Aşılama sonrası telef olan kuzular için tazminat talebi (KDK)

  • Kamu Kurumları ve Şirketleri | Mevzuat ve Hukuk

ÖZET: Başvuran, Tokat Tahtuba köyünde bulunan küçükbaş hayvan işletmesinde, 10/12/2020 tarihinde çiçek hastalığı belirtileri gösteren 20 anaç koyun ve 25 kuzunun telef olduğunu iddia ederek, bu kuzular için tazminat talep etmiştir. Tokat Tarım ve Orman İl Müdürlüğü, 06/01/2021 tarihinde hastalıklı hayvanlardan doku örneği almış ve 14/01/2021 tarihinde aşılama gerçekleştirmiştir. Ancak, aşılama sonrası 10 anaç koyunun telef olması üzerine bu hayvanlar için tazminat ödenmiş, fakat kuzular için herhangi bir ödeme yapılmamıştır. Başvuran, aşılamanın yapılmadığı ve gerekli kayıtların tutulmadığı gerekçesiyle şikayette bulunmuştur.

İdare, başvuranın talebini reddetmiştir. Aşılama kayıtlarının eksikliği ve kuzuların yaşlarının aşı için uygun olmaması nedeniyle tazminat ödenemeyeceği belirtilmiştir. Ayrıca, koyun keçi çiçek hastalığının tazminat ödenecek hastalıklar listesinde yer almadığı ifade edilmiştir. İdare, aşılama sırasında başvuranın hayvanlarının aşılanmadığını ve bu durumun kayıt altına alındığını da vurgulamıştır.

Sonuç olarak, başvuranın tazminat talebinin mevzuat gereği karşılanamayacağına karar verilmiştir. Kamu Denetçiliği Kurumu, idarenin işlemlerinin hukuka uygun olduğunu belirterek başvurunun reddine karar vermiştir.

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2021/16740-S.21.26811

BAŞVURU NO : 2021/11778

KARAR TARİHİ : 29/11/2021

RET KARARI

BAŞVURUYA KONU İDARE : TOKAT İL TARIM VE ORMAN MÜDÜRLÜĞÜ

Başvuranın telef olan kuzuları için tazminat ödenmesi talebi

BAŞVURUNUN KONUSU :

hakkındadır

BAŞVURU TARİHİ : 05/07/2021

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Kurumumuza şikayet başvurusunda bulunan özetle; Tokat Tahtuba köyünde nolu küçükbaş hayvan işletmesi bulunduğunu, 10/12/2020 tarihinde hayvanlarında çiçek hastalığı belirtileri görüldüğünü, aşılama öncesinde 20 anaç koyun ve 25 kuzunun telef olduğunu, 06/01/2021 tarihinde Tokat Tarım ve Orman İl Müdürlüğü personelinin işletmeye gelerek enfeksiyon geçiren kuzuların birinden doku numunesi alarak patolojik analiz yaptırıldığını, analiz sonucunda ise 14/01/2021 tarihinde işletmede bulunan hayvanlara çiçek aşısı yapıldığını, aşılama sonrası işletmede bulunan 10 anaç koyun ve bu koyunlara ait 20 kuzunun (anne sütü ile beslenen) da aynı sebeple telef olduğunu, İl Müdürlüğü tarafından 10 anaç koyununa ilişkin tazminat ödemesinin yapıldığını ancak kuzulara ilişkin herhangi bir ödeme yapılmadığını, Tokat İl Tarım ve Orman Müdürlüğü tarafından aşılama için gelinmesine rağmen kuzuların veri kayıt sistemine kaydedilmediğini, Müdürlüğe ihbarda bulunulmasına rağmen gerekli işlemlerin yapılmadığını, ihbar sonrası hastalığın görüldüğü işletme merkez kabul edilerek 15 kilometre yarıçaplı alan taranıp 2 sene boyunca çiçek aşısı yapılması gerekmesine rağmen İl Müdürlüğünce aşı çalışması yapılmadığını, zamanında müdahale edilmediği için daha fazla hayvanın telef edildiğini, ayrıca çiçek aşısı ücretsiz olmasına rağmen İl Müdürlüğü personeli tarafından makbuz kesilmeden vatandaştan aşı için ücret talep edildiğini iddia ederek aşılama sonrası telef olan anaç koyunlara ait olan ve anne sütü ile beslenen telef olmuş 20 adet kuzusu için de tazminat bedeli ödenmesini talep etmektedir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. Şikâyet başvurusunun çözüme kavuşturulması amacıyla Tarım ve Orman Bakanlığı’ndan 13/07/2021 tarih ve sayılı yazımız ile bilgi ve belge talep edilmiş olup, ilgili idarenin 03/08/2021 tarih ve sayılı cevabi yazısında;

2.1. Başvuran tarafından aşılama sonrası öldüğü iddiası ile tazminat talep edilen 20 adet süt kuzusu ile ilgili olarak Müdürlüğümüz Hayvancılık Bilgi Sisteminde, olay yeri aşılama makbuzlarında, mahallinde tutulan tutanaklarda aşı yapıldığına dair herhangi bir bilgi belge ve kayıtın olmaması nedeniyle tazminat talebinin reddedildiği, ancak 02/12/2011 tarih ve 28130 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Koyu

Keçi Türü Hayvanların Tanımlanması Tescil ve İzlenmesi Yönetmeliği kapsamında hayvan sahibinin sorumluluk ve yükümlülükleri (madde 5) başlığı altında işletmesinde aşılama sonrası öldüğünü iddia ettiği

20 adet kuzu ile ilgili tazminata konu olabilecek bilgi, belge ve kayıtlarını ibraz etmesi ve bu kayıtların

tazminat yönetmeliğine uygunluğu tespit edilmesi halinde gerekli işlemlerin tamamlanabileceği, 2.2. Şikayete konu ait Tokat ili Merkez Tahtoba Köyünde bulunan nolu küçükbaş hayvancılık işletmesinde 05/01/2021 tarihinde şüpheli hayvan ölümleri ihbarı üzerine İl

Müdürlüğü Veteriner Hekimleri tarafından olay yerine gidilerek gerekli incelemeler yapıldığı, klinik olarak koyun çiçek hastalığı lezyonları görüldüğü, hastalığın kesin teşhisinin yapılması için hasta hayvanlardan deri kazıntısı alınarak Samsun Veteriner Kontrol Enstitüsüne gönderildiği, laboratuvar sonucunun

Müdürlüğe 18/01/2021 tarihinde ulaştığı, hastalığın klinik olarak tespit edildiği, 05/01/2021 tarihinden sonra 06/01/2021 tarihinde mihrak aşılamasının ivedi olarak yapılabilmesi için İstanbul Pendik Veteriner

Kontrol Enstitü Müdürlüğünden 5.000 doz koyun keçi çiçek aşısı talep edildiği ve laboratuvar sonucu beklenmeksizin aşıların Müdürlüğe ulaşmasından sonra 14/01/2021 tarihinde ilgili köyde mihrak aşılaması yapıldığı, 2.3. Hastalıkla ilgili olarak 05/01/2021 tarihinde Köy Hayvan Sağlığı Zabıtası Komisyon Kararı alınarak hastalıkla ilgili yapılacak tüm işlemlerin karara bağlandığı, 14/01/2021 tarihinde köydeki tüm küçükbaş hayvanlara çiçek aşılaması yapılması amacıyla İl Müdürlüğünce görevlendirme yapıldığı, şikayetçi işletmesi de dahil olmak üzere köyde bulunan hayvanlara aşı uygulaması yapıldığı, 2.4. Şikâyetçi ait işletmede 14/01/2021 tarihinde 25 (yirmi beş) adet küçükbaş hayvan aşılandığı, aşı yapılan hayvanların Hayvancılık Bilgi Sistemine işlendiği, diğer hayvanların ise çeşitli sebeplerden dolayı (gebe, hasta, yaşı küçük olanlar) aşılanamadığı, yine köyde bulunan 13 hayvan sahibinin de hayvanlarının gebe olduğu gerekçesiyle aşı yaptırmak istemediği ve durumun tutanağa bağlandığı, dolayısıyla Enstitüye gönderilen numune sonucu resmi olarak teyit edilmeden Bulaşıcı Hayvan Hastalıkları ile Mücadelede Uygulanacak Genel Hükümlere İlişkin Yönetmelik kapsamında hastalık mihrakında yapılması gereken tüm karantina, kordon ve mihrak aşılama çalışmalarının yapıldığı, 2.5. Enstitüye gönderilen numune sonucunun çiçek hastalığı yönünden teyit edilmesi üzerine 15/01/2021 tarihinde Tokat Vali Yardımcısı Başkanlığında İl Hayvan Sağlığı Zabıtası Komisyonunun toplanarak hastalıkla ilgili alınması gereken tüm idari ve fenni tedbirlerin ilgili kurumlar tarafından uygulanmak üzere karara bağlandığı, hastalıkla ilgili yapılması gereken karantina, kordon, aşılama ve dezenfeksiyon çalışmalarının gerçekleştirildiği, koyun keçi çiçek hastalığının mahallinde alınan idari ve fenni tedbirler neticesi söndürüldüğü ve köye uygulanan karantinanın kaldırıldığı, 2.6. Bakanlık tarafından ihbarı mecburi bulaşıcı hayvan hastalıkları nedeniyle gerçekleşen ölümler/itlaflar ile bu hastalıklara karşı koruyucu olarak resmi veteriner hekim veya sorumluluğundaki veteriner sağlık personeli tarafından yapılan aşılama çalışmalarında oluşabilecek ölümlere ilişkin tazminatlar ile ilgili işlemlerin sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu ile 14/01/2012 tarih ve

28173 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Hayvan Hastalıklarında Tazminat Yönetmeliği kapsamında

yürütüldüğü, Bakanlık tarafından belirlenecek oranda tazminat bedellerinin ödenebildiği,

2.7. 14/01/2021 tarihinde şikâyetçinin işletmesinde bulunan hastalık belirtisi görülmeyen, altı haftalıktan büyük ve veteriner hekimlerce aşılama yapılması uygun görülen 25 adet küçükbaş hayvana aşı uygulaması gerçekleştirildiği, aşılama sonrasında hayvan sahibi tarafından işletmesinde hayvanların öldüğünün bildirildiği, aşı sonrası 10 adet koyunun ölmesi nedeniyle ölen hayvanlar için 5996 sayılı Kanunun; “Hayvan hastalık tazminatı” başlıklı 5’inci maddesinin ikinci fıkrası gereği mahalli rayiç bedel üzerinden toplamda 11.890,00 TL tazminat bedeli ödendiği, 2.8. 29/01/2021 tarihinde ait işletmede İl Müdürlüğü Veteriner Hekimlerince yapılan kontrollerde, işletme sahibi tarafından 50 adet kuzu ve koyunun öldüğü beyan edilmesine rağmen ölen koyunlarla ilgili herhangi bir kayıt tutulmadığı, gömülerek imha edildiğinin beyan edildiği, işletmede bulunan kuzuların aşılama için yaş kriterinin uygun olmaması nedeniyle herhangi bir aşı yapılmadan sadece hastalık hakkında bilgilendirme yapılarak işletmeden ayrıldığı ve tutanakla imza altına alındığı, 2.9. Şikayete konu tazmin edilmesi istenen 20 adet kuzunun, şikayetçinin dilekçelerinde ifade ettiği gibi annesini emdiği (süt kuzusu olduğu) bu kuzuların yaşlarının uygulanan aşı prospektüsünde aşılama kriteri olan 6 haftalıktan küçük olduğu, bu nedenle İl Müdürlüğü Veteriner Hekimlerince bu durumun tutanağa bağlandığı ve hayvanlara aşı yapılmadığı, dolayısıyla Bakanlık Veri Kayıt sisteminde herhangi bir aşılama kaydının olmaması, 5996 Sayılı Kanun ile Hayvan Hastalıklarında Tazminat Yönetmeliği kapsamında sadece aşılama sonrası öldüğü resmi veteriner hekim raporu ile tespit edilen hayvanların bedellerinin hayvan sahiplerine tazminat olarak ödenebileceğinin açık hüküm olarak belirtilmesi nedeniyle, tazminat talep edilen 20 adet kuzu için herhangi bir ödeme yapılamadığı, 2.10. İnaktif bir aşının koruyuculuğunun uygulama sonrası 15. günden sonra başladığı, bu süre zarfında aktif olarak hastalığın görüldüğü işletmede viral kaynaklı koyun keçi çiçeği hastalığı sırasında aşı geçişi olmayan kuzuların ölmesinin muhtemel olduğu, başvuran tarafından aşılama sonrası öldüğü iddia edilen kuzuların Müdürlük kayıtlarında aşı geçmişinin olmadığı, bu hayvanların muhtemelen 29/01/2021 tarihinde işletmede tutulan tutanakta da belirtildiği üzere yaşlarının aşılama için küçük olması nedeniyle aşılanmadığı, bu kuzuların işletmede devam eden aktif çiçek hastalığı nedeniyle ölmüş olabileceği, böyle olsa dahi Hayvan Hastalıklarında Tazminat Yönetmeliğinde koyun keçi çiçek hastalığının tazminata konu hastalıklar içinde yer almaması nedeniyle bu hastalığa bağlı olarak ölen hayvanlar için hayvan sahibine ödeme yapılmasının mümkün olamayacağı, 2.11. Başvuranın kuzularının veri kayıt sistemine kaydedilmediği iddialarına yönelik olarak; küçükbaş hayvanların küpeleme ve kayıt altına alma çalışmalarının 02/12/2011 tarih ve 28130 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Koyun Keçi Türü Hayvanların Tanımlanması Tescil ve İzlenmesi Yönetmeliği kapsamında yürütüldüğü, bu Yönetmelikte hayvan sahibi ve İl Müdürlüklerinin görev ve sorumluluklarının belirlendiği, buna göre hayvan sahiplerinin, işletmelerinin tescil ettirilmesi ve tescil edilen işletmelerindeki koyun ve keçi türü hayvanların tanımlanmalarını sağlamak, doğum, ölüm, kesim, zorunlu kesimleri ile koyun ve keçi türü hayvan hareketleri ile ilgili kayıtları tutmak ve bunları ilgili ilçe müdürlüğüne bildirmekle yükümlü olduğunu, koyun ve keçi türü hayvanların küpelenerek kayıt altına alınabilmesi için, hayvan sahiplerinin bağlı bulunduğu İl/İlçe müdürlüğüne veya Bakanlıkça yetki verilen kişi, kurum kuruluşa müracaat yapmaları gerektiği, ancak başvuranın hastalık öncesi veya sonrasında hayvanlarına küpe takılmasına ilişkin kurum kayıtlarında herhangi bir başvurusunun bulunmadığı, 2.12. İl Müdürlüğü Veteriner Sağlık Personeli tarafından, İl merkezinde bulunan yaklaşık 110 yerleşim yerinde yaklaşık 3500 büyükbaş hayvan işletmesi ile 850 küçükbaş hayvancılık işletmesinin yıl içinde programlı aşılama çalışmaları çerçevesinde ziyaret edildiği, bu sırasında işletmelerde bulunan kayıtsız

/

hayvanların küpelenerek kayıt altına alındığı, İl Müdürlüğünce programlı aşılama ve küpeleme yapılacak köylerde köy muhtarına bir gün öncesinden telefonla bilgi verildiği, çiftçilere gerekli duyuru yapılması sağlandığı, ayrıca sistemde telefon numarası kayıtlı küçükbaş yetiştiricilerine de kurumsal olarak SMS atılarak aşı ve küpe uygulaması yapılacağının bildirildiği, bu çerçevede başvuranın işletmesinin bulunduğu

Tahtoba köyüne gerekli duyurular yapılarak hastalık öncesinde en son 01/10/2020 ve 27/10/2020 tarihlerinde gidildiği ve bu tarihlerde 1244 küçükbaş hayvana küpe uygulaması, 1105 hayvana koyun keçi vebası ve 875 hayvana koyun keçi brucella aşısı yapıldığı, yine hastalık sırasında 14/01/2021 tarihinde gidilerek 388 küçükbaş hayvana çiçek ve 36 küçükbaş hayvana küpe uygulaması yapıldığı, 2.13. Hastalık çıkışından yaklaşık 2 ay önce Tahtoba köyünde gerçekleştirilen programlı aşı ve küpe uygulamasında kayıtlarda ait bu tarihlerde herhangi bir aşı ve küpe yapıldığına dair belge ve kayıt bulunmadığı, ilgili kişinin aşı ve küpe uygulaması yapılmayan grupta olduğunun tutanakla kayıt altına alındığı, yine 14/01/2021 tarihinde başka işletmelerde küpeleme faaliyeti yapılmasına rağmen, ait işletmede 25 adet küçükbaş hayvana aşı yapıldığı, küpeleme faaliyeti gerçekleşmediğinin tutanaktan anlaşıldığı, 2.14. Başvuranın çiçek aşısı ücretsiz olmasına rağmen İl Müdürlüğü personeli tarafından makbuz kesilmeden vatandaştan aşı için ücret talep edildiği iddialarına ilişkin olarak; aşılama çalışmaları sırasında yetiştiriciden alınacak ücretlerin iki farklı kalemden oluştuğu, birincisinin 21/12/2011 tarih ve 28150 sayılı

Resmi Gazetede yayımlanan Hayvanların Tanımlanması ile Veteriner Biyolojik Ürünlerin Uygulama

Ücretleri Yönetmeliği kapsamında alınan ve uygulayıcıya ait olan uygulama ücreti, ikincisinin ücretli aşılarda Tarım ve Orman Bakanlığı Döner Sermaye Yönetmeliği kapsamında alınan ve döner sermaye saymanlığına yatırılan aşı ücreti olduğu, söz konusu ücretlerin uygulayıcı konumundaki Veteriner

Hekim/Veteriner Sağlık Personeli tarafından uygulama sonrası çiftçilerden tahsil edildiği, başvuran ait işletmede 14/01/2021 tarihinde 25 (yirmi beş) adet küçükbaş hayvana tatbik edilen koyun keçi çiçek aşısı için mevzuat kapsamında Uygulama ücreti:0,25×25 hayvan=6,25 TL ve Aşı ücreti: 1,25×25 hayvan=31,25 TL ücret alındığı, 2.15. Şikayete konu koyun keçi çiçek hastalığı gibi salgın hastalıklarda aşılama programlarının hastalık mihrakı çevresinde risk durumuna göre belirlenerek hastalık devam ederken ve hastalık söndükten sonraki yıllarda da uygulandığı, dolaysıyla koyun keçi çiçeği ve koyun keçi vebası aşılarının tüm İl genelindeki hayvanlara değil, daha önce hastalık çıkmış bölge ve çevresindeki hayvanlara yapıldığı, 2020 yılında

Tahtoba köyü koyun keçi vebası açısından risk bölgesinde olduğu için aşılama çalışması yapıldığı, ancak koyun keçi çiçeği açısından risk bölgesi olmadığı için buradaki hayvanların aşılanmadığı, ancak çiftçilerin özel aşı talep etmesi durumunda gerek İl Müdürlüğü tarafından gerekse Serbest Veteriner Hekimler tarafından programda olmayan hastalıklara karşı da hayvanlarını aşılatabildiği, başvuran tarafından hastalık öncesi il Müdürlüğüne program dışı özel çiçek aşı talebi bulunmadığı, 2.16. İl Müdürlükleri tarafından her yıl yaklaşık 30 bin hayvancılık işletmesi ziyaret edilerek bir milyon dozdan fazla koruyucu aşı çalışması yapıldığı, 2020 yılında yapılan koruyucu aşılama sonrasında 34 hayvanın, 2021 yılında da 48 hayvanın anaflaktik şok sonucu öldüğünün resmi Veteriner Hekimlerince raporlanarak, 2020 yılında 32 çiftçiye 189.399,00 TL, 2021 yılında da 29 yetiştiriciye 232.850,00 TL tazminat ödemesi gerçekleştirildiği, açıklamalarına yer verilmiştir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

3. 2709 sayılı T.C. Anayasası’nın ”Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesinde; “Vatandaşlar ve karşılıklılık esası gözetilmek kaydıyla Türkiye’de ikamet eden

yabancılar kendileriyle veya kamu ile ilgili dilek ve şikayetleri hakkında, yetkili makamlara ve Türkiye

Büyük Millet Meclisine yazı ile başvurma hakkına sahiptir. Kendileriyle ilgili başvurmaların sonucu gecikmeksizin, dilekçe sahiplerine yazılı olarak bildirilir. Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu

Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…”, 4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı 5’inci maddesinde; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir. Ancak; Yasama yetkisinin kullanılmasına ilişkin işlemler, Yargı yetkisinin kullanılmasına ilişkin kararlar, Türk Silahlı Kuvvetlerinin sırf askerî nitelikteki faaliyetleri, Kurumun görev alanı dışındadır.”, 5. 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanununun; 5.1. “Kapsam” başlıklı 2’nci maddesinde; “ Bu Kanun, gıda, gıda ile temas eden madde ve malzeme ile yemlerin üretim, işleme ve dağıtımının tüm aşamalarını, bitki koruma ürünü ve veteriner tıbbî ürün kalıntıları ile diğer kalıntılar ve bulaşanların kontrollerini, salgın veya bulaşıcı hayvan hastalıkları, bitki ve bitkisel ürünlerdeki zararlı organizmalar ile mücadeleyi, çiftlik ve deney hayvanları ile ev ve süs hayvanlarının refahını, zootekni konularını, veteriner sağlık ve bitki koruma ürünlerini, veteriner ve bitki sağlığı hizmetlerini, canlı hayvan ve ürünlerin ülkeye giriş ve çıkış işlemlerini ve bu konulara ilişkin resmî kontrolleri ve yaptırımları kapsar.” 5.2. “Bulaşıcı hayvan hastalıklarının kontrolü ve yükümlülükler” başlıklı 4’üncü maddesinde; “(1)

Bulaşıcı hayvan hastalıklarının kontrolünde aşağıdaki esaslar uygulanır:

a) Bakanlık, ihbarı mecburî bir hastalığın varlığı veya şüphesi ya da yeni bir salgın durumunda, inceleme yapmak, teşhis etmek, gerekli kontrol ve koruma tedbirlerini almakla yükümlüdür.

b) Bakanlık, ihbarı mecburî bir hastalığın ortaya çıkması veya ortaya çıkma şüphesinin varlığı hâlinde, koruma ve gözetim bölgelerinin oluşturulması, hastalığın araştırılması ve hastalığın yayılmasının önlenmesi için gerekli kontrol, numune alma, teşhis ve diğer incelemeleri yapmaya, aşılama, hayvanların izole edilmesi veya itlaf ve imha edilmesi, hayvanların veya insanların hareketlerinin kısıtlanması veya yasaklanması amacıyla kordon konulması, suni tohumlama ve ıslah çalışmalarının durdurulması, hastalığın yayılmasına sebep olabilecek hayvansal ürün, yem, alet, ekipman ve bunun gibi bulaşık materyalin imhası da dâhil her türlü tedbiri almaya yetkilidir.

c) Bakanlık, (b) bendinde belirtilen tedbirlerin uygulanabilmesi için her türlü acil eylem planlarının hazırlanmasını ve uygulanmasını sağlar.

ç) İhbarı mecburî hayvan hastalıkları Bakanlıkça, tazminatlı hayvan hastalıkları ve tazminat oranları Cumhurbaşkanı tarafından belirlenir.(…)” 5.3. “Hayvan hastalık tazminatı” başlıklı 5’nci maddesinde; “(1) Hayvanlarda herhangi bir tazminatlı hastalık tespit edilmesi sonucu resmî veteriner hekim veya yetkilendirilmiş veteriner hekim gözetiminde mecburî kesime tâbi tutulan veya itlaf edilen hayvanlar ile mezbahalarda tespit edilen tazminatlı hastalık nedeniyle imha edilen hayvanların bedelleri Cumhurbaşkanı tarafından belirlenen oranlarda, hastalık nedeniyle imha edilen hayvansal ürünlerin, yem, madde ve malzemelerin bedelleri ile imha, nakliye ve dezenfeksiyon masrafları Bakanlık tarafından sahiplerine tazminat olarak ödenir. Bakanlık her yıl, bütçe imkânları, hastalıklarla ilgili bilimsel veriler ile eradikasyon ve kontrol programlarına göre, tazminatlı hastalıklardan hangilerine tazminat ödemesi yapacağını, ödeme yapılacak yerleri ve uygulama zamanını belirler.

(2) İhbarı mecburî bir hastalığa karşı koruma sağlamak amacıyla, resmî veteriner hekim veya sorumluluğundaki yardımcı sağlık personeli ile yetkilendirilmiş veteriner hekim tarafından yapılan aşı ve serum uygulaması nedeniyle öldüğü resmî veteriner hekim raporu ile tespit edilen hayvanların bedelleri hayvan sahiplerine tazminat olarak ödenir.

(3) Sahipleri tarafından hasta oldukları Bakanlıkça belirlenen usullere göre bildirilmeyen veya hasta olduğu bilinerek satın alındığı tespit edilen hayvanlar, Bakanlıkça belirlenen belgeler bulunmaksızın nakledilen hayvanlar, Bakanlıkça uygulanması istenen test, tedavi ve aşıları yaptırılmayan hayvanlar ile kamu kurum ve kuruluşlarına ait hayvanlar için tazminat ödenmez.

(4) Tazminatlar, işletmenin bulunduğu mahallin rayiç bedelleri dikkate alınarak yerel kıymet takdir komisyonu tarafından belirlenir. Yerel kıymet takdir komisyonu, bir Bakanlık temsilcisi, mahallin mülkî idare amirinin belirlediği bir üye ile hayvan sahibinin konuyla ilgili sivil toplum kuruluşları temsilcileri arasından seçeceği bir üye olmak üzere üç kişiden oluşur.

(5) Bu maddenin uygulanması ile ilgili usul ve esaslar Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelikle belirlenir.

Tazminatların ödenmesine ilişkin usul ve esasların belirlenmesinde Maliye Bakanlığının görüşü alınır.” 5.4. “Hayvanların tanımlanması ve kayıt altına alınması” başlıklı 7’nci maddesinde; “(1) Hayvan sahipleri ya da hayvan sahibi adına bakıcısı, Bakanlık tarafından tanımlatılması istenen hayvanları tanımlatmak, bu hayvanlarının ve işletmelerinin kayıtlarını yaptırmak, işletmelerine giren veya işletmelerinden çıkan, yeni doğan, ölen veya kesilen hayvanları Bakanlığa bildirmek ve bunlara ilişkin kayıtları muhafaza etmekle yükümlüdür.

(2) Hayvanların tanımlanmasında kullanılan kulak küpesi, mikroçip ve benzeri tanımlama araçlarının (1)

(…) Bakanlıkça belirlenen uygulama ücreti hayvan sahipleri veya bakıcıları tarafından uygulayıcılara ödenir.” 6. 15/03/1989 tarihli ve 20109 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Hayvan Sağlığı Ve Zabıtası

Yönetmeliğinin; 6.1. “Aşı ve İlaç Uygulamaları” başlıklı 44’üncü maddesinde; “8/5/1986 tarihli ve 3285 sayılı Kanunun

4 üncü maddesine göre tespit ve ilan edilen hastalıklardan birinin çıkışında hastalıkla mücadele, tedavi ve

koruma amacı ile aşı, serum ve ilaç uygulaması hükümet veteriner hekimi veya sorumluluğundaki veteriner sağlık teknisyeni tarafından yapılır. Hastalık tehlikesi görülen yerlerde veya evvelki yıllarda hastalık çıkmış mahallerde koruyucu aşılama ve ilaçlamalar Bakanlığın vereceği program ve emirlere göre hükümet veteriner hekimleri, serbest veteriner hekimler veya bunların sorumluluğunda veteriner sağlık teknisyenleri tarafından yapılır. Bakanlıkça verilen programı uygulamayan serbest veteriner hekim ve veteriner sağlık teknisyenleri hakkında 3285 sayılı Kanunun 49 uncu maddesi hükümleri uygulanır.” 6.2. “Aşılama ve İlaçlamalarda Havyan Sahiplerinin Yükümlülüğü” başlıklı 47’nci maddesinde; “Hayvan hastalıkları ile mücadele, tedavi veya koruyucu amaçla hükümet veteriner hekiminin yahut onun görevlendireceği veteriner sağlık teknisyeninin yapacağı aşı, serum ve ilaç uygulamalarını hayvan sahipleri yaptırmaya mecburdur. Hayvan sahipleri bu maksatla lüzumlu araç ve gereçleri temin eder ve hükümet veteriner hekiminin alınmasını istediği tedbirleri yerine getirir.” 6.3. “Aşılama ve İlaçlama Ücreti” başlıklı 48’inci maddesinde; “Hayvan Sağlığı ve Zabıtası Kanununun

4 üncü maddesine göre tesbit edilen hastalıklarla diğer hayvan hastalıklarına karşı yıllık programlara göre

hastalıklarla mücadele, tedavi veya koruyucu olarak hükümet veteriner hekimi veya sorumluluğundaki veteriner sağlık teknisyeni tarafından hayvanlara uygulanan aşı, serum ve ilaç tatbikatı için hayvan başına sahiplerince Bakanlıkça tesbit edilmiş olan ücret ödenir. Tesbit edilen tatbikat ücretinin dışında hayvan sahiplerinden ayrıca aşı, serum ve ilacın bedeli alınmaz.

/

Aşı, serum ve ilaç tatbikatı sonucu hayvan sahiplerinden alınan ücret için, Bakanlıkça düzenlenmiş ve sadece aşı, serum veya ilaç uygulandığını belirtir belge niteliğini taşıyan bir makbuz, tatbikatı yapan tarafından hayvan sahibine verilir.

Bakanlık emri veya programına göre hastalıklarla mücadele, tedavi ve koruyucu maksatla veya hayvan sahibinin isteği üzerine yapılan aşı, serum ve ilaç uygulama ücreti uygulamayı yapana aittir.” 6.4. “Koyun ve Keçilerde Çiçek” başlıklı 111’inci maddesinde; “Yurt içinde koyun ve keçilerde çiçek hastalığının çıktığını haber alan hükümet veteriner hekimi hastalık mahalline gelince hasta hayvanları muayene eder ve hastalık raporunu düzenler. Hayvan sağlık zabıtası komisyonu hastalık çıkış kararını alır ve hastalığı ilan eder.

a) Çiçek hastalığına yakalanmış koyun ve keçiler ayrı bir yerde muhafaza altına alınır. Hastalıktan şüpheliler müşahede altında tutulur. Hastalığın bulaşması tehlikesi olan bütün koyun ve keçilere çiçek aşısı uygulanır.

(…)

k) Koyun veya keçi çiçek hastalığı sebebiyle alınan karantina tedbirleri son iyileşme veya ölümden 60 gün sonra kaldırılır.” 6.5. “Tazminat Verilecek Hastalıklar” başlıklı 134’üncü maddesinde; “Şap, sığır vebası, ruam, at vebası, sığır tüberkülozu ve sığır brusellozu hastalıklarından dolayı kestirilen veya öldürülen hayvanların sahiplerine Bakanlık bütçesinden aşağıda belirtilen esaslara göre tazminat verilir:(…)” 6.6. “Kıymet Takdiri” başlıklı 136’ncı maddesinde; “Tazminat ödenmesi gereken hallerde hayvanların kıymetini takdir etmek için üç kişilik kıymet takdiri komisyonu kurulur. Komisyon hayvan sağlık zabıtası komisyonu başkanlığınca görevlendirilen bir üye, hayvan sahibinin göstereceği bilirkişi ve hükümet veteriner hekiminin iştiraki ile teşekkül eder. 3285 sayılı Kanuna göre öldürülmesi veya kestirilmesi gereken hayvanların kıymet takdiri mahalli rayice göre komisyonca yapılır.” 7. 14/01/2012 tarih ve 28173 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Tazminatlı Hayvan Hastalıkları ve

Tazminat Oranlarına Dair Yönetmeliğin; 7.1. “Amaç ve kapsam” başlıklı 1’nci maddesinde; “Bu Yönetmeliğin amacı tazminatlı hayvan hastalıklarını ve tazminat oranlarını belirlemektir.” 7.2. “Dayanak” başlıklı 2’nci maddesinde; “Bu Yönetmelik 11/6/2010 tarihli ve 5996 sayılı Veteriner

Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanununun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendine dayanılarak hazırlanmıştır.” 7.3. “Tazminatlı hayvan hastalıkları, tazminat oranları ve uygulamalar” başlıklı 4’üncü maddesinde; “(1) Tazminatlı hayvan hastalıkları ve tazminat oranları ek-l’de belirtilmiştir. Tazminat ödenecek hayvanlar için tazminat bedeli, işletmenin bulunduğu mahallin rayiç bedelleri dikkate alınarak yerel kıymet takdir komisyonu tarafından belirlenir.

(2) Bakanlık; bütçe imkânları, hastalıklarla ilgili bilimsel veriler ile eradikasyon ve kontrol programlarına göre, ek-l’de belirtilen tazminatlı hastalıklardan hangilerine tazminat ödemesi yapacağını, ödeme yapılacak yerleri ve uygulama zamanını belirler.(…)”

EK:1 TAZMİNATLI HASTALIKLAR VE TAZMİNAT ORANLARI

HASTALIĞIN ADI TAZMİNAT ORANI

/

Koyun keçi çiçeği 3/4

8. 06/03/2013 tarih ve 28579 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Hayvan Hastalıklarında Tazminat

Yönetmeliğinin; 8.1. “Amaç” başlıklı 1’inci maddesinde; “Bu Yönetmeliğin amacı; hayvan hastalıklarıyla mücadele kapsamında, 25/11/2011 tarihli ve 2011/2489 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan

Tazminatlı Hayvan Hastalıkları ve Tazminat Oranlarına Dair Yönetmelik’te yer alan hayvan hastalıklarından hangilerine tazminat ödeneceğini, ödeme yapılacak yeri ve uygulama zamanını belirlemektir.” 8.2. “Tazminat verilecek hastalıklar” başlıklı 5’inci maddesinde; “(1)Ruam, sığır tüberkülozu, sığır brusellozu, koyun ve keçi brusellozu, sığır vebası, Afrika at vebası, tavuk vebası, kuduz, sığırların nodüler ekzantemi, şap, scrapie, sığırların süngerimsi beyin (BSE) ve şarbon (antraks) hastalıklarından dolayı yerel kıymet takdir komisyonu tarafından belirlenen miktarlar üzerinden aşağıda belirtilen esaslara göre hayvanların sahiplerine tazminat ödenir… ” 8.3. “Aşı ve serum uygulaması sonucu ölen hayvanların tazminatı” başlıklı 8’inci maddesinde; “İhbarı mecburi bir hastalığa karşı koruma sağlamak amacıyla, resmî veteriner hekim veya sorumluluğundaki yardımcı sağlık personeli ile yetkilendirilmiş veteriner hekim tarafından yapılan aşı ve serum uygulaması nedeniyle öldüğü veya ölüm öncesi kesime tabi tutulduğu resmî veteriner hekim raporu ile tespit edilen hayvanların bedellerinin tamamı, yerel kıymet takdir komisyonu tarafından belirlenen miktarlar üzerinden hayvan sahiplerine tazminat olarak ödenir.” 9. 20/01/2012 tarih ve 28179 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Bulaşıcı Hayvan Hastalıkları ile

Mücadelede Uygulanacak Genel Hükümlere İlişkin Yönetmeliğin; “Veteriner tıbbi ürünlerin uygulanması” başlıklı 25’inci maddesinde; “ …(2) Bakanlıkça ihbarı zorunlu olarak tespit ve ilan edilen hastalıklardan birinin çıkışında hastalıkla mücadele, tedavi ve koruma amacı ile aşı, serum ve ilaç uygulaması resmi veteriner hekim, yetkilendirilmiş veteriner hekim veya onların sorumluluğunda yardımcı sağlık personeli tarafından yapılır. (3) Hastalık tehlikesi görülen yerlerde veya evvelki yıllarda hastalık çıkmış mahallerde koruyucu aşılama ve ilaçlamalar Bakanlığın vereceği program ve emirlere göre resmi veteriner hekimler, yetkilendirilmiş veteriner hekimler, serbest veteriner hekimler veya bunların sorumluluğunda yardımcı sağlık personeli tarafından yapılır.(…) (8) İhbarı mecburi hastalıklarla diğer hayvan hastalıklarına karşı mücadele için, tedavi veya koruyucu olarak resmi veteriner hekim, yetkilendirilmiş veteriner hekim veya sorumluluğundaki yardımcı sağlık personeli tarafından hayvanlara uygulanan aşı, serum ve ilaç tatbikatı için hayvan başına sahiplerince Bakanlıkça tespit edilmiş olan ücret ödenir. Aşı, serum ve ilaç tatbikatı sonucu hayvan sahiplerinden alınan ücret için, Bakanlıkça düzenlenmiş ve sadece aşı, serum veya ilaç uygulandığını belirtir belge niteliğini taşıyan bir makbuz, tatbikatı yapan tarafından hayvan sahibi, hayvan sahibi vekili veya bakıcısına verilir. Bakanlık emri veya programına göre hastalıklarla mücadele, tedavi ve koruyucu maksatla veya hayvan sahibinin isteği üzerine yapılan aşı, serum ve ilaç uygulama ücreti uygulamayı yapana aittir…” 10. 02/12/2011 tarih ve 28130 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Koyun ve Keçi Türü Hayvanların

Tanımlanması, Tescili ve İzlenmesi Yönetmeliği’nin “Koyun ve keçi türü hayvanların tanımlanması ve müracaat” başlıklı 13’üncü maddesinin üçüncü fıkrasında; “Koyun ve keçi türü hayvanlar, hayvan sahiplerinin bağlı bulunduğu il/ilçe müdürlüğüne veya Bakanlıkça yetki verilen kişi, kurum veya kuruluşa

müracaatları üzerine, bu Yönetmeliğin ilgili hükümleri çerçevesinde il düzeyindeki il/ilçe müdürlüğünce onaylanmış kulak küpeleri ile tanımlanır.” 11. 22/12/2011 tarih ve 28150 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Hayvanların Tanımlanması İle

Veteriner Biyolojik Ürünlerin Uygulama Ücretleri Yönetmeliğinin; “Hayvanların tanımlanması ile veteriner biyolojik ürün uygulamaları” başlıklı 5’inci maddesinde; “(1) Koruyucu ve tedavi edici maksatla yurt içinde üretilen veya ithal edilen, hayvanlarda aktif veya pasif bağışıklık oluşturmak, bağışıklığın seviyesini ölçmek veya hastalık teşhisi için hazırlanmış aşı, serum gibi ürünler ile teşhis kitlerinin uygulandığı ihbarı mecburi hayvan hastalıkları ve diğer hayvan hastalıklarında bu Yönetmelikte belirtildiği şekilde hayvan sahipleri veya bakıcılarından veteriner biyolojik ürün uygulama ücreti alınır.

(2) Hayvanların kulak küpesi, mikroçip ve benzeri tanımlama araçları ile tanımlanması durumunda bu

Yönetmelikte belirtildiği şekilde hayvan sahipleri veya bakıcılarından tanımlama ücreti alınır.” düzenlemeleri yer almaktadır.

IV. KAMU DENETÇİSİ SN. YAHYA AKMAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ

12. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvurunun reddi gerektiği yönündeki öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Açısından Değerlendirme 13. Başvuran (1) numaralı paragrafta ayrıntılarına yer verilen başvurusunda, koyun keçi çiçek hastalığına bağlı aşılama sonrasında telef olan anaç koyunlara ait olan telef olmuş 20 adet kuzusu için tazminat bedeli ödenmesi talebinde bulunmaktadır.

14. Başvuru dosyasının çözüme kavuşturulması amacı ile idareden talep edilen belgeler ile başvuranın dosya kapsamına sunduğu belgelerin incelenmesi neticesinde; 14.1. Başvuranın sahibi olduğu küçükbaş hayvan işletmesinde şüpheli hayvan ölümleri yaşandığı ihbarı üzerine 05/01/2021 tarihinde İl Müdürlüğü veteriner hekimleri tarafından olay yerine gidildiği, hayvanların çiçek hastalığı yönünden muayene edildiği, koyun ve kuzularda çiçek hastalığı lezyonlarına rastlandığı, bir kuzudan laboratuvar teşhisi için numune alındığı, numunenin Samsun Veteriner Kontrol Enstitüsüne gönderildiği, 14.2. Aynı tarihte hastalıkla ilgili olarak Köy Hayvan Sağlığı Zabıtası Komisyonunun toplanarak hastalıkla ilgili yapılacak işlemler ve alınacak önlemlere ilişkin karar aldığı, 14.3. 06/01/2021 tarihinde mihrak aşılamasının ivedi olarak yapılabilmesi için İstanbul Pendik Veteriner

Kontrol Enstitü Müdürlüğünden 5.000 doz koyun keçi çiçek aşısı talep edildiği, 14.4. 14/01/2021 tarihinde köyde bulunan bütün küçükbaş hayvanlara çiçek aşısı yapılması amacıyla görevlendirme yapıldığı, başvuranın 25 adet küçükbaş hayvanının aşılandığı ve Hayvancılık Bilgi

Sistemine işlendiği, diğer hayvanlarının aşı için gerekli olan yaşı tamamlamadığı (6 haftalıktan küçük olanlar) gerekçesi ile aşı uygulaması yapılamadığı, aşı uygulaması sırasında küpeleme faaliyeti de yapıldığı, ancak başvurana ait işletmede küpeleme faaliyeti gerçekleştirilmediği, 14.5. 15/01/2021 tarihinde Tokat Vali Yardımcısı Başkanlığında İl Hayvan Sağlığı Zabıtası

Komisyonu toplandığı, Tahtoba Köyü için 3 km yarıçaplı bölgenin koruma bölgesi, 10 km çaplı bölgenin ise gözetim bölgesi olarak belirlendiği, hastalık çıkış yılı ve sonraki iki yıl boyunca üst üste hastalık mihrakının en az 10 km yarıçapındaki tüm küçükbaş hayvanların aşılanması gibi hastalığın kontrol altına alınarak yayılmasını önleyici tedbirler alındığı, /

14.6. 18/01/2021 tarihinde Samsun Veteriner Kontrol Enstitüsüne gönderilen numunenin laboratuvar sonucunun İl Müdürlüğüne ulaştığı, koyun keçi çiçek hastalığı bulunduğunun tespit edildiği, 14.7. 29/01/2021 tarihinde başvuranın işletmesine hastalık nedeniyle ziyaret yapıldığı, başvuranın ‘50 adet kuzu ve koyununun öldüğünü, herhangi bir kayıt tutmayarak imha ettiğini, aşısı olmayan kuzuların aşılanması talebinde bulunduğunu’ beyan ettiği, ancak kuzuların aşılama için küçük olmaları nedeniyle aşılama yapılamadığı, başvuranın bu konuda bilgilendirilerek tutanak tutulduğu, 14.8. 25/02/2021 tarihinde başvurana ait 10 adet anaç koyunun aşılama nedeni ile anaflatik şoka girerek öldüğü tespit edilerek tutanağa bağlandığı ve bu anaç koyunlar için başvurana 11.890,00 TL tazminat ödendiği, ancak hastalık nedeni ile telef olan kuzularına herhangi bir tazminat bedeli ödenmediği anlaşılmıştır.

15. 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu ile gıda ve yem güvenilirliğini, halk sağlığını, bitki ve hayvan sağlığı ile hayvan ıslahı ve refahını korumak amaçlanmış olup Kanunun 4’üncü maddesinde ihbarı mecburî bir hastalığın varlığı veya şüphesi ya da yeni bir salgın durumunda hastalığın kontrolü ve önlenmesi için gerekli tedbirlerin alınmasına ilişkin hususlar düzenleme altına alınmış, 5’inci maddesinde ise hayvan varlığını korumak, salgın hayvan hastalıklarının bulaşmasını ve yayılmasını önlemek amacı ile muhtemel ekonomik kayıpların karşılanması, hayvan hastalık tazminatı ödemelerinin hangi hallerde, kimlere ve nasıl ödeneceğine ilişkin hususlar düzenlenmiştir.

16. Bu kapsamda 5996 sayılı Kanunun 5’inci maddesinin ilk fıkrasında hayvanlarda herhangi bir tazminatlı hastalık tespit edildiği takdirde hayvanların bedellerinin Cumhurbaşkanı tarafından belirlenen oranlarda hayvan sahibine tazminat olarak ödeneceği, tazminatlı hastalıklardan hangilerine tazminat ödemesi yapılacağının ise her yıl bütçe imkanları, hastalıklarla ilgili bilimsel veriler, eradikasyon ve kontrol programlarına göre Bakanlık tarafından belirleneceği hüküm altına alınmıştır. Buna göre 14/01/2012 tarih ve 28173 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Tazminatlı Hayvan Hastalıkları ve Tazminat Oranlarına Dair

Yönetmelikte tüm ihbarı mecburi hayvan hastalıklarının tazminat oranı belirlenmiş, ancak Bakanlığın bütçe imkânları, hastalıklarla ilgili bilimsel veriler, eradikasyon ve kontrol programlarına göre her yıl, söz konusu hastalıklardan hangilerine tazminat ödemesi yapılacağı ise 06/03/2013 tarih ve 28579 sayılı Resmi

Gazetede yayımlanan Hayvan Hastalıklarında Tazminat Yönetmeliği ile belirlenmiştir.

17. Somut dosya kapsamında; başvuranın hayvanlarında tespit edilen koyun keçi çiçek hastalığı 28173 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Tazminatlı Hayvan Hastalıkları ve Tazminat Oranlarına Dair

Yönetmelik kapsamında ihbarı mecburi hayvan hastalıkları listesinde sayılarak oranı ¾ olarak belirlenmiş olmakla birlikte 28579 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Hayvan Hastalıklarında Tazminat Yönetmeliği kapsamında Bakanlığın bütçe imkânları, hastalıklarla ilgili bilimsel veriler, eradikasyon ve kontrol programlarına göre 2021 yılı içerisinde tazminat ödenecek hayvan hastalıkları listesine dahil edilmemiştir.

Buradan hareketle başvuranın hayvan veri sistemine kayıtlı olan veya olmayan, koyun keçi çiçek hastalığına bağlı telef olan hayvanları için mevzuat kapsamında tazminat ödenmemesi işlemin de hukuka aykırılık bulunmadığı değerlendirilmiştir.

18. 5996 sayılı Kanunun 5’inci maddesinin ikinci fıkrasında ise ihbarı mecburi bir hastalığa karşı koruma sağlamak amacıyla, resmi veteriner hekim veya sorumluluğundaki yardımcı sağlık personeli ile yetkilendirilmiş veteriner hekim tarafından yapılan aşı ve serum uygulaması nedeniyle öldüğü resmi veteriner hekim raporu ile tespit edilen hayvanların bedellerinin hayvan sahiplerine tazminat olarak ödeneceği hususu düzenlenmiştir. Başvuru dosyası kapsamında 14/01/2021 tarihinde İl Müdürlüğünce yapılan görevlendirme ile hastalığın görüldüğü köyde aşılama çalışmaları yapıldığı, başvuranın da 25 adet küçükbaş hayvanının aşılandığı, aşı yapılan koyunlarından 10 adetinin aşılama sonrasında anaflatik şoka girerek öldüğü, bu hayvanları için başvurana tazminat bedeli ödendiği anlaşılmıştır.

/

19. Koyun ve Keçi Türü Hayvanların Tanımlanması, Tescili ve İzlenmesi Yönetmeliği’nin “Koyun ve keçi türü hayvanların tanımlanması ve müracaat” başlıklı 13’üncü maddesinde koyun ve keçi türü hayvanların, hayvan sahiplerinin müracaatı üzerine il düzeyindeki il veya ilçe müdürlüğünce onaylanmış kulak küpeleri ile tanımlanacağı hüküm altına alınmıştır. Bununla birlikte İl Müdürlüğü tarafından hayvan işletmelerinin yıl içinde programlı aşılama çalışmaları çerçevesinde ziyaret edilmekte ve İl Müdürlüğünce programlı aşılama ve küpeleme yapılacak köylerde köy muhtarına bir gün öncesinden duyuru yapması için bilgi verilmektedir.

20. Dosya kapsamında başvuranın aşılama yapılmayan kuzularına aşı yapılması talebi doğrultusunda 29/01/2021 tarihinde İl Müdürlüğünce işletmeye giden ekip tarafından kuzuların haftalarının aşılama için yeterli olmadığı dolayısıyla aşılama yapılmadığı, kuzuların küpelenmesine ilişkin ise hayvan sahibi tarafından talepte bulunulmadığı dolaysıyla hayvanlara küpe takılarak tanımlama yapılmadığı anlaşılmıştır.

Bununla birlikte başvuranın hayvan veri sistemine kaydedilmediği için tazminat ödenmediği iddialarına yönelik olarak, 15 ve 16 numaralı paragraflarda belirtildiği üzere koyun keçi çiçek hastalığının

Hayvan Hastalıklarında Tazminat Yönetmeliği kapsamında 2021 yılı içerisinde tazminat ödenecek hayvan hastalıkları listesine dahil edilmediği, dolayısıyla başvuranın aşı yapılamayan kuzuları hayvan veri sistemine kaydedilmiş olsaydı dahi ölümleri halinde tazminat ödenmesinin mümkün olmadığı, koyun keçi çiçek hastalığı nedeniyle yaşanan ölümlerin tazminat ödenmesi ile herhangi bir ilgisi olmadığı, nitekim başvuranın 10 adet koyununa çiçek hastalığı nedeni ile ölmelerinden dolayı değil, aşılamaya bağlı anaflatik şoka girmeleri sonucu ölüm gerçekleştiği dolayısıyla tazminat ödemesi yapıldığı tespit edilmiştir.

21. Başvuranın koyun keçi çiçek aşısı ücretsiz olmasına rağmen kendilerinden ücret talep edildiği iddialarına ilişkin olarak; Hayvan Sağlığı ve Zabıtası Yönetmeliği ve Hayvanların Tanımlanması ile

Veteriner Biyolojik Ürünlerin Uygulama Ücretleri Yönetmeliğinde hayvan sahiplerinden aşı, serum gibi ürünler ile teşhis kitlerinin uygulandığı, ihbarı mecburi hayvan hastalıklarında veteriner biyolojik ürün uygulama ücreti alınacağının düzenlendiği, bu kapsamda başvurandan 6,25 TL uygulama ücreti, 31,25 TL aşı ücreti alındığı, alınan ücrete ilişkin 14/01/2021 tarih ve cilt nolu uygulama makbuzu düzenlendiği, 21/01/2021 tarih ve sıra numaralı Döner Sermaye alındısı ile Tahtoba köyünde uygulanan tüm çiçek aşılarına ait döner sermaye ücretinin birlikte yatırıldığı anlaşılmıştır.

22. Şikâyetçinin iddiaları, idarelerin açıklamaları, ilgili mevzuat hükümleri ile tüm dosya kapsamındaki bilgi ve belgeler birlikte değerlendirildiğinde; başvuranın koyun keçi çiçek hastalığına yakalanıp aşılama yapılan ve aşılamaya bağlı telef olan hayvanlarına 5996 sayılı Kanunun 5’inci maddesinin ikinci fıkrası kapsamında tazminat ödendiği, ancak aşılama için yeterli haftaya erişmemiş olduğundan aşılanamayıp, koyun keçi çiçek hastalığı nedeni ile telef olan kuzuları için tazminat ödenmesi talebinin mevzuat kapsamında karşılanmasının mümkün olmadığı değerlendirildiğinden idarenin işlemlerinde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı tespit edilerek şikâyetin reddi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 23. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu

Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup, söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; idare tarafından istenilen bilgi ve belgelerin Kurumumuza süresi içinde ve gerekçeli olarak gönderildiği, bu bakımdan kanunlara uygunluk ilkesine uygun davranıldığı anlaşılmıştır.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

24. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden arta kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup, Tokat İdare Mahkemelerinde dava yolu açıktır.

VII. KARAR

Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN REDDİNE, Kararın BAŞVURANA ve TARIM VE ORMAN BAKANLIĞI’NA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.

Sadettin KALKAN

Kamu Başdenetçisi V.

/