|
ÖZET: Kamu Denetçiliği Kurumu tarafından yapılan incelemede, Kırıkkale Üniversitesi Hukuk Fakültesi’nde yatay geçiş başvurusu yapan birinci yedek adayın, asil adayın kaydından vazgeçmesi durumunda yatay geçiş hakkı talebinin kabul edilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. Başvuran, asil adayın kayıt yaptırıp eğitim-öğretim dönemi başlamadan kaydını sildirmesi üzerine, yedek aday olarak kayıt hakkı talep etmiştir. Ancak Kırıkkale Üniversitesi, yedek adayın kayıt hakkının doğmadığını ileri sürmüştür.
Yükseköğretim Kurulu’nun ilgili yönetmelik hükümleri gereği, asil adayın başvuru yapmaması halinde yedek adayların çağrılacağı belirtilmiştir. Ancak, asil adayın kaydını sildirmesi durumunda yedek adayın kayıt hakkının korunması gerektiği ifade edilmiştir. Bu bağlamda, Kırıkkale Üniversitesi’nin uygulaması hukuka ve hakkaniyete uygun bulunmamıştır. Sonuç olarak, başvurunun kabulü ile yedek adayın kayıt hakkının tanınması gerektiği ve Yükseköğretim Kurulu’na bu konuda daha açık düzenlemeler yapılması tavsiye edilmiştir. Bu karar, yedek adayların haklarının korunması ve eğitimde eşitlik ilkesinin sağlanması açısından önem taşımaktadır. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2022/1584-S.22.2437
BAŞVURU NO : 2021/17333
KARAR TARİHİ : 03/02/2022
TAVSİYE KARARI
Adres:
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ :
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : YÜKSEKÖĞRETİM KURULU BAŞKANLIĞI (Re’sen)
KIRIKKALE ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ
BAŞVURUNUN KONUSU : Yatay geçiş başvurusu neticesinde 1. yedek olan başvurana, asil adayın kaydından vazgeçerek söz konusu kontenjanı boşaltması üzerine yatay geçiş hakkı verilmesi talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 11/10/2021
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Kurumumuza 11.10.2021 tarihinde Av. tarafından adına
yapılan başvuruda, özetle; Uluslararası Final Üniversitesi Hukuk Fakültesi öğrencisi olan
Kırıkkale Üniversitesi Hukuk Fakültesine 2021-2022 Eğitim-Öğretim yılı Güz dönemi için yatay geçiş başvurusu neticesinde birinci yedek aday olarak belirlendiği, asıl aday olarak belirlenen nin kayıt yaptırıp eğitim-öğretim dönemi başlamadan kaydını sildirmesi üzerine ’nın birinci yedek aday olarak yatay geçiş talebinin kabulü ve kaydının yapılması talebiyle 15.09.2021 tarihinde Kırıkkale Üniversitesi
Hukuk Fakültesine başvuruda bulunduğu, bu başvurusunun Hukuk Fakültesi Dekanlığının 29.09.2021 tarihli yazısıyla reddedildiği hususlarının açıklandığı ve bu ret işleminin hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğu iddiasıyla ’nın birinci yedek aday olarak kaydının yapılması talep edilmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Kurumumuzun 18.10.2021 tarihli ve sayılı yazısıyla Kırıkkale Üniversitesi
Rektörlüğünden ve Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi Rektörlüğünden bilgi-belge talebinde bulunulmuş olup;
2.1) Kırıkkale Üniversitesi Rektörlüğü Hukuk Müşavirliğinin 11.11.2021 tarihli ve sayılı
yazısında;
2.1.1) Üniversitelerinin yatay geçiş başvuru sürecini içeren bir takvime yatay geçiş ilanında yer verildiği,
ilanda görüleceği üzere, komisyonlar tarafından yapılan inceleme sonucunda kazanan adaylara kayıt için süre verilmekte olduğu, değerlendirme sonuçlarına göre, asil kayıt hakkı kazanan adayların süresi içerisinde başvurmaması halinde kayıt hakkının yedeklere geçmekte olduğu, yatay geçiş ilanında asil kayıt tarihlerinin 25.08.2021-27.08.2021 olarak belirlendiği, bu süre içerisinde asil kayıt hakkı kazananların kayıt için üniversitelerine başvurmamış olması halinde, 31.08.2021-01.09.2021 tarihleri arasında yedeklerin kayıt hakkı doğmakta olduğu, başvuruya konu olayda ise yatay geçiş sonuçları uyarınca asil kayıt hakkı kazandıran öğrencinin kayıt için süresinde başvurduğu ve öğrenciliğe kabul edildiği, sonrasında ise kayıt olan öğrencinin 14.09.2021 tarihinde öğrencilikten ayrıldığı;
2.1.2) Yatay geçiş başvuru değerlendirme sonuçlarına, başarı şartlarını taşıyan yeteri kadar aday olması
halinde kontenjan sayısı kadar asil ve yedek aday ilan edileceğinin Yükseköğretim Kurumlarında Önlisans ve Lisans Düzeyindeki Programlar Arasında Geçiş, Çift Anadal, Yan Dal ile Kurumlar Arası Kredi
Transferi Yapılması Esaslarına İlişkin Yönetmelik’in 8/2 maddesinde yer aldığı ve söz konusu hükmün
Kırıkkale Üniversitesi Ön Lisans ve Lisans Eğitim-Öğretim Yönergesi’nde de esas alındığı ve başvuruya esas olan yatay geçiş değerlendirme sonuçlarında da asil ve yedek adayın belirtildiği; yedek adayın kayıt hakkı kazanmasının ise takvimde belirlenen süre içinde asıl adaylardan başvuru yapılmamasının çağrılmasına bağlandığı, buna göre yatay geçiş sonuçlarında yedek aday olarak gösterilen kişinin kayıt hakkı kazanabilmesi için asil olarak kayıt hakkı kazanan adayın takvimde belirtilen kayıt süresi içerisinde başvurmamış olmasının gerektiği; başvuruya esas olayda, yatay geçiş değerlendirme sonucunda asil olarak kayıt hakkına sahip öğrencinin süresi içerisinde kayıt yaptırdığı, 14.09.2021 tarihinde ise öğrencilikten ayrıldığı, buna göre asil kayıt hakkı kazanan öğrencinin takvimde belirtilen süre içerisinde kayıt yaptırmadığı ve yedek aday olarak gösterilen öğrenci bakımından kayıt hakkı doğmamış olduğu, buna ek olarak 15.09.2021 tarihinin yatay geçiş sonucunda kazananlara tanınan kayıt süresi dışında olduğu;
2.1.3) Bu gerekçelerle, başvuranın kayıt hakkı bulunmadığı, zira hem YÖK hem de Üniversitelerinin
mevzuatında yer aldığı üzere yedek adayların kayıt hakkının asil adayların takvimde belirtilen süre içerisinde başvurmaması üzerine doğacağı ve başvuruya esas olayda asıl kayıt hakkı kazanan adayın kayıt yaptırdığı ve yedek adayın çağrılmasının mümkün olmadığı ve başvuran açısından herhangi bir kayıt hakkı doğmadığı;
2.2) Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi Rektörlüğü Öğrenci İşleri Daire Başkanlığının 09.11.2021
tarihli ve sayılı yazısında;
2.2.1) Emsal bir durum olarak ortaya konulan Fakültelerinin 2. sınıfına 2021-2022 Eğitim-Öğretim yılı Güz
dönemi için yurt dışı kurumlar arası yatay geçiş başvuruları sonucunda 1. yedek aday olarak belirlenen
’nin kayıt sürecine ve söz konusu yatay geçiş koşullarına ilişkin bilgi belgenin istenildiği;
2.2.2) Bilindiği üzere bir yükseköğretim kurumunda öğrenim görmekte iken başka bir yükseköğretim
kurumuna (kurum içi, kurumlar arası, diğer yükseköğretim kurumlarından ve yurtdışı yükseköğretim kurumlarından yurtiçindekilere) yatay geçiş yapmak isteyen öğrencilerin bu başvuruları ve bu başvuruların
değerlendirilerek kayıtlarının yapılmasına ilişkin usul ve esasların, Yükseköğretim Kurumlarında Önlisans
Ve Lisans Düzeyindeki Programlar Arasında Geçiş, Çift Anadal, Yan Dal İle Kurumlar Arası Kredi
Transferi Yapılması Esaslarına İlişkin Yönetmelik hükümlerinde belirlendiği; söz konusu Yönetmeliğin 8 inci maddesinin ikinci fıkrasında “Başarı şartını taşıyan yeterli sayıda adayın olması halinde kontenjan sayısı kadar yedek aday ilan edilir. Belirlenen süre içinde asıl adaylardan başvuru yapılmaması halinde sırayla yedekler çağrılır.”, aynı maddenin dördüncü fıkrasında “…İlgili yılda/dönemde yatay geçiş başvurusu kabul edilerek kayıt yaptıran ancak eğitim-öğretim dönemi başlamadan önce yatay geçiş hakkından vazgeçen öğrencilerin yatay geçiş işlemleri iptal edilir. Bu öğrenciler yatay geçiş yapmış öğrenci kabul edilmez ve yatay geçiş başvurusu yaptıkları yükseköğretim kurumuna geri dönerler. Bu öğrenciler yatay geçiş kaydını iptal ettirdikleri yıl/dönemde başka bir yükseköğretim kurumuna yatay geçiş hakkı elde etmeleri durumunda yatay geçiş yapabilirler. Bu durumdaki öğrenciler de bu madde hükümlerine göre yükseköğretim öğrenci veri tabanına (YÖKSİS) işlenir.”, 12 nci maddesinin üçüncü fıkrasında “Yeterli şartları taşıyan aday olması halinde aynı sayıda asıl ve yedek aday belirlenir. Takvimde belirlenen süre içinde başvurmayan asıl adaylar yerine yedeklerin başvurusu alınır. Yatay geçiş hakkı kazanan öğrencilerin intibak programları, bu öğrencilerin yeni akademik yarıyıla diğer öğrencilerle aynı tarihte başlamasını sağlayacak biçimde yapılır.” hükümlerinin yer aldığı; bunların yanında Yükseköğretim Kurulu
Başkanlığının 10.8.2011 tarih ve / sayılı yazılarında, 2011-2012 eğitim öğretim yılı ile ilgili olarak Yükseköğretim Kurumlarında Önlisans ve Lisans Düzeyindeki Programlar Arasında Geçiş, Çift
Anadal, Yan Dal İle Kurumlar Arası Kredi Transferi Yapılması Esaslarına İlişkin Yönetmelik hükümleri uyarınca kurumlararası yatay geçiş kontenjanlarına başvurular ve değerlendirme işlemlerinin devam ettiği, ancak YÖK’e yapılan başvurularda bazı alanlarda belli bir grup öğrencinin tüm yükseköğretim kurumlarına yatay geçiş başvurusu yapması nedeni ile değerlendirme sonuçlarında asil ve yedek listelerini doldurdukları ve bunun sonucunda kontenjanların boş kaldığı ve boş kalan kontenjanlara tekrar yedek adayların çağrılmayarak mağdur edildikleri ifade edilmekte ve yatay geçiş kontenjanlarının asil adayların kayıt yaptırmaması durumunda 2011-2012 eğitim öğretim yılı başına kadar sırası ile yedek adayların ilan edilerek doldurulmasının sağlanması hususunda gerekli titizliğin gösterilmesinin ve gereğinin rica edildiği;
2.2.3) Yükseköğretim Kurumlarında Önlisans Ve Lisans Düzeyindeki Programlar Arasında Geçiş, Çift
Anadal, Yan Dal İle Kurumlar Arası Kredi Transferi Yapılması Esaslarına İlişkin Yönetmeliği’nin başta yukarıya aktarılan hükümleri olmak üzere ayrıca ilgili diğer hükümlerine göre “Yurtdışı yükseköğretim kurumlarından yurtiçindekilere yatay geçiş” kapsamında 2021-2022 eğitim öğretim güz dönemi için yatay geçiş başvuru ilanı yapıldığı ve ilana istinaden yapılan başvuruların değerlendirilmesinin, Fakülte internet sayfasında duyurular kısmında “2021-2022 Eğitim Öğretim Yılı
Yurtdışı Kurumlararası Yatay Geçiş Başvuru Değerlendirme Sonuçları” başlığı ile 02 Ağustos 2021 tarihinde ilan edildiği;
2.2.4) Başvuruya konu olaya emsal bir durum olarak ortaya konulan Fakültelerinin 2. sınıfına 2021-2022
Eğitim-Öğretim yılı Güz dönemi için yurt dışı kurumlar arası yatay geçiş başvuruları sonucunda 1. yedek aday olarak belirtilen kısaltması ile bir öğrencinin yedek listede yer almadığı, ancak Kamu Denetçiliği
Kurumunun kastının birinci asil kazanan öğrenci olduğunun değerlendirilmekte olup buna göre isimli öğrencinin, sonuç ilanı üzerine Fakültelerine 04.08.2021 tarihinde kayıt yaptırdığı ancak 2021-
2022 eğitim öğretim dönemi (27.9.2021) başlamadan 14.09.2021 tarihinde kaydını sildirdiğinin öğrenci
bilgi sistemindeki kayıtlardan anlaşıldığı; Yönetmeliğin 8 inci maddesinin ikinci fıkrasındaki “…Belirlenen süre içinde asıl adaylardan başvuru yapılmaması halinde sırayla yedekler çağrılır.” hükmünde, yedek adayların çağrılması için asil adayın her ne kadar başvuru yapmamasından bahsetse de, bu hükmün asil adayın kayıt yaptırıp eğitim-öğretim başlamadan kaydını sildirmesi halinde de kontenjanı boşa çıkartması dolayısıyla taraflarınca “başvuru yapmamış” olarak değerlendirildiği ve YÖK’ün 2010 tarihli yazısına da uygun olarak asil ve yedek listenin güncellenerek Fakülte internet sayfasında 14 Eylül 2021 tarihinde
“2021-2022 Eğitim-Öğretim Yılı Yurtdışı Kurumlararası Yatay Geçiş Yedek Başvuru Değerlendirme
Sonuçları(Güncel)” başlıklı güncel listenin ilan edildiği 02
Ağustos 2021 tarihli listede yedek birinci sırada yer alan isimli öğrencinin, güncel listede “asil birinci” sıraya yükseldiği ve kayıt yaptırmaya hak kazandığı, anılan öğrencinin 16.09.2021 tarihinde
Fakültelerine kaydını yaptırdığı ve halen aktif öğrencileri olduğu;
Hususlarının açıklandığı görülmüştür.
3) Kurumumuzun 02.12.2021 tarihli ve sayılı yazısıyla Yükseköğretim Kurulu Başkanlığından
söz konusu çatı Yönetmelik çerçevesinde işlem yapan iki üniversitenin farklı uygulamalarına ilişkin değerlendirme ile varsa çözüm önerilerinin ve ayrıca 10.8.2011 tarihli ve sayılı yazıları talep edilmiş olup Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Eğitim-Öğretim Dairesi Başkanlığının 16.12.2021 tarihli ve sayılı cevabi yazısında; Yükseköğretim Kurumlarında Ön Lisans ve Lisans Düzeyindeki
Programlar Arasında Geçiş, Çift Anadal, Yan Dal ile Kurumlararası Kredi Transferi Yapılması Esaslarına
İlişkin Yönetmeliğin Kurumlararası Yatay Geçiş başlıklı 12. maddesi 3. fıkrasında “Yeterli şartları taşıyan aday olması halinde aynı sayıda asıl ve yedek aday belirlenir. Takvimde belirlenen süre içinde başvurmayan asıl adaylar yerine yedeklerin başvurusu alınır. Yatay geçiş hakkı kazanan öğrencilerin intibak programları, bu öğrencilerin yeni akademik yarıyıla diğer öğrencilerle aynı tarihte başlamasını sağlayacak biçimde yapılır.” hükmünün yer aldığı ve söz konusu başvuruda iletilen 10.08.2011 tarih ve / sayılı yazının bir örneğinin ekte gönderildiği belirtilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
4) 18.10.1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine
başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği
Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…”
5) 29.06.2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi”
başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”
6) 06.11.1981 tarihli ve 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun;
6.1) “Yükseköğretim Kurulunun görevleri” başlıklı 7 inci maddesinin (e) bendinde; “Yükseköğretim
kurumlarında eğitim – öğretim programlarının asgari ders saatlerini ve sürelerini, öğrencilerin yatay ve dikey geçişleriyle ve yüksekokul mezunlarının bir üst düzeyde öğrenim yapmalarına ilişkin esasları
Üniversitelerarası Kurulun da görüşlerini alarak tespit etmek,” Yükseköğretim Kurulunun görevleri arasında sayılmıştır.
6.2) “Diploma alma, ders kredilerinin hesaplanması, öğrencilik haklarından yararlanma ve
sınavlar” başlıklı 44 üncü maddesinin (c) fıkrasında; “… Yatay geçiş ve çift ana dal eğitiminin usul ve esasları ile azami öğrenim süreleri, lisansüstü eğitim usul ve esasları ile öğrenim süreleri Yükseköğretim
Kurulu tarafından çıkarılan yönetmelikle belirlenir.”
7) 24.04.2010 tarihli ve 27561 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Yükseköğretim Kurumlarında
Önlisans ve Lisans Düzeyindeki Programlar Arasında Geçiş, Çift Anadal, Yan Dal ile Kurumlar
Arası Kredi Transferi Yapılması Esaslarına İlişkin Yönetmelik’in
7.1) “Başvuru ve değerlendirme” başlıklı 7 nci maddesinin ilgili fıkralarında; “(1) Diploma
programları arasında yatay geçiş başvuruları, sadece ilan edilen süre içerisinde yapılır. (2) (Değişik: RG21/12/2019-30985) Bu Yönetmelikteki şartlara ilave olarak yatay geçiş başvurularının değerlendirilmesinde üniversite senatolarınca ayrıca kullanılacak kriterler belirlenebilir. (3) Başvurularla ilgili ön değerlendirmeyi, senatonun belirlemiş olduğu ilkeler çerçevesinde, ilgili yönetim kurulları tarafından oluşturulan komisyonlar yapar. Başvurular, adayların genel not ortalaması, farklı puan türlerindeki programlara geçiş için merkezi yerleştirme puanı ve eğer varsa geçmek istediği programın ortak derslerindeki başarısı dikkate alınarak, üniversite senatosu tarafından belirlenmiş olan kriterlere göre değerlendirilir ve ayrılan kontenjana göre geçiş sağlanır. (4) Diploma programına yatay geçiş yerleştirme işlemleri yükseköğretim kurumlarının ilgili yönetim kurulu kararı üzerine yapılır…”
7.2) “Sonuçların ilanı ve intibak programı” başlıklı 8 inci maddesinde; “(1) Her bir diploma
programına yatay geçiş için başvuran adayların değerlendirme sonuçları, ilgili yükseköğretim kurumunun internet sayfasında duyurulur. Yatay geçiş hakkı kazananlara kendileri hakkındaki karar yazılı olarak tebliğ edilir. (2) Başarı şartını taşıyan yeterli sayıda adayın olması halinde kontenjan sayısı kadar yedek aday ilan edilir. Belirlenen süre içinde asıl adaylardan başvuru yapılmaması halinde sırayla yedekler çağrılır. (3)
İlgili komisyonlar öğrencinin daha önceki dönemlerde aldığı dersler ile yatay geçiş yaptığı programın derslerini dikkate alarak, senatonun belirlediği esaslara göre öğrencinin hangi yarıyıla veya sınıfa intibak ettirileceğini tespit eder, varsa öğrencinin alması gereken ilave derslerden oluşan bir intibak programı ile muaf tutulması gereken dersleri belirler. (4) Bu Yönetmelik kapsamında geçiş yapan öğrencilerin yeni durumları, kayıt işlemi tamamlanıp, geçiş ve intibak işlemleri kesinleştikten sonra en geç 15 gün içinde
Öğrenci İşleri Daire Başkanlığı tarafından yükseköğretim öğrenci veritabanına (YÖKSİS) işlenir. (Ek cümleler: RG-21/12/2019-30985) İlgili yılda/dönemde yatay geçiş başvurusu kabul edilerek kayıt yaptıran ancak eğitim-öğretim dönemi başlamadan önce yatay geçiş hakkından vazgeçen öğrencilerin yatay geçiş işlemleri iptal edilir. Bu öğrenciler yatay geçiş yapmış öğrenci kabul edilmez ve yatay geçiş başvurusu yaptıkları yükseköğretim kurumuna geri dönerler. Bu öğrenciler yatay geçiş kaydını iptal ettirdikleri yıl/dönemde başka bir yükseköğretim kurumuna yatay geçiş hakkı elde etmeleri durumunda yatay geçiş yapabilirler. Bu durumdaki öğrenciler de bu madde hükümlerine göre yükseköğretim öğrenci veri tabanına (YÖKSİS) işlenir.”
7.3) “Kurumlar arası yatay geçiş” başlıklı 11 inci maddesinin ilgili fıkralarında; “(1) Kurumlar arası
yatay geçiş yükseköğretim kurumlarının aynı düzeydeki eşdeğer diploma programları arasında ve
Yükseköğretim Kurulu tarafından yayınlanan kontenjanlar çerçevesinde yapılır. (2) Kurumlar arası yatay geçiş için öğrencinin, kayıtlı olduğu programda bitirmiş olduğu dönemlere ait genel not ortalamasının en az 100 üzerinden 60 olması şarttır. (3) İkinci fıkradaki başarı şartını sağlayamayan ancak merkezi yerleştirme puanı geçiş yapmak istediği diploma programının taban puanına eşit veya yüksek olan adaylar yatay geçiş başvurusu yapabilir. (Mülga son cümle: RG-21/9/2013-28772) (…) (4) Yükseköğretim kurumlarının belirlenen yatay geçiş kontenjanları ile başvuru ve değerlendirme takvimi, Yükseköğretim
Kurulu internet sayfasında ilan edilir… (7) Her yıl düzenli olarak ikinci, üçüncü, dördüncü ve beşinci sınıflar için, ÖSYM giriş genel kontenjanı 50 ve 50’den az olan diploma programlarda iki, 51 ve 100 arası olan programlarda üç, 101 ve üzerinde olan diploma programlarda ise dört kurumlar arası yatay geçiş kontenjanı Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenir. Ancak fakülte, yüksekokul veya meslek yüksekokullarının ilgili kurulları, geçişin yapılacağı diploma programının giriş yılındaki kontenjanı ile yatay geçiş kontenjanı belirlenen yarıyıla kadar, programdan ilişiği kesilen veya ayrılan öğrenci sayıları ile
bu yarıyıl içinde yatay geçiş yoluyla gelmiş olan öğrenci sayıları arasındaki farkı aşmayacak biçimde ilave kontenjan belirleyebilirler. İlave kontenjan belirlenmesi halinde bu kontenjanlar en geç Haziran ayının otuzuncu günü mesai saati bitimine kadar Yükseköğretim Kuruluna bildirilir…”
7.4) “Değerlendirme” başlıklı 12 nci maddesinde; “(1) Kurumlar arası yatay geçiş değerlendirme
sonuçları, geçerli başvurusu olan tüm adayların isimleri, değerlendirmede esas alınan puanlara göre sıralanmış biçimde ilgili yüksek öğretim kurumunun internet sayfasında ilan edilir. (2) Başvurularla ilgili ön değerlendirmeyi, üniversite senatosunun belirlemiş olduğu ilkeler çerçevesinde, ilgili yönetim kurulları tarafından oluşturulan komisyonlar yapar. Başvurular, adayların genel not ortalaması ve eğer varsa geçmek istediği programın ortak derslerindeki başarısı dikkate alınarak, üniversite senatosu tarafından belirlenmiş olan kriterlere göre değerlendirilir ve ayrılan kontenjana göre geçiş sağlanır. (3) Yeterli şartları taşıyan aday olması halinde aynı sayıda asıl ve yedek aday belirlenir. Takvimde belirlenen süre içinde başvurmayan asıl adaylar yerine yedeklerin başvurusu alınır. Yatay geçiş hakkı kazanan öğrencilerin intibak programları, bu öğrencilerin yeni akademik yarıyıla diğer öğrencilerle aynı tarihte başlamasını sağlayacak biçimde yapılır.”
7.5) “Yurtdışı yükseköğretim kurumlarından yurtiçindekilere yatay geçiş” başlıklı 14 üncü
maddesinde; “(1) Üniversite senatoları tarafından yurtdışındaki yükseköğretim kurumlarından yapılacak yatay geçişler için kontenjan belirlenebilir. Kontenjan belirlenmesi halinde her bir program için kurumlar arası yatay geçiş kontenjanının yarısını aşmayacak şekilde belirlenen yurt dışı yükseköğretim kurumları kontenjanları ile üniversite senatosu tarafından belirlenen başvuru şartları, kurumlar arası yatay geçiş kontenjanları ile birlikte Yükseköğretim Kuruluna en geç Haziran ayının otuzuncu günü mesai saati bitimine kadar bildirilir. Yükseköğretim Kurulu internet sayfasında tüm yükseköğretim kurumlarının yurt dışı öğrenci kontenjanları ile başvuru şartları ve değerlendirme takvimi ilan edilir. (2) Yabancı ülkelerdeki yükseköğretim kurumlarından yurt içindeki yükseköğretim kurumlarına geçiş için, öğrencinin bu
Yönetmeliğin (Değişik ibare:RG-10/6/2020-31151) 11 inci maddesinin ikinci fıkrasında belirlenen kurumlar arası yatay geçiş başarı şartları aranır. (3) Yurt dışındaki yükseköğretim kurumlarından yatay geçişte öğrencinin yatay geçiş yapmak istediği yükseköğretim kurumundaki diploma programının ilgili sınıfına öğrenci kabulündeki taban puana sahip öğrenciler, yurt dışında yükseköğrenim gördüğü tüm derslerden başarı şartı aranmaksızın yatay geçiş başvurusu yapabilirler. Bu yolla başvuran öğrencilerin yatay geçiş başvurusu üniversite senatosu tarafından belirlenen esaslar çerçevesinde yurt dışı yatay geçiş kontenjanı kapsamı dışında değerlendirilir. (4) Yurt dışı üniversitelerden yapılan başvurularda öğrencinin yurt dışında öğrenim gördüğü yükseköğretim kurumunun ve eğitimin yapıldığı programın ön lisans veya lisans diploma vermeye yetkili bir kurum olarak Yükseköğretim Kurulu tarafından tanınması ve kayıtlı olduğu diploma programının, yatay geçiş için başvurduğu önlisans veya lisans diploma programına eşdeğerliğinin ilgili üniversite tarafından kabul edilmesi şartı aranır. (5) Yurtdışında yükseköğretime başlayan öğrencilerin Türkiye’deki yükseköğretim programlarına geçiş başvurularının değerlendirilmesinde kullanılacak olan, Öğrenci Seçme ve Yerleştirme Merkezi tarafından yapılan Öğrenci
Seçme ve Yerleştirme Sınavlarındaki asgari puanlar ile bunlara eşdeğerliği kabul edilen sınavlar ve puanları, üniversiteler tarafından belirlenen yurtdışı yatay geçiş kontenjanları ile birlikte Yükseköğretim
Kurulu tarafından ilan edilir. Adayların, yatay geçiş başvurusu yapabilmeleri için en az ilan edilen puanlara veya üzerindeki puanlara sahip olması gerekir. (6) (Ek:RG-18/3/2016-29657) Yurt dışındaki yükseköğretim kurumlarından yatay geçişte, yurt dışındaki aynı yükseköğretim kurumundan bir programın her bir sınıfına geçiş yapabilecek öğrenci sayısı o programın ilgili sınıfının yurt dışı kontenjanının yüzde 15’ini geçemez. Yüzde 15’in hesaplanmasında 1’in altındaki sayılar 1’e tamamlanır. Virgülden sonraki kısım 5’ten küçükse alttaki tam sayıya, 5 ve yukarısında ise bir üst tam sayıya tamamlanır. (7) (Ek:RG21/12/2019-30985) Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti dâhil yurt dışında kurulmuş olan yükseköğretim kurumlarından yurt içindeki yükseköğretim kurumlarının başarı sıralaması şartı aranan programlarına yatay geçişe ilişkin olarak Yükseköğretim Kurulu, bu Yönetmelik hükümleri dışında ilave şartlar
belirleyebilir. (Ek ibare:RG-9/4/2021-31449) Yurt dışındaki bir yükseköğretim kurumundan ülkemizdeki başarı sıralaması şartı aranan bir programa yatay geçiş yapılabilmesi için; a) (Ek:RG-9/4/2021-
31449) Öğrencinin yükseköğrenime başladığı yıl, kayıtlı olduğu üniversitenin Yükseköğretim Kurulunca
esas alınan sıralama kuruluşlarının belirlediği dünya sıralamalarında ilk dört yüzlük dilim içerisinde yer alması ve bu Yönetmeliğin dönem/sınıf ve başarı şartlarını taşıması, b) (Ek:RG-9/4/2021-31449) İlk dört yüzlük dilim dışında kalan bir üniversitede kayıtlı olunması halinde; 1) Ortaöğretimini Türkiye’de tamamlayanların, her halükarda merkezi yerleştirme sınavına girmiş ve kayıt yılı itibarıyla başarı sıralaması şartı aranan programın ilgili puan türünde başarı sıralaması şartını sağlamış olması, 2) Ortaöğretiminin en az son iki yılını yurt dışında tamamlayanların, kayıt oldukları diploma programının, hazırlık sınıfı hariç en az dört yarıyılını başarıyla geçmiş olması, gerekir.”
7.6) “Sorunların çözümü” başlıklı ek 3 üncü maddesinde; “(Ek:RG-2/5/2014-28988) (1) Bu
Yönetmelik hükümlerinin uygulanmasında ortaya çıkacak sorunların giderilmesinde Yükseköğretim
Yürütme Kurulu yetkilidir.”
8) 26.07.2020 tarihli ve 31197 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kırıkkale Üniversitesi Ön Lisans
ve Lisans Eğitim-Öğretim Yönetmeliği’nin “Yatay geçişler” başlıklı 12 nci maddesinde; “(1)
Birimlere, Üniversite içinden ve dışından yapılacak yatay geçişler ile ilgili hususlar; Yükseköğretim
Kurumlarında Önlisans ve Lisans Düzeyindeki Programlar Arasında Geçiş, Çift Anadal, Yan Dal ile
Kurumlar Arası Kredi Transferi Yapılması Esaslarına İlişkin Yönetmelik ve yönerge hükümleriyle belirlenir. (2) Başarı esaslı yatay geçiş başvurularında; başvuruda bulunan öğrencinin ilgili yılda almış olduğu yerleştirme puanı, başvurduğu bölüm/ana bilim dalı/programın ilgili yıldaki taban puanından en fazla yüzde beş (%5) düşük olabilir. Özel yetenek sınavı ile öğrenci kabul eden programlarda ise “Özel
Yetenek Sınavı Yerleştirme Puanı”, başvurduğu bölüm/ana bilim dalı/programın ilgili yıldaki taban puanından en fazla yüzde beş (%5) düşük olabilir. (3) Merkezi yerleştirme puanı ile yatay geçiş başvurularında; başvuruda bulunan öğrencinin ilgili yılda almış olduğu yerleştirme puanı, başvurduğu bölüm/anabilim dalı/programın ilgili yıldaki taban puanına eşit ya da yüksek olmalıdır.”
9) 07.08.2020 tarihli ve 19/01 Karar sayılı Kırıkkale Üniversitesi Ön Lisans ve Lisans Eğitim-Öğretim
Yönergesi’nin;
9.1) “Kurumlar arası yatay geçiş” başlıklı 19 uncu maddesinde; “(1) Kurumlar arası yatay geçiş, aynı
düzeydeki eşdeğer diploma programları arasında ve YÖK tarafından yayınlanan kontenjanlar çerçevesinde yapılır. (2) (Değişik: Senato Kararı-02.04.2021-09/02) Kurumlar arası yatay geçiş için öğrencinin; disiplin cezası almamış, başvurduğu yarıyıla kadar kayıtlı olduğu diploma programındaki tüm dersleri almış, dönem kaybı olmaksızın başarıyla tamamlamış (en az CC veya yüzlük not sisteminde en az 60 olması) ve bitirmiş olduğu dönemlere ait genel not ortalamasının 100 üzerinden en az 70 olması gereklidir.
Öğrencinin, ilgili yılda almış olduğu yerleştirme puanı, başvurduğu bölüm/ana bilim dalı/programın ilgili yıldaki taban puanından en fazla %5 (yüzde beş) düşük olabilir. (3) Bu maddenin ikinci fıkrasındaki başarı şartını sağlayamayan ancak yerleştirildiği ilgili yıldaki merkezi yerleştirme puanı, geçiş yapmak istediği diploma programının ilgili yıldaki taban puanına eşit veya yüksek olan adaylar da yatay geçiş başvurusu yapabilir. Bu şekilde başvuran adayların başvuruları, bu maddenin ikinci fıkrasına göre başvuran adayların yerleştirmesi bittikten sonra, sadece boş kontenjan kalması halinde değerlendirilir.”
9.2) “Başvuru ve değerlendirme” başlıklı 21 inci maddesinin ilgili fıkralarında; “(1)Yatay geçiş
başvuruları, ilan edilen süre içerisinde, Üniversitenin internet sayfası üzerinden elektronik olarak, ilgili
Birime yapılır. (2) Başvuru dilekçesi ekinde; transkript, yerleştirme puanının yer aldığı ÖSYM yerleştirme belgesi, öğrencinin kayıtlı olduğu programda disiplin cezası almadığını gösteren belge ve istenen diğer
belgeler yer almalıdır. (3) Yatay geçiş için, aynı anda, sadece bir programa başvuruda bulunulabilir… (6)
Başvurularla ilgili ön değerlendirmeyi, Senatonun belirlemiş olduğu ilkeler çerçevesinde, ilgili yönetim kurulları tarafından oluşturulan Bölüm Yatay Geçiş Komisyonları yapar. Komisyon tarafından, başvuran her öğrenci için, yatay geçiş başvuru türüne göre; “Kurum İçi Yatay Geçiş Başvuru Değerlendirme Formu (FORM-ÖİD005)”, “Kurumlar Arası Yatay Geçiş Başvuru Değerlendirme Formu (FORM-ÖİD006)” veya
“Merkezi Yerleştirme Puanı İle Yatay Geçiş Başvuru Değerlendirme Formu (FORMÖİD007)”doldurularak, ön değerlendirme yapılır. (7) Ders geçme sistemi mutlak değerlendirme sistemine göre olan yükseköğretim kurumlarından başvuran öğrencilerin, transkriptinde 100’lük sisteme göre yer alan genel not ortalaması değerlendirmeye alınır. Ders geçme sistemi bağıl değerlendirme sistemine göre olan yükseköğretim kurumlarından başvuran öğrencilerin, transkriptinde dörtlük veya harfli sisteme göre yer alan genel not ortalamasının 100’lük sisteme dönüştürülmesinde, YÖK tarafından belirlenen dönüştürme tabloları kullanılır. (8) Üniversitenin programlarına, yatay geçiş başvurularında sıralamalar, aşağıdaki formül esas alınarak yapılır; Öğrencinin yerleştiği programdaki ÖSYM yerleşme puanı=X Geçiş yapmak istediği bölümün ÖSYM taban puanı=Y Genel Not Ortalaması =Z (100’lük sistem)
Değerlendirmeye esas puan=[(X/Y)x100x0.75] + [Zx0.25] (9) Özel yetenek sınavı ile öğrenci kabul eden programlara yapılan yatay geçiş başvurularında sıralamalar, yukarıda belirtilen formülde ÖSYM
Yerleştirme Puanı yerine Özel Yetenek Yerleştirme Puanı esas alınarak elde edilen sonuçlara göre yapılır.
(10) Yapılan değerlendirme sonucunda, değerlendirmeye esas puanı eşit çıkan adaylar, Genel Not 9/24
Ortalamalarına göre büyükten küçüğe sıralanırlar. Kayıt hakkı bu sıralamaya göre belirlenir. (11) Diploma programına yatay geçiş yerleştirme işlemleri ilgili Bölüm Kurulunun önerisi üzerine, ilgili Birim Yönetim
Kurulu kararıyla kesinleşir. (12) Yatay geçiş için başvuran adayların değerlendirme sonuçları, başvuru yapılan Birimin internet sayfasında duyurulur. (13) Yeterli şartları taşıyan aday olması halinde, ilan edilen kontenjan kadar, asıl ve yedek aday belirlenir. Takvimde belirlenen süre içinde başvurmayan asıl adayların yerine, sadece ilan edilen yedek adaylar, sırasıyla çağrılır. (14) Sonuçların ilan edildiği tarihten itibaren 5 (beş) iş günü içinde yapılan itirazlar, Birim Yönetim Kurulunca karara bağlanır… (20) Yurt dışında öğrenime başlayan öğrencilerin, Üniversite birimlerine yatay geçiş başvurusu yapabilmeleri için; yurt dışında öğrenime başladıkları yılda ÖSYM’nin yaptığı yükseköğretim kurumları sınavına girmiş ve ön lisans/lisans programları için gerekli puan türünden, minimum puanları almış olmaları gerekir. Bunların dışında; YÖK tarafından ilan edilen, dünya üniversite sıralaması yapan belirli kuruluşların endekslerine giren üniversitelerde öğrenimine devam eden öğrenciler ile YÖK tarafından eşdeğerliği kabul edilen uluslararası sınavlardan yeterli puanlara sahip olan diğer öğrenciler başvuruda bulunabilirler. Ayrıca tüm adayların, ilgili yılda YÖK tarafından duyurulan, diğer şartları sağlamaları gerekir.”
10) Yükseköğretim Kurulu Başkanlığının “2021-2022 Eğitim Öğretim Döneminden Önce Yurt
Dışındaki Yükseköğretim Kurumlarına Kayıt Yaptıran T.C. Uyruklu Öğrencilerin Yurt Dışındaki
Yükseköğretim Kurumlarından Yurt İçindeki Yükseköğretim Kurumlarına Yatay Geçiş İşlemleri” başlıklı duyurusunda; “2021-2022 eğitim öğretim döneminden önce yurt dışındaki yükseköğretim kurumlarına kayıt yaptıran T.C. uyruklu öğrencilerin yurt dışındaki yükseköğretim kurumlarından yurt içindeki yükseköğretim kurumlarına yatay geçiş yapabilmeleri için “Yükseköğretim Kurumlarında
Önlisans ve Lisans Düzeyindeki Programlar Arasında Geçiş, Çift Anadal, Yandal ile Kurumlar Arası Kredi
Transferi Yapılması Esaslarına İlişkin Yönetmelik” hükümlerinin yanı sıra, Yükseköğretim Kurulu
Başkanlığı tarafından düzenlenen ve yurt dışındaki yükseköğretim kurumuna kayıt yaptırmış olduğu yıldaki ÖSYS/YKS Kılavuzlarında yer alan şartları sağlamaları gerekmektedir. Yükseköğretim
Kurumlarında Önlisans ve Lisans Düzeyindeki Programlar Arasında Geçiş, Çift Anadal, Yan Dal ile
Kurumlar Arası Kredi Transferi Yapılması Esaslarına İlişkin Yönetmelikte 09.04.2021 tarih ve 31449 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanarak yürürlüğe giren değişiklik söz konusu yönetmelik değişikliğinden sonra kayıt yaptıran öğrencilerden itibaren uygulanmaya başlanacaktır.”
Şeklinde düzenlemeler olduğu görülmüştür.
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
11) Başvurudaki iddialar, idarelerin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat, emsal uygulamalar ve tüm
dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvurunun kabulü ile yatay geçiş başvurusu neticesinde 1.
yedek aday olan başvurana, asil adayın kaydından vazgeçerek söz konusu kontenjanı boşaltması üzerine yatay geçiş hakkı verilmesi hususunda Kırıkkale Üniversitesi Rektörlüğüne ve ayrıca yatay geçiş hakkından vazgeçilmesi halinde yatay geçiş yapılmış kabul edilmeyeceği şeklindeki düzenlemeye paralel kaydını yaptırıp vazgeçenler olması halinde yedek adayların kayıtlarının yapılmasına yönelik açık ve net düzenlemeler yapılması hususunda Yükseköğretim Kurulu (YÖK) Başkanlığına tavsiye verilmesi gerektiği yönünde hazırlanan “Tavsiye Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
12) Kurumumuza yapılan başvurunun; Uluslararası Final Üniversitesi Hukuk Fakültesi öğrencisi olan
ve Kırıkkale Üniversitesi Hukuk Fakültesine 2021-2022 Eğitim-Öğretim yılı Güz dönemi için yatay geçiş başvurusu yapan ve birinci yedek aday olarak belirlenen adayın, asil adayın kayıt yaptırıp eğitim-öğretim dönemi başlamadan kaydını sildirmesi üzerine birinci yedek aday olarak kaydının yapılması talebine ilişkin olduğu anlaşılmıştır.
13) Somut olaya bakıldığında;
13.1) Kırıkkale Üniversitesinin, YÖK sayfasında duyurulan
(https://yoksis.yok.gov.tr/websitesi/kontenjan/yatayGecis.zul) “Yatay Geçiş Kontenjan Takvimine” göre yatay geçiş işlemleri konusunda başlama ve bitiş tarihlerinin, “Başvuru” için 01.08.2021-15.08.2021, “Değerlendirme” için 16.08.2021-22.08.2021 ve “Sonuç” için 24.08.2021, “Kesin kayıt” için 25.08.2021-
27.08.2021 ve “Yedek kayıt” için 31.08.2021-01.09.2021 tarihlerinin belirlendiği ve kurumlar arası yurt
dışından yatay geçişte 2. sınıf için kontenjanın 1 olarak belirlendiği;
13.2) Yapılan değerlendirme sonucunda 1 kişilik kontenjan için .’nin “Asil”, başvuranın ise “Yedek”
aday olarak belirlendiği;
13.3) Süresi içerisinde yapılan kayıtla öğrenciliğe kabul edilen nin 14.09.2021 tarihli dilekçesi ile
başka bir üniversiteye geçiş yapacağı gerekçesi ile yatay geçiş hakkından feragat ettiği;
13.4) Başvuranın 15.09.2021 tarihli dilekçesi ile birinci yedek aday olarak yatay geçiş talebinin kabulü ve
kaydının yapılması talebinde bulunduğu;
13.5) Kırıkkale Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dekanlığının 29.09.2021 tarihli yazısıyla yatay geçiş öğrenci
kayıt tarihlerinde asil kazanan adayların kayıtları tamamlandığından yedek olarak yatay geçiş yapma talebinin uygun görülmediği;
13.6) Başvuranın vekil aracılığıyla Kurumumuza başvurduğu;
Tespit edilmiştir.
14) Konuyla ilgili mevzuata bakıldığında;
14.1) 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nda; öğrencilerin yatay geçişlerine ilişkin esasların tespitinin
Yükseköğretim Kurulunun görevleri arasında olduğu ve yatay geçişin usul ve esaslarının da çıkarılacak bir yönetmelikle belirleneceği;
14.2) Konuyla ilgili çatı yönetmelik olan Yükseköğretim Kurumlarında Önlisans ve Lisans
Düzeyindeki Programlar Arasında Geçiş, Çift Anadal, Yan Dal ile Kurumlar Arası Kredi Transferi
Yapılması Esaslarına İlişkin Yönetmelik’te;
14.2.1) Belirlenen genel ilkelere göre diploma programları arasında yatay geçiş başvurularının sadece ilan
edilen süre içerisinde yapılacağı, bu Yönetmelikteki şartlara ilave olarak yatay geçiş başvurularının değerlendirilmesinde üniversite senatolarınca ayrıca kullanılacak kriterlerin belirlenebileceği, başvuruların adayların genel not ortalaması, farklı puan türlerindeki programlara geçiş için merkezi yerleştirme puanı ve eğer varsa geçmek istediği programın ortak derslerindeki başarısı dikkate alınarak, üniversite senatosu tarafından belirlenmiş olan kriterlere göre değerlendirileceği ve ayrılan kontenjana göre geçiş sağlanacağı; her bir diploma programına yatay geçiş için başvuran adayların değerlendirme sonuçlarının, ilgili yükseköğretim kurumunun internet sayfasında duyurulacağı, başarı şartını taşıyan yeterli sayıda adayın olması halinde kontenjan sayısı kadar yedek aday ilan edileceği, belirlenen süre içinde asıl adaylardan başvuru yapılmaması halinde sırayla yedeklerin çağrılacağı, bu Yönetmelik kapsamında geçiş yapan öğrencilerin yeni durumlarının, kayıt işlemi tamamlanıp geçiş ve intibak işlemleri kesinleştikten sonra en geç 15 gün içinde Öğrenci İşleri Daire Başkanlığı tarafından YÖKSİS’e işleneceği, ilgili yılda/dönemde yatay geçiş başvurusu kabul edilerek kayıt yaptıran ancak eğitim-öğretim dönemi başlamadan önce yatay geçiş hakkından vazgeçen öğrencilerin yatay geçiş işlemlerinin iptal edileceği, bu öğrencilerin yatay geçiş yapmış öğrenci kabul edilmeyeceği ve yatay geçiş başvurusu yaptıkları yükseköğretim kurumuna geri dönecekleri;
14.2.2) Yurtdışı yükseköğretim kurumlarından yurtiçindekilere yatay geçişle ilgili olarak; üniversite
senatoları tarafından yurtdışındaki yükseköğretim kurumlarından yapılacak yatay geçişler için kontenjan belirlenebileceği, kontenjan belirlenmesi halinde her bir program için kurumlar arası yatay geçiş kontenjanının yarısını aşmayacak şekilde belirlenen yurt dışı yükseköğretim kurumları kontenjanları ile üniversite senatosu tarafından belirlenen başvuru şartları, kurumlar arası yatay geçiş kontenjanları ile birlikte Yükseköğretim Kuruluna en geç Haziran ayının otuzuncu günü mesai saati bitimine kadar bildirileceği, Yükseköğretim Kurulu internet sayfasında tüm yükseköğretim kurumlarının yurt dışı öğrenci kontenjanları ile başvuru şartları ve değerlendirme takviminin ilan edileceği, yabancı ülkelerdeki yükseköğretim kurumlarından yurt içindeki yükseköğretim kurumlarına geçiş için, öğrencinin bu
Yönetmeliğin 11 inci maddesinin ikinci fıkrasında belirlenen “Kurumlar arası yatay geçiş için öğrencinin, kayıtlı olduğu programda bitirmiş olduğu dönemlere ait genel not ortalamasının en az 100 üzerinden 60 olması şarttır.” şeklindeki kurumlar arası yatay geçiş başarı şartlarının aranacağı, yurt dışındaki yükseköğretim kurumlarından yatay geçişte öğrencinin yatay geçiş yapmak istediği yükseköğretim kurumundaki diploma programının ilgili sınıfına öğrenci kabulündeki taban puana sahip öğrencilerin, yurt dışında yükseköğrenim gördüğü tüm derslerden başarı şartı aranmaksızın yatay geçiş başvurusu yapabilecekleri, bu yolla başvuran öğrencilerin yatay geçiş başvurusunun üniversite senatosu tarafından belirlenen esaslar çerçevesinde yurt dışı yatay geçiş kontenjanı kapsamı dışında değerlendirileceği, yurt dışı üniversitelerden yapılan başvurularda öğrencinin yurt dışında öğrenim gördüğü yükseköğretim kurumunun ve eğitimin yapıldığı programın ön lisans veya lisans diploma vermeye yetkili bir kurum olarak
Yükseköğretim Kurulu tarafından tanınması ve kayıtlı olduğu diploma programının, yatay geçiş için başvurduğu önlisans veya lisans diploma programına eşdeğerliğinin ilgili üniversite tarafından kabul
edilmesi şartının aranacağı, yurtdışında yükseköğretime başlayan öğrencilerin Türkiye’deki yükseköğretim programlarına geçiş başvurularının değerlendirilmesinde kullanılacak olan, Öğrenci Seçme ve Yerleştirme
Merkezi tarafından yapılan Öğrenci Seçme ve Yerleştirme Sınavlarındaki asgari puanlar ile bunlara eşdeğerliği kabul edilen sınavlar ve puanlarının, üniversiteler tarafından belirlenen yurtdışı yatay geçiş kontenjanları ile birlikte Yükseköğretim Kurulu tarafından ilan edileceği, adayların, yatay geçiş başvurusu yapabilmeleri için en az ilan edilen puanlara veya üzerindeki puanlara sahip olması gerektiği, yurt dışındaki yükseköğretim kurumlarından yatay geçişte, yurt dışındaki aynı yükseköğretim kurumundan bir programın her bir sınıfına geçiş yapabilecek öğrenci sayısının o programın ilgili sınıfının yurt dışı kontenjanının yüzde 15’ini geçemeyeceği, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti dâhil yurt dışında kurulmuş olan yükseköğretim kurumlarından yurt içindeki yükseköğretim kurumlarının başarı sıralaması şartı aranan programlarına yatay geçişe ilişkin olarak Yükseköğretim Kurulunun, bu Yönetmelik hükümleri dışında ilave şartlar belirleyebileceği;
Şeklinde düzenlemeler olduğu görülmüştür.
15) İlgili idare olarak Kırıkkale Üniversitesi tarafından yapılan açıklamada; yedek aday olarak
başvuranın kayıt hakkının olmadığı, çünkü bu hakkın kazanılmasının takvimde belirlenen süre içinde asıl adaylardan başvuru yapılmamasına bağlandığı, buna göre yatay geçiş sonuçlarında yedek aday olarak gösterilen kişinin kayıt hakkı kazanabilmesi için asil olarak kayıt hakkı kazanan adayın takvimde belirtilen kayıt süresi içerisinde başvurmamış olmasının gerektiği, başvuruya konu olayda, yatay geçiş değerlendirme sonucunda asil olarak kayıt hakkına sahip öğrencinin süresi içerisinde kayıt yaptırdığı, 14.09.2021 tarihinde ise öğrencilikten ayrıldığı, buna göre asil kayıt hakkı kazanan öğrencinin takvimde belirtilen süre içerisinde kayıt yaptırmadığı ve yedek aday olarak gösterilen öğrenci bakımından kayıt hakkının doğmamış olduğu, buna ek olarak 15.09.2021 tarihinin yatay geçiş sonucunda kazananlara tanınan kayıt süresi dışında olduğu, bu gerekçelerle, başvuranın kayıt hakkı bulunmadığı, zira hem YÖK hem de Üniversitelerinin mevzuatında yer aldığı üzere yedek adayların kayıt hakkının asil adayların takvimde belirtilen süre içerisinde başvurmaması üzerine doğacağı ve başvuruya esas olayda asıl kayıt hakkı kazanan adayın kayıt yaptırdığı ve yedek adayın çağrılmasının mümkün olmadığı ve başvuran açısından herhangi bir kayıt hakkı doğmadığı hususlarının gerekçe olarak sunulduğu görülmüştür.
16) Konuyla ilgili çatı yönetmeliğin yürütücüsü olan Yükseköğretim Kurulu Başkanlığının, her ne kadar
2010-2011 eğitim-öğretim yılına ilişkin olsa da 10.8.2011 tarihli yazısında, bazı alanlarda belli bir grup öğrencinin tüm yükseköğretim kurumlarına yatay geçiş başvurusu yapması nedeni ile değerlendirme sonuçlarında asil ve yedek listelerini doldurmaları, bunun sonucunda kontenjanların boş kalması ve boş kalan kontenjanlara tekrar yedek adayların çağrılmayarak mağdur edilmeleri dikkate alınarak yatay geçiş kontenjanlarının asil adayların kayıt yaptırmaması durumunda eğitim öğretim yılı başına kadar sırası ile yedek adayların ilan edilerek doldurulmasının sağlanması hususunda gerekli titizliğin gösterilmesinin istenildiği görülmüş olup bu durumun emsal ve yol gösterici bir olay olarak dikkate alınabileceği değerlendirilmiştir.
17) Diğer yandan, başvuruda emsal bir durum olarak ortaya konulan Erzincan Binali Yıldırım
Üniversitesindeki sürece bakıldığında, Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi tarafından YÖK’ün söz konusu yazısının dikkate alındığı, ayrıca mevzuatta yer alan “yedek adayların çağrılması için asil adayın başvuru yapmaması” hükmünün asil adayın kayıt yaptırıp eğitim-öğretim başlamadan kaydını sildirmesi halinde de kontenjanı boşa çıkartması dolayısıyla “başvuru yapmamış” olarak değerlendirildiği ve asil ve yedek listenin güncellenerek başvuru takvimi dışında olan 14.09.2021 tarihinde güncel listenin ilan edildiği ve 02.08.2021 tarihli listede yedek birinci sırada yer alan öğrencinin, güncel listede “asil birinci” sıraya yükselerek kayıt yaptırmaya hak kazandığı ve kaydını yaptıran öğrencinin halen aktif öğrencileri olduğu
teyit edilmiş ve Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesinin YÖK sayfasında duyurulan (https://yoksis.yok.gov.tr/websitesi/kontenjan/yatayGecis.zul) Yatay Geçiş Kontenjan Takvimine göre başlama ve bitiş tarihlerinin, “Başvuru” için 12.07.2021-16.07.2021, “Değerlendirme” için 26.07.2021-
30.07.2021 ve “Sonuç” için 02.08.2021, “Kesin kayıt” için 04.08.2021-06.08.2021 ve “Yedek kayıt” için
10.08.2021-12.08.2021 tarihleri olduğu tespiti ile Kırıkkale Üniversitesinin takvimine benzer bir takvimin belirlendiği, diğer yandan Kırıkkale Üniversitesinin 2021-2022 Öğretim Yılı Akademik Takviminde 20-
24.09.2021 tarihlerinin “Ön Lisans – Lisans Ders Kayıt Yenileme ve Katkı Payı Ödemeleri” için ve
27.09.2021 tarihinin ise derslerin başlayacağı tarih olarak belirlendiği tespit edilmiş olup her ne kadar her
biri ayrı kamu tüzel kişiliğe ve akademik özgürlüğe sahip olarak üniversitelerin işlemlerinin birbirine emsal teşkil etmeyeceği açık olsa da başvuruya konu olayda olduğu gibi söz konusu yatay geçiş işlemlerinin çatı yönetmelik çerçevesinde gerçekleştirildiği ve adayların aynı anda birden fazla üniversiteye başvurabildiği ve söz konusu çatı yönetmeliğin yatay geçiş başvurularının değerlendirilmesinde kullanılacak kriterler açısından üniversite senatolarına takdir hakkı verdiği, ancak başvuru konusu olan yedek adayların yerleştirilme usulünün böyle bir konu kapsamında olmadığı dikkate alındığında Erzincan
Binali Yıldırım Üniversitesinin söz konusu uygulamasının da yol gösterici olduğu değerlendirilmiştir.
18) Dosya kapsamında yapılan değerlendirmede; başvuruya konu uyuşmazlığın, Kırıkkale Üniversitesi
Hukuk Fakültesi (İ. Ö.) programının 2. sınıfına yurtdışından yatay geçişler için belirlenen 1 kişilik kontenjan için asil olarak belirlenen adayın kesin ve yedek kayıt tarihlerinden sonra yatay geçiş hakkından feragat etmesi neticesinde boşalan kontenjana birinci yedek aday olan başvuranın, Üniversitenin iddia ettiği üzere yatay geçiş kayıt tarihlerinde asil kazanan adayların kayıtları tamamlandığından, yedek olarak kaydının yapılıp yapılamayacağı noktasında düğümlendiği anlaşılmış olup;
18.1) Kırıkkale Üniversitesinin açıklamalarının ve gerekçelerinin mevzuat çerçevesinde olmadığının
söylenemeyeceği, zira ilgili mevzuata göre belirlenen süre içinde asıl adaylardan başvuru yapılmaması halinde sırayla yedeklerin çağrılacağının belirlendiği ve başvuruya konu olayda asil adayın başvurarak kaydını yaptırdığı ve ayrıca önceden belirlenmiş ve duyurulmuş takvime göre yedek kayıt tarihleri olan 31.08.2021-01.09.2021 tarihleri dışında 15.09.2021 tarihli dilekçesi ile başvuranın yedekten kaydının yapılmasını talep ettiği açıktır.
18.2) Ancak konuya bir bütün olarak bakıldığında;
18.2.1) İlgili çatı Yönetmeliğin “Sonuçların ilanı ve intibak programı” başlıklı 8 inci maddesine 21.12.2019
tarihinde eklenen düzenlemeyle, yatay geçiş başvurusu kabul edilerek kayıt yaptıran ancak eğitim-öğretim dönemi başlamadan önce yatay geçiş hakkından vazgeçen öğrencilerin yatay geçiş işlemlerinin iptal edileceği, bu öğrencilerin yatay geçiş yapmış öğrenci kabul edilmeyeceği ve yatay geçiş başvurusu yaptıkları yükseköğretim kurumuna geri dönecekleri, hatta bu öğrencilerin yatay geçiş kaydını iptal ettirdikleri yıl/dönemde başka bir yükseköğretim kurumuna yatay geçiş hakkı elde etmeleri durumunda yatay geçiş yapabilecekleri hususlarının belirlendiği, ayrıca ilgili Yönetmeliğin 12 nci maddesinde de yatay geçiş hakkı kazanan öğrencilerin intibak programlarının, bu öğrencilerin yeni akademik yarıyıla diğer öğrencilerle aynı tarihte başlamasını sağlayacak biçimde yapılacağı hususlarının kurala bağlandığı görülmüştür.
18.2.2) Bu çerçevede başvuruya konu olayda olduğu gibi (Kırıkkale Üniversitesinde 2021-2022 eğitim-
öğretim yılı için başlangıç tarihi olan 27.09.2021 tarihinden önce 14.09.2021 tarihinde, kayıt yaptıran asil adayın feragat etmesi neticesinde) kayıt yaptırıp eğitim-öğretim dönemi başlamadan önce yatay geçiş hakkından vazgeçilmesi halinde yatay geçiş yapılmış kabul edilmeyeceği karşısında idarenin ifade ettiği üzere yedek adayın kayıt hakkının ancak asil adayın başvuru yapmaması halinde doğacağı şeklindeki
gerekçenin yeterli derecede başvuruya konu somut uyuşmazlığı açıklamaya yetmediği, zira böyle bir vazgeçme durumunda yatay geçiş işleminin bir anlamda yapılmamış olacağının kabul edildiği ve buna göre kaydını yaptırdığı halde eğitim-öğretim dönemi başlamadan önce yatay geçiş hakkından vazgeçenler için bu haklarının korunması noktasında öngörülü bir düzenleme yapıldığı görülse de bu hallerde boşalacak kontenjanların, mevzuatta yedek adayların asil adayların başvuru yapmaması halinde çağrılacağı şeklindeki belirleme dikkate alındığında, doldurulmasına imkân olmayacağı ve bu durumun da mevzuatta yer alan
“başarı şartını taşıyan yeterli sayıda adayın olması halinde kontenjan sayısı kadar yedek aday ilan edileceği” şeklindeki düzenlemeyi fiilen işlevsiz bırakacağı, her ne kadar kontenjanların doldurulması gibi bir zorunluluk olmasa da ilgili çatı yönetmeliğinin yürütücüsü olan YÖK Başkanlığının 2011 tarihli yazısından kontenjanların doldurulmasında titizlik gösterilmesinin beklenildiği;
18.2.3) Diğer yandan başvuranın 1. sıra yedek aday olarak kontenjanın boşalması üzerine henüz eğitim-
öğretim dönemi başlamadan önce kayıt hakkı talep etmesinin makul olduğu, başvurana atfedilebilecek herhangi bir kusur bulunmadığı;
18.2.4) İlgili çatı yönetmeliğe 21.12.2019 tarihinde eklenen kayıt yaptırıp eğitim-öğretim dönemi
başlamadan önce yatay geçiş hakkından vazgeçilmesi halinde yatay geçiş yapılmış kabul edilmeyeceği şeklindeki düzenlemeye paralel kaydını yaptırıp vazgeçenler olması halinde yedek adayların kayıtlarının yapılmasına yönelik açık ve net düzenlemeler yapılmasının hukuki belirlilik ve öngürülebilirlik ilkeleri çerçevesinde elzem olduğu, aksi takdirde başvuruya konu olayda olduğu gibi bir üniversitenin dar yorumuyla kayıt hakkı vermediği bir durumda bir başka üniversitenin geniş yorumla kayıt hakkı vermesi ile diğer yandan eşitlik ilkesinin de zedelenmiş olacağı, çünkü her bir üniversitenin ayrı bir tüzel kişiliğe ve bilimsel özerkliğe sahip olduğu açık olsa da başvuruya konu olayda olduğu gibi tüm üniversitelerin yatay geçişle ilgili olarak çatı yönetmelik çerçevesinde işlem yaptığı, özellikle de üniversitelerin söz konusu yönetmelikle getirilen adayların seçimiyle ilgili başarı kriterlerinden başka kriterler belirleyebileceği bir alan dışında olmak üzere konunun yedek adayların kayıt hakları ile ilgili olduğu ve bir üniversitenin sonuç listesinde asil olan bir adayın başka bir üniversitenin sonuç listesinde yedek aday olabileceği dikkate alındığında yatay geçiş işlemleri ile ilgili olarak belli bir düzenin ve istikrarın sağlanması gerektiği;
18.2.5) Bunun hakkaniyetin de bir gereği olduğu aksi halde doğrudan mevzuata aykırılıktan bahsedilemese
de olayın bir bütün olarak ele alınması neticesinde, yani asil adayın kayıt hakkından vazgeçerek başka bir üniversiteye yatay geçiş yapması ile boş kalan kontenjana “belirlenen süre içinde asıl adaylardan başvuru yapılmaması halinde sırayla yedeklerin çağrılacağı” şeklindeki mevzuat düzenlemesine uygun olmadığı için kayıt yapılmamasının, kayıt hakkından vazgeçen adayın hakları korunurken yedek adayın olası kayıt hakkının korunmamasının ölçülü olmadığı ve hakkaniyete aykırı olduğu kanaati ile somut olay adaletinin sağlanması gerektiği değerlendirilmiştir.
19) Başvuranın iddiaları, idarelerin cevapları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamında yapılan
inceleme neticesinde; her ne kadar başvuranın yedekten kayıt hakkı talebinin, ilgili mevzuata göre yatay geçiş sonuçlarında yedek aday olarak gösterilen kişinin kayıt hakkı kazanabilmesi için asil olarak kayıt hakkı kazanan adayın takvimde belirtilen kayıt süresi içerisinde başvurmamış olması gerektiğinden bahisle yatay geçiş değerlendirme sonucunda asil adayın süresi içerisinde kayıt yaptırması ve kayıt süreleri geçtikten sonra yatay geçişten vazgeçmesi karşısında başvuranın yedek aday olarak kayıt hakkının doğmamış olduğu gerekçesi ile Kırıkkale Üniversitesi tarafından reddi işleminde doğrudan mevzuata aykırılık tespit edilemese de söz konusu yatay geçiş mevzuatının ve başvuruya konu somut olayın bir bütün olarak değerlendirilmesi neticesinde yukarıda açıklanan gerekçelerle başvurudaki iddia ve taleplerin yerinde olduğu ve Kırıkkale Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dekanlığının 29.09.2021 tarihli ve sayılı ret işleminde hukuka ve hakkaniyete uyarlık olmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
20) İyi yönetim ilkelerine 28.03.2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde; başvurana verilen gerekçeli cevaplarda hangi sürede hangi mercilere başvurulabileceğinin gösterilmediği, böylelikle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uyulmadığı, idarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
21) 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca tavsiye kararı üzerine otuz gün içinde
herhangi bir işlem tesis edilmez veya eylemde bulunulmaz ise durmuş olan dava açma süresi kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır. Buna göre; ilgili idarenin eylem ve işlemlerine karşı dava açma süresinden (varsa)
arta kalan sürede Kırıkkale İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle;
Başvurunun KABULÜ ile;
Yatay geçiş başvurusu neticesinde 1. yedek aday olan başvurana, asil adayın kaydından vazgeçerek söz konusu kontenjanı boşaltması üzerine yatay geçiş hakkı verilmesi hususunda KIRIKKALE
ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNE ve ayrıca yatay geçiş hakkından vazgeçilmesi halinde yatay geçiş yapılmış kabul edilmeyeceği şeklindeki düzenlemeye paralel olarak kaydını yaptırıp vazgeçenler olması halinde yedek adayların kayıtlarının yapılmasına yönelik daha açık ve net düzenlemeler yapılması hususunda YÜKSEKÖĞRETİM KURULU (YÖK) BAŞKANLIĞINA TAVSİYEDE
BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca,
YÜKSEKÖĞRETİM KURULU BAŞKANLIĞI ve KIRIKKALE ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,
Kararın, BAŞVURAN VEKİLİNE, YÜKSEKÖĞRETİM KURULU BAŞKANLIĞINA ve
KIRIKKALE ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNE tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi