Aşırı düşük açıklaması ile birlikte hangi belgeler sunulmalı ve belgelerde hangi bilgiler yer almalıdır (KİK)

03.11.2010 tarih ve I.Y.32.30.0225/2010-54E sayılı Esas İnceleme Raporunda;

            Karadeniz Teknik Üniversitesi Rektörlüğü Döner Sermaye İşletmesi Müdürlüğü tarafından 10.08.2010 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “Soğuk Depo Yapımı” ihalesine ilişkin olarak İlyas Şentürk’ün 05.10.2010 tarihinde yaptığı şikayet başvurusunun, idarenin  05.10.2010 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin  14.10.2010 tarih ve 38308 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 13.10.2010 tarihli dilekçe ile itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu,

İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;

4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.

Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikayet dilekçesinde özetle; ihaledeki ilk değerlendirmede ekonomik açıdan en avantajlı teklif olarak belirlendikleri ancak daha sonra idareye yapılan bir şikayet başvurusu üzerine aşırı düşük teklif sınır değerinin altında teklif veren bir isteklinin teklifinin uygun bulunduğu ancak idarenin tesis ettiği bu işlemin kamu ihale mevzuatına uygun olmadığı iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesine göre ihale komisyonunun verilen teklifleri anılan Kanunun 37 nci maddesine göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit edeceği, bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak isteyeceği, sunulan açıklamaların yapım yönteminin ekonomik olması, seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar ve teklif edilen yapım işinin özgünlüğü çerçevesinde değerlendireceği hüküm altına alınmıştır.

            Kamu İhale Genel Tebliğinin, yapım işi ihalelerinde aşırı düşük teklif açıklamasını düzenleyen, 30.07.2010 tarih ve 27657 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Tebliğ ile değişik 45.1 inci maddesinde, ihaledeki geçerli teklifler tespit edildikten sonra hesaplanacak aşırı düşük teklif sınır değeri formülü açıklanmış; 45.1.13.2 inci maddesinde, isteklilerce yapılan açıklamalarda; teklifin bir bölümünü oluşturan iş kalemlerine/gruplarına ilişkin olarak piyasada o alanda faaliyet gösteren kişilerden alınan fiyat tekliflerinin sunulması halinde, fiyat teklifinde belirtilen veya fiyat teklifine göre hesaplanan birim fiyatın; maliyete dayalı açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında yer alan toplam birim maliyet tutarının, satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında yer alan  ağırlıklı ortalama birim satış tutarının yüzde 80’inin altında olamayacağı; maliyete dayalı açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından fiyat teklifinin üzerine; “Birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki toplam birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerektiği; satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından fiyat teklifinin üzerine; “Birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının yüzde 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerektiği düzenlenmiştir.

Aktarılan mevzuattan hareketle, kamu ihale hukukunda, aşırı düşük olarak tespit edilen teklifin, kural olarak reddedileceği, ancak bu işlemden önce yapılacak sorgulama sonucunda, söz konusu isteklinin, ihale konusu yapım işine ilişkin, ekonomik bir yönteme sahip olması (i), seçilen teknik çözüm sayesinde avantajlı koşullarının bulunması (ii) ve teklif edilen yapım işinin özgünlüğü (iii) gibi üç ana konunun tamamı ya da herhangi bir çerçevesinde açıklama sunacağı, açıklamaya ilişkin olarak Kamu İhale Genel Tebliğindeki usullerin esas alınacağı, söz konusu açıklamanın uygun bulunması halinde, teklifin geçerli kabul edileceği anlaşılmaktadır.

İncelenen ihalede, geçerli teklifler tespit edildikten sonra yukarıda belirtilen yöntem aracılığıyla aşırı düşük teklif sınır değeri hesaplanmış ve bu değerin altında teklif sunan üç istekliden maliyet bileşenlerine ilişkin açıklama talep edilmiştir.  Bir istekli açıklama sunmamış, sunulan diğer açıklamalar yeterli görülmeyerek reddedilmiştir. Bunun üzerine sınır değerin altında teklif sunan Detay Yalıtım İnş. Isıt. ve Soğut. Taa. Tur. Tic. Ltd. Şti. adlı istekli açıklamalarının uygun olduğu iddiasıyla şikayet başvurusunda bulunmuş, idare tarafından ilgilinin iddiası uygun bulunarak düzeltici işlem tesis edilmiş ve anılan istekli üzerinde ihale bırakılmıştır. İdare tarafından hesaplanan sınır değerin üzerinde teklif veren başvuru sahibi, ihale üzerinde bırakılan söz konusu isteklinin açıklamalarının uygun olmadığını, idarenin değerlendirmesinin kamu ihale mevzuatına aykırı olduğunu iddia etmektedir.

Detay Yalıtım İnş. Isıt. ve Soğut. Taah. Tur. Tic. Ltd. Şti. tarafından yapılan aşırı düşük teklif açıklamaları incelendiğinde ilgilinin onbir kalem imalat pozu kullandığı, bunların bir bölümü için kamu kurum ve kuruluşları tarafından yayımlanan birim fiyatların kullanıldığı, diğer kısımlar için ise piyasada faaliyet gösteren kişilerden fiyat teklif alma yoluyla açıklama yaptığı görülmüştür.

Öncelikli olarak söz konusu açıklamalar şekil yönünden incelendiğinde isteklinin açıklamalarına ilişkin dilekçesinde savunmanın 04.03.2010 tarih ve 27511 tarihli Resmi Gazetede yayımlanan Kamu İhale Genel Tebliğine göre hazırlandığı belirtilmiş, bu nedenle piyasada faaliyet gösteren kişiden alınan teklifin ekine maliyet tespit raporu sunularak açıklama yapılmıştır. Ancak isteklinin atıf yaptığı Tebliğ düzenlemesi 30.07.2010 tarih ve 27657 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan değişiklikle yürürlükten kaldırılmış, piyasa teklifine yönelik açıklama usulü yukarıda belirtildiği biçimiyle düzenlenmiştir. Anılan Tebliğ ile getirilen önemli değişikliklerden birisi ilgiliyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından fiyat teklifinin üzerine; “Birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki toplam birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılması ve mühürlenmesidir. İncelenen aşırı düşük teklif açıklamasında söz konusu ibare yazılmadığı gibi açıklamanın maliyet üzerinden mi yoksa satışlar üzerinden mi yapıldığına dair herhangi bir bilgi verilmemiştir. Öte yandan sunulan maliyet tespit raporunun hangi mükellefe ait olduğu bilgisi de ilgili raporda bulunmamaktadır. Bu nedenle ilgili açıklamalar şekil yönünden Tebliğ düzenlemesine uygun değildir.

4734 sayılı Kanunun 37 inci maddesinin ikinci fıkrasında hüküm altına alınan teklif değerlendirmesi aşamasındaki bilgi eksikliği olarak değerlendirilmesi mümkün olmakla birlikte bu eksikliklerin giderilmeden ilgilinin ekonomik açıdan en avantajlı teklif olarak belirlenmesinde kamu ihale mevzuatına uyarlık bulunmamaktadır.

Sonuç olarak; Detay Yalıtım İnş. Isıt. ve Soğut. Taa. Tur. Tic. Ltd. Şti. adlı isteklinin aşırı düşük teklif açıklamalarında yer alan şekil eksikliklerinin bilgi eksikliği olarak değerlendirilmesi ve tamamlatılarak ihalenin sonuçlandırılması gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;

Anılan Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

   Oybirliği ile karar verildi.