro bulunmadığı, adı geçen Yönetmelik gereği ilana çıkılmadan doğrudan atama yapılmasının mümkün olmadığı ve dolayısıyla Başvuranın talebinin reddedildiği anlaşılmıştır.
11. Başvuran her ne kadar ücretiz izin hakkı olmadığından zaruri olarak istifa ederek ülke dışına akademik gelişim amaçlarıyla gitmiş olsa da bu hususun 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu kapsamında çekilme
sayılacağı açıktır. Diğer yandan, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu “Kurumlara dönüş” başlıklı 60 ncı maddesinde “…herhangi bir nedenle kendi isteği ile ayrılan öğretim üyeleri başvuruları üzerine bu Kanun hükümleri çerçevesinde kadro koşulu aranmaksızın tekrar ayrıldıkları yükseköğretim kurumlarına dönebilirler “ hükmünün 2914 sayılı Yükseköğretim Personel Kanununda açıkça tanımlandığı üzere öğretim üyelerine mahsus bir düzenleme olduğu göz önüne alınarak, Başvuranın Araştırma Görevlisi olarak söz konusu düzenlemeden faydalanamayacağı değerlendirilmektedir.
12. İdarenin açıklamalarından Bilgisayar Mühendisliği Bölümünde boş kadro bulunmadığı bilgisi ile 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 92 nci maddesinin ikinci fıkrasında ifade edilen 657 sayılı Kanuna tabi olmayan personelin yeniden atanması hususunun ancak ilgili boş kadronun bulunması gerektiği hali birlikte değerlendirildiğinde Üniversitenin Başvuranın yeniden atanma talebini reddi işleminde hukuka aykırılık bulunmadığı kanaatine ulaşılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 13. İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliği’nin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiştir. Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; başvurunun incelenmesi ve araştırılması kapsamında, Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgelerin İdare tarafından süresi içerisinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, böylece
“kararların gerekçeli olması ve makul sürede karar verme” ilkelerine uygun davranıldığı; ancak İdarenin, başvurana verdiği cevaplarda hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği, bu nedenle
“karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup; idarenin bahse konu ilkeye de uygun davranması beklenmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
14. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Bursa İdare Mahkemeleri nezdinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE,
Kararın BAŞVURAN ile YALOVA ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNE tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi