|
ÖZET: Başvuru, Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından tahakkuk ettirilen asfalt katılım payının iptali talebine ilişkindir. Başvuran, 2014 yılında satın aldığı gayrimenkulü için 2011 ve 2013 yıllarına ait yol harcamalarına katılım payı ihbarnamesi aldığını, bu tahakkukların eski sahibine yapılması gerektiğini belirtmiştir. İdare, başvuranın talebine karşılık olarak, yol harcamalarına katılma payının, hizmetin tamamlandığı tarihteki malik adına tahakkuk ettirileceğini ve başvuranın bu tarihte mülk sahibi olmadığını ifade etmiştir.
Ankara Büyükşehir Belediyesi, başvuranın iddialarını değerlendirerek, asfalt katılım payının tahakkukunun hukuka uygun olduğunu savunmuştur. Ancak, Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın taleplerini inceleyerek, tahakkukun eski malik adına yapılması gerektiğine ve dolayısıyla başvuranın itirazının haklı olduğuna karar vermiştir. Bu bağlamda, asfalt katılım payı tahakkukunun iptal edilmesi, tahsil edilen miktarın iadesi ve tapudaki şerhin kaldırılması için tavsiyede bulunulmuştur. Sonuç olarak, başvurunun kabulü ile birlikte, Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı’na gerekli işlemlerin yapılması için 30 gün içinde bildirimde bulunması gerektiği belirtilmiştir. Bu durum, hukukun üstünlüğü ve vatandaşların haklarının korunması açısından önemli bir adım olarak değerlendirilmektedir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2019/4000-S.5863
BAŞVURU NO : 2018/17264
KARAR TARİHİ : 31/05/2019
TAVSİYE KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : ANKARA BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE BAŞKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Asfalt katılım payı işleminin iptal edilmesi talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 20/12/2018
I.BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1.Başvuran, Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından yol harcamalarına katılım payı ve stabilize yol teknik alt yapı ihbarnamelerinin tebliğ edildiğini, bunların 2011 ve 2013 yıllarına ait çalışmalardan dolayı tahakkuk ettirildiğini, gayrimenkulü 04/11/2014 tarihinde satın aldığını, bu tahakkukların gayrimenkulün eski sahibine yapılması gerektiğini, işin yapıldığında kendisinin gayrimenkulün sahibi olmadığını, ayrıca idarenin tapusu üzerinde şerh koydurttuğunu belirterek idareden ihbarnamenin iptalini, ödediği miktarın tarafına iadesini, ödemediği miktarın terkinini, tapudaki şerhin kaldırılmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2.Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı’ndan alınan cevabi yazıda özetle;
2.1.Etimesgut İlçesi ada parsel üzerinde bulunan bağımsız taşınmazlara ‘Stabilize Yol
Teknik Alt Yapı Bedeli’ borcundan dolayı haciz şerhi konulduğunu,
2.2.Söz konusu ada parsel ile bilgi daha önce verildiğini,
2.3.Daha önceki verilen cevapta,
2.3.1.Daire Başkanlığı tarafından, 2013 yılında Etimesgut İlçesi, Bağlıca Mahallesi sınırları içerisinde bulunan Bağlıca Bulvarına yapılan asfalt çalışmasından dolayı, 2464 Sayılı Belediye
Gelirleri Kanunun 86 ncı maddesinin (c) bendine uygun olarak çalışma yapılan caddeye veya sokağa cephesi bulunan imarın ada parselde adına kayıtlı Blok, numaralı bağımsız bölümün toplam 303,40TL asfalt katılım bedeli tahakkuk ettirildiği,
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
2.3.2.2464 Sayılı Belediye Gelirleri Kanununun 93 üncü maddesi hükmüne uygun olarak ilgili
Tapu Müdürlüğüne bilgi verildiği,
2.3.3.Asfalt katılım payı borcu Belediyece tahsil edilmeden herhangi bir işlem yapılmaması istendiği,
2.3.4.2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanununun 86-93 üncü maddeleri gereği, yol
harcamalarına katılını payı borcunu 30/10/2018 tarih ve numaralı makbuz numarası ile ödemiş olduğundan dolayı şerhin terkin edilerek bilgi verilmesi hususu Etimesgut Tapu
Müdürlüğüne bildirildiği,
2.3.5.Gönderilen ihbarnamedeki hizmet yılı geçmiş yıllara ait olarak görünüyor olsa da yapılan hizmetin bir program dâhilinde yapılmış olması nedeniyle ve olayda işin bitirildiği tarihte malik bir başkası olsa da gayrimenkulün son sahipleri bu yoldan yararlanmaya halen devam ettiklerinden yapılan işlemde herhangi bir yanlışlık bulunmadığı,
2.3.6.‘Yol Yapım Bedeli’ 3194 sayılı İmar Kanunun 23 üncü maddesine göre tahsil edilmekte olup, 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanununun 86 ncı maddesine istinaden alınan yol harcamalarına katılma bedeli ise; yasada belirlenen çalışma şekilleri tamamlandıktan sonra, çalışma maliyetinin yola cephesi bulunan gayrimenkullerin vergi değerlerine göre yüzde ikisini geçmeyecek şekilde hesaplanmakta ve taşınmaz malikleri adına gönderilmekte olup, bu bedel peşin veya taksitli olarak tahsil edildiği,
2.3.7.2464 sayılı yasaya göre alınan yol harcamalarına katılma bedelinin, yapı ruhsatı
işlemlerinde alınan ‘Yol Yapım Bedeli’ ile ilgisi bulunmadığı,
2.3.8.Daire Başkanlığı arşiv kayıtlarında yapılan incelemeler neticesinde, Etimesgut ilçesi, Bağlıca Mahallesinde bulunan ada parsel için tahakkuk edilen yol yapım bedelinin yüzde yirmi beşi ödenmiş, geriye kalan yüzde yetmiş beşi için bedel için ödeme taahhütnamesi verildiği,
2.3.9.6183 sayılı Amme Alacakları Kanununa göre tahsil edilmesi için dosya Mali Hizmetler
Dairesi Başkanlığına gönderildiği,
2.3.10.‘Yol Yapım Bedeli’ ile ilgili gerekli bilgi ve belgelerin Mali Hizmetler Dairesi
Başkanlığından istenilmesinin gerektiği,
2.3.11.Söz konusu borç için tüm taşınmazlara isabet eden kısmın ödenmesi halinde tapu kaydında bulunan şerh kaldırılacağı,
2.3.12.Söz konusu ada parsele ait 2017 yılında tahakkuk edilen 363.790,62 TL olup; ayrıca gecikme faizi ödeneceği tarih itibarı ile hesaplanarak tahsil edileceği,
şeklinde açıklamalara yer verilmiştir.
III.İLGİLİ MEVZUAT
3.Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde;
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
.
“Vatandaşlar… kendileriyle veya kamu ile ilgili dilek ve şikâyetleri hakkında, yetkili makamlara ve Türkiye Büyük Millet Meclisine yazı ile başvurma hakkına sahiptir… Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.”,
4.6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci
maddesinde;
“Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir”,
5.3071 sayılı Dilekçe Hakkının Kullanılmasına Dair Kanunun “Dilekçe hakkı” başlıklı 3
üncü maddesinde;
“Türk vatandaşları kendileriyle veya kamu ile ilgili dilek ve şikâyetleri hakkında, Türkiye
Büyük Millet Meclisine ve yetkili makamlara yazı ile başvurma hakkına sahiptirler.”,
6.4982 sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanununun,
6.1.“Bilgi edinme hakkı” başlıklı 4 üncü maddesinde;
“Herkes bilgi edinme hakkına sahiptir…”,
6.2.“Bilgi verme yükümlülüğü” başlıklı 5 nci maddesinde;
“Kurum ve kuruluşlar, bu Kanunda yer alan istisnalar dışındaki her türlü bilgi veya belgeyi başvuranların yararlanmasına sunmak ve bilgi edinme başvurularını etkin, süratli ve doğru sonuçlandırmak üzere, gerekli idarî ve teknik tedbirleri almakla yükümlüdürler …”,
6.3.“Başvuruların cevaplandırılması” başlıklı 12 nci maddesinde;
“Kurum ve kuruluşlar, bilgi edinme başvurularıyla ilgili cevaplarını yazılı olarak veya elektronik ortamda başvuru sahibine bildirirler. Başvurunun reddedilmesi hâlinde bu kararın gerekçesi ve buna karşı başvuru yolları belirtilir.”,
7.10/01/1961 tarih ve 213 sayılı Vergi Usul Kanununun “Zamanaşımı Süreleri” başlıklı
114 üncü maddesinin birinci fıkrası;
“Vergi alacağının doğduğu takvim yılını takip eden yılın başından başlayarak beş yıl içinde tarh ve mükellefe tebliğ edilmeyen vergiler zamanaşımına uğrar.” ,
8.29/5/1981 tarih ve 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanununun,
8.1.“Yol Harcamalarına Katılma Payı” başlıklı 86 ncı maddesinde;
“Belediyelerce veya belediyelere bağlı müesseselerce aşağıdaki şekillerde inşa, tamir ve genişletilmeye tabi tutulan yolların iki tarafında bulunan veya başka bir yola çıkışı olmaması
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
.
dolayısıyla bu yoldan yararlanan gayrimenkullerin sahiplerinden meclis kararı ile Yol
Harcamalarına Katılma Payı alınabilir:
a)Yeni yol açılması,
b)Mevcut yolların yüzde 40kırk nispetinde veya daha fazla genişletilmesi…
Yolların kaldırımlar da dahil olmak üzere (15) onbeş metreden fazla genişliklerine düşen giderler, belediyelere ait olup harç payına konu teşkil etmez. İki ve daha fazla yol kenarında bulunan gayrimenkuller için asıl cepheyi teşkil eden yoldan düşen pay tam, diğer yollara ait pay ise yarım olarak hesaplanır.”,
8.2.“Payların Hesaplanması” başlıklı 89 uncu maddesinde a bendinde;
“…Harcamalara katılma payları bina ve arsalarda vergi değerinin yüzde 2’sini geçemez.”,
8.3.“Payın Tahakkuk Şekli” başlıklı 90 ıncı maddesinde;
“Yol Harcamalarına Katılma Payı, bu hizmetin yapıldığı yollardan faydalanan, Su Tesisleri
İle Kanalizasyon Harcamalarına Katılma Payları ise hizmetten faydalanma şekillerine göre ilgili gayrimenkul sahipleri arasında ve 89 uncu maddeye göre hesaplanan katılma payları toplamının ilgili gayrimenkullerin vergi değerleri toplamına oranlanarak dağıtılması suretiyle hesaplanıp tahakkuk ettirilir.”,
8.4.“Payın Tahakkuk Zamanı” başlıklı 91 inci maddesinde;
“Harcamalara katılma paylarının tahakkuku, işler hangi ihale usulü ile yapılmış olursa olsun, hizmetin tamamlanarak halkın istifadesine sunulmuş olmasından sonra yapılır.
Ancak, yapılacak yazılı tebliğ ile verilecek süre içinde ilgililerin harcamalara katılma paylarını peşin ödemeyi kabul etmeleri halinde, bu paylar, kabule ilişkin yazılı başvuru tarihinden itibaren bir ay içinde tahakkuk ettirilir.”,
8.5.“Tahsil Şekli” başlıklı 93 üncü maddesinde;
“Harcamalara katılma payları belediyelerce veya bunlara bağlı müesseselerce, 92 nci maddeye göre payların ilan ve tebliğ edildiği yılı takip eden yıldan itibaren iki yılda ve dört eşit taksitte, peşin ödemelerle tahakkuk tarihinden itibaren bir ay içinde tahsil olunur. Ancak, yukarıda yazılı ödeme sürelerini, ilgili belediyelerin teklifi üzerine, 5 yıla (peşin ödemelerde bir yıla) kadar uzatmaya ve buna göre taksit sürelerini tespit etmeye Bakanlar Kurulu yetkilidir.
Bakanlar Kurulunca bu yetkinin kullanılması halinde, uzatılan ödeme süreleri için belediyeler, belediye meclislerinin kararı üzerine ve 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü
Hakkında Kanun hükümleri uyarınca alınan tecil faizi oranını aşmamak üzere faiz alabilirler.
Satış, hibe ve trampa gibi devir hallerinde ferağ sırasında o tarihe kadar ödenmemiş taksitler peşin olarak tahsil olunur. Harcamalara katılma payına tabi gayrimenkullerin listesi belediyelerce ilgili tapu dairelerine bildirilir. Bu gayrimenkullerin satış, hibe ve trampaları halinde tapu dairesi payın tahsilini sağlamak üzere, belediyeyi haberdar eder ve pay ödenmedikçe intikal işlemi yapılmaz.”,
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
.
9.3194 sayılı İmar Kanununun “Geliştirme alanlarında yapı ruhsatı” başlıklı 23 üncü
maddesinin birinci fıkrası;
“İskan hudutları içinde olup da, imar planında beldenin inkişafına ayrılmış bulunan sahalarda her ne şekilde olursa olsun, yapı izni verilebilmesi için;
a)Bu sahaların imar planı esaslarına ve yönetmelik hükümlerine uygun olarak parselasyon planlarının belediye encümeni veya il idare kurulunca tasdik edilmiş bulunması,
b)Plana ve bulunduğu bölgenin şartlarına göre yollarının, pis ve içme suyu şebekeleri gibi teknik alt yapısının yapılmış olması şarttır.
Ancak, bunlardan parselasyon planları tasdik edilmiş olmakla beraber yolu, pis ve içme suyu şebekeleri gibi teknik alt yapısı henüz yapılmamış olan yerlerde, ilgili idarenin izni halinde ve ilgili idarece hazırlanacak projeye uygun olarak yaptıranlara veya parselleri hizasına rastlayan ve yönetmelikte belirtildiği şekilde hissesine düşen teknik alt yapı bedelini % 25 peşin ödeyip geri kalan % 75 ini alt yapı hizmetinin ilgili idaresince tamamla-nacağı tarihten en geç altı ay içinde ödemeyi taahhüt edenlere de yapı ruhsatı verilir. Kanalizasyon tesisinin yapı bitirilip kullanılmaya başlanacağı tarihe kadar yapılmaması halinde, fosseptik veya benzeri geçici bir tesis yaptırılması yoluna gidilir. Bu yapılmadığı takdirde yapıya kullanma izni verilemez. Ana tesis yapıldığında yapı sahibi veya sahipleri lağım ayaklarını bu tesise bağlamaya mecburdurlar…”,
10.2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanununun Harcamalara Katılma Payları İle İlgili
Hükümlerinin Uygulanmasına İlişkin Yönetmeliğin “Payın Tahakkuk Zamanı” başlıklı 7 nci maddesinin üçüncü fıkrasında;
“İşin bitirilerek hizmete açılmış olduğu geçici kabulün yapılması ile belirlenir.”
11.10/07/2004 tarih ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanununun “Büyükşehir ve ilçe belediyelerinin görev ve sorumlulukları” başlıklı 7 inci maddesinde;
“Büyükşehir belediyesinin görev, yetki ve sorumlulukları şunlardır: … Büyükşehir belediyesinin yetki alanındaki mahalleleri ilçe merkezine bağlayan yollar, meydan, bulvar, cadde ve ana yolları yapmak, yaptırmak, bakım ve onarımı ile bu yolların temizliği ve karla mücadele çalışmalarını yürütmek…
İlçe belediyelerinin görev ve yetkileri şunlardır: …Kanunlarla münhasıran büyükşehir belediyesine verilen görevler ile birinci fıkrada sayılanlar dışında kalan görevleri yapmak ve yetkileri kullanmak…” ,
hükümlerine amirdir.
IV. KAMU DENETÇİSİ HÜSEYİN YÜRÜK’ÜN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
12.Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuru konusuna ilişkin “Tavsiye Karar Önerisi” Kamu
Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
.
V.DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
13.Yukarıda 1 numaralı paragrafta yer verildiği üzere başvuran özetle; Ankara
Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından yol harcamalarına katılım payı ve stabilize yol teknik alt yapı ihbarnamelerinin tebliğ edildiğini, bunların 2011 ve 2013 yıllarına ait çalışmalardan dolayı tahakkuk ettirildiğini, gayrimenkulü 04/11/2014 tarihinde satın aldığını, bu tahakkukların gayrimenkulün eski sahibine yapılması gerektiğini, işin yapıldığında kendisinin gayrimenkulün sahibi olmadığını, ayrıca idarenin tapusu üzerinde şerh koydurttuğunu iddia edip idareden ihbarnamenin iptalini, ödediği miktarın tarafına iadesini, ödemediği miktarın terkinini, tapudaki şerhin kaldırılmasını talep etmiştir.
14.Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı’nın Kurumumuza verdiği cevabı tetkik edildiğinde, Etimesgut İlçesi ada parsel üzerinde bulunan bağımsız taşınmazlara
‘Stabilize Yol Teknik Alt Yapı Bedeli’ borcundan dolayı haciz şerhi konulduğunu, söz konusu ada parsel ile bilgi daha önce verildiğini görülmüştür.
15.Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı’nın Kurumumuza verdiği daha önceki cevabı tetkik edildiğinde, Daire Başkanlığı tarafından, 2013 yılında Etimesgut İlçesi, Bağlıca
Mahallesi sınırları içerisinde bulunan Bağlıca Bulvarına yapılan asfalt çalışmasından dolayı,
2464 Sayılı Belediye Gelirleri Kanunun 86 ncı maddesinin (c) bendine uygun olarak çalışma
yapılan caddeye veya sokağa cephesi bulunan imarın ada parselde adına kayıtlı Blok, numaralı bağımsız bölümün toplam 303,40TL asfalt katılım bedeli tahakkuk ettirildiği, söz konusu kanunun 93 üncü maddesi hükmüne uygun olarak ilgili Tapu
Müdürlüğüne bilgi verildiği, asfalt katılım payı borcu Belediyece tahsil edilmeden herhangi bir işlem yapılmaması istendiği, 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanununun 86-93 üncü maddeleri gereği, yol harcamalarına katılını payı borcunu 30/10/2018 tarih ve numaralı makbuz numarası ile ödemiş olduğundan dolayı şerhin terkin edilerek bilgi verilmesi hususu Etimesgut
Tapu Müdürlüğüne bildirildiği, gönderilen ihbarnamedeki hizmet yılı geçmiş yıllara ait olarak görünüyor olsa da yapılan hizmetin bir program dâhilinde yapılmış olması nedeniyle ve olayda işin bitirildiği tarihte malik bir başkası olsa da gayrimenkulün son sahipleri bu yoldan yararlanmaya halen devam ettiklerinden yapılan işlemde herhangi bir yanlışlık bulunmadığı, ’Yol Yapım Bedeli’ 3194 sayılı İmar Kanunun 23 üncü maddesine göre tahsil edilmekte olup, 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanununun 86 ncı maddesine istinaden alınan yol harcamalarına katılma bedeli ise; yasada belirlenen çalışma şekilleri tamamlandıktan sonra, çalışma maliyetinin yola cephesi bulunan gayrimenkullerin vergi değerlerine göre yüzde ikisini geçmeyecek şekilde hesaplanmakta ve taşınmaz malikleri adına gönderilmekte olup, bu bedel peşin veya taksitli olarak tahsil edildiği, 2464 sayılı yasaya göre alınan yol harcamalarına katılma bedelinin, yapı ruhsatı işlemlerinde alınan ‘Yol Yapım Bedeli’ ile ilgisi bulunmadığı, Daire Başkanlığı arşiv kayıtlarında yapılan incelemeler neticesinde, Etimesgut ilçesi, Bağlıca
Mahallesinde bulunan ada parsel için tahakkuk edilen yol yapım bedelinin yüzde yirmi beşi ödenmiş, geriye kalan yüzde yetmiş beşi için bedel için ödeme taahhütnamesi verildiği,
6183 sayılı Amme Alacakları Kanununa göre tahsil edilmesi için dosya Mali Hizmetler Dairesi
Başkanlığına gönderildiği, ’Yol Yapım Bedeli’ ile ilgili gerekli bilgi ve belgelerin Mali
Hizmetler Dairesi Başkanlığından istenilmesinin gerektiği, söz konusu borç için tüm taşınmazlara isabet eden kısmın ödenmesi halinde tapu kaydında bulunan şerh kaldırılacağı, söz konusu ada parsele ait 2017 yılında tahakkuk edilen 363.790,62 TL olup; ayrıca gecikme faizi ödeneceği tarih itibarı ile hesaplanarak tahsil edileceği görülmüştür.
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
16.Harcamalara katılma payı, belediyeler tarafından inşa, tamir ve genişletilmeye tabi tutulan yolların iki tarafında bulunan veya başka bir yola çıkışı olmaması dolayısıyla bu yoldan yararlanan gayrimenkullerin sahiplerinden meclis kararı ile alınan paydır. Yol harcamalarına katılma payı, kanalizasyon harcamalarına katılma payı ve su tesisleri harcamalarına katılma payı olarak üç çeşit harcamalara katılma payı bulunmaktadır.
17.2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu hükümlerince düzenlenen yol harcamalara
katılma payının; belediyeler tarafından inşa, tamir ve genişletilmeye tabi tutulan yolların iki tarafında bulunan veya başka bir yola çıkışı olmaması dolayısıyla bu yoldan yararlanan gayrimenkullerin sahiplerinden meclis kararı ile alınabileceği kurala bağlanmıştır. Söz konusu harcamalara katılma payı gayrimenkulün değerini arttırıcı nitelikte olduğu için, katılma payı mükellefiyeti harcamanın yapıldığı bölgedeki gayrimenkul sahipliği ile ilişkilendirilmiştir.
18.2464 sayılı Kanunun 90 ıncı maddesinde, yol harcamalarına katılma payı, bu hizmetin
yapıldığı yollardan faydalananlara tahakkuk ettirileceği, 2464 sayılı Belediye Gelirleri
Kanununun Harcamalara Katılma Payları İle İlgili Hükümlerinin Uygulanmasına İlişkin
Yönetmeliğin 7 nci maddesinin üçüncü fıkrasında ise; yol harcamalarına katılma payının işin bitirilerek hizmete açılmış olduğu geçici kabulün yapılması ile belirleneceği ifade edilmiştir.
19.Dolayısıyla, 2464 sayılı Kanun ile harcamalara katılma payı tahakkukunun, işler hangi ihale usulü ile yapılmış olursa olsun, hizmetin tamamlanarak halkın istifadesine sunulmuş olmasından sonra yapılacağı anılan Yönetmelikte ise, işin (asfalt çalışması) bitirilerek hizmete açılmış olmasının geçici kabulün yapılması ile belirlendiği ifade edilmektedir.
20.Söz konusu yasal düzenlemelerden anlaşılacağı üzere, tahakkuk işleminin yapılan çalışmanın tamamlanıp halkın istifadesine sunulmasından sonra, yapılan çalışmanın sunulma tarihindeki gayrimenkul sahipleri adına yapılacağı anlaşılmaktadır.
21.Bu kapsamda yapılan çalışmanın halkın istifadesine sunulma tarihinde tapuda malik olarak gözüken kişinin yol harcamalarına katılma payının mükellefi olması gerekmektedir.
22.Ayrıca, Belediye Gelirleri Kanununun 93 üncü maddesinde, harcamalara katılma payına tabi gayrimenkullerin listesinin belediyelerce ilgili tapu dairelerine bildirileceği, söz konusu gayrimenkullerin satış, hibe ve trampaları halinde tapu dairesinin payın tahsilini sağlamak üzere, belediyeyi haberdar edeceği ve pay ödenmedikçe intikal işleminin yapılmayacağı ifade edilmektedir.
23.Söz konusu maddede, gayrimenkule ait yol harcamalarına katılma payı ödenmeden tapuda devir işleminin gerçekleşmeyeceği anlaşılmaktadır.
24.2464 sayılı Kanunun 91 inci maddesinde, yol harcamalarına katılma payı tahakkukunun
yapılan çalışmanın tamamlanarak halkın istifadesine sunulmuş olmasından sonra yapılacağı hükme bağlandığından, başvuran gayrimenkulü aldığı tarihleri 04/11/2014 olduğu, yolun idare tarafından yapıldığı yılların 2011 ve 2013 olduğu ve “Başvuranın gayrimenkulü aldığı tarihten önce asfalt çalışmasının yapıldığını” idarenin kabul ettiği göz önüne alındığında;
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
.
tahakkukun başvurana değil işin yapıldığı tarihteki gayrimenkul sahiplerine paylaştırılması gerekmektedir.
25.Dolayısıyla yukarıda açıklanan nedenlerden dolayı, başvurana yapılan tahakkukun hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğu tespit edilmiştir.
26.Anayasa Mahkemesi’nin 18.10.2003 tarihli ve E.2003/67, K.2003/88 sayılı kararında:
“Hukukun üstünlüğünün egemen olduğu bir devlette hukuk güvenliğinin sağlanması hukuk devleti ilkesinin yerine getirilmesi zorunlu koşullardandır. Bireyin insan olarak varlığının korunmasını amaçlayan hukuk devletinde vatandaşların hukuk güvenliğinin sağlanması zorunludur. Devlet açık ve belirgin hukuk kurallarını yürürlüğe koyarak bunları uyguladığı zaman hukuk güvenliği sağlanır.” belirtilmektedir.
27.Danıştay 9. Daire Başkanlığının 30/04/1998 tarih ve E.1997/1627, K.1998/1668 sayılı kararında; “Olayda ise, yol harcamalarına katılma payı hesaplanmasına sebebiyet veren asfalt bordür ve tretuvar çalışmasının … tarihinde halkın istifadesine sunulduğu, bu tarihteki gayrimenkulün sahibinin … isimli şahıs olduğuna göre, 6 aylık bir süre geçtikten sonra gayrimenkulü satın alan davacı adına tahakkuk ettirilen payda isabet görülmediği gerekçesi ile kabul ederek yol harcamalarına katılma payını terkin eden … Vergi Mahkemesinin … tarih ve … sayılı kararının; hizmetin sürekli olduğu bu nedenle tahakkuk ettirilen payda isabetsizlik bulunmadığı iddiası ile bozulması isteminden ibarettir. Temyiz edilen … Vergi Mahkemesinin
… tarih ve … sayılı kararında, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 49. maddesinin 1. Fıkrasında sayılan bozma nedenlerinden hiçbirisinin bulunmadığı anlaşıldığından temyiz isteminin reddine, anılan Mahkeme kararının onanmasına karar verildi.” hükmüne yer verilmiştir.
28.Danıştay 9. Daire Başkanlığının 30/11/2006 tarih ve E.2005/2712, K.2006/5081 sayılı kararında; “… Kanunun 91. maddesinde, yol harcamalarına katılma payı tahakkukunun hizmetin tamamlanarak halkın istifadesine sunulmuş olmasından sonra yapılacağı hükme bağlandığından, 14/11/1999 tarihinde bitirilen beton asfalt kaplama çalışmasına ilişkin harcamaların bu tarih itibariyle yolların iki tarafında bulunan gayrimenkul sahiplerine paylaştırılması gerekmekte olup, mahkemece re’sen araştırma ilkesi uyarınca anılan 10 no’lu parselin 14/11/1999 tarihi itibarıyla tapuda kimin adına kayıtlı olduğunun tapu müdürlüğünden sorularak tespiti ve davacının taşınmazdaki hisse oranı dikkate alınarak davanın karara bağlanması gerekirken yazılı gerekçe ile kabul edilmesinde yasal isabet görülmemiştir…” hükmüne yer verilmiştir.
29.Danıştay 9. Daire Başkanlığının kararlarında, yol harcamalarına katılma payı tahakkukunun asfalt çalışmasının tamamlanarak halkın istifadesine sunulmuş olmasından sonra yapılacağının vurgulandığı, söz konusu tarihten sonra taşınmazın maliki olan şahsa yapılan tahakkukun hukuka uygun olmadığının belirtildiği ayrıca asfalt çalışmasının halkın istifadesine sunulduğu tarihte malikin tespit edilmesi gerektiği ifade edilmektedir.
30.Kişilere hukuk güvenliğinin sağlanması, Anayasa’nın 2 nci maddesinde belirtilen hukuk devletinin ön koşullarındandır. Hukuk devleti, hukuk normlarının öngörülebilir olmasını, bireylerin tüm eylem ve işlemlerinde devlete güven duyabilmesini, devletin de yasal düzenlemelerinde bu güven duygusunu zedeleyici yöntemlerden kaçınmasını gerektirir. Hukuk güvenliğinin sağlanması, bu doğrultuda yasaların geleceğe yönelik öngörülebilir belirlemeler
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
.
yapılabilmesine olanak verecek kurallar içermesini gerekli kılar. Geriye dönük düzenlemelerle kişilerin haklarının, hukuki istikrar ve güvenlik ilkesi gözetilmeden kısıtlanması hukuk devleti ilkesiyle bağdaşmaz.
31.Öte yandan, hukuk devletinin hukuk güvenliği ilkesi belirliliği de gerektirir. Belirlilik ilkesi, yükümlülüğün hem kişiler hem de idare yönünden belli ve kesin olmasını, yasa kuralının, ilgili kişilerin mevcut şartlar altında belirli bir işlemin ne tür sonuçlar doğurabileceğini makul bir düzeyde öngörmelerini mümkün kılacak şekilde düzenlenmesini gerekli kılar.
32.Dolayısıyla, yolun yapıldığı tarihte tapuda malik gözüken kişi yerine taşınmazı daha sonra devralan kişi adına tahakkuk işlemi yapılmasının hukuk güvenliği ilkesine de aykırı olacağı tespit edilmiştir.
33.Başvuranın iddiaları, idarenin konuyla ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat, yargı kararları ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; önceki malik adına tahakkuk yapılması gerekirken idare tarafından yol harcamalarına katılma payının asfalt kaplama çalışmasının bitim tarihinden sonra malik olan kişiye yapılmasının hukuka ve hakkaniyete uygun olmadığı kanaatine varılmıştır.
B.İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 34.İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiştir. Bu ilkelere göre yapılan değerlendirmede, başvurana idarece verilen cevabi yazıda hangi sürede hangi mercilere başvurabileceği bilgisinin verilmediği görülmüş olup, ilgili İdarenin “Karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı tespit edilmiştir. İdarenin bundan sonra bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.
VI.HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
35.14/06/2012 tarih ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 17’nci maddesinin sekizinci fıkrasına göre Kamu Denetçiliği Kurumuna, dava açma süresi içinde yapılan başvuru, işlemeye başlamış olan dava açma süresini durdurmakta olup, anılan Kanunun “Dava açma süresinin yeniden işlemeye başlaması” başlıklı 21’inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, ilgili idarece tavsiye kararı üzerine 30 gün içerisinde herhangi bir işlem tesis edilmez veya eylemde bulunulmaz ise (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup, Ankara
Vergi Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII.KARAR
Açıklanan gerekçeler ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN KABULÜNE;
Başvuran adına asfalt katılım payı tahakkuk ettirilmesi işleminin iptal edilmesi, yapılan tahsilatın iadesi ve tapudaki şerhin kaldırılması hususunda ANKARA BÜYÜKŞEHİR
BELEDİYE BAŞKANLIĞI’NA TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
Kararın, BAŞVURANA ve ANKARA BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE BAŞKANLIĞI’NA tebliğine,
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
.
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası
uyarınca, idare tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde
Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
.