|
ÖZET: Başvuran, Harran Üniversitesi Rektörlüğü Yapı İşleri ve Teknik Daire Başkanlığı’nda çalışmakta olup, 2019’dan itibaren arazi tazminatı almakta iken, 2022 Ekim ayından itibaren bu ödemelerin kesildiğini belirtmiştir. Başvuran, görev tanımında yer alan yol aydınlatmaları, trafolar ve diğer teknik ekipmanlarla ilgili müdahalelerde bulunduğunu ifade ederek, bu çalışmalarına dayanarak arazi tazminatının ödenmesini talep etmiştir. Ancak, idare, başvuranın görev yaptığı alanın arazi tazminatı kapsamına girmediğini ve gerekli görevlendirmelerin yapılmadığını açıklamıştır.
Harran Üniversitesi Rektörlüğü, başvuranın teknik biriminde çalıştığını ve açık alanlarda fiilen görev yapmadığını belirtmiştir. İlgili mevzuat gereği, ek özel hizmet tazminatının ödenebilmesi için açık çalışma alanlarında fiilen görev yapılması ve bu durumu kanıtlayan belgelerin sunulması gerektiği vurgulanmıştır. Başvuranın, Ekim 2022’den sonra açık alanda çalıştığını kanıtlayacak bir belge sunamadığı için talebi reddedilmiştir. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvurunun reddini uygun bulmuş ve idarenin kararına itiraz yollarının başvuru sahibine açık olduğunu belirtmiştir. İdarenin, başvurucuya hangi mercilere başvurabileceğini belirtmemesi, iyi yönetim ilkelerine aykırı bulunmuş ve bu konuda öneride bulunulmuştur. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2024/6823-S.24.10693
BAŞVURU NO : 2024/3221
KARAR TARİHİ : 01.07.2024
RET KARARI ,TCKN:
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : HARRAN ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ
Ek özel hizmet tazminatı talebi hk.
BAŞVURUNUN KONUSU :
BAŞVURU TARİHİ : 01.03.2024
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran, 2019 yılından itibaren Harran Üniversitesi Rektörlüğü Yapı İşleri ve Teknik Daire
Başkanlığında olarak görev yapmakta olduğunu, 2022 yılının Ekim ayına kadar arazi tazminatı aldığını ancak tarafına yazılı bildirim yapılmadan arazi tazminatının ödenmemeye başlandığını, yapı işlerinde çalışan diğer çalışanlardan sadece kontrollük görevi yapanlara ödenmekte olduğu bilgisini edindiğini, kampüsün içerisinde bulunan yol aydınlatmalarına, trafolara, jeneratörlere, su pompalarına, park ve bahçelerde bulunan elektrik panolarına müdahale etmekle beraber keşif görevlerinde fiili olarak çalışmakta olduğunu belirterek fiilen yürütmekte olduğu çalışmalarına istinaden tarafına arazi tazminatının ödenmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvuruya konu iddialar hakkındaki bilgi ve belge talep yazımıza istinaden Harran Üniversitesi
Rektörlüğünün 06.03.2024 tarihli ve E- – – sayılı cevabi yazıları ve eklerinde özetle;
2.1. Başvuranın kadrosunda olup aynı unvan ile görev yapmakta olduğu,
2.2. Ek özel hizmet tazminatı olarak adlandırılan arazi tazminatı mutat bir ödeme olmayıp, teknik personele arazi vb. yerlerde yani açık mahallerde çalışmalarının karşılığı verilmekte olduğu, Devlet Memurlarına
Ödenecek Zam ve Tazminatlara İlişkin Karardan anlaşılacağı üzere arazi tazminatı ödemesi kapsamına girmeyen çalışma alanlarında arazi tazminatı verilmeyeceği açık olduğu, bu karar çerçevesinde Başkanlık personellerinden bahsi geçen açık çalışma mahallerinde ihtiyaç durumunda Başkanlıkça görevlendirilmelerin yapıldığı,
2.3. Yapı İşleri ve Teknik Daire Başkanlığı teknik bir birim olup, arazi tazminatı ödenmesinin temel şartlarından birisi arazide fiilen görev yapılması olduğu ancak arazi tazminatı talebinde bulunan personele arazi tazminatı ödemesi kapsamına dahil olan alanlarda herhangi bir görev verilmediğinden kişiye ödeme yapılmadığı
açıklamalarına yer verilmektedir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler”,
4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
5. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun
5.1. “Tesis edilen sınıflar” başlıklı 36 ncı maddesinde, “II. Teknik Hizmetler Sınıfı, Bu Kanunun kapsamına giren kurumlarda meslekleriyle ilgili görevleri fiilen ifa eden ve meri hükümlere göre yüksek mühendis, mühendis, yüksek mimar, mimar, jeolog, hidrojeolog, hidrolog, jeofizikçi, fizikçi, kimyager, matematikçi, istatistikçi, yöneylemci (Hareket araştırmacısı), matematiksel iktisatcı, ekonomici ve benzeri ile teknik öğretmen okullarından mezun olup da, öğretmenlik mesleği dışında teknik hizmetlerde çalışanlar, Mimarlık ve Mühendislik Fakültesi veya bölümlerinden mezun şehir plancısı, yüksek şehir plancısı, yüksek
Bölge Plancısı, 3437 ve 9/5/1969 tarih 1177 sayılı Kanunlara göre tütün eksperi yetiştirilenler ile müskirat ve çay eksperleri, fen memuru, yüksek tekniker, tekniker teknisyen ve emsali teknik unvanlara sahip olup, en az orta derecede mesleki tahsil görmüş bulunanlar, Teknik Hizmetler sınıfını teşkil eder”,
5.2. “Zam ve Tazminatlar” başlıklı 152’nci maddesinin “III-Ortak Hükümler” bölümünün birinci fıkrasında, “Bu zam ve tazminatların hangi işi yapanlara ve hangi görevlerde bulunanlara ödeneceği, miktarları, ödeme usul ve esasları (…) bütün kurumları kapsayacak şekilde ve 154 üncü madde uyarınca katsayının Cumhurbaşkanınca değiştirilmesi durumu hariç yılda bir defa olmak üzere hazırlanır ve
Cumhurbaşkanı Kararı ile yürürlüğe konulur. Ancak Milli İstihbarat Teşkilatı fiili kadrosuna dahil bulunanlara ödenecek iş güçlüğü, iş riski, temininde güçlük ve mali sorumluluk zammının miktarları ile özel hizmet tazminatı oranları, ödeme usul ve esasları (…) Cumhurbaşkanı tarafından belirlenir.”,
6. Devlet Memurlarına Ödenecek Zam ve Tazminatlara İlişkin Karara Ekli (II) sayılı Özel Hizmet
Tazminatı cetvelinin Teknik Hizmetler bölümünün 6’ncı sırası; “Teknik Hizmetler Sınıfına ait kadrolarda bulunan personelden; büro, atölye, ısı santralı, laboratuar, tesis (sosyal tesisler dahil), işletme, fabrika ve hizmet binaları dışında olmak şartıyla arazi, şantiye, inşaat, baraj, park, bahçe, maden, açık alanlarda kurulu tarım ve hayvancılık uygulama birimleri ve yol gibi açık çalışma mahallerinde fiilen çalışanlara (belirtilen mahallerde yapılan kontrollük hizmetleri dahil), çalışılan her gün için aşağıda gösterilen oranlarda ayrıca özel hizmet tazminatı ödenir. Faal durumdaki hizmet binalarının tadilat, bakım ve onarımı işleri açık çalışma mahalli kapsamında değerlendirilmez.
/ a) 1/a, b ve c sıralarında sayılanlara ………….. : 3,0 b) 1/d sırası ile 2 nci sırada sayılanlara ……….: 2,0 c) 3 ve 4 üncü sıralarda sayılanlara …………….: 1,2
Bu ek özel hizmet tazminatının ödenmesinde ilgililerin kadroları esas alınır. Tazminatın kimlere ödeneceği; iş programları ve çalışma mahallerinin özellikleri dikkate alınarak, üçer aylık dönemler itibarıyla ilgili birim amirlerince belirlenir. Ödemeler görevin filen yerine getirilmesinden sonra üçer aylık dönem sonlarında yapılır.
Ancak, bu şekilde ödenecek ek özel hizmet tazminat toplamı üçer aylık dönemler itibarıyla, a) 1/a, b ve c sıralarında sayılanlara …………… : 60 b) 1/d sırası ile 2 nci sırada sayılanlara ………..: 40 c) 3 ve 4 üncü sıralarda sayılanlara …………….: 24 oranlarını aşamaz.” 7. Maliye Bakanlığınca yayımlanan 160 Seri Nolu Devlet Memurları Kanunu Genel Tebliğinin “C – II Sayılı Cetvele İlişkin Açıklamalar” kısmında, “6- II sayılı Cetvelin (E) Teknik Hizmetler Bölümünün
6 ncı sırasında, Teknik Hizmetler Sınıfına ait kadrolarda bulunan personelden; büro, atölye, ısı santralı,
laboratuar, tesis (sosyal tesisler dahil), işletme, fabrika ve hizmet binaları dışında olmak şartıyla arazi, şantiye, inşaat, baraj, park, bahçe, maden, açık alanlarda kurulu tarım ve hayvancılık uygulama birimleri ve yol gibi açık çalışma mahallerinde fiilen çalışanlara (belirtilen mahallerde yapılan kontrollük hizmetleri dahil), çalışılan her gün için %3, %2 ve %1,2 oranlarında ek özel hizmet tazminatı ödeneceği; bu şekilde ödenecek ek özel hizmet tazminatı toplamının üçer aylık dönemler itibarıyla %60, %40 ve %24 oranlarını aşamayacağı, bu ilave tazminatın kimlere ödeneceğinin ise iş programları ve çalışma mahallerinin özellikleri dikkate alınarak, üçer aylık dönemler halinde, ilgili birim amirlerince belirleneceği ve ödemelerin görevin fiilen yerine getirilmesinden sonra üçer aylık dönem sonlarında yapılacağı hükme bağlanmıştır.
Buna göre, kadroları Teknik Hizmetler Bölümünün 1 ila 4 üncü sırasında sayılanlara, söz konusu ek özel hizmet tazminatının ödenebilmesi için; a) Bu personelin büro, atölye, ısı santralı, laboratuar, tesis (sosyal tesisler dahil), işletme, fabrika ve hizmet binaları gibi “kapalı mahaller” dışında arazi, park, bahçe, şantiye, inşaat, maden, açık alanlarda kurulu tarım ve hayvancılık uygulama birimleri, yol, tünel, demiryolu, büyük içme suyu, köprü, kıyı yapıları, baraj v.b. açık çalışma mahallerinde görevlendirilmiş ve bu mahallerde fiilen çalışmış olmaları, b) Söz konusu görevlendirmelere ilişkin olarak ilgili birim amirlerince belirlenen görev ve isimleri ihtiva eden listelerin ibrazı, yeterli olacaktır.
Faal durumdaki hizmet binalarının tadilat, bakım ve onarım işleri açık çalışma mahalli kapsamında değerlendirilmeyecektir.
Söz konusu ek özel hizmet tazminatı oranları, kontrol edilen cetvellerde gösterilmeyecektir.
Bu ödeme ilgililerin kadroları esas alınarak görevin fiilen yerine getirilmesinden sonra üçer aylık dönem sonlarında yapılacaktır. Söz konusu listeler programlanmış ve önceden bilinebilen işler dikkate alınarak hazırlanacak, muhtemel işler söz konusu listelerde yer almayacaktır.
İlgili birim amirlerince hazırlanan listelerde yer almamakla birlikte, yukarıda belirtilen açık çalışma mahallerinde fiilen çalıştığını tevsik edenlere, birim amirlerinin onayı ile söz konusu ödeme yapılabilecektir.
Birim amirleri, iş programlarını ve personelin bir önceki üç aylık dönemlerindeki büro içi ve büro dışı çalışmalarını dikkate alarak her üç ayda bir ek özel hizmet tazminatı ödemesi yapılacak personel listelerini yeniden gözden geçireceklerdir. Birim amirlerince düzenlenecek listelerde personelin unvanı, adı-soyadı ve görevlendirildiği işler ayrıntılı olarak yer alacaktır.
/
Üç aylık görevlendirme listeleri hazırlanırken önceki dönemler ve önceki yıllardaki iş programları ile personelin çalışma mahalleri göz önünde bulundurulacaktır.”
hükümleri yer almıştır.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
8. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvurunun reddi gerektiği yönünde hazırlanan öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
9. Harran Üniversitesi Rektörlüğü Yapı İşleri ve Teknik Daire Başkanlığında olarak görev yapmakta olan başvuran, 2022 yılının Ekim ayına kadar arazi tazminatı aldığını ancak tarafına yazılı bildirim yapılmadan arazi tazminatının ödenmemeye başlandığını, kampüsün içerisinde bulunan yol aydınlatmalarına, trafolara, jeneratörlere, su pompalarına, park ve bahçelerde bulunan elektrik panolarına müdahale etmekle beraber keşif görevlerinde fiili olarak çalışmakta olduğunu belirterek fiilen yürütmekte olduğu çalışmalarına istinaden tarafına arazi tazminatının ödenmesini talep etmektedir.
10. Bilindiği üzere, idarenin işlem tesis ederken hukuka bağlı olması ve hukuk kuralları içinde hareket etmesi hukuk devletinin bir diğer ilkesidir. Bu kapsamda, idari işlemin belli bir sebebe dayanması gerektiği açık bir kuraldır. İdarenin takdir yetkisinin söz konusu olması halinde dahi keyfi olarak hareket edebileceği anlamına gelmez. İdareye yasalarla tanınan takdir yetkisi mutlak olmayıp, kamu yararı ve hizmet gerekleri ile sınırlıdır. İdare takdir yetkisini kullanırken kendisine verilen yetkinin amacı doğrultusunda hareket etmeli, nesnellik ve tarafsızlık içinde davranmalı, orantılılık ilkesine uymalı, kanunlar özel koşullar öngörmüşse bunlara uymalı, bu yetkiyi kamu yararı için ve gerekçeli olarak kullanmalıdır.
11. İlgili mevzuat hükümlerinin incelenmesinden; Teknik Hizmetler Sınıfına dahil kadrolarda bulunan personelden açık çalışma mahallerinde fiilen çalışanlara ek özel hizmet tazminatı verilebileceği, bu tazminatın belirtilen merciler tarafından kontrol edilen cetvellere ve dağılım listelerine göre ödeneceği, bu ödemenin yapılabilmesi için görevlendirmelerin “büro, atölye, ısı santralı, laboratuar, tesis (sosyal tesisler dahil), işletme, fabrika ve hizmet binaları dışında” olması şartının yer aldığı, ilgili birim amirlerince hazırlanan listelerde yer almamakla birlikte, yukarıda belirtilen açık çalışma mahallerinde fiilen çalıştığını tevsik edenlere, birim amirlerinin onayı ile söz konusu ödeme yapılabileceği anlaşılmıştır.
12. Başvuru konusuna ilişkin ilgili idare tarafından başvuranın Devlet Memurlarına Ödenecek Zam ve
Tazminatlara İlişkin Karar kapsamında belirlenen ek özel hizmet tazminatı ödemesi kapsamına dahil olan alanlarda herhangi bir görev verilmediğinden başvurana herhangi bir ödeme yapılmadığı belirtilmiş, cevabi yazı kapsamında söz konusu tazminata hak kazananlara yapılan ödemelere ilişkin ödeme bilgilerine yer verildiği, başvuranın görev yapmakta olduğu birimin teknik bir birim olduğu bilgisinin verildiği ancak başvuranın açık alanda yapılan görevlendirmelere ilişkin herhangi bir görevlendirme yazısının
Kurumumuza iletilmemiş olup, Üniversite bünyesinde açık çalışma alanlarının belirlenmesine ilişkin herhangi bir çalışma/değerlendirmenin de yapılmadığı görülmüştür.
13. Danıştay 2. Dairesinin 25/03/2013 tarihli ve E:2009/3677, K:2013/1700 sayılı kararında ek özel hizmet tazminatının ödenmesi için “görevlendirme yazısının bulunması” ve “faal durumdaki hizmet binalarından
/
tamamen bağımsız bir yerde olan arazi, şantiye, inşaat, baraj, park, bahçe ve yol gibi açık çalışma mahallerinde çalışma” şartlarının beraber yerine getirilmesi gerektiğine hükmedilmiş olup, cevabi yazı ekinde yer alan belgelerden, başvuranın araç görev kağıtları ile hizmet binası dışında bulunan işletmelere denetim faaliyetlerinde bulunmak için gittiği, “mezkur kararda ve mevzuatta” açık alan olarak addedilen birimlerin tadadi olarak sayıldığı, dolayısıyla çalışma mahalinin bir bina içinde olmadığı durumlarda dış çalışma birimlerinin özel hizmet tazminatı kapsamına girmediğinin iddia edilemeyeceği belirtilmiştir.
14. Diğer taraftan, başvuran, kampüsün içerisinde bulunan yol aydınlatmalarına, trafolara, jeneratörlere, su pompalarına, park ve bahçelerde bulunan elektrik panolarına müdahale etmek, keşif görevlerinde fiili olarak çalışmakta olduğunu ifade etmekle birlikte, Ekim 2022 tarihine kadar yapılan görevlendirme yazılarını sunmuş ancak dosya kapsamında bu tarihten sonra söz konusu görevlere ilişkin resmi bir görevlendirmenin yapıldığına dair bir belgenin bulunmadığı; görev tanımı kapsamında söz konusu hizmetlerin yürütüldüğü ancak açık alanda bu görevlerin yürütüldüğünü ispat eder nitelikte resmi bir belgenin de sunulamadığı anlaşılmıştır.
15. Bu çerçevede, ek özel hizmet tazminatına hak kazanılabilmesi için teknik hizmetler sınıfına dahil bir kadroda bulunma, açık mahalde çalışmanın yapılması ve birim amirince görevlendirmeye ilişkin yazılı belgenin olması veya açık alanda fiilen çalışıldığına dair tevsik edici bir belgenin sunulması şartları dikkate alındığında başvuranın açık alanda görevlendirildiğine daire bir onayın bulunmadığı ve açık alanda fiilen çalıştığına dair ispat edici belgelerin sunulamamış olması nedeniyle başvurana ek özel hizmet tazminatı ödenmemesi yönünde tesis edilen işlemlerin hukuken yerinde olduğu değerlendirilmiştir.
16. Başvuranın iddiaları, idarenin konuya ilişkin açıklamaları, ilgili mevzuat ve emsal yargı kararları ile dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuranın Ekim 2022 tarihinden sonra açık alanda fiilen çalışması nedeniyle ek özel hizmet tazminatının ödenmesi talebinin reddi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
17. İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiştir. Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde; idarenin, başvurucuya verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini de göstermediği, bu nedenle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup; idarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
18. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı dava açma süresinden (varsa) kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Şanlıurfa İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE,
Kararın BAŞVURAN ile HARRAN ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNE tebliğine
/
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
/