|
ÖZET: Karadeniz Teknik Üniversitesi’nde görevli araştırma görevlisi, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun 50/d maddesine uygun kadrosunun 33/a statüsüne dönüştürülmesi için başvuruda bulunmuş, ancak idare bu talebi reddetmiştir. İdarenin gerekçesi, Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenen 31/12/2017 tarihine kadar geçiş yapılabileceği, sonrasında ise 50/d statüsündeki araştırma görevlilerinin 33/a statüsüne dönüştürülemeyeceği yönündedir. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın gerekli kriterleri karşıladığını ve idarenin başvuruya karşı iyi yönetim ilkelerine uymadığını tespit etmiştir.
Sonuç olarak, Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın mevcut kadrosunun 33/a statüsüne değiştirilmesi için idareye tavsiyede bulunmuş ve gerekli işlemlerin yapılmasını istemiştir. İdarenin, başvuranın şartları haiz olup olmadığını değerlendirerek, belirtilen kriterler doğrultusunda işlem tesis etmesi gerektiği vurgulanmıştır. Bu karar, başvuranın haklarının korunması açısından önem taşımaktadır. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2021/3137-S.21.5039
BAŞVURU NO : 2020/99119
KARAR TARİHİ : 23/02/2021
TAVSİYE KARARI
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ :
KARADENİZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ
BAŞVURUYA KONU İDARE :
REKTÖRLÜĞÜ
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın, mevcut 2547 sayılı kanunun 50/d maddesine uygun statülü kadrosunun, 33/a statüsüne değiştirilmesi talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 26/10/2020
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran vekili, Yükseköğretim Kurumu tarafından 26/11/2016 ve 14/12/2016 tarihlerinde ilan edilen “Öncelikli Alan Araştırma Görevlileri (İhtisaslaştırılmış ÖYP)” kadrolarının 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 33/a maddesi statülü olduğu halde daha sonra ilanda personel statüsü ile ilgili aynı kanunun 50/d maddesine uygun statülü şeklinde değişiklik yapıldığını, başvuranın kadrosunun 33/a şekline dönüştürülmesi için 4/12/2017 tarihinde Karadeniz Teknik
Üniversitesi Rektörlüğüne başvuruda bulunduğunu, ancak idarece cevap verilmediğini, Karadeniz Teknik Üniversitesi tarafından durum hakkında 7/10/2020 tarihinde Yükseköğretim
Kurulu Başkanlığına yazı yazıldığını, bu yazıya YÖK tarafından verilen cevapta 28/05/2015 tarihli Yükseköğretim Genel Kurul toplantısında belirlenen kriterler çerçevesinde 33/a statüsüne 31/12/2017 tarihine kadar geçiş yapılabildiği bilgisinin verildiğini ve böylece başvuranın talebinin reddedildiğini ifade ederek, başvuranın hak kazanmış olduğu ancak idarece tesis edilmekten imtina edilen kadro değişikliği talebinin yerine getirilerek mevcut kadrosunun 33/a statüsüne değiştirilmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kamu Denetçiliği Kurumunun 19/11/2020 tarihli ve sayılı bilgi ve belge isteme yazısına istinaden Karadeniz Teknik Üniversitesi Rektörlüğü’nün 07/01/2021 tarih ve 2792 kayıt numaralı yazı ve eklerinde; 2.1. Arş. Gör. ün üniversitenin Sağlık Bilimleri Fakültesi Beslenme ve
Diyetetik Bölümünde 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunun 50/d maddesi uyarınca “Öncelikli
Alanlar Araştırma Görevlisi” kadrosunda çalıştığı, başvuranın 04/12/2017 tarihli dilekçesinde kadrosunun 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunun 33/a maddesine göre değiştirilmesi yönündeki talebinin bulunduğu, ancak Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı tarafından belirlenen öncelikli alanlardaki araştırma görevlileri kontenjanlarının üniversite tarafından 24/11/2016 tarihinde anılan kanunun 33/a kapsamında ilan edildiği, ilan yayım sürecinde iken
Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı tarafından atama statüsü yine anılan kanunun 50/d maddesi olarak düzeltilmiş olduğu ve ilan sonucu kazanan adayların 2547 sayılı Yükseköğretim
Kanunun 50/d maddesine göre atandığından talebinin Rektörlük tarafından uygun görülmediği, üniversite tarafından Yükseköğretim Kurulu Başkanlığına konu ile ilgili 07/10/2020 tarihli yazı ile görüş sorulduğu, alınan görüş doğrultusunda statüsünün 2547 sayılı Yükseköğretim
Kanunun 50/d maddesi uyarınca devam ettirilmesine karar verildiği, tesis edilen idari işleme ilişkin Rektörlük tarafından yapılabilecek herhangi bir işlem bulunmadığı savunulmaktadır.
2.2. Üniversitenin 07/10/2020 tarihli görüş talep yazısına istinaden Yükseköğretim Kurulu
Başkanlığının sayılı ve “50/d-33/a statü değişikliği” konulu yazısında; “01.07.2017 tarihli ve 30111 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 703 sayılı Sanayinin Geliştirilmesi ve
Üretimin Desteklenmesi Amacıyla Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Karanamelerde
Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 18 inci maddesiyle 2547 sayılı Kanuna Ek 38 inci madde eklendiği, 01/01/2018 tarihinde yürürlüğe giren bu maddede ‘Yükseköğretim kurumlarına araştırma görevlisi atamalar 33’üncü maddede belirtilen usule uygun olarak 50 nci maddenin birinci fikrasnın (d) bendi kapsamında yapılır.’ hükmünün bulunduğu, bu kapsamda
Yükseköğretim Genel Kurulu’nun 14/09/2017 tarihli toplantısında ‘01/01/2018 tarihinden önce
2547 sayılı Kanunun 33 üncü maddesi kapsamında atanan araştırma görevlilerinin yeniden
atanması haricinde 01/01/2018 itibariyle 2547 sayılı Kanunun 33 üncü maddesinin (a) fıkrası kapsamında atama yapılmasına karar verildiği ve söz konusu kararın 15/11/2017 tarihli ve
78513 sayılı yazı ile yükseköğretim kurumlarına gönderildiği, Yükseköğretim kurumları
hizmetine ihtiyaç duydukları 2547 sayılı Kanunun 50/d maddesi kapsamında istihdam ettikleri araştırma görevlilerinin statülerini 28/05/2015 tarihli Yükseköğretim Genel Kurulu toplantısında belirlenen kriterler çerçevesinde aynı kanunun 33/a maddesi statüsüne 31/12/2017 tarihine kadar geçirdikleri, ancak 2547 sayılı Kanunun Ek 38 inci maddesinin yürürlüğe girdiği
1 Ocak 2018 tarihi itibariyle 2547 sayılı Kanunun 50/d maddesi kapsamında istihdam edilen
araştırma görevlilerinin statülerinin aynı kanunun 33/a maddesi kapsamına dönüştürülemeyeceğinin değerlendirilmiş olduğu tespit edilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 2709 sayılı T.C. Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında, “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.” hükmü yer almaktadır.
4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasında, “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” hükmü yer almaktadır.
5. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanun’un:
5.1. “Yükseköğretim Kurulu” başlıklı 6’ncı maddesi; “a. Yükseköğretim Kurulu, tüm yüksek öğretimi düzenleyen ve yükseköğretim kurumlarının faaliyetlerine yön veren, bu kanunla kendisine verilen görev ve yetkiler çerçevesinde özerkliğe ve kamu tüzel kişiliğine sahip, bir kuruluştur. Yükseköğretim Kuruluna; Yükseköğretim Denetleme Kurulu (…) (3) ile gerekli planlama, araştırma, geliştirme, değerlendirme, bütçe, yatırım ve koordinasyon faaliyetleri ile ilgili birimler bağlıdır. (….) c. Yükseköğretim Kurulu Organları; Genel Kurul, Başkan ve
Yürütme Kurulu’ndan ibarettir. Yükseköğretim Genel Kurulu, yukarıdaki (b) fıkrasında yazılı kişilerden oluşur. Genel Kurul her yarı yılda en az üç defa toplanır. Başkanın çağrısı veya üyelerin en az üçte birinin yazılı isteği üzerine olağanüstü toplantılar yapılabilir.”, 5.2. “Yükseköğretim Kurulunun görevleri” başlıklı 7’nci maddesi; “Yükseköğretim
Kurulunun görevleri; a) Yükseköğretim kurumlarının bu Kanunda belirlenen amaç, hedef ve ilkeler doğrultusunda kurulması, geliştirilmesi, eğitim – öğretim faaliyetlerinin gerçekleştirilmesi ve yükseköğretim alanlarının ihtiyaç duyduğu öğretim elemanlarının yurt içinde ve yurt dışında yetiştirilmesi için kısa ve uzun vadeli planlar hazırlamak, üniversitelere tahsis edilen kaynakların, bu plan ve programlar çerçevesinde etkili bir biçimde kullanılmasını gözetim ve denetim altında bulundurmak, b) Yükseköğretim kurumları arasında bu Kanunda belirlenen amaç, ilke ve hedefler doğrultusunda birleştirici, bütünleştirici, sürekli, ahenkli ve geliştirici işbirliği ve koordinasyonu sağlamak, (….) f) Üniversitelerin ihtiyaçlarını, eğitim – öğretim programlarını, bilim dallarının niteliklerini, araştırma faaliyetlerini, uygulama alanlarını, bina, araç, gereç ve benzeri imkanlar ve öğrenci sayılarını ve diğer ilgili hususları dikkate alarak; üniversitelerin profesör, doçent ve doktor öğretim üyesi kadrolarını dengeli bir oranda tespit etmek. (…..)
5.3. “Rektör” başlıklı 13’üncü maddesi; “ (….) b) Görev, yetki ve sorumlulukları: (1)
Üniversite kurullarına başkanlık etmek, yükseköğretim üst kuruluşlarının kararlarını uygulamak, üniversite kurullarının önerilerini inceleyerek karara bağlamak ve üniversiteye bağlı kuruluşlar arasında düzenli çalışmayı sağlamak, (2) Her eğitim – öğretim yılı sonunda ve gerektiğinde üniversitenin eğitim öğretim, bilimsel araştırma ve yayım faaliyetleri hakkında
Üniversitelerarası Kurula bilgi vermek, (3) Üniversitenin yatırım programlarını, bütçesini ve kadro ihtiyaçlarını, bağlı birimlerinin ve üniversite yönetim kurulu ile senatonun görüş ve önerilerini aldıktan sonra hazırlamak ve Yükseköğretim Kuruluna sunmak, (4) Gerekli gördüğü hallerde üniversiteyi oluşturan kuruluş ve birimlerde görevli öğretim elemanlarının ve diğer personelin görev yerlerini değiştirmek veya bunlara yeni görevler vermek, (5) Üniversitenin birimleri ve her düzeydeki personeli üzerinde genel gözetim ve denetim görevini yapmak, (6)
Bu kanun ile kendisine verilen diğer görevleri yapmaktır. Üniversitenin ve bağlı birimlerinin öğretim kapasitesinin rasyonel bir şekilde kullanılmasında ve geliştirilmesinde, öğrencilere gerekli sosyal hizmetlerin sağlanmasında, gerektiği zaman güvenlik önlemlerinin alınmasında, eğitim – öğretim, bilimsel araştırma ve yayım faaliyetlerinin devlet kalkınma plan, ilke ve hedefleri doğrultusunda planlanıp yürütülmesinde, bilimsel ve idari gözetim ve denetimin yapılmasında ve bu görevlerin alt birimlere aktarılmasında, takip ve kontrol edilmesinde ve sonuçlarının alınmasında birinci derecede yetkili ve sorumludur.”, 5.4. “Senato” başlıklı 14’üncü maddesi; “a. Kuruluş ve işleyişi: Senato, rektörün başkanlığında, rektör yardımcıları, dekanlar ve her fakülteden fakülte kurullarınca üç yıl için seçilecek birer öğretim üyesi ile rektörlüğe bağlı enstitü ve yüksekokul müdürlerinden teşekkül eder. Senato, her eğitim – öğretim yılı başında ve sonunda olmak üzere yılda en az iki defa toplanır. Rektör gerekli gördüğü hallerde senatoyu toplantıya çağırır. b. Görevleri: Senato, üniversitenin akademik organı olup aşağıdaki görevleri yapar: (1) Üniversitenin eğitim – öğretim, bilimsel araştırma ve yayım faaliyetlerinin esasları hakkında karar almak, (2)
Üniversitenin bütününü ilgilendiren kanun ve yönetmelik taslaklarını hazırlamak veya görüş bildirmek, (3) Rektörün onayından sonra Resmi Gazetede yayınlanarak yürürlüğe girecek olan üniversite veya üniversitenin birimleri ile ilgili yönetmelikleri hazırlamak, (4) Üniversitenin yıllık eğitim – öğretim programını ve takvimini inceleyerek karara bağlamak, (5) Bir sınava bağlı olmayan fahri akademik unvanlar vermek ve fakülte kurullarının bu konudaki önerilerini karara bağlamak, (6) Fakülte kurulları ile rektörlüğe bağlı enstitü ve yüksekokul kurullarının kararlarına yapılacak itirazları inceleyerek karara bağlamak, (7) Üniversite yönetim kuruluna üye seçmek, (8) Bu kanunla kendisine verilen diğer görevleri yapmaktır.”
5.5. “Üniversite Yönetim Kurulu:” başlıklı 15’inci maddesi, “a. Kuruluş ve işleyişi:
Üniversite yönetim kurulu; rektörün başkanlığında dekanlardan, üniversiteye bağlı değişik öğretim birim ve alanlarını temsil edecek şekilde senatoca dört yıl için seçilecek üç profesörden oluşur. Rektör gerektiğinde yönetim kurulunu toplantıya çağırır. Rektör yardımcıları oy hakkı olmaksızın yönetim kurulu toplantılarına katılabilirler. b. Görevleri: Üniversite yönetim kurulu idari faaliyetlerde rektöre yardımcı bir organ olup aşağıdaki görevleri yapar: (1)
Yükseköğretim üst kuruluşları ile senato kararlarının uygulanmasında, belirlenen plan ve programlar doğrultusunda rektöre yardım etmek, (2) Faaliyet plan ve programlarının uygulanmasını sağlamak; üniversiteye bağlı birimlerin önerilerini dikkate alarak yatırım programını, bütçe tasarısı taslağını incelemek ve kendi önerileri ile birlikte rektörlüğe, vakıf üniversitelerinde ise mütevelli heyetine sunmak,(1) (3) Üniversite yönetimi ile ilgili rektörün getireceği konularda karar almak, (4) Fakülte, enstitü ve yüksekokul yönetim kurullarının kararlarına yapılacak itirazları inceleyerek kesin karara bağlamak, (5) Bu kanun ile verilen diğer görevleri yapmaktır.” 5.6. “Araştırma görevlileri” başlıklı 33’üncü maddesi; “a) (Değişik: 12/8/1986 – KHK 260/3 md.) Araştırma görevlileri, yükseköğretim kurumlarında yapılan araştırma, inceleme ve deneylerde yardımcı olan ve yetkili organlarca verilen ilgili diğer görevleri yapan öğretim elemanıdır. (Ek cümle:15/4/2020-7243/4 md.) Araştırma görevlisi kadrosuna başvurabilmek için sınavın yapıldığı yılın ocak ayının birinci günü itibarıyla otuz beş yaşını doldurmamış olmak gerekir. Bunlar ilgili anabilim veya anasanat dalı başkanlarının önerisi, Bölüm Başkanı, Dekan, enstitü, yüksekokul veya konservatuvar müdürünün olumlu görüşü üzerine rektörün onayı ile araştırma görevlisi kadrolarına en çok üç yıl süre ile atanırlar; atanma süresi sonunda görevleri kendiliğinden sona erer.(Ek cümle: 21/4/2005 – 5335/10 md.) Bunlar aynı usulle yeniden atanabilirler. (2) Lisans üstü eğitim – öğretim için yurt dışına gönderilecek araştırma görevlileri ile ilk defa bu amaçla bu göreve atanacaklarda aranacak nitelikler ve diğer hususlar
Yükseköğretim Kurulunca tespit edilir.” 5.7. “Lisans üstü öğretim” başlıklı 50’nci maddesi; “Usul ve şartları; a. Lisans düzeyinde öğrenim gördükten sonra, yükseköğretim kurumlarında yüksek lisans, veteriner hekimlikte uzmanlık, doktora ya da tıpta uzmanlık öğrenimi yapmak isteyenler, yükseköğretim kurumlarınca usulüne göre açılacak sınavla ve Üniversitelerarası Kurulca tespit edilecek esaslara göre seçilirler. (1) b. Yükseköğretim kurumları, lisans üstü öğretim konusundaki istekleri karşılamak üzere gerekli planlamayı yapar ve önlemleri alır. c. (Mülga: 1/8/19964160/5 md.) d) Lisans üstü öğretim yapan öğrenciler, kendilerine tahsis edilebilecek burslardan yararlanabilecekleri gibi, her defasında bir yıl için olmak üzere araştırma görevlisi kadrosuna da atanabilirler.” 5.8. Ek Madde 30- (Ek: 15/8/2016-KHK-674/49 md.; “Aynen Kabul: 10/11/2016-6758/44 md.) Öğretim Üyesi Yetiştirme Programı kapsamında 33 üncü maddenin (a) fıkrası uyarınca araştırma görevlisi kadrosuna atanmış olup, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte araştırma görevlisi kadrosunda bulunanların statüleri herhangi bir işleme gerek kalmaksızın 50 nci maddenin birinci fıkrasının (d) bendinde belirtilen statüye dönüştürülmüş sayılır ve bunlar hakkında söz konusu (d) bendi hükümleri uygulanır. Bu şekilde statüleri değiştirilen araştırma görevlilerinden 33 üncü maddenin (a) fıkrasına göre yeniden ataması yapılmayanların mecburi hizmet yükümlülükleri kaldırılır. 35 inci madde uyarınca başka bir üniversitede ve yurtdışında eğitimde bulunanlar, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren üniversitelerinin talebi üzerine onbeş gün içinde kendi üniversitelerine dönmek zorundadırlar. Bu süre içerisinde dönmeyenlerin atamaları iptal edilir.” 5.9. “Araştırma görevlisi istihdamı” başlıklı Ek Madde 38- (Ek: 18/6/2017-7033/18 md.)
“Yükseköğretim kurumları araştırma görevlisi kadrolarına atamalar, 33 üncü maddede belirtilen usule uygun olarak 50 nci maddenin birinci fıkrasının (d) bendi kapsamında yapılır.
Bu kapsamda atananlardan doktora veya sanatta yeterlik eğitimlerini tamamlayanların en fazla %20’si doktora veya sanatta yeterlik eğitimini tamamladıkları kurumların senatolarınca belirlenen ve Yükseköğretim Kurulunca onaylanan performansa dayalı kriterler çerçevesinde doktor öğretim üyesi kadrolarına atanabilir. Bu kapsamda atanamayanların, doktora veya sanatta yeterlik eğitimini tamamladıkları kurumların öğretim üyesi kadrolarına atanabilmeleri için en az bir eğitim öğretim yılı yurt içinde veya yurt dışında farklı bir yükseköğretim kurumunda çalışması gerekir. Bu madde kapsamında atananlara 35 inci maddeye göre yurt içinde başka bir yükseköğretim kurumlarındaki doktora veya sanatta yeterlik eğitim süreleri için mecburi hizmet yüklenemez. (Ek fıkra:15/4/2020-7243/16 md.) 50 nci maddenin birinci fıkrasının (d) bendi hükümlerine göre araştırma görevlisi kadrolarına atanıp, doktora veya diş hekimliğinde, eczacılıkta ve veteriner hekimlikte uzmanlık ya da sanatta yeterlik eğitimini tamamlamış olanların kadro ile ilişikleri kendiliğinden kesilir. Bu kapsamda atanıp tezli yüksek lisans eğitimini tamamlamış olanların araştırma görevlisi kadrolarıyla ilişikleri en fazla altı ay süreyle daha devam eder. Altı aylık süre içerisinde devlet yükseköğretim kurumlarında alanıyla ilgili doktora veya sanatta yeterlik eğitimine başlamayanların araştırma görevlisi kadrolarıyla ilişikleri kendiliğinden kesilir.” şeklindedir.
6. 01/07/2017 tarih ve 3011 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 7033 sayılı Sanayinin
Geliştirilmesi ve Üretimin Desteklenmesi Amacıyla Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde
Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 6.1. “Araştırma görevlisi istihdamı” başlıklı EK 38’inci maddesi; “Yükseköğretim kurumları araştırma görevlisi kadrolarına atamalar, 33 üncü maddede belirtilen usule uygun olarak 50 nci maddenin birinci fıkrasının (d) bendi kapsamında yapılır. Bu kapsamda atananlardan doktora veya sanatta yeterlik eğitimlerini tamamlayanların en fazla %20’si doktora veya sanatta yeterlik eğitimini tamamladıkları kurumların senatolarınca belirlenen ve
Yükseköğretim Kurulunca onaylanan performansa dayalı kriterler çerçevesinde yardımcı doçent kadrolarına atanabilir. Bu kapsamda atanamayanların, doktora veya sanatta yeterlik eğitimini tamamladıkları kurumların öğretim üyesi kadrolarına atanabilmeleri için en az bir eğitim-öğretim yılı yurt içinde veya yurt dışında farklı bir yükseköğretim kurumunda çalışması gerekir. Bu madde kapsamında atananlara 35 inci maddeye göre yurt içinde başka bir yükseköğretim kurumlarındaki doktora veya sanatta yeterlik eğitim süreleri için mecburi hizmet yüklenemez.” 6.2. 89’uncu maddesi; “Bu Kanunun; a) 18 inci maddesiyle 2547 sayılı Yükseköğretim
Kanununa eklenen ek 38 inci madde ile 36 ncı maddesi 1/1/2018 tarihinde, b) Diğer maddeleri yayımı tarihinde, yürürlüğe girer.” 7. 9/11/2018 tarih ve 30590 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Öğretim Üyesi Dışındaki
Öğretim Elemanı Kadrolarına Yapılacak Atamalarda Uygulanacak Merkezi Sınav İle
Giriş Sınavlarına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “Öncelikli alanlardaki araştırma görevlisi kadrolarına atamalar” başlıklı 15’inci maddesi; “(1) Öğretim üyesi dışındaki öğretim elemanı kadroları için Cumhurbaşkanı kararıyla belirlenen ilave atama izinlerinin en fazla yüzde yirmisi kadar ilave atama izni, Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenen öncelikli alanlarda araştırma görevlisi kadrosunda lisansüstü eğitim yaptırılması amacıyla yükseköğretim kurumlarına tahsis edilebilir. Bu kapsamda ilan edilen araştırma görevlisi kadroları için, bu Yönetmelik uyarınca yapılacak ön değerlendirme sonucunda giriş sınavına katılmaya hak kazananlar için, giriş sınavı sözlü olarak yapılır. Sözlü giriş sınavı jürisi en az bir öğretim üyesi başka bir devlet üniversitesinden olmak üzere üç öğretim üyesinden oluşur. Sözlü sınav sonucu 70 puanın altında puan alanlar, nihai değerlendirme aşamasına geçemezler. Bu Yönetmelik uyarınca yapılan değerlendirme sonucu başarılı olanların atamaları yürürlükteki mevzuat uyarınca yapılır.” 8. 29/05/2015 YÖK Genel Kurulunun Araştırma Görevlilerinin 2547 Sayılı
Yükseköğretim Kanununun 50/D Maddesinden 33/A Maddesine Geçişlerine Dair Almış
Olduğu Karar ve Gerekçesi; “Bilindiği gibi devlet üniversitelerinde Araştırma Görevlileri iki farklı statüde; 2547 sayılı kanunun 50/d maddesine ve 33/a maddesine göre istihdam edilmektedir. Bunun dışında yine 33. Madde kapsamında Öğretim Üyesi Yetiştirme Programı (ÖYP)’nda istihdam edilen Araştırma Görevlileri bulunmaktadır. Ülkemiz üniversitelerinde çalışmakta olan Araştırma Görevlileri sayısı (her gün değişmekle birlikte, bu kararın alındığı tarih itibariyle 42245’tir. Bunun 6650’si 50/d maddesine bağlı olarak çalışanlardır. Bu da
%16’lık bir dilime tekabül etmektedir. Geri kalan %84’lük dilimin karşılığı olan 35595 kişi ise 33/a ve ÖYP kapsamında çalışmaktadır. Çalışmamıza konu olan 6650 kişilik grubun Fakülte veya Enstitülerde istihdam edilmesi oranı ise birbirine yakın bir orandadır: Fakültelerde çalışanlar 3391 kişi ile %51’lik bir dilimi, Enstitülerde çalışanlar ise 3259 kişi ile %49’luk dilimi oluşturmaktadırlar. (…) Doktorasını bitiren 50/d’li Araştırma Görevlilerinin 33/a maddesine aktarımı konusunda üniversitelerdeki uygulamalar farklılık göstermektedir. Bu istikamette üniversitelerden gelen görüşler de farklılık arz etmiştir. Bir kısım üniversiteler ilke olarak, 50/d’li Araştırma Görevlilerinin 33/a maddesine aktarmamakta ve statülerini sonlandırmaktadır. Bu üniversitelerimizce, Dünya çapında yapılan sıralamalarda üst seviyelerde bulunan üniversiteleri örnek alan bu uygulama ile inbreeding (içten beslenme)in engellenmesi amaçlandığı vurgulanmaktadır. Bununla birlikte, doktorasını bitirenler yurtiçi ve/veya yurtdışında farklı üniversitelerde, araştırma kurumlarında, çeşitli projelerde çalışma şartını sağladıktan sonra tekrar aynı üniversitesine öğretim üyesi olarak dönebilmektedir.
Böylelikle yenilenmenin, dinamizmin önünün açıldığı belirtilmektedir. Bu üniversitelerimizin başarıları (ODTÜ, Boğaziçi Üniversitesi vb.) kendilerinin bu tutumlarına dair gerekçelerini dikkate almamızı icap ettirmektedir. Başkanlığımız bu tutumu değerlendirirken üniversitelerimizin kendi marka değerlerini oluşturmada söz haklarının bulunduğu düşüncesindedir. Bir kısım üniversitelerin de herhangi bir şart, kriter olmadan doktora programının herhangi bir aşamasında (yeterlilik aşaması sonrası, tezin teslimini müteakiben vb. ) tüm 50/d’lilerin 33/a maddesine aktarım yaptıkları anlaşılmaktadır. Bu daha önce yapılan planlamanın sonucu ise doğru, tasvip edilebilir mahiyette olduğu; planlamadan yapılan tüm geçişlerin ise daha sonraki yıllarda olumsuz neticelere sebebiyet vereceği, mevcut sistemi tıkayacağı aşikârdır. Diğer bir kısım üniversitelerimiz ise geçişler için çalışmaya teşvikin ötesine geçen ve yıldırıcı olan kriterler koymakta, yine bir kısım üniversitelerimizde de
Araştırma Görevlilerinin adalet duygularının zedelendiği yönündeki şikâyetlerini haklı kılan kişiden kişiye farklılık gösteren tasarruflar ve uygulamalar görülmektedir. Yükseköğretim
Kurulu olarak konuya ilişkin yaklaşımımızın temelinde; (a) doktorasını bitirmiş bilim insanı namzetlerinin mağdur edilmeden sistemin içinde kalması, (b) bölümlerde personel yığılmalarının önüne geçilmesi, (c) üniversitelerimizin kendi kimliklerini oluşturma yolundaki çağdaş uygulamaları örnek alan tercihlerine itibar edilmesi, (d) uygulamalarda meşruiyetin yanı sıra adil olunması ve fırsat eşitliğinin gözetilmesi, (e) nesnel ve teşvik edici kriterlerin konulması, kriter konulurken makuliyet sınırının aşılmaması, (f) üniversitelerimizin akademik personel planlamasında her halükarda verimliliğin esas alınması prensipleri yer almaktadır.
Başkanlık olarak 50/d maddesinden 33/a maddesine geçişlerde çeşitlilik prensibinden hareket ile üniversitelerimizin farklı uygulamalarına imkân tanımaya, üniversitelerimizin kendi kurullarının görüşlerini ve taleplerini dikkate almaya ne denli önem veriyorsak, o denli dikkat ettiğimiz bir husus da bu aktarmalarda planlama, adalet ve fırsat eşitliği ilkelerine de uyulmasıdır. Bir üniversitede aktarma/geçiş yapılacak ise de yapılmayacak ise de bunun
Araştırma Görevliliği süreci daha başlamadan, adaylık sürecinde üniversite tarafından beyan edilmesi ve adaylar tarafından anlaşılmasının sağlanması gerekir. Aktarma yapılacak ise her üniversitenin kendisine özgü şartlar koyabilmesine imkân tanınmalı, ama bu şartlar adil, nesnel ve denetlenebilir olmalıdır. Ayrıca bu kriterlerin Yardımcı Doçentlik şartlarından aşağıda olması gerektiği düşünülmektedir. Ayrıca, üniversitelerimizin geleceğinde, bilim hayatımızda; yani ülkemizin istikbalinin inşasında temel bir unsur olarak gördüğümüz
Araştırma Görevlilerimizin, keyfi ve adil olmayan uygulamalar sebebiyle sistem dışında kalması arzu etmediğimiz bir durumdur. Bu, yeni açılan üniversitelerimizde öğretim üyesi ihtiyacı olduğu bir dönemde yetişmiş insan gücünün israfı anlamına da gelmektedir. Bütün bu gerekçelerle 28.05.2015 tarihli Genel Kurul’da aşağıdaki kararlar alınmıştır: 1. 50/d’li
Araştırma Görevlilerinin 33/a maddesine aktarılıp aktarılmaması konusunda ilkesel olarak üniversitelerin yetkili kurullarının karar vermelerine, aktarılması yönünde karar alan üniversitelerimizin bu tercihlerini açık ve anlaşılır bir şekilde Araştırma Görevlisi ilanlarında belirtmelerine, 2. Fakültelerde bu geçişlere imkân tanıyacak üniversitelerimizin, öğretim üyesi planlamasına dikkat ederek adil, nesnel ve ölçülebilir kriterler ile bunu sağlamalarına ve bu kriterleri ilgili üniversitelerin web sayfalarında ilan etmeden bu geçişlerin yapılmamasına, 3.
Enstitülerde bu geçişe imkân tanıyacak üniversitelerimizin Yükseköğretim Kurulu’ndan izin almaları uygulamasına devam edilmesine, fakat bu geçişler için adil, nesnel, ölçülebilir şartların ve kriterlerin aranmasına ve bu kriterlerin üniversitelerin web sayfalarında ilan etmelerine ve Başkanlığımıza göndermelerine, 4. Geçişler için konulan kriter ve aranan şartların adil, nesnel ve ölçülebilir olmalarının yanı sıra, caydırıcı olmamasına ve ilgili üniversitelerin Yardımcı Doçentlik için aranan şartların altında olmasına, 5. Planlama ve koordine için, aktarma yapmayacak üniversitelerimizin yetkili kurullarından istihsal edecekleri kararlarını; aktarma yapma yönünde karar alacak üniversitelerimizin de aynı şekilde üniversite yetkili kurulları tarafından belirlenecek ilke ve kriterlerini 13.07.2015 tarihine kadar
Başkanlığımıza göndermelerine, 6. Tezlerini başarılı bir şekilde tamamlayan, fakat üniversiteleri ile ilişkisi kesilenlerin kendi rızaları olduğu takdirde öğretim üyesi ihtiyacı olan üniversitelerimize mevzuata uygun bir şekilde yönlendirilmelerine, 7. Bu kararların 01.09.2015 tarihinden itibaren uygulanmaya başlanmasına karar verilmiştir.” 9. Öncelikli Alanlardaki Araştırma Görevlisi Kadrolarına Atananların Lisansüstü
Eğitimleri İle Diğer Hususlara İlişkin Usul ve Esasların “Lisansüstü Eğitim” başlıklı 5’inci maddesi; “(1) Öncelikli alanlardaki kadrolara atanan araştırma görevlilerine, Yükseköğretim Yürütme Kurulunca belirlenen üniversitelerin belirlenen lisansüstü eğitim programlarında lisansüstü eğitim yaptırılması esastır. (2) Lisansüstü eğitim için yerleştirmeye ilişkin ilişkin hususlar, Güz ve Bahar dönemlerinde Yükseköğretim Kurulu Başkanlığınca ilan edilir. (3) Bir üniversitede lisansüstü eğitiminin ders aşamasındayken kayıtlarını
Yükseköğretim Yürütme Kurulunun belirlediği üniversitelere aktaranların önceki üniversitede aldıkları eğitimin değerlendirilmesi hususunda, yeni üniversitelerinin enstitü yönetim kurulları yetkilidir. (4) Yükseköğretim Yürütme Kurulunun belirlediği doktora veya sanatta yeterlik programlarına en geç iki yerleştirme dönemi sonunda yerleşemeyenlerin araştırma görevlisi kadrolarıyla ilişikleri kesilir. (5)Atandığı üniversite dışındaki devlet yükseköğretim kurumlarında yüksek lisans, doktora veya sanatta yeterlik eğitimlerinin ders aşamasında olanların 2547 sayılı Kanunun 35 inci maddesi uyarınca geçici kadro tahsisleri Yükseköğretim
Yürütme Kurulunca yapılır. (6) Devlet yükseköğretim kurumlarında yüksek lisans, doktora veya sanatta yeterlik eğitimlerinin tez aşamasında olanların 2547 sayılı Kanunun 39 uncu maddesi uyarınca belirli sürelerle görevlendirilmesi veya 2547 sayılı Kanunun 35 inci maddesi uyarınca geçici kadro tahsisinin yapılması hususuna, üniversite yönetim kurulunun uygun görüşü üzerine rektör tarafından karar verilir. 2547 sayılı Kanunun 35 inci maddesi uyarınca Üniversite tarafından geçici kadro tahsisi yapılması teklifleri, Yükseköğretim Yürütme Kurulunca karara bağlanır. (7) Öncelikli alanlarda araştırma görevlisi kadrolarına atananlardan Lisansüstü
Eğitim ve Öğretim Yönetmeliğinde belirtilen azami süreler içinde eğitimlerini tamamlamayanların araştırma görevlisi kadrolarıyla da ilişikleri kesilir.” 10. Karadeniz Teknik Üniversitesi Öğretim Üyesi Yetiştirme Programı Kapsamında
Atanıp 2547 Sayılı Kanunun 50/d Maddesine Dönüştürülen Araştırma Görevlilerinin
Yeniden Aynı Kanunun 33 üncü Maddesinin A Fıkrası Hükümlerine Göre Atanmaları
İle İlgili Usul ve Esaslar; “2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun 33. maddesinin (a) fıkrası uyarınca Öğretim Üyesi Yetiştirme Programı (ÖYP) kapsamında atanıp, 674 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnamenin 49. maddesi ile, 2547 sayılı kanuna eklenen Ek 30. Madde uyarınca statüsü 2547 sayılı kanunun 50/d maddesine dönüştürülen araştırma görevlilerinin yeniden, aynı kanunun 33. Maddesinin (a) fıkrası hükümlerine göre atanarak istihdam edilebilmeleri için aşağıda belirtilen şartları yerine getirmeleri gerekir. a) YDS’den veya Yükseköğretim
Kurumlan Yabancı Dil (YÖKDİL) sınavından en az 65 (Yabancı dille ilgili bolümler için 80)
veya eşdeğerliği kabul edilen bir sınavdan bu puanın eşdeğeri bir puan almış olmak, b)Doktora/sanatta yeterlik sınavı sonrası tez izleme aşamalarında başarısızlığının olmaması)
Uluslararası indekslerde taranan hakemli bir dergide sorumlu yazar (ilk isim veya corresponding author) veya ikinci sıradaki yazar olmak kaydı ile en az 1 adet makale (editöre mektup, özet, derleme, teknik not ve kitap kritiği hariç) veya yazar sıralamasına bakılmaksızın
SCI, SCIexpanded, SSCI, AHCI ve ESCI indekslerinden herhangi biri tarafından taranan dergilerde en az bir makaleye (editöre mektup, özet, derleme, teknik not ve kitap kritiği hariç)
sahip olmak d) Ekte sunulan Bilimsel Faaliyet Tablosunda belirtilen faaliyetlerden en az “9” puan almış olmak, e)Herhangi bir adli ve idari disiplin cezası almamış olmak.” şeklindedir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
11. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuranın mevcut 2547 sayılı kanunun 50/d maddesi statülü kadrosunun 33/a maddesine uygun statüye değiştirilmesi hususunda İdareye tavsiye verilmesine ilişkin öneri Kamu
Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 12. Başvuran, (1) numaralı paragrafta belirtildiği üzere kadrosunun 33/a şekline dönüştürülmesi için 4/12/2017 tarihinde Karadeniz Teknik Üniversitesi Rektörlüğüne başvuruda bulunduğunu, ancak idarece başvuruya cevap verilmediği, Karadeniz Teknik Üniversitesi tarafından durum hakkında 7/10/2020 tarihinde Yükseköğretim Kurulu Başkanlığına yazı yazıldığı, bu yazıya
YÖK tarafından verilen cevapta 28/05/2015 tarihli Yükseköğretim Genel Kurul toplantısında belirlenen kriterler çerçevesinde 33/a statüsüne 31/12/2017 tarihine kadar geçiş yapılabildiği bilgisinin verildiğini ve böylece talebinin reddedildiğini ifade ederek, hak kazanmış olduğu ancak idarece tesis edilmekten imtina edilen kadro değişikliği talebinin yerine getirilerek mevcut kadrosunun 33/a statüsüne değiştirilmesi talebiyle Kurumumuza başvuruda bulunmuştur.
13. İdarenin (2) numaralı paragrafta ayrıntılı olarak belirtildiği üzere başvuran Arş. Gör.
üniversitenin Sağlık Bilimleri Fakültesi Beslenme ve Diyetetik Bölümünde 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunun 50/d maddesi uyarınca “Öncelikli Alanlar Araştırma Görevlisi” kadrosunda çalıştığını, başvuranın 04/12/2017 tarihli dilekçesine istinaden üniversite tarafından
Yükseköğretim Kurulu Başkanlığına konu ile ilgili 07/10/2020 tarihli yazı ile görüş sorulduğu, alınan görüşte 01.07.2017 tarihli ve 30111 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 703 sayılı
Sanayinin Geliştirilmesi ve Üretimin Desteklenmesi Amacıyla Bazı Kanun ve Kanun
Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 18 inci maddesiyle 2547 sayılı Kanuna Ek 38 inci madde eklendiği, 01/01/2018 tarihinde yürürlüğe giren bu maddede
‘Yükseköğretim kurumlarına araştırma görevlisi atamalar 33’üncü maddede belirtilen usule uygun olarak 50 nci maddenin birinci fıkrasının (d) bendi kapsamında yapılır.’ hükmünün bulunduğu, yükseköğretim kurumları hizmetine ihtiyaç duydukları 2547 sayılı Kanunun 50/d maddesi kapsamında istihdam ettikleri araştırma görevlilerinin statülerini 28/05/2015 tarihli
Yükseköğretim Genel Kurulu toplantısında belirlenen kriterler çerçevesinde aynı kanunun 33/a maddesi statüsüne 31/12/2017 tarihine kadar geçirdikleri, ancak 2547 sayılı Kanunun Ek 38 inci maddesinin yürürlüğe girdiği 1 Ocak 2018 tarihi itibariyle 2547 sayılı Kanunun 50/d maddesi kapsamında istihdam edilen araştırma görevlilerinin statülerinin aynı kanunun 33/a maddesi kapsamına dönüştürülemeyeceğinin değerlendirildiği bilgilerine yer verildiği, bu görüş doğrultusunda statüsünün 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunun 50/d maddesi uyarınca devam ettirilmesine karar verildiği, tesis edilen idari işleme ilişkin Rektörlük tarafından yapılabilecek herhangi bir işlem bulunmadığı savunulmaktadır.
14. Mevzuat yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; 2547 sayılı Yükseköğretim
Kanun’un “Yükseköğretim Kurulu” başlıklı 6’ncı maddesinin; Yükseköğretim Kurulu, tüm yüksek öğretimi düzenleyen ve yükseköğretim kurumlarının faaliyetlerine yön veren, bu kanunla kendisine verilen görev ve yetkiler çerçevesinde özerkliğe ve kamu tüzel kişiliğine sahip, bir kuruluş olduğu ve Yükseköğretim Kurulu Organlarının; Genel Kurul, Başkan ve
Yürütme Kurulu’ndan ibaret olduğu, “Yükseköğretim Kurulunun görevleri” başlıklı 7’nci maddesinin; “Yükseköğretim Kurulunun görevlerinin arasında Üniversitelerin ihtiyaçlarını, eğitim – öğretim programlarını, bilim dallarının niteliklerini, araştırma faaliyetlerini, uygulama alanlarını, bina, araç, gereç ve benzeri imkânlar ve öğrenci sayılarını ve diğer ilgili hususları dikkate alarak; üniversitelerin profesör, doçent ve doktor öğretim üyesi kadrolarını dengeli bir oranda tespit etmek şeklinde olduğu, “Rektör” başlıklı 13’üncü maddesinin; Görev, yetki ve sorumlulukları: (1) Üniversite kurullarına başkanlık etmek, yükseköğretim üst kuruluşlarının kararlarını uygulamak, üniversite kurullarının önerilerini inceleyerek karara bağlamak ve üniversiteye bağlı kuruluşlar arasında düzenli çalışmayı sağlamak, gerekli gördüğü hallerde üniversiteyi oluşturan kuruluş ve birimlerde görevli öğretim elemanlarının ve diğer personelin görev yerlerini değiştirmek veya bunlara yeni görevler vermek, Üniversitenin birimleri ve her düzeydeki personeli üzerinde genel gözetim ve denetim görevini yapmak hususunda birinci derecede yetkili ve sorumlu olduğu, “Senato” başlıklı 14’üncü maddesinin; “Senato, üniversitenin akademik organı olarak Üniversitenin bütününü ilgilendiren kanun ve yönetmelik taslaklarını hazırlamak veya görüş bildirmek, Rektörün onayından sonra Resmi Gazetede yayınlanarak yürürlüğe girecek olan üniversite veya üniversitenin birimleri ile ilgili yönetmelikleri hazırlamak bulunduğu, “Üniversite Yönetim Kurulu:” başlıklı 15’inci maddesinin, “Üniversite yönetim kurulu idari faaliyetlerde rektöre yardımcı bir organ olarak görevleri yapmak olduğu, “Araştırma görevlileri” başlıklı 33’üncü maddesi; “Araştırma görevlilerinin, yükseköğretim kurumlarında yapılan araştırma, inceleme ve deneylerde yardımcı olan ve yetkili organlarca verilen ilgili diğer görevleri yapan öğretim elemanı olduğu ve araştırma görevlisi kadrosuna başvurabilmek için sınavın yapıldığı yılın ocak ayının birinci günü itibarıyla otuz beş yaşını doldurmamış olmak, ilgili anabilim veya anasanat dalı başkanlarının önerisi, Bölüm Başkanı, Dekan, enstitü, yüksekokul veya konservatuvar müdürünün olumlu görüşü üzerine rektörün onayı ile araştırma görevlisi kadrolarına en çok üç yıl süre ile atandığı, atanma süresi sonunda görevleri kendiliğinden sona erdiği, aynı usulle yeniden atanabileceği, Lisans üstü eğitim – öğretim için yurt dışına gönderilecek araştırma görevlileri ile ilk defa bu amaçla bu göreve atanacaklarda aranacak nitelikler ve diğer hususlar
Yükseköğretim Kurulunca tespit edileceği şeklinde olduğu, “Lisans üstü öğretim” başlıklı 50’nci maddesinin; “Usul ve şartların; Lisans üstü öğretim yapan öğrenciler, kendilerine tahsis edilebilecek burslardan yararlanabilecekleri gibi, her defasında bir yıl için olmak üzere araştırma görevlisi kadrosuna da atanabileceği, Ek Madde 30- (Ek: 15/8/2016-KHK-674/49 md); “Öğretim Üyesi Yetiştirme Programı kapsamında 33 üncü maddenin (a) fıkrası uyarınca araştırma görevlisi kadrosuna atanmış olup, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte araştırma görevlisi kadrosunda bulunanların statüleri herhangi bir işleme gerek kalmaksızın 50 nci maddenin birinci fıkrasının (d) bendinde belirtilen statüye dönüştürülmüş sayılır ve bunlar hakkında söz konusu (d) bendi hükümleri uygulanır. Bu şekilde statüleri değiştirilen araştırma görevlilerinden 33 üncü maddenin (a) fıkrasına göre yeniden ataması yapılmayanların mecburi
hizmet yükümlülükleri kaldırılır, Araştırma görevlisi istihdamı” başlıklı Ek Madde 38- (Ek:
18/6/2017-7033/18 md.) “Yükseköğretim kurumları araştırma görevlisi kadrolarına atamalar,
33 üncü maddede belirtilen usule uygun olarak 50 nci maddenin birinci fıkrasının (d) bendi
kapsamında yapılır. Bu kapsamda atananlardan doktora veya sanatta yeterlik eğitimlerini tamamlayanların en fazla %20’si doktora veya sanatta yeterlik eğitimini tamamladıkları kurumların senatolarınca belirlenen ve Yükseköğretim Kurulunca onaylanan performansa dayalı kriterler çerçevesinde doktor öğretim üyesi kadrolarına atanabilir, 50 nci maddenin birinci fıkrasının (d) bendi hükümlerine göre araştırma görevlisi kadrolarına atanıp, doktora veya diş hekimliğinde, eczacılıkta ve veteriner hekimlikte uzmanlık ya da sanatta yeterlik eğitimini tamamlamış olanların kadro ile ilişikleri kendiliğinden kesilir. Bu kapsamda atanıp tezli yüksek lisans eğitimini tamamlamış olanların araştırma görevlisi kadrolarıyla ilişikleri en fazla altı ay süreyle daha devam eder. Altı aylık süre içerisinde devlet yükseköğretim kurumlarında alanıyla ilgili doktora veya sanatta yeterlik eğitimine başlamayanların araştırma görevlisi kadrolarıyla ilişikleri kendiliğinden kesilir şeklinde olduğu ve 2547 sayılı
Yükseköğretim Kanununa eklenen ek 38 inci maddesinin 1/1/2018 tarihinde yürürlüğe gireceği şeklinde olduğu tespit edilmiştir.
15. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; 15.1. Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı tarafından belirlenen öncelikli alanlardaki araştırma görevlileri kontenjanlarının üniversite tarafından 24/11/2016 tarihinde anılan kanunun 33/a kapsamında ilan edildiği, ilan yayım sürecinde iken Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı tarafından atama statüsü yine anılan kanunun 50/d maddesi olarak düzeltilmiş olduğu ve ilan sonucu kazanan adayların 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunun 50/d maddesine göre atandığından başvuranın talebinin Rektörlük tarafından uygun görülmediği, üniversite tarafından Yükseköğretim Kurulu Başkanlığına konu ile ilgili 07/10/2020 tarihli yazı ile görüş sorulduğu, alınan görüş doğrultusunda statüsünün 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunun 50/d maddesi uyarınca devam ettirilmesine karar verildiği ve talebin reddedildiği anlaşılmıştır.
15.2. Başvuru konusunun genel kapsamda araştırma görevlilerinin 2547 sayılı yükseköğretim kanununun 50/d maddesinden 33/a maddesine geçişlerine dair olduğu dolayısıyla mevcut durumun belirlenmesi gerekmektedir. Bu hususta 29/05/2015 tarihli YÖK Genel Kurul
Kararında da belirtildiği üzere; Araştırma Görevlilerinin iki farklı statüde; 2547 sayılı kanunun 50/d maddesine ve 33/a maddesine göre istihdam edilmekte olduğu, bir kısım üniversiteler ilke olarak, 50/d’li Araştırma Görevlilerinin 33/a maddesine aktarmamakta ve statülerini sonlandırmakta olduğu ve bu üniversitelerce uygulama ile inbreeding (içten beslenme)in engellenmesi amaçlandığının vurgulandığı, bir kısım üniversitelerin de herhangi bir şart, kriter olmadan doktora programının herhangi bir aşamasında (yeterlilik aşaması sonrası, tezin teslimini müteakiben vb. ) tüm 50/d’lilerin 33/a maddesine aktarım yaptıkları bu daha önce yapılan planlamanın sonucu olması halinde doğru, tasvip edilebilir mahiyette olduğu, diğer bir kısım üniversitelerde ise geçişler için çalışmaya teşvikin ötesine geçen ve yıldırıcı olan kriterler koyularak Araştırma Görevlilerinin adalet duygularının zedelendiği yönündeki şikâyetlerini haklı kılan kişiden kişiye farklılık gösteren tasarruflar ve uygulamaların görüldüğü anlaşılmaktadır. Bu hususta YÖK tarafından karar alınmak suretiyle Araştırma Görevlilerinin keyfi ve adil olmayan uygulamalar sebebiyle sistem dışında kalmaması için 28/05/2015 tarihli
Genel Kurul’da kararlar alınmıştır Bu çerçevede; ilkesel olarak üniversitelerin yetkili kurullarının karar vermelerine, üniversitelerimizin bu tercihlerini açık ve anlaşılır bir şekilde
Araştırma Görevlisi ilanlarında belirtmelerine, öğretim üyesi planlamasına dikkat ederek adil, nesnel ve ölçülebilir kriterler ile bunu sağlamalarına ve bu kriterleri ilgili üniversitelerin web sayfalarında ilan etmeden bu geçişlerin yapılmamasına, geçişlerin caydırıcı olmamasına ve ilgili üniversitelerin Yardımcı Doçentlik için aranan şartların altında olmasına kararı verilmiştir.
Araştırma görevlilerinin 2547 sayılı kanunun 50/d statüden 33/a maddesine aktarım ile ilgili olarak yukarıda 8’inci paragrafta da ayrıntılı olarak belirtildiği üzere Karadeniz Teknik
Üniversitesi Öğretim Üyesi Yetiştirme Programı Kapsamında Atanıp 2547 Sayılı Kanunun 50/d Maddesine Dönüştürülen Araştırma Görevlilerinin Yeniden Aynı Kanunun 33 üncü
Maddesinin A Fıkrası Hükümlerine Göre Atanmaları İle İlgili Usul ve Esaslar kapsamında bazı kriterler getirildiği, ancak ÖYP kapsamında olmayan araştırma görevlileri hakkında bir uygulama yapmadığı anlaşılmaktadır. ÖYP kapsamında istihdam edilen araştırma görevlileri ile ilgili kriterler özetle; YDS’den veya Yükseköğretim Kurumlan Yabancı Dil (YÖKDİL)
sınavından en az 65 (Yabancı dille ilgili bolümler için 80) veya eşdeğerliği kabul edilen bir sınavdan bu puanın eşdeğeri bir puan almış olmak, Doktora/sanatta yeterlik sınavı sonrası tez izleme aşamalarında başarısızlığının olmaması, Uluslararası indekslerde taranan hakemli bir dergide sorumlu yazar (ilk isim veya corresponding author) veya ikinci sıradaki yazar olmak kaydı ile en az 1 adet makale (editöre mektup, özet, derleme, teknik not ve kitap kritiği hariç)
veya yazar sıralamasına bakılmaksızın SCI, SCIexpanded, SSCI, AHCI ve ESCI indekslerinden herhangi biri tarafından taranan dergilerde en az bir makaleye (editöre mektup, özet, derleme, teknik not ve kitap kritiği hariç) sahip olmak, Bilimsel Faaliyet Tablosunda belirtilen faaliyetlerden en az “9” puan almış olmak ve herhangi bir adli ve idari disiplin cezası almamış olmak şeklinde olduğu anlaşılmıştır.
15.3. Üniversiteler tarafından alınan kararlar ve uygulamalarla, YÖK Genel Kurul kararları da dikkate alınarak, istihdam edilen Araştırma Görevlilerinin belirli kriterleri sağlamak suretiyle mağdur edilmeden yükseköğretim sistemi içinde kalmasının sağlanması yanı sıra, istihdam edildikleri bölümlerde personel yığılmalarının önüne geçilmesi gerekmektedir. Bu konuda üniversitelerin akademik personel planlamasında verimliliği esas alması ve 2547 sayılı kanunun 50/d maddesine dönüştürülen araştırma görevlilerinin yeniden aynı kanunun 33 üncü maddesinin a fıkrası hükümlerine göre atanmalarına ilişkin belirtilen doğrultuda kararlar alması ve uygulaması beklenmektedir.
15.4. Başvuranın; “Öncelikli Alanlar Araştırma Görevlisi” kadrosunda çalışmakla birlikte benzer uygulamalara tabi olan ÖYP kapsamındaki araştırma görevlilerine ilişkin Karadeniz
Teknik Üniversitesi tarafından yapılan düzenleme ile 2547 sayılı kanunun 50/d maddesine dönüştürülen araştırma görevlilerinin yeniden aynı kanunun 33 üncü maddesinin a fıkrası hükümlerine göre atanmalarına ilişkin belirlenen kriterleri idareye dilekçesini verdiği 04/12/2017 tarihi itibariyle, herhangi bir adli ve idari disiplin cezasının bulunmadığı, 14/04/2016 tarihli Yabancı Dil Sınavı (YDS) dil puanının 70 olduğu ve Bilimsel Faaliyet
Tablosunda belirtilen unsurlara göre 9,6 puanının bulunduğu dolayısıyla statü değişikliği hakkında kriterleri karşıladığı tespit edilmiştir.
15.5. Elde edilen bilgiler ışığında; başvuranın 7033 sayılı kanun ile getirilen değişikliğin yürürlük tarihi olan 01/01/2018 tarihinden önce mevcut kadrosunun 2547 sayılı kanunun 33/a maddesi statüsüne uygun olarak değiştirilmesi yönünde 04/12/2017 tarihinde idareye dilekçe ile başvuruda bulunduğu, benzer şekilde Öğretim Üyesi Yetiştirme Programı (ÖYP)
kapsamında araştırma görevlilerine tanınan haktan yararlanma imkânı bulunduğu, ayrıca üniversite tarafından belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde ÖYP kapsamında bulunanların 33/a statüye geçiş için karşılaması gereken kriterleri dilekçe tarihinde başvuranın da karşıladığı öte yandan 15.3 paragrafta belirtilen hususlar yönünden araştırma görevlisi başvuranın mağdur olduğu ve başvuranın istihdam edildiği bölümde personel yığılması yaşandığına ilişkin bir bilgiye de rastlanılmadığı, başvuranın çalışmakta olduğu bilim alanının “Öncelikli Alan” olarak ifade edildiği ve bu alanda bilim insanı yetiştirmede kamu yararı bulunduğu değerlendirildiğinden üniversite yönetimi tarafından başvuranın 04/12/2017 tarihli dilekçesinin reddedilmesi işlemi hakkında hakkaniyete aykırılık tespit edilmiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 16. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi Yönetim İlkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde de yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; başvuru kapsamında
Kurumumuzun bilgi ve belge talebine süresi içinde cevap verildiği ancak idarenin başvurana karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ilkesine uymadığı anlaşılmış olup, idarenin bundan böyle bu ilkeye de uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
17. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Trabzon
İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN KABULÜNE;
Başvuranın mevcut 2547 sayılı kanunun 50/d maddesi statülü kadrosunun 33/a maddesine uygun statüye değiştirilmesine ilişkin idarece kriterlerin belirlenmesi sonrasında, başvuranın şartları haiz olup olmadığı değerlendirilerek, gerekli işlemin yapılması hususunda,
KARADENİZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNE TAVSİYEDE
BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kanunun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, KARADENİZ TEKNİK
ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNCE bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın BAŞVURANA ve KARADENİZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNE tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi