|
ÖZET: Başvuran, Çorum’da faaliyet gösteren asansör firması adına Türk Standartları Enstitüsü (TSE) tarafından düzenlenen 22/02/2021 tarihli 4.830,92 TL tutarındaki fatura için iptal talebinde bulunmuştur. Başvurusunda, Çorum İl Sanayi ve Teknoloji Müdürlüğü’nün denetim sürecinde tespit edilen eksiklikler nedeniyle fatura kesilmesinin hukuka aykırı olduğunu belirtmiştir. Ancak, Çorum Sulh Ceza Hakimliği, idari para cezasının hukuka aykırı olduğuna karar vermiştir.
TSE, başvuranın talebine ilişkin olarak, asansörün denetim sürecinin yasal çerçevede gerçekleştirildiğini ve fatura kesilmesinin mevzuata uygun olduğunu ifade etmiştir. Denetim sonucunda tespit edilen uygunsuzluklar nedeniyle fatura düzenlenmiş, başvuranın tekrar denetim talebi üzerine yapılan muayenede ise uygunsuzluk tespit edilmemiştir. Ancak, ilk denetimdeki eksiklikler nedeniyle fatura iptali için hukuki bir gerekçe olmadığı belirtilmiştir. Sonuç olarak, Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın talebinin reddedilmesi gerektiği yönünde karar vermiştir. İlgili idarenin fatura talebinin hukuka uygun olduğu, başvuranın Çorum İdare Mahkemesi’nde dava açma hakkının bulunduğu ifade edilmiştir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2023/4599-S.23.7489
BAŞVURU NO : 2022/15793
KARAR TARİHİ : 10/04/2023
RET KARARI ,TCKN:
BAŞVURUYA KONU İDARE : TÜRK STANDARDLARI ENSTİTÜSÜ BAŞKANLIĞI
Asansör denetimi sonucu düzenlenen faturanın iptal edilmesi talebi
BAŞVURUNUN KONUSU :
BAŞVURU TARİHİ : 29/10/2022
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran, Kurumumuza yapılan başvuruda (T.C. No: Çorumda “
Asansör” unvanı ile faaliyet gösteren firmanın sahibi olduğunu, Çorum İl Sanayi ve Teknoloji
Müdürlüğü tarafından 22/02/2021 tarihinde idari yaptırımda adı geçen adreste bulunan asansöre TSE nezaretinde denetim yapıldığını ve denetimde bir takım eksikliklerin tespit edilmesi nedeniyle TSE tarafından rapor tanzim edildiğini, Çorum İl Sanayi ve Teknoloji Müdürlüğü’nün 02/07/2021 tarih ve E– sayılı idari yaptırım kararına hukuka aykırılık barındırdığı gerekçesiyle itiraz edildiğini, T.C. Çorum Sulh Ceza Hakimliği’nin 17/03/2022 tarih ve Değişik İş No: / sayılı kararı ile idari para cezasının hukuka aykırı olması nedeniyle cezanın kaldırılmasına karar verildiğini, TSE tarafından ise firmaya 22/02/2021 tarih ve seri numaralı 4.830,92-TL tutarında fatura gönderildiğini, faturanın ödenmesi talep edildiğini, faturanın kesilmesinin hiçbir ticari teknik ve iktisadi icaba uygun düşmediği gibi hukuki dayanaklardan da yoksun olduğunu belirterek faturanın TSE tarafından iptal edilmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Konuyla ilgili olarak Türk Standartları Enstitüsünün 18.1.2023 tarihli cevabi yazısı ve eklerinde; 2.1. (T.C. No: Asansör unvanlı firma tarafından iptali talep edilen faturaya konu asansörün Türk Standardları Enstitüsü’nce yürütülen test ve muayene süreci ile ilgili yapılan incelemede, Mah. Sok. No: Merkez/ÇORUM adresinde bulunan asansörde
Çorum İl Sanayi ve Teknoloji Müdürlüğü’nün 04.01.2021 tarih ve E- – – / sayılı yazılı talebine istinaden piyasa gözetimi ve denetimi çerçevesinde, 11.02.2021 tarihinde test ve muayene işleminin gerçekleştirildiği, /
2.2. 8 numaralı kontrol listesi oluşturulduğu, test ve muayene sonucunda uygunsuzluk tespit edilmesi sebebiyle 14.07.2021 tarih ve 31541 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Piyasa Gözetimi ve Denetimi Yönetmeliği’nin 8 inci maddesi gereği asansör test ve muayene hizmetine ilişkin asansör monte edene 22.02.2021 tarih ve numaralı fatura düzenlendiği, 2.3. Söz konusu asansörde tespit edilen uygunsuzlukların giderildiğine dair test ve muayene takibi için
– Asansör unvanlı firmanın 16.03.2021 tarihli dilekçesi ile tekrar yaptığı başvuruya istinaden 26.03.2021 tarihinde test ve muayene takibi işlemi gerçekleştirildiği, 2.4. numaralı kontrol listesi oluşturulduğu, test ve muayene takibi sonucunda uygunsuzluk tespit edilmemesi sebebiyle başvuru yapan firmaya tekrar fatura düzenlenmediği, 2.5. Türk Standardları Enstitüsü’nün taraf olmadığı, Çorum Sulh Ceza Hakimliği’nin 17.03.2022 tarih ve
Değişik İş No: / sayılı kararının Çorum İl Sanayi ve Teknoloji Müdürlüğü’nün 02.07.2021 tarih ve E- sayılı idari yaptırımı ile ilgili olduğu, kararda Türk Standardları Enstitüsü tarafından mevzuatı gereği gerçekleştirilen piyasa gözetimi ve denetimi çerçevesindeki asansör test ve muayene hizmeti ile ilgili bir hükmün mevcut olmadığı, müracaata konu edilen faturanın da fiilen verilen hizmete istinad ettiği göz önünde alındığında müracaatçı firma adına düzenlenen 22.02.2021 tarih ve numaralı faturanın iptal edilmesini gerektirir hukuki bir sebep bulunmadığı, belirtilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”,
4. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı
5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü
eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
5. 16.10.2020 tarih ve 31276 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Mülga Asansör
Piyasa Gözetimi ve Denetimi Yönetmeliğinin; 5.1. 5 inci maddesinde birinci fıkrasında; “Asansöre yönelik PGD faaliyeti; piyasaya arz edilen asansörün ilgili teknik düzenleme gereklerini sağlayıp sağlamadığının veya güvenli olup olmadığının denetlenmesini ve gerektiğinde her türlü idari tedbirlerin Bakanlık tarafından alınmasını kapsar.” 5.2. 7 nci maddesinde; “ (1) Test ve muayene hizmetine ihtiyaç duyulması halinde, PGD tutanağının ilgili bölümü doldurulur. Söz konusu asansöre müdahale edilmemesi gerektiği, asansör monte edene veya bakım faaliyetini yürüten yetkili servise ve bina sorumlusuna tutanakla bildirilir veya resmi yazı ile iletilir.
(2) Test ve muayene yapılacak asansöre ilişkin PGD tutanağının bir kopyası, il müdürlüğü tarafından belirlenen onaylanmış kuruluşa veya uygunluk değerlendirme kuruluşuna, test ve muayene hizmeti talep yazısı ekinde üç iş günü içerisinde iadeli taahhütlü posta ile veya 6/12/2018 tarihli ve 30617 sayılı Resmî
Gazete’de yayımlanan Elektronik Tebligat Yönetmeliği hükümlerine uygun olarak iletilir ve elektronik ortamda gönderilir…” 5.3. 15 inci maddesinde “Bu Yönetmelikte hüküm bulunmayan hallerde Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı
Piyasa Gözetimi ve Denetimi Yönetmeliği hükümleri uygulanır.” 6. 02.10.2021 tarih ve 28429 sayılı Resmi Gazete Yayımlanan Mülga Bilim, Sanayi ve Teknoloji
Bakanlığı Piyasa Gözetimi ve Denetimi Yönetmeliğinin; 6.1. 5 inci maddesinde; “ (1) PGD; ürünün piyasaya arzı veya dağıtımı aşamasında, ürün piyasada veya gerektiğinde kullanımda iken ilgili teknik düzenlemeye uygun olarak üretilip üretilmediğini, güvenli olup olmadığını denetlemek veya denetlettirmek; güvenli olmayan ürünlerin güvenli hale getirilmesini temin etmek, gerektiğinde yaptırımlar da uygulayarak Bakanlık tarafından yapılan her türlü faaliyeti kapsar.
(2) Teknik düzenlemelere uygun ürünlerin güvenli olduğu kabul edilir. Teknik düzenlemenin bulunmadığı hallerde, ürünün güvenli olup olmadığı; Türk Standardları Enstitüsü tarafından Türk Standardı olarak kabul edilen bir Avrupa standardına karşılık gelen ulusal standartlar veya mevcut olması halinde Avrupa
Birliği teknik özellikleri; bunların olmaması halinde ise Türk Standardları Enstitüsü tarafından Türk
Standardı olarak kabul edilen diğer ulusal standartlar veya ilgili sektördeki sağlık ve güvenlik konularına ilişkin iyi uygulama kodu veya bilim ve teknoloji düzeyi veya tüketiciler de dâhil kullanıcıların güvenliğe ilişkin makul beklentisi dikkate alınarak değerlendirilir…” 6.2. 8 inci maddesinde; (1) Test ve muayene sonucunda, numunenin uygun çıkması durumunda; a) Test ve muayene, nakliye, bindirme ve indirme ücreti Bakanlığa aittir.
b) Numunenin özelliğini kaybetmemesi durumunda bu husus üreticiye veya dağıtıcıya Bakanlık merkez teşkilatı veya il müdürlüğü tarafından bildirilir. Bildirim tarihinden itibaren bir ay içinde şahit numune dahil alınmayan numuneler, defterdarlıklara intikal ettirilir, bu durumda üretici numune bedelini talep edemez.
c) Numunenin özelliğini kaybetmesi durumunda, Bakanlıkça hazırlanan Numune Bertaraf Tutanağı düzenlenerek numune bertaraf edilir ve numune bedeli Bakanlık tarafından üreticiye ödenir. Şahit numuneyle ilgili (b) bendindeki usule göre işlem yapılır.
(2) Test ve muayene sonucunda numunenin ilgili teknik düzenlemeye uygun ve/veya güvenli olmadığının tespit edilmesi durumunda; a) Test ve muayene, nakliye, bindirme ve indirme ücreti üreticiye aittir. Bu ücretler hakkında 21/7/1953 tarihli ve 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümleri uygulanır. Bu kapsamda tahsil edilen tutarlar Genel Bütçeye gelir kaydedilir…” düzenlemeleri yer almaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
7. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın talebinin reddi gerektiği hususunda hazırlanan Ret Karar Önerisi Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 8. 1 no.lu paragrafta ayrıntılı belirtildiği üzere başvuran, montaj ve bakımını yaptığı asansör için piyasa gözetim denetimi (PGD) muayenesi kapsamında 22/02/2021 tarih ve seri numaralı 4.830,92TL tutarında işletme adına kesilen faturanın iptal edilmesini talep etmektedir.
9. Asansörlerin insan can ve mal güvenliğini tehdit etmeyecek şekilde kullanımlarını sağlamak ve çevreyi korumak üzere tescili, işletilmesi, bakımı, garanti ve satış sonrası hizmetleri ile hizmet denetimi ve mevcut asansörlerin iyileştirilmesiyle ilgili uyulması gereken kurallar ve yasal düzenlemeler bulunmaktadır. Bu düzenlemelerden biri olan Piyasa Gözetim Denetim Yönetmeliğinin amacı ise insan ve/veya yüklerin taşınmasında kullanılan asansöre yönelik gerçekleştirilecek olan piyasa gözetimi ve denetiminin usul ve esaslarını belirlemektir.
10. Başvuranın asansör hizmeti verdiği binanın asansörüne Çorum İl Sanayi ve Teknoloji Müdürlüğünün talebi üzerine Türk Standartları Enstitüsü Müdürlüğü tarafından yapılan 11.2.2021 tarihli periyodik muayenede asansörlerde eksikliklerin bulunduğu, bu asansör için o tarihte geçerli olan mülga 31276 sayılı
Asansör Piyasa Gözetim Denetim Yönetmeliğinin 15 inci maddesi gereğince 28429 sayılı mülga Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Piyasa Gözetimi ve Denetimi Yönetmeliğinin 8 nci maddesi gereği uygun ve güvenli olmadığı anlaşılan asansörler için test, muayene, nakliye, bindirme, indirme ücretinin başvurana fatura edildiği tespit edilmiştir.
11. Ayrıca Çorum Sanayi ve Teknoloji İl Müdürlüğü’nün asansörlerin kusurlu olmasından dolayı 02/07/2021 tarih E- sayılı tutanakla düzenlenen idari para cezasına açılan dava sonucunda Çorum
Sulh Ceza Hakimliği’nin / sayılı kararı ile 4703 sayılı Ürünlere İlişkin Teknik Mevzuatın
Hazırlanması ve Uygulanmasına Dair Kanunun 5/3 maddesine göre cezanın düzenlendiği ancak asansör arz tarihinden itibaren 3 yıl geçmeden denetim ve muayeneye tabi tutulduğu ve eksiklikler nedeniyle güvensiz olduğunun tespit edildiği, güvensizliği oluşturanın muteriz olduğunun tespit edilemediği gerekçesiyle 5326 sayıl kanunun 28/8-b bendi uyarınca tutanağın kaldırılmasına karar verildiği görülmektedir. Söz konusu kararın asansörlerin uygunlukları ile ilgili olmadığı, kararın uygunsuzluk nedeniyle TSE tarafından yapılan giderlerin iptal edilmesini gerektirecek bir sonuca ulaşılamayacağı açıkça görülmektedir.
12. Dolayısıyla Asansörün insan sağlığı ve güvenliğine risk teşkil edip etmediğine dair denetim elemanlarınca yapılan tespitler sonucunda uygunsuzluk, güvensizlik sonucuna ulaşılması nedeniyle idarenin yaptığı giderlerin firma sahibine fatura edilmesinin işlem tarihinde yürürlükte olan düzenlemelere uygun olduğu anlaşılmaktadır.
13. Yukarıda yapılan açıklamalar, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı ile birlikte değerlendirildiğinde; idarenin fatura bedelini talep etmesinin hukuka ve hakkaniyete uygun olduğu, başvuranın talebinin reddedilmesi gerektiği değerlendirilmektedir.
B. İyi Yönetişim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
14. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi
Yönetim İlkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde de yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; başvuru kapsamında Kurumumuzun bilgi ve belge talebine süresi içinde cevap
verildiği ancak idarenin başvuran ile ilgili işlemlerinde haklı beklentiye uygunluk, karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ilkelerine uymadığı anlaşılmış olup, idarenin bundan böyle bu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
15. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21. maddesinin 1. fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre, kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Çorum İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE;
Bu kararın BAŞVURAN ile TÜRK STANDARTLARI ENSTİTÜSÜ’NE tebliğine;
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
/