Sayıştay, KİK, Yargıtay ve Danıştay Kararları, Bakanlık Görüşleri

ÖZET: Başvuran, Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi adına, 2011 yılından beri İran’dan asfalt ithalatı gerçekleştirdiğini ve bu süreçte bir firma ile 250.000 ton bitüm alım sözleşmesi imzaladığını belirtmiştir. Ancak, Cumhurbaşkanlığı kararıyla asfalt ithalatının Gümrük ve Ticaret Bakanlığı’nın iznine tabi hale gelmesi sonrası, yapılan izin başvurusu gerekçe gösterilmeden reddedilmiş ve bu durum sonucunda 2.000.000 Dolar ceza ödemek zorunda kalmıştır. Başvuran, bu cezanın tazmin edilmesini talep etmiştir.

Ticaret Bakanlığı, başvurunun reddine ilişkin olarak, 4458 sayılı Gümrük Kanunu ve 2011/2033 sayılı karar uyarınca asfaltın ithalatı için izin verilmediğini açıklamıştır. İzin başvurularının değerlendirilmesi, Bakanlığın takdir yetkisi çerçevesinde yapılmakta olup, bazı başvurular olumlu sonuçlanırken, diğerleri zımnen reddedilmektedir. Başvuranın talebi, hukuka ve hakkaniyete aykırı bulunmadığı için reddedilmiştir.

Sonuç olarak, başvurunun reddi yönünde alınan karar, idarenin yetki ve takdir hakları çerçevesinde değerlendirilmiş ve başvuranın özel hukuk hükümleri çerçevesinde dava açma hakkı olduğu belirtilmiştir. Bu karar, Kamu Başdenetçisi tarafından onaylanmış ve ilgili taraflara tebliğ edilmiştir.

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2021/15127-S.21.24211

BAŞVURU NO : 2021/10355

KARAR TARİHİ : 20/10/2021

RET KARARI

Adres:

BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ :

Adres:

BAŞVURUYA KONU İDARE : TİCARET BAKANLIĞI

BAŞVURUNUN KONUSU : Asfalt ithalatı izin talebinin reddi nedeniyle ödenmek zorunda kalınan cezanın tazmin edilmesi talebi hakkındadır.

BAŞVURU TARİHİ : 04/06/2021

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketi adına tarafından

Kurumumuza yapılan tarihli başvuruda özetle; başvuran, kanuni temsilcisi olduğu şirketin

2011 yılından beri İran’dan asfalt ithal etmekte olduğunu, şirketin İran’da bulunan

isimli firmadan asfalt alacağını taahhüt ettiğini, adı geçen firma ile 5 yıllık bitüm alım sözleşmesi imzalandığını, sözleşmenin konusunun 250.000 ton bitüm asfalt alım satımı olduğunu ve taraflardan yükümlülüklerini yerine getirmeyenlerin 2.000.000 Dolar ceza ödemesinin kararlaştırıldığını, sözleşme

konusu işi yapma konusunda şirketin herhangi bir sorunu bulunmadığını, ancak Cumhurbaşkanı kararıyla ham petrol ve bazı petrol ürünlerinin karayolu ve demiryoluyla ithali, ihracı ve transit geçişine ilişkin düzenleme yapıldığını ve asfalt ithalatının/ihracatının Gümrük ve Ticaret Bakanlığının iznine tabi tutulduğunu, şirketleri tarafından yapılan izin başvurusunun gerekçe gösterilmeden reddedildiğini belirterek bu durumdan dolayı ödenmek zorunda kalınan 2.000.000 Dolar cezanın ilgili Bakanlık tarafından tazmin edilmesini talep etmektedir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. Başvuru konusu ile ilgili olarak Ticaret Bakanlığı’ndan bilgi ve belge talep edilmiş olup Ticaret

Bakanlığı Gümrükler Genel Müdürlüğü tarafından gönderilen 12/07/2021 ve 10/09/2021 tarihli cevabi yazılarda özetle; 2.1. 4458 sayılı Gümrük Kanununun 1 inci maddesinde; “Bu Kanunun amacı, Türkiye Cumhuriyeti Gümrük

Bölgesine giren ve çıkan eşyaya ve taşıt araçlarına uygulanacak gümrük kurallarını belirlemektir.” hükmünün; 10 uncu maddesinin 1 inci fıkrasının c bendinin ilk cümlesinde, “Müsteşarlık, gümrük mevzuatının doğru olarak uygulanması için gerekli gördüğü bütün önlemleri alır.” hükmünün yer aldığı, 2.2. Başvuru konusu işlemin dayanağını teşkil eden 4458 sayılı Gümrük Kanununun 55 inci maddesinin ikinci fıkrasında, “Cumhurbaşkanı; kamu ahlakı, kamu düzeni, kamu güvenliği, insan, hayvan ve bitki sağlık ve hayatlarının korunması, sanatsal, tarihi veya arkeolojik değeri olan ulusal hazinelerin korunması, fikri ve sınai mülkiyet haklarının korunması gerekçeleri ile eşyanın gümrükçe onaylanmış bir işlem veya kullanıma tabi tutulmasına yasaklama veya kısıtlamalar koyabilir.” hükmünün yer aldığı, 2.3. Bu hüküm kapsamında ülke menfaati açısından gerekli olan hallerde, ham petrol ve bazı petrol ürünlerinin karayolu veya demiryolu ile ithali, ihracı ve transitinde uyulacak usul ve esasları düzenlemek amacıyla 11/11/2011 tarihli ve 28109 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan “Ham Petrol ve Bazı Petrol

Ürünlerinin Karayolu veya Demiryolu ile İthali, İhracı ve Transitine Dair Karar” da 20/02/2020 tarihli ve

31045 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 2120 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararı ile yapılan değişik ile

2713.20 tarife alt pozisyonundaki asfaltın da mezkur Karar kapsamına alındığı,

2.4. Söz konusu değişiklik ile asfaltın karayolu veya demiryolu ile ithali, ihracı ve transitinde izin alınması sağlanarak bu ürünün ülkemize girişinin ve taşınmasının kontrollü ve güvenli bir şekilde gerçekleştirilmesinin amaçlandığı, bu Kararın yayımı tarihi itibarıyla da Bakanlıklarının 2713.20 tarife alt pozisyonundaki asfaltın karayolu veya demiryolu ile ithali, ihracı ve transitine anılan Karar uyarınca izin vermeye yetkili kılındığı, 2.5. Kararın 4 üncü maddesinin birinci fıkrasında, “LPG ve 5015 sayılı Kanunun 2 nci maddesinde sayılan ham petrol ve akaryakıt ürünleri ile 2713.20 tarife alt pozisyonunda yer alan asfaltın Türkiye’den yabancı bir ülkeye, yabancı bir ülkeden Türkiye’ye veya Türkiye üzerinden üçüncü bir ülkeye karayolu veya demiryolu ile ithaline, ihracına veya transitine, 6 ncı maddede belirtilen durumlar dışında izin verilmez.” hükmünün yer aldığı, 2.6. Kararın 6 ncı maddesinde, “Bakanlık; izin sahibi ve taşıyıcı firmalarla ilgili uygunluk değerlendirmesi yapmaya, taşınacak ürünün türü, miktarı, taşıma şekli ve taşıma güzergâhı ile izin sahibi ve taşıyıcı firmaların uyması gerekli usul ve esasları düzenlemeye, bu Kararın uygulanması amacıyla gerekli olan her türlü tedbiri almaya, özel ve zorunlu durumları incelemeye, verilen izinleri askıya almaya, durdurmaya ve

gerektiğinde ilgili kurum ve kuruluşların görüşlerini alarak yapılan başvuruları sonuçlandırmaya yetkilidir.

Bakanlık, acil ve gerekli görülen hallerde, bu Karar hükümlerine bağlı kalmaksızın Karara konu eşyanın karayolu veya demiryoluyla transitine veya ihracına izin vermeye yetkilidir.

Bakanlık, gerekli görülen hallerde, 5015 sayılı Kanunun 2 nci maddesinde sayılan ham petrol ve akaryakıt ürünlerinin karayolu veya demiryolu ile ihracına veya transitine ve LPG ile 2713.20 tarife alt pozisyonunda yer alan asfaltın karayolu veya demiryolu ile ithaline, ihracına veya transitine izin vermeye yetkilidir.” denildiği, 2.7. Bahsi geçen Karar maddelerinde de belirtildiği üzere, 2713.20 tarife alt pozisyonunda yer alan asfaltın

Türkiye’den yabancı bir ülkeye, yabancı bir ülkeden Türkiye’ye veya Türkiye üzerinden üçüncü bir ülkeye karayolu veya demiryolu ile ithali, ihracı ve transitine, 6 ncı maddede belirtilen durumlar dışında izin verilmediği, izin başvurularının Kararın 6 ncı maddesi ile Bakanlıklarına verilen yetki çerçevesinde değerlendirildiği, 2.8. Bahsedilen yetki çerçevesinde, asfalt ithali, transiti ve ihracatına yönelik bazı başvuruların olumlu değerlendirilmesi neticesinde buna yönelik muhtelif izinler verilmiş olmakla birlikte mezkur yetki çerçevesinde zımnen reddedilen başvurular olduğu gibi değerlendirmesi halen devam eden başvuruların da bulunduğu; başvuru sahibi

Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketi’nin Bakanlıklarına muhatap 18/03/2020 tarihli ve evrak kayıt numaralı dilekçesine cevap verilmediği, 2.9. Kararın 6 ncı maddesi uyarınca idareye acil ve gerekli görülen Kararın 4 üncü maddesine istisna olarak izin verme yetkisi tanındığı, Karar kapsamı asfalt ithali, transiti veya ihracatına yönelik olarak söz konusu yetkinin nasıl ve ne şekilde kullanılacağına yönelik bir alt mevzuat düzenlemesinin bulunmadığı, 2.10. Takdir yetkisinin, idarenin belli şart ve durumların meydana gelmesi halinde belli bir kararı alıp almamak veya kanunda öngörülen değişik çözünler arasında bir seçim yapmak konusunda tanınan bir serbestiye ya da belli bir konuda karar alabilmek için hangi şart ve durumların ortaya çıkması gerektiğini tespit etmek imkanına sahip olması olarak tanımlandığı, 2.11. Bu çerçevede, Bakanlıklarına yapılan başvuruların idareye mevzuatla tanınan takdir hak ve yetkisi çerçevesinde değerlendirildiği, hususlarına yer verilmiştir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

3. Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın; 3.1. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye

Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”,

3.2. “Yasama yetkisi” başlıklı 7 inci maddesinde; “Yasama yetkisi Türk Milleti adına Türkiye Büyük

Millet Meclisinindir. Bu yetki devredilemez.” , “Kanun önünde eşitlik” başlıklı 10 uncu maddesinin birinci ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, dil, ırk, renk, cinsiyet, siyasi düşünce, felsefi inanç, din, mezhep ve benzeri sebeplerle ayırım gözetilmeksizin kanun önünde eşittir… Devlet organları ve idare makamları bütün işlemlerinde kanun önünde eşitlik ilkesine uygun olarak hareket etmek zorundadırlar.” , 4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”, 5. 04/11/1999 tarihli ve Resmi Gazetede yayımlanan 4458 sayılı Gümrük Kanununun; 5.1. 1 inci maddesinde; “Bu Kanunun amacı, Türkiye Cumhuriyeti Gümrük Bölgesine giren ve çıkan eşyaya ve taşıt araçlarına uygulanacak gümrük kurallarını belirlemektir.”, 5.2. 2 inci maddesinde; “Türkiye Cumhuriyeti Gümrük Bölgesi, Türkiye Cumhuriyeti topraklarını kapsar.

Türkiye kara suları, iç suları ve hava sahası gümrük bölgesine dahildir.

Bu Kanunda geçen Türkiye Gümrük Bölgesi ve Gümrük Bölgesi kavramları Türkiye Cumhuriyeti Gümrük

Bölgesini ifade eder.”, 5.3. 3 üncü maddesinin 5 inci fıkrasında; “5. “Karar” deyimi, bağlayıcı tarife ve menşe bilgileri de dahil olmak üzere, gümrük idaresinin, gümrük mevzuatı ile ilgili olarak belirli bir konuda bir veya daha fazla kişi üzerinde hukuki sonuç doğuracak idari tasarrufunu;…ifade eder.”, 5.4. 4 üncü maddesinde; “Gümrük idareleriyle muhatap olan kişiler bu Kanun ve Cumhurbaşkanlığı kararnameleri ile bunlara dayanılarak çıkarılan mevzuat hükümlerine uymak; gümrük idarelerinin gerek bu

Kanunda gerek diğer mevzuat hükümlerine göre yapacağı gözetim ve kontrollere tabi olmak; bu idarelerin kendi adına veya başka idareler nam veya hesabına tahsil edeceği her tür vergi, resim, harç ve ücretleri ödemek veya bunların teminata bağlamak; mevzuat hükümlerinin uymayı zorunlu kıldığı her tür işlemleri yerine getirmekle sorumludurlar.”, 5.5. 55 inci maddesinin ikinci fıkrasında, “Cumhurbaşkanı; kamu ahlakı, kamu düzeni, kamu güvenliği, insan, hayvan ve bitki sağlık ve hayatlarının korunması, sanatsal, tarihi veya arkeolojik değeri olan ulusal hazinelerin korunması, fikri ve sınai mülkiyet haklarının korunması gerekçeleri ile eşyanın gümrükçe onaylanmış bir işlem veya kullanıma tabi tutulmasına yasaklama veya kısıtlamalar koyabilir.”, 6. 11/11/2011 tarihli Resmi Gazetede yayımlanan 2011/2033 sayılı Ham Petrol ve Bazı Petrol

Ürünlerinin Karayolu veya Demiryolu İle İthali, İhracı ve Transitine İlişkin Kararın; 6.1. “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde; “Bu Kararın amacı; ülke menfaati açısından gerekli olan hallerde, ham petrol ve bazı petrol ürünlerinin karayolu veya demiryolu ile ithali, ihracı ve transitinde uyulacak usul ve esasları düzenlemektir.”, 6.2. “Kapsam” başlıklı 2 nci maddesinde; “Bu Karar; ham petrol ve bazı petrol ürünlerinin karayolu veya demiryolu ile ithali, ihracı ve transitini kapsar.”,

6.3. “Tanımlar” başlıklı 3 üncü maddesinde; “Bu Kararda geçen; a) Bakanlık: Ticaret Bakanlığını, b) İzin sahibi: Karayolu veya demiryolu ile ithali, ihracı ve transiti gerçekleştirilecek bu Karar kapsamındaki ürünün yurtdışında yerleşik satıcısı resmi kurum, kuruluş veya bunlar tarafından yetkilendirilen kişilerle sözleşme imzalayan Türkiye’de yerleşik firmayı, c) Taşıyıcı: Taşıma faaliyeti yapan gerçek ve tüzel kişileri, ç) Ürün: 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanununun 2 nci maddesinde sayılan ham petrol ve akaryakıt ürünleri ile 2713.20 tarife alt pozisyonunda yer alan asfaltı ve 5307 sayılı Sıvılaştırılmış Petrol Gazları (LPG)

Piyasası Kanunu ve Elektrik Piyasası Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 2 nci maddesinde tanımlanan sıvılaştırılmış Petrol Gazları (LPG), ifade eder.”, 6.4. “Genel esaslar” başlıklı 4 üncü maddesinde; “LPG ve 5015 sayılı Kanunun 2 nci maddesinde sayılan ham petrol ve akaryakıt ürünleri ile 2713.20 tarife alt pozisyonunda yer alan asfaltın Türkiye’den yabancı bir ülkeye, yabancı bir ülkeden Türkiye’ye veya Türkiye üzerinden üçüncü bir ülkeye karayolu veya demiryolu ile ithaline, ihracına veya transitine, 6 ncı maddede belirtilen durumlar dışında izin verilmez…”, 6.5. “Yetki” başlıklı 6 ncı maddesinde; “Bakanlık; izin sahibi ve taşıyıcı firmalarla ilgili uygunluk değerlendirmesi yapmaya, taşınacak ürünün türü, miktarı, taşıma şekli ve taşıma güzergâhı ile izin sahibi ve taşıyıcı firmaların uyması gerekli usul ve esasları düzenlemeye, bu Kararın uygulanması amacıyla gerekli olan her türlü tedbiri almaya, özel ve zorunlu durumları incelemeye, verilen izinleri askıya almaya, durdurmaya ve gerektiğinde ilgili kurum ve kuruluşların görüşlerini alarak yapılan başvuruları sonuçlandırmaya yetkilidir.

Bakanlık, acil ve gerekli görülen hallerde, bu Karar hükümlerine bağlı kalmaksızın Karara konu eşyanın karayolu veya demiryoluyla transitine veya ihracına izin vermeye yetkilidir.

IV. KAMUDENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ

7. Başvuranın iddiaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; idarece tesis edilmiş olan işlemde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilemediğinden, başvurunun reddi yönünde hazırlanan “Ret Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme

8. Başvuran, kanuni temsilcisi olduğu şirketin 2011 yılından beri İran’dan asfalt ithal etmekte olduğunu, şirketin İran’da bulunan isimli firmadan asfalt alacağını taahhüt ettiğini, adı geçen firma ile 5 yıllık bitüm alım sözleşmesi imzalandığını, sözleşmenin konusunun 250.000 ton bitüm asfalt alım satımı olduğunu ve taraflardan yükümlülüklerini yerine getirmeyenlerin 2.000.000 Dolar ceza ödemesinin kararlaştırıldığını, sözleşme konusu işi yapma konusunda şirketin herhangi bir sorunu bulunmadığını, ancak Cumhurbaşkanı kararıyla ham petrol ve bazı petrol ürünlerinin karayolu ve demiryoluyla ithali, ihracı ve transit geçişine ilişkin düzenleme yapıldığını ve asfalt ithalatının/ihracatının

Gümrük ve Ticaret Bakanlığının iznine tabi tutulduğunu, şirketleri tarafından yapılan izin başvurusunun gerekçe gösterilmeden reddedildiğini belirterek bu durumdan dolayı ödenmek zorunda kalınan 2.000.000

Dolar cezanın ilgili Bakanlık tarafından tazmin edilmesini talep etmektedir.

9. Konu hakkında Ticaret Bakanlığı özetle; 2011/2033 sayılı Ham Petrol ve Bazı Petrol Ürünlerinin

Karayolu veya Demiryolu İle İthali, İhracı ve Transitine İlişkin Karar uyarınca, 2713.20 tarife alt pozisyonunda yer alan asfaltın Türkiye’den yabancı bir ülkeye, yabancı bir ülkeden Türkiye’ye veya

Türkiye üzerinden üçüncü bir ülkeye karayolu veya demiryolu ile ithali, ihracı ve transitine, 6 ncı maddede belirtilen durumlar dışında izin verilmediğini, izin başvurularının Kararın 6 ncı maddesi ile Bakanlıklarına verilen yetki çerçevesinde değerlendirildiğini; söz konusu yetki çerçevesinde, asfalt ithali, transiti ve ihracatına yönelik başvuruların değerlendirilmesi sonucunda izin verilen, zımnen reddedilen ve değerlendirmesi halen devam eden başvuruların bulunduğunu ifade etmektedir.

10. “İlgili Mevzuat” başlıklı bölümde yer verildiği üzere, 4458 sayılı Gümrük Kanununun 55 inci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan “Cumhurbaşkanı; kamu ahlakı, kamu düzeni, kamu güvenliği, insan, hayvan ve bitki sağlık ve hayatlarının korunması, sanatsal, tarihi veya arkeolojik değeri olan ulusal hazinelerin korunması, fikri ve sınai mülkiyet haklarının korunması gerekçeleri ile eşyanın gümrükçe onaylanmış bir işlem veya kullanıma tabi tutulmasına yasaklama veya kısıtlamalar koyabilir.” hükmü uyarınca, 2011/2033 sayılı Ham Petrol ve Bazı Petrol Ürünlerinin Karayolu veya Demiryolu ile İthali, İhracı ve Transitine Dair Kararda 20/02/2020 tarihli ve 31045 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 2120 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararı ile yapılan değişik ile 2713.20 tarife alt pozisyonundaki asfalt da mezkur

Karar kapsamına alınmış; bu Kararın yayımı tarihi itibarıyla da Ticaret Bakanlığı 2713.20 tarife alt pozisyonundaki asfaltın karayolu veya demiryolu ile ithali, ihracı ve transitine anılan Karar uyarınca izin vermeye yetkili kılınmış bulunmaktadır.

11. Kararın 4 üncü maddesinin birinci fıkrasında, LPG ve 5015 sayılı Kanunun 2 nci maddesinde sayılan ham petrol ve akaryakıt ürünleri ile 2713.20 tarife alt pozisyonunda yer alan asfaltın Türkiye’den yabancı bir ülkeye, yabancı bir ülkeden Türkiye’ye veya Türkiye üzerinden üçüncü bir ülkeye karayolu veya demiryolu ile ithaline, ihracına veya transitine, 6 ncı maddede belirtilen durumlar dışında izin verilmeyeceği hüküm altına alınmıştır.

12. Kararın 6 ncı maddesinde de “Bakanlık; izin sahibi ve taşıyıcı firmalarla ilgili uygunluk değerlendirmesi yapmaya, taşınacak ürünün türü, miktarı, taşıma şekli ve taşıma güzergâhı ile izin sahibi ve taşıyıcı firmaların uyması gerekli usul ve esasları düzenlemeye, bu Kararın uygulanması amacıyla gerekli olan her türlü tedbiri almaya, özel ve zorunlu durumları incelemeye, verilen izinleri askıya almaya, durdurmaya ve gerektiğinde ilgili kurum ve kuruluşların görüşlerini alarak yapılan başvuruları sonuçlandırmaya yetkilidir.

Bakanlık, acil ve gerekli görülen hallerde, bu Karar hükümlerine bağlı kalmaksızın Karara konu eşyanın karayolu veya demiryoluyla transitine veya ihracına izin vermeye yetkilidir.

Bakanlık, gerekli görülen hallerde, 5015 sayılı Kanunun 2 nci maddesinde sayılan ham petrol ve akaryakıt ürünlerinin karayolu veya demiryolu ile ihracına veya transitine ve LPG ile 2713.20 tarife alt pozisyonunda yer alan asfaltın karayolu veya demiryolu ile ithaline, ihracına veya transitine izin vermeye yetkilidir.” denilmekte olup 2713.20 tarife alt pozisyonunda yer alan asfaltın Türkiye’den yabancı bir ülkeye, yabancı bir ülkeden Türkiye’ye veya Türkiye üzerinden üçüncü bir ülkeye karayolu veya demiryolu ile ithali, ihracı ve transitine ilişkin, izin başvurularının verilen yetki çerçevesinde Ticaret

Bakanlığınca değerlendirildiği görülmektedir.

13. Takdir yetkisi, idarenin belli şart ve durumların meydana gelmesi halinde belli bir kararı alıp almamak veya kanunda öngörülen değişik çözümler arasında bir seçim yapmak konusunda tanınan bir serbestiye ya da belirli bir konuda karar alabilmek için hangi şart ve durumların ortaya çıkması gerektiğini tespit etmek imkânına sahip olması olarak tanımlanmaktadır. İdari işlemler tesis edilirken, İdareler, bağlı yetki veya takdir yetkisi çerçevesinde karar alırlar. Bu doğrultuda, idari işlemin yetki, şekil, sebep, konu ve maksat unsurlarının tümünün hukuk kuralları tarafından önceden belirlenerek, idareye belli bir yönde hareket etme hususunda bir tercih tanınmamışsa veya idareye belli bir tasarrufta bulunması kesin olarak emredilmişse bağlı yetkiden, idarenin nerede ve nasıl bir tasarrufta bulunacağının hukuk kuralları ile önceden kesin bir şekilde belirlenmediği durumlarda ise idarenin takdir yetkisinden söz edilmektedir. (Halil Kalabalık, İdare

Hukukunda Takdir Yetkisi Kavramı Ve Benzer Kurumlarla Karşılaştırılması, Gazi Üniversitesi Hukuk

Fakültesi Dergisi Cilt 1, Sayı2, Aralık1997)

14. Başvuru konusu olayda, Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi’nin asfalt ithalatı iznine ilişkin başvuru talebinin de idareye verilen takdir yetkisi çerçevesinde değerlendirildiği; bu hususun tamamen idarenin kendi tasarrufunda olduğu anlaşılmaktadır.

15. Öte yandan, Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi ile İran’da bulunan isimli firma arasındaki 20/01/2020 tarihli sözleşmenin taraflar arasında özel hukuk kuralları çerçevesinde imzalanmış olduğu hususu dikkate alındığında; sözleşmede taahhüt edilen yükümlülüğün yerine getirilememesinden doğan cezanın tazmininin Ticaret Bakanlığından talep edilmesinin mümkün bulunmadığı, gerçekleşen durumun özel hukuk hükümlerine tabi olması nedeniyle başvuru konusu hakkında adli mahkemelerde dava açılabileceği değerlendirilmektedir.

16. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde, başvuranın talebinin reddedilmesi yönündeki idari işlemin hukuka uygun olduğu sonucuna varılmıştır.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 17. 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu

Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı

6 ncı maddesinde yer verilmiştir. Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmede, şikâyet başvurusu

kapsamında, idarenin, başvurana ilişkin işlemlerle ilgili bilgi ve belgeleri süresi içerisinde ve gerekçeli olarak kurumumuza gönderdiği, bu anlamda “kararların gerekçeli olması”, “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ve “makul sürede karar verme” ilkelerine uygun davranıldığı görülmüştür.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

18. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca başvurunun Kurumumuz tarafından reddedilmesi hâlinde, durmuş olan dava açma süresi gerekçeli ret kararının ilgiliye tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır. Buna göre; ilgili idarenin eylem ve işlemlerine karşı dava açma süresinden (varsa) arta kalan sürede Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE, Bu Ret Kararının, BAŞVURANA ve TİCARET BAKANLIĞI’NA tebliğ edilmesine

Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi