Aşırı düşük açıklamasının teyidi amacıyla, piyasa fiyat araştırması yapılması gereken durumlar olup olmadığı (KİK)

Balıkesir  Polis Meslek Yüksek Okulu tarafından 07.01.2014tarihinde açık ihale usulüile yapılan “Hazır Yemek Yükleniciliği” ihalesine ilişkin olarak Ahi Özel Hizmet İç ve Dış Ticaret İnşaat Nakliyat Temizlik Yemek İmalat İhracat İthalat San. Tic. Ltd. Şti.nin 07.02.2014tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 14.02.2014tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 24.02.2014tarih ve 6945sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 24.02.2014tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

            Başvuruya ilişkin olarak 2014/885sayılı şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle,ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamalarının 25 farklı gerekçeyle uygun bulunmaması gerektiği iddialarına yer verilmiştir.

 Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

 İdare tarafından ihale işlem dosyası kapsamında gönderilen belgelerin incelenmesi neticesinde; ihale konusu işin malzemeli yemek hizmeti alımı işi olduğu, 07.01.2014 tarihinde gerçekleştirilen ihaleye ilişkin olarak 15 istekli tarafından teklif sunulduğu, 3 isteklinin teklifinin çeşitli gerekçelerle değerlendirilme dışı bırakıldığı ve kârsız yaklaşık maliyetin 1.826.720,10TL olarak belirlenerek teklif fiyatı bu tutarın altında kalan  geçerli teklif sahibi 3 istekliden aşırı düşük teklif açıklaması istenildiği, bu istekilerden birinin açıklama sunmadığı birinin de açıklaması uygun olmadığı gerekçesiyle teklifinin değerlendirme dışı bırakıldığı ve ihalenin aşırı düşük teklif açıklamaları uygun bulunan Karanfil Yemek Emlak Temizlik İnşaat Otomotiv Sanayi Ticaret Limited Şirketi üzerinde bırakılmak suretiyle sonuçlandırıldığı anlaşılmaktadır.

İhale konusu işe ait İdari Şartname’nin   “Teklif fiyata dahil olan giderler” başlıklı 25’inci maddesinde “25.1. Sözleşmenin uygulanması sırasında, ilgili mevzuat gereğince yapılacak ulaşım sigorta, vergi, resim, harç, sözleşme giderleri ile diğer bütün giderler yükleniciye aittir.

25.2. 25.1. maddesinde yer alan gider kalemlerinde artış olması ya da benzeri yeni gider kalemlerinin oluşması hallerinde, teklif edilen fiyatın bu tür artış ya da farkları karşılayacak payı içerdiği kabul edilir. Yüklenici, bu artış ve farkları ileri sürerek herhangi bir hak talebinde bulunamaz.

25.3. Teklif fiyata dahil olan diğer giderler aşağıda belirtilmiştir:

25.3.1.

-Yüklenici çalıştırdığı işçilerin, işin yapılmakta olduğu bir işkolu veya meslekte aynı tipteki bu iş için mevzuatla kabul edilenlerden daha az elverişli olmayan şartlarda çalışmalarını ve ücret almalarını sağlayacaktır. Ücret, yan ödeme ve çalışma şartlarının toplu sözleşme veya mevzuatla tespit edilmemiş olması halinde yüklenici, en yakın ve uygun bir bölgedeki işkolu veya meslekteki aynı tip bir iş için mevzuatla tespit edilenlerden daha az elverişli olmayan ücret, yan ödeme ve çalışma şartlarını sağlayacaktır.

-Ayrıca çalıştırılacak olan işçilerin yol ve yemek giderleri yüklenici tarafından ayni olarak karşılanacağından yüklenici bu giderleri teklifine dahil edecektir. 
 -Yemekhanede yıllık yaklaşık 12.000 KG. LPG tüketilmekte olup yüklenici bu gideri maliyetine yansıtacaktır.

– İşin yürütülmesi sırasında kullanılacak olan malzeme giderleri, bakım onarım giderleri, ekte verilen listedeki demirbaş malzeme giderleri, yine ekte verilen listedeki aylık temizlik malzeme giderleri, yine ekte verilen listeye göre personelin kıyafet giderleri, personelin servis ve yemek giderleri, ekmek gideri, ilaçlama gideri, nakliye giderlerini teklif fiyatına dahil edecektir.

   25.4. Sözleşme konusu işin bedelinin ödenmesi aşamasında doğacak Katma Değer Vergisi (KDV), ilgili mevzuatı çerçevesinde İdare tarafından yükleniciye ayrıca ödenir.

   25.5. Kısa vadeli sigorta prim oranları belirtilecektir.

Bu işte İş Kazaları ve Meslek Hastalıkları Sigorta Pirim oranı % 2 (Yüzdeiki) olarak tespit edilmiştir.” düzenlemesi,

Teknik Şartname’nin  “Yüklenicinin Yükümlülüğü” başlıklı maddesinde  “Madde 3. Yüklenicinin Hizmetin Görülmesi ve Personelle İlgili Yükümlülükleri :  

3.1. Yüklenici, işleri gereken özen ve ihtimamı göstererek yürütecek, tamamlayacak ve işlerde olabilecek kusurları sözleşme hükümlerine uygun olarak giderecektir. Yüklenici, bu sorumluluklarının yerine getirilmesi için ister kalıcı, ister geçici nitelikte olsun, gereken bütün denetim, muayene ve testleri yaptıracak ve işçilik, malzeme v.b. temin edecektir.

…

3.3. Gıda ve Gıda ile Temas Eden Madde ve Malzemeleri Üreten İş Yerlerinin Çalışma İzni ve Gıda Sicili ve Üretim İzni İşlemleri ile Sorumlu Yönetici İstihdamı Hakkında Yönetmelik ve Bu Yönetmelikte Değişiklik yapılması Hakkında Yönetmelik gereğince, bulundurulması zorunlu olan 1 (bir) sorumlu yöneticinin istihdam edilmesi gerekmektedir. Sorumlu yöneticinin bahse konu yönetmelikteki şartlara uygun Gıda Mühendisi veya Diyetisyen olması durumunda,  bu şartname de çalıştırılması istenilen Gıda Mühendisi veya Diyetisyenin ayrıca bulundurulması istenilmeyecek, yapılması gereken iş ve işlemleri sorumlu yönetici durumundaki bu Gıda Mühendisi veya Diyetisyen yapacaktır. Diyetisyen veya Gıda Mühendisi ile ilgili sözleşmesi noter onaylı olup idareye ibraz edilmelidir.

…

3.9.İdarece çalışma süresince kendisine protokolle çalışır durumda verilen demirbaşları tekniğine uygun bir biçimde kullanarak bakım, onarım ve muhafazasından sorumludur. (kalay işleri dahil) Eksiklikler  ve aksaklıklar en kısa sürede yüklenici tarafından giderilecektir. Giderilmemesi halinde gerekli yasal işlem İdare tarafından yapılacaktır.

…

3.13. Hizmetin görülebilmesi için mutfak yer ocaklarında kullanmak üzere gaz tankına LPG alımı yükleniciye aittir.

3.14.Yemek malzemeleri ve deterjan, masa temizliği, yer temizliği gibi temizlik malzemeleri yüklenici tarafından temin edilecektir. Bu malzemeler uygulanacağı alanlara göre nitelikli ve TSE’ baklava dilimli ürünlerden olmalıdır. Komisyona sunulmalıdır. Takibi kontrol teşkilatınca yapılacaktır.

…

3.16.Yüklenici, öğrencilere her öğünde asgari 4 (Dört) çeşit yemek verecektir. Kahvaltılar en az 4 çeşit olacak, içecekler çeşit sayılmayacaktır.

3.17.Yüklenici yemek dağıtım işini adil bir şekilde yapacaktır. Yemekler gramajları belirlenmiş miktarda, olması gereken sayıda ve olması gereken nitelikte olacaktır. Aksaklık olması durumunda  servis süresi içerisinde giderilmesinden yüklenici sorumludur.

3.18. Pişirilen yemek, ağzı kapalı özel krom taşıma kaplarında, tepsi ve tavalarda yemekhaneye gönderilecektir. Yemeklerin taşınması ve dağıtılması esnasında yemeğin görünümünün ve nefasetinin bozulmaması sağlanacaktır.

…

3.26.Muayene Komisyonu üyeleri ve Kontrol Teşkilatı huzurunda, pişirilen yemek çeşitlerinin her birinden en az 2’şer (ikişer) adet numune alınacak, numuneler İdarece mühürlenecek, mühürlenen bu numunelerin birer adedi İdarece, birer adedi de Yüklenici tarafından, bozulmayacak şekilde buzdolabında en az 48 (kırksekiz) saat süreyle saklanacaktır. Her hangi bir zehirlenme şüphesi yada başka bir durumun ortaya çıkması halinde bu numuneler daha uzun süreyle saklanacaktır. Zehirlenme yada şüpheli durumun ortaya çıkması halinde en kısa zamanda ve en seri şekilde İdarenin sakladığı mühürlü numuneler, İdarenin uygun gördüğü laboratuarlara gönderilerek analiz ettirilecektir. Gerek görülmesi veya çelişkiye düşülmesi halinde yüklenici tarafından saklanan mühürlü diğer numuneler yine İdare tarafından ve İdarenin uygun gördüğü yerlerde analiz ettirilecektir. Numune kapları ve mühürleme ile ilgili giderler, numunelerin saklanması, analiz ettirilmesi ve diğer bütün giderler yükleniciye aittir. 

3.27.Sözleşmenin imzalanmasından sonra yüklenici üstlenmiş olduğu iş için gerekli olan ve şartname/sözleşme gereği yüklenici tarafından karşılanması gereken her türlü makine, araç-gereç ve işçileri sağlamak zorundadır. İşin başlangıcında ve devamı sırasında idare araç-gereç ve personelin kontrolünü yapacaktır.

3.28.Çalıştırdığı işçilerle kullandığı makine, araç ve malzemelerin idarece her an kontrol edilebilmesi için yüklenici İdare tarafından istenildiğinde bunların sayılarını (türlerine göre ayırmak ve çalıştırdıkları/kullandıkları yerlerle, işler ayrı ayrı belirtilmek üzere) ayrıntılı şekilde gösteren cetvelleri idareye vermek zorundadır.

3.29.Yüklenici Gıda zehirlenmelerine karşı her türlü önlemi almak ve bu konuda personelinin eğitimini yapmak zorundadır. Öğrencilerin yemeklerden zehirlenmesi halinde yüklenici sorumlu olacak ve yapılan analiz, hastane ve ilaç masraflarını karşılayacaktır. Yapılacak bu işlemler yüklenicinin bütün sorumluluklarını yerine getirdiği anlamı taşımaz. Meydana gelebilecek diğer bütün sonuçlardan yüklenici sorumlu olacaktır.

…

3.31. Yemeklerin dağıtımı mevcut 3 benmariden self servis olarak yapılacaktır.

3.32. Öğrencinin yemekhanede kullanacağı içme suyu ihtiyacı karşılanmak üzere yüklenici tarafından en az 8 adet su sebili getirilerek idarenin belirleyeceği yerlere yerleştirilecektir. Bu su sebillerinin suyu  yemekhane içme suyundan karşılanacaktır.

Madde 4. İşçilerle İlgili Yükümlülükler

…

4.4. Çalışanların Yiyeceği, İçeceği ve Ulaşımı:

Çalışanların yemek ve ulaşımı ayni olarak yüklenici tarafından karşılanacaktır. Yüklenici, işe aldığı işçi ve personelinin, yiyeceğini ve içeceğini sağlamak üzere gereken bütün önlemleri almak zorundadır. Ancak bu sağlama işi, hiçbir şekilde zorlama halini almayacak ve çalışanların dilediği herhangi bir yerden yiyeceğini ve içeceğini sağlamak hususundaki serbestliklerini bozmayacaktır.

Yüklenicinin işyerinde yiyecek ve içecek satım ve temininden doğan her türlü hukuksal mükellefiyet ve sorumluluk, kendisine aittir. Yüklenici, kendisi adına üçüncü kişilere yaptırdığı satım ve teminden de müteselsilin sorumludur.

Ayrıca yüklenici çalıştırdığı işçi ve personelin işyerine getirilmesinden ve işyerinden götürülmesinden sorumludur. Bu konuda çalışanların mağdur edilmemesi için her türlü önlemi almak zorundadır. 

…

4.12. Haftalık, mazeret, yıllık izin, vizite, raporlu işçilerin haricinde işçilerin görevlilerine gelmemesi halinde görevli sayısı hiçbir şekilde belirtilen sayının altına düşmeyecektir. Ancak; öğrencilerin bir kısmının okulda bulunmaması durumunda veya İntibak eğitimi gibi durumlarda yemek yiyecek öğrenci sayısıyla orantılı olmak üzere idarenin uygun göreceği, hizmetin aksatılmayacağı şekilde  daha az sayıda  personel çalıştırılabilecek, Okulumuzda öğrenci bulunmadığı ay veya günlerde işçi çalıştırılması istenilmeyecektir. Çeşitli nedenlerle işten ayrılan, işten çıkan/çıkartılan veya çeşitli mazeretlerle işe gelmeyen personellerin yerine en kısa zamanda personel getirilecektir.

…

4.17.1. Toplam çalıştırılacak personel sayısı, öğrencinin okulda tam olduğu aylarda en az 25 ‘dir. (Yarıyıl tatili ve bayram tatillerinde yemek hizmeti alacak öğrenci sayısına göre, hizmet aksatılmayacak şekilde idarenin bilgisi dahilinde daha az sayıda personel çalıştırılabilecektir.)

4.17.2. Çalıştırılacak personelin dağıtımı aşağıda gruplandırıldığı şekilde olacaktır. Ancak; İdarenin uygun görüşü alınmak şartıyla, işin daha sağlıklı yürütülebilmesi için dağılımda değişikliğe gidilebilecektir. Yeni durumda da, işçilerin fazla çalışması, izin-istirahat durumları ve diğer bütün özlük hakları ile ilgili hususlar yüklenicinin sorumluluğundadır.

Tüm aşçılardan sorumlu ve devamlı gündüz çalışacak bir adet diplomalı ve tecrübeli Aşçıbaşı bulunacaktır. Her ekipte garsonlardan 1 tanesi yüklenici tarafından Şef Garson olarak görevlendirilecek, şef garson servisin uygun yapılmasından, diğer garsonların sevk ve idaresinden ve yemekhanenin düzeninden sorumlu olacaktır. Yemek esnasında eksik servislerin tamamlanmasını sağlayacaktır.

…

            Madde 5. İşçilerin Nitelikleri/Sayıları : 

Madde 6. Yüklenici Personelinin Giyeceği ve Giyim Şekli:

Yüklenici, işçilerine idarenin kabul ettiği (önlük, ceket başlık, eldiven, maske vb.) kıyafetleri yedekli olarak temin edecek ve temiz giyinmelerini sağlayacaktır. Yazlık ve kışlık olarak kıyafet bulunduracaktır. Kıyafetler ayni olarak yüklenici tarafından karşılanacaktır.

6.1.Aşçı ve Aşçı Yardımcıları  : Beyaz aşçı kepi, beyaz hakim yaka gömlek, beyaz pantolon giyeceklerdir. Yemek servisi sırasında eldiven takacaklar, sürekli beyaz kıyafet koruyucu önlük ve sabo terlik giyeceklerdir.

6.2.Garsonlar  : Beyaz gömlek, siyah papyon, siyah pantolon, bordo yelek, siyah ayakkabı giyecekler, servislerde  eldiven giyeceklerdir.

6.3.Bulaşıkçı : Gri yandan düğmeli hakim yaka gömlek, gri pantolon, diz kapağına kadar ulaşan çizme, sudan koruyucu önlük ve gri kep giyeceklerdir.

6.4.Mutfak Görevlisi : Gri yandan düğmeli hakim yaka gömlek, gri pantolon, diz kapağına kadar ulaşan çizme giyeceklerdir.

Gerektiğinde kıyafet düzenlemesi İdarece yeniden yapılabilecektir” düzenlemesi,

“Yemek Düzeni ve Temizlik İle İlgili Hususlar” başlıklı maddesinde “Madde 7.

7.1.Yemek Düzeni ile İlgili Hususlar.

7.1.1.Yemek servisi İdarenin her öğün için belirlediği saatlerde olacaktır.

7.1.2. Yemeğin self servisi aşçılar tarafından üç koldan sıraya geçen öğrencilere tabldot şeklinde dağıtımı yapılacaktır.

7.1.3. Ekmekler muntazam şekilde dilimlenerek masalara servis yapılacaktır. Bu hizmetin takibini şef garson yapacaktır. Kişi başına verilen ekmek 125 (yüzyirmibeş) gr ile 150 (yüzeli) gr arasında olacaktır.

7.1.4. Masalara ekmek ve su dağıtımı yemek saatleri içerisinde yüklenici tarafından sürekli yaptırılacaktır.

   7.1.5. Yemekhanede dağıtılacak meyveler en iyi şekilde yıkanarak servis yapılacaktır. Servis yapıldıktan sonra çürük, bozuk, eksik veya niteliksiz olduğu anlaşılan meyveler servis süresi içerisinde yenisi ile değiştirilecek ve aksaklıklar acilen giderilecektir.

7.1.6. Her öğünde bir kişiye en az bir adet olmak üzere kağıt peçete yüklenici tarafından temin edilecektir.

7.1.7. Yüklenici, masalarda yemeğin özelliğine göre her an tuz, karabiber, kırmızı biber pul biber, nane, sumak, sarımsak, kekik vb. baharatlar ve kürdan bulunduracaktır.

7.1.8. Yüklenici yeterli miktarda cam sürahi, cam su bardağı, çatal-kaşık ve ekmek sepetini masalarda eksiksiz olarak bulunduracaktır. 12 kişilik bir masada asgari; 12 adet su bardağı 2 adet sürahi, 2 adet ekmek sepeti ( Her sepette en az 300 gramlık 3 adet dilimlenmiş ekmek) en az 2 adet baharat takımı bulunacaktır. Bu malzemelerin yıpranması, kırılması, kaybolması, eksilmesinden yüklenici sorumlu olacak ve anında tamamlayacaktır. İdarece bu malzemelerin verilmemesi durumunda bu malzemelerin tamamı yüklenici tarafından karşılanacaktır.

7.1.9. Yüklenici yemekhanede, ilgili öğünde verilen yemekten başka, yemekle ilgili hiçbir malzeme bulundurmayacaktır.

7.1.10. Yüklenici, her öğün yemek yiyen kişi sayısını esas alarak yeterli sayıda eleman (aşçıbaşı, aşçı, garson, bulaşıkçı, mutfak görevlisi) bulunduracak ve yemek dağıtımının aksamadan ve temiz bir şekilde yürütülmesini sağlayacaktır.

7.1.11. Bulaşık tabldotlar, çatal, kaşık ve bıçak öğrencilerin kendileri tarafından bir yerde toplanacak, buradan bulaşık tabldot, çatal, kaşık, bıçak, su bardakları yüklenicinin garsonlarınca  bulaşık haneye bırakılacaktır. Su bardakları masalardan garsonlar tarafından toplanacaktır. Yemekhaneden öğrenci revirlerindeki hasta öğrencilere görevli öğrenci nezaretinde yemekler götürülecek daha sonra bulaşıklar alınacaktır.

7.1.12. Ramazan ayında İdarenin isteği doğrultusunda iftarda ve sahurda yemek verilecektir. Bu yemeklerin verilmesinden ve servis yapılmasından yüklenici sorumludur.

7.1.13. Yemekler sıcaklığını muhafaza etmiş şekilde servise sunulacak, öğrencilerin yemeklerini sıcak olarak yemeleri, yüklenici tarafından sağlanacaktır.

7.1.14. Öğrencilerin tatilde bulunduğu dönemlerde, (bayram, yarıyıl tatili, vb.) okulumuzda öğrenci kalması halinde yemek çıkarmak zorundadır. Öğrencilerin bir kısmının okulda bulunması durumunda yemek yiyecek öğrenci sayısıyla orantılı olmak üzere idarenin uygun göreceği, hizmetin aksatılmayacağı şekilde  daha az sayıda  personel çalıştırılabilecektir.

7.2. Temizlik İle İlgili Hususlar.

7.2.1. Yüklenici Yemekhane binasındaki her türlü temizlikten sorumludur. (Mutfak, yemekhaneler, merdivenler, soğuk hava depoları, malzeme taşınan ve saklanan bölümler, işçilerinin soyunduğu, istirahat ettiği bölümler, ile bu personelin kullandığı duşlar, wc’ ler, bulaşık haneler, bulaşıklar, çöpler,  masalar, sandalyeler, vb.)

7.2.2. Temizliğe azami şekilde dikkat edilecek yemeğe müteakip yemekhanede bulunan bütün masalar, sandalyeler, yerler, en kısa sürede temizlenecektir. Yerlerin kaba temizliği yapıldıktan sonra dezenfektanlı nitelikli deterjan kullanılarak, paspaslanıp temizlenecek, yemekhane her zaman temiz bulundurulacak, her gün en az bir kere yağ çözücü kullanılarak, yerlerde iz, leke bırakılmayacak, her gün iş bitiminde günlük temizlik yapılıp, ertesi güne temiz bırakılacaktır.

7.2.3. Ayrıca haftada bir gün yerlerin ve bütün alanların genel temizliği yapılacaktır. (Her türlü deterjan ve dezenfektanlı maddeler kullanılarak, zeminler uygun makinelerle ovularak, cam, çerçeve, kapı, kalorifer petekleri, merdiven korkulukları vb. silinerek, diğer bölümlerin tozu ve örümcekleri alınarak genel temizlik yapılması.) Temizlikte vasıflı temizlik maddeleri ve yağ sökücü maddeler kullanılacak, bu ürünlerin uygunluğu idarece onaylanacak ve kullanılacak deterjanlar TS’na uygun olacaktır.

7.2.4. Yüklenici her ay (okulun kapalı olduğu aylar dahil) haşere mücadelesi için yemekhane binası gıda sektörüne uygun böcek ilaçları ile ehil kişiler nezaretinde muntazam olarak ilaçlayacak ve sonrasında ilaçlanan yerler ve bu alanlardaki araç-gereçler deterjanla yıkanacaktır. İlaçlamaya gelen yetkili kişiler ilaçları yemekhane personeli huzurunda hazırlayacaklardır.

7.2.5.  Mutfak her zaman çok temiz bulundurulacak, hijyenik koşullar sağlanacak, mutlaka yağ çözücü deterjanlar kullanılacaktır.

7.2.6. Bulaşıklar ortalıkta bırakılmayacak, en kısa sürede yıkanıp temizlenecek ve kurulanacaktır.

7.2.7 Yemekte kullanılan tencere, çaydanlık gibi malzemeler dış ve iç yüzeyler itibariyle en az haftada bir kez genel temizliğe tabi tutulacak, dış görünümü temiz ve güzel olacaktır.

7.2.8.Kullanılan bütün alanların günlük, haftalık, aylık temizlikleri muntazaman yapılacaktır.

7.2.9.Mutfaktaki ızgara altları her gün mutlaka temizlenecek, tesisatın tıkanıp, arızalanmasına meydan verilmeyecektir.

7.2.10.Temizlikte kullanılacak uygun makineler yüklenici tarafından getirilip, kullanılacaktır.

7.2.11. Kullanılacak bütün temizlik malzemeleri TSE’ye uygun baklava dilimi onaylı piyasanın tanınmış birinci sınıf olmalıdır. Diğer gıda malzemeleri gibi komisyonca alınmalıdır.

7.3. Diğer Hususlar  :

7.3.1.  İdare tarafından teslim edilen araç-gereç ve demirbaşların bakım, onarım giderleri (Asansör, bulaşık makinesi, fırın vb. makine teçhizatın bakımonarım giderleri) yüklenici tarafından karşılanacaktır. Bu malzemelerin kırılmasından, eksilmesinden, kaybolmasından yüklenici sorumlu olacak ve anında tamamlanacaktır.

…

7.3.7. Eskiyen ve kullanılmaz hale gelen iş kıyafetlerinin değiştirilmesi, temini, temizlik ve bakımı yükümleniciye  aittir. Yıprananlar yenilenecektir.” düzenlemesi yer almaktadır.

Teknik Şartname’nin ekinde ise aşağıda yer verilen 4 adet liste yer almaktadır.

Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı Düşük Teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde “İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b)  Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.” hükmü yer almaktadır.

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Aşırı Düşük Teklifler” başlıklı 59’uncu maddesinde de benzer bir hükme yer verilmiştir.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Hizmet alımı ihalelerinde aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 79’uncu maddesinde “79.1.Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde, tekliflerin değerlendirilmesinde;

İhale ve sözleşmeye ilişkin damga vergileri, Kamu İhale Kurumu payı ve noter masrafları gibi sözleşme giderleri ile amortisman, kıdem tazminatı, işyeri hekimliği ücreti, oryantasyon (ihale konusu işe uyum) eğitimi gideri, yaka kartı ve bu mahiyetteki genel giderleri karşılamak üzere birim fiyat teklif cetvelinde yer alan her bir işçilik kalemindeki (yol, yemek ve giyecek dahil brüt asgari ücret veya brüt asgari ücretin yüzde (%) fazlası üzerinden ücret hesaplanan işçilik kalemi ile ulusal bayram ve genel tatil günleri ve fazla çalışma saatlerine ilişkin işçilik kalemleri) birim fiyatlar ile işçi sayısı üzerinden teklif alınması idarece uygun görülmeyen iş kalemi/kalemleri kapsamında çalıştırılacak olan her bir personelin işçilik maliyeti üzerinden  % 3 oranında sözleşme giderleri ve genel giderler hesaplanacaktır.

79.2. Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde;amortisman, kıdem tazminatı, iş yeri hekimliği ücreti, oryantasyon eğitimi gideri, yaka kartı ve bu mahiyetteki giderlerin genel giderler içinde yer alacağı kabul edileceği için aşırı düşük teklif sorgulamasında bu giderler, önemli teklif bileşeni olarak belirtilmeyecek ve isteklilerden aşırı düşük teklif sorgulamasına verdikleri cevaplarda bu giderler için bir bedel öngörmeleri istenmeyecektir. Sözleşme giderleri ve genel giderler içinde değerlendirilmesi öngörülen giderler idari şartnamelerde “teklif fiyata dahil olan diğer giderler” kısmında belirtilmeyecektir.

79.3.  Asgari işçilik maliyeti;

i- İhale tarihinde yürürlükte bulunan brüt asgari ücret veya idari şartnamede brüt asgari ücretin yüzde (%) fazlası olarak belirlenen ücret (ulusal bayram ve genel tatil günleri ile fazla çalışma saatlerine ilişkin ücretler dahil),

ii- İdari şartnamede öngörülen nakdi veya ayni yemek ve yol bedeli ile ayni giyim bedeli,

iii- İşveren sigorta primi tutarından oluşmaktadır.

79.4. İhale komisyonu tarafından, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihaleleri ile personel çalıştırılmasına dayalı olmamakla birlikte ihale dokümanında personel sayısının belirlendiği ve haftalık çalışma saatinin tamamının idarede kullanılacağı hizmet alımı ihalelerinde asgari işçilik maliyeti, sözleşme giderleri ve genel giderler ile varsa malzeme ve diğer maliyet kalemleri, bunlar dışında kalan hizmet alımı ihalelerinde ise ihale dokümanında belirtilen teklif fiyata dahil giderler dikkate alınmak suretiyle tekliflerin değerlendirilmesi yapılarak 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca teklifi aşırı düşük görülen isteklilerden işin niteliğine göre ihale komisyonunca belirlenen önemli teklif bileşenleri ile ilgili açıklama istenecektir. İdarelerce aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazıda, teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenlerin belirtilmesi ve açıklama için isteklilere üç (3) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilmesi gerekmektedir.

Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde, kar hariç yaklaşık maliyet tutarının üzerindeki teklifler aşırı düşük teklif olarak kabul edilmeyecektir.

79.4.1. İsteklilerce yapılacak aşırı düşük teklife ilişkin açıklamalar belgelere dayanmalıdır. Belgelere dayanılmaksızın yapılan açıklamalar kabuledilmeyerek söz konusu teklifler reddedilecektir.

79.4.2. İhale komisyonu tarafından yapılacak aşırı düşük teklif değerlendirmesinde aşağıdaki hususların dikkate alınması gerekmektedir.

79.4.2.1. İhale komisyonu, teklifin önemli bileşenlerine ilişkin olarak;

a) verilecek hizmetin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve hizmetlerin temininde kullanılacak avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen hizmetin özgünlüğü,

hususlarında istekliler tarafından belgelere dayalı olarak yapılan yazılı açıklamaları da dikkate almak suretiyle aşırı düşük teklifleri değerlendirerek ihaleyi sonuçlandıracaktır.

79.4.2.2. verilecek hizmetin ekonomik olması, seçilen teknik çözümler, hizmetin yerine getirilmesinde kullanılacak avantajlı koşullar veya hizmetin özgünlüğü hususunda bir açıklamada bulunulması durumunda; sadece bu hususların neler olduğu değil, belirtilen çözüm, avantajlı koşul, özgünlük ya da hizmetin ekonomik olması sayesinde elde edilen maliyet avantajının da bilgi ve belgelere dayalı olarak açıklanması gerekmektedir.

79.4.2.3. Teklifi aşırı düşük bulunan isteklilerin, tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili olarak Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamaya dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri sunmaları gerekmektedir.

İsteklilerin açıklamalarına dayanak teşkil eden bilgi ve belgeler;

a. Tedarikçi veya üreticilerden alınan proforma faturalar,

b. Fiyat teklifleri,

c. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin ilan edilmiş fiyat tarifeleri veya bunlardan alınmış fiyat teklifleri,

ç. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından ilgili mala ilişkin ilan edilen asgari fiyatlar,

…

g. İsteklinin ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarıdır.

…

79.4.2.5. İsteklilerce yapılan açıklamalarda; teklifin bir bölümünü oluşturan iş kalemlerine/gruplarına ilişkin olarak piyasada o alanda faaliyet gösteren kişilerden alınan fiyat tekliflerinin sunulması halinde, fiyat teklifinde belirtilen veya fiyat teklifine göre hesaplanan birim fiyat;

a) Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında (Ek-O.6) yer alan  toplam birim maliyet tutarının,

b) Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında (Ek-O.6) yer alan  ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin,

altında olamaz.

Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından fiyat teklifinin üzerine; “Birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki toplam birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından fiyat teklifinin üzerine; “Birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Kaşeleme işlemi bu Tebliğin 8.4 maddesinde belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.

…

79.4.2.7. İsteklinin, kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin ilan edilen fiyat tarifelerinde belirtilen fiyatları kullanması halinde sadece ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olan bir tarifeyi gösterir belgeyi sunması yeterlidir. (Örnek: Orman Genel Müdürlüğüne bağlı işletmeler tarafından satılan ürünlere ilişkin ilan edilmiş fiyatlar vb.)

…

79.4.2.12. İsteklinin açıklamalarını kendi ürettiği, aldığı veya sattığı mallara dayandırması durumunda ihale konusu işte kullanılması öngörülen mala ilişkin ağırlıklı ortalama birim maliyetin veya ağırlıklı ortalama birim satış tutarının belirtildiği “maliyet/satış tutarı tespit tutanağı” (Ek-O.7) sunulacaktır. İsteklilerce teklif edilen tutara ilişkin birim fiyatlar,

a) Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, ağırlıklı ortalama birim maliyetin,

b) Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin,

altında olamaz.

İsteklinin satışlar üzerinden açıklama yapabilmesi için malın ticareti ile iştigal ediyor olması; maliyete dayalı açıklama yapabilmesi için ise, son geçici vergi beyanname döneminde ihale konusu işte kullanılmasını öngördüğü mal miktarının en az yarısı kadar alış yapmış olması gerekmektedir.

İsteklinin son geçici vergi beyanname döneminde 4734 sayılı Kanun kapsamındaki idarelere açıklama konusu mala ilişkin satış yapmış ve satılan malın idarece kabul edilmiş olması durumunda “maliyet/satış tutarı tespit tutanağı” (Ek-O.7) sunmasına gerek bulunmayıp sadece söz konusu satışa ilişkin fatura suretleri ile de belgelendirme yapılabilecektir.

…

79.4.2.15. Maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarının; 3568 sayılı Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanununa göre çalışan meslek mensuplarından, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olanlar tarafından düzenlenmesi, bütün belge ve tutanakların her sayfasının taraflar tarafından imzalanarak kaşelenmesi gerekmektedir.

…

79.4.2.16. İstekliler tarafından aşırı düşük teklif sorgulaması kapsamındaki mallara ilişkin olarak proforma fatura yerine sadece alış faturası ile açıklamada bulunulması geçerli bir açıklama olarak kabul edilmeyecektir.

Yukarıda belirtilen maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarının son geçici vergi beyanname dönemine ilişkin olarak düzenlenmesi esastır. Ancak son geçici vergi beyanname döneminde, yasal defter ve belgelerde açıklama konusu mal veya hizmetlerle ilgili işlem bulunmaması durumunda, isteklinin kendi ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ilişkin ağırlıklı ortalama birim maliyetin veya ağırlıklı ortalama birim satış tutarının belirtildiği “maliyet/satış tutarı tespit tutanağı” (Ek-O.7) hariç, söz konusu tutanaklar bir önceki geçici vergi beyanname dönemi esas alınarak düzenlenebilir. Son geçici vergi beyanname döneminin tespitinde; 4734 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin (a), (d) ve (e) bentlerine göre pazarlık usulü ile yapılan ihalelerde ilk yazılı fiyat tekliflerinin alındığı tarih, diğer ihale usulleri ile yapılan ihalelerde ise ihale tarihi esas alınır.

Örneğin; 11.1.2010 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan ihalede son geçici vergi beyanname dönemi “Ekim-Kasım-Aralık 2009”, 15.7.2010 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan ihalede son geçici vergi beyanname dönemi “Nisan-Mayıs-Haziran 2010” dur.

…

79.4.2.19. Personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımlarına ilişkin aşırı düşük teklif sorgulamasında, sözleşme giderleri ve genel giderlerin % 3 oranında hesaplanması söz konusu olmayacak, sözleşme giderleri ilgili mevzuatına göre hesaplanmak suretiyle aşırı düşük teklif sorgulamasına cevap verilecek ve teklifler değerlendirilecektir.

…

79.5. Aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda; (79.4.2.) maddesine uygun açıklamada bulunmayan, açıklamaları teknik şartnameye aykırı hususlar içeren veya teklif tutarı, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde asgari işçilik maliyeti ve % 3 oranındaki sözleşme giderleri ile genel giderleri, personel çalıştırılmasına dayalı olmamakla birlikte ihale dokümanında personel sayısının belirlendiği ve haftalık çalışma saatinin tamamının idarede kullanılacağı hizmet alımı ihalelerinde ise asgari işçilik maliyeti ve ilgili mevzuatı uyarınca hesaplanacak sözleşme giderlerini karşılamayan isteklilerin teklifleri gerekçeleri belirtilmek suretiyle reddedilecektir.

79.6. Aşırı düşük teklifine ilişkin olarak istenen sürede açıklama yapmasına rağmen teklifi reddedilen isteklilere, açıklamalarının yeterli görülmeme nedenlerinin kesinleşen ihale kararı ile birlikte bildirilmesi zorunludur.

79.7. Yukarıda yapılan açıklamalar çerçevesinde, Kurumca ilgililerin faydalanmasına yönelik olarak hazırlanan “işçilik hesaplama modülü”ne (www.kik.gov.tr) adresinden ulaşılabilecektir.” açıklaması bulunmaktadır.

            İdare tarafından ihale üzerinde bırakılan istekliye gönderilen 10.01.2014 tarih ve 45 sayılı yazıda,  Teknik Şartname’de verilen yıllık menü listesindeki çiğ malzeme girdi giderleri ile malzeme haricinde yemeğe yansıyan diğer giderler olan gaz gideri, ekmek gideri, işçilik gideri, personel giyim gideri işçinin yemek maliyeti gideri, işçinin ulaşım gideri, demirbaş malzeme gideri, temizlik malzemesi giderleri, ilaçlama gideri, bakım onarım gideri, nakliye ve sözleşme giderlerinin önemli teklif bileşeni olarak belirlendiği ve bunlara ilişkin olarak belgeye dayalı olarak yapılacak açıklamaların 20.01.2014 tarihine kadar idareye sunulmasının istenildiği anlaşılmaktadır.

Bu çerçevede başvuru sahibi tarafından şikâyet konusu edilmekle birlikte idare tarafından açıklama istenilmeyen personel eğitim gideri, numunelerin alınması, korunması ve analizi, personel kıyafetlerinin temizliği, hassas terazi ve elektronik terazi ve bu aletlerin muayeneleri ile özel günlerde çıkarılacak yemekler hususunda inceleme ve değerlendirme yapılmamıştır. 

İhale üzerinde bırakılan Karanfil Yemek Emlak Temizlik İnşaat Otomotiv Sanayi Ticaret Limited Şirketi’nin 20.01.2014 tarihli yazısı ekinde idareye sunduğu aşırı düşük teklif açıklamaları incelenmesinden, adı geçen istekli  tarafından gıda malzemeleri çiğ girdi maliyetleri için 810.468,97234 TL bedel öngörülerek muhtelif firmalardan alınan mevzuata uygun şekilde düzenlenmiş  proforma faturalar ile Ankara Büyükşehir Belediyesi Toptancı Hali fiyat tarifeleri ile birim fiyatlara ilişkin belgelendirme yapıldığı, ekmek gideri için 108.224,55000 TL bedel öngörülerek, birim fiyatın mevzuata uygun şekilde düzenlenmiş proforma fatura ile belgelendirildiği, personel giderlerine ilişkin olarak asgari ücretteki periyodik artışlar da dikkate alınmak suretiyle 297.699, 34000 TL maaş, 35.145 TL yol, 13.857,67350 TL yemek ve 5.890 TL kıyafet olmak üzere toplam 352.592,0135 TL öngörüldüğü ve KİK işçilik hesaplama modülü çıktıları,  Belediye Meclisi Karar Özetleri’nden alınan dolmuş ve taksi ücret tarifelerini gösterir internet çıktısı ve mevzuata uygun şekilde düzenlenmiş proforma faturalar ile belgelendirme yapıldığı, temizlik ve sarf malzemesi için 23.684, 5000 TL öngörüldüğü ve mevzuata uygun şekilde düzenlenmiş proforma fatura ile açıklama yapıldığı, sözleşme giderleri olarak damga vergisi, hak edişten yapılan damga vergisi, karar pulu ve KİK payı için toplam 42.413,06662 TL öngörüldüğü, ilaçlama gideri olarak 1.000,000 TL öngörüldüğü ve mevzuata uygun şekilde düzenlenmiş ihale konusu işin gerçekleştirileceği Balıkesir Polis Meslek Yüksek Okulu için düzenlenmiş fiyat teklifi ile belgelendirme yapıldığı, Lpg gideri olarak 63.840 TL öngörüldüğü ve birim fiyatın EPDK internet sitesi’nden alındığı anlaşılan 06.01.2014 tarihli ürün fiyat tarifesi ile belgelendirildiği, demirbaş malzeme için 6.150,000 TL gider öngördüğü ve mevzuata uygun şekilde düzenlenmiş proforma fatura ile belgelendirme yapıldığı anlaşılmaktadır.

Ayrıca, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından nakliye giderlerine ilişkin olarak 31.417,30650 TL bedel öngördüğü, bu tutara haftada bir gün Ankara’dan Balıkesir’e malzeme sevkiyatı yapılacağı, iki şehir arasındaki mesafenin 557 km olduğu, ihale konusu iş süresince toplam 31 sefer yapılacağı ve taşımanın gerçekleştirileceği aracın 100 km. de 20 litre yakıt tüketeceği, 1 litre yakıtın 4.54875 TL olduğu  kabulü üzerinden ulaştığı ancak yakıtın litre fiyatına ilişkin belgelendirme yapmadığı anlaşılmaktadır. Bununla birlikte, nakliyede kullanılacak aracın vergi, sigorta ve amortisman giderlerine ilişkin olarak toplam 6.636,03 TL bedel öngörülerek KTK zorunlu mali sorumluluk poliçesi, 2014 yılı MTV’sini gösteren internet vergi dairesi çıktısı ve 2008 model ford Transit 350 L Van model araca ilişkin meslek mensubu onaylı 05.01.2014 tarihli motorlu taşıt envanter ve amortisman raporu ile belgelendirme yapıldığı tespit edilmiştir. Petrol piyasasının EPDK tarafından yürürlüğe konulan fiyat belirlemesine yönelik kararlar ile fiyat ve tarife teşekkülüne ilişkin usul ve esaslar çerçevesinde düzenlenen ve şeffaf olması gerekli görülen bir piyasa olduğu ve ilgili petrol fiyat ve tarifelerine ulaşılabildiği, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından esas alınması gereken motorin tarifesinde litre fiyatının 26.12.2013 tarihi itibariyle KDV hariç 4.54875 TL olarak belirlendiği, dolayısıyla ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından dikkate alınan fiyat ile aynı olduğu, bu kapsamda öngörülen fiyatın da ihale üzerinde bırakılan istekli açısından maliyeti azaltmaması ve avantaj sağlamaması nedeniyle aşırı düşük teklifin açıklanamadığı sonucunu doğurmadığı hususları göz önüne alındığında, söz konusu aykırılığın esasa etkili olmadığı sonucuna varılmıştır.

Başvuru sahibi tarafından her türlü bakım, onarım, montaj işçilik ve benzeri giderler için 20.000 TL bedel öngörüldüğü ancak bu giderlere ilişkin belgelendirme yapılmadığı görülmektedir. İdare tarafından aşırı düşük açıklaması kapsamında önemli teklif bileşeni olarak belirlenen bakım onarıma ilişkin belge tevsik edilmemesinin ilgili mevzuata aykırılık teşkil ettiği anlaşılmaktadır.

            Ayrıca, ilaçlama gideri olarak aşırı düşük açıklaması kapsamında sunulan fiyat teklifinin içerisinde Kamu İhale Genel Tebliği’nde aşırı düşük değerlendirmesine ilişkin maddede yer alan“Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında (Ek-O.6) yer alan  ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olamaz.” ibaresinin yer alması gerektiği, bu çerçevede ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından sunulan fiyat teklifinde ilgili beyana uygun ifadelerin yer almadığı, bu durumun mevzuat hükümlerine aykırılık teşkil ettiği anlaşılmaktadır.

Her ne kadar başvuru sahibi tarafından aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulan proforma faturaların ve fiyat tekliflerinin hayatın olağan akışına uygun fiyatları ihtiva etmediği,  idarece ayrıca piyasada fiyat araştırması yapılması gerektiği, söz konusu proforma faturaların yanıltıcı olduğu ve idarece bu proforma faturalara ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarının istenilmesi gerektiği iddia edilmekte ise de aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında gerçekleştirilmesi gereken işlemlere ilişkin ayrıntılı açıklamaların yer aldığı Kamu İhale Genel Tebliği’nde idarelere aşırı düşük teklif sorgulaması işlemlerine ilişkin piyasada fiyat araştırması yapılmasına ilişkin bir sorumluluk yüklenmediği,  proforma faturalara ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarının da bu tutanakları düzenleyen meslek mensuplarından  istenilmesinin zorunlu tutulmadığı dikkate alındığında başvuru sahibinin belirtilen hususlara ilişkin iddiaları yerinde bulunmamıştır.

Netice itibariyle, yukarıda yer verilen açıklamalar çerçevesinde ihale üzerinde bırakılan Karanfil Yemek Emlak Temizlik İnşaat Otomotiv Sanayi Ticaret Limited Şirketi’nin aşırı düşük teklif açıklamalarının kamu ihale mevzuatına uygun bir şekilde yapılmadığı anlaşılmaktadır.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılığı belirlenen ihale işlemlerinin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, ihale üzerinde bırakılan Karanfil Yemek Emlak Temizlik İnşaat Otomotiv Sanayi Ticaret Limited Şirketi’nin teklifinin değerlendirme dışı bırakılarak bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle 4734 sayılı Kanun’un 65’inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun’un 54’üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oyçokluğu  ile karar verildi.

KARŞI OY

Başvuru sahibinin itirazen şikayet başvuru dilekçesinde “ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamalarının 25 farklı gerekçeyle uygun bulunmaması gerektiği” şeklinde belirtilen iddiası kapsamında Kurul çoğunluğunca, ihale üzerinde bırakılan Karanfil Yemek Emlak Temizlik İnşaat Otomotiv Sanayi Ticaret Limited Şirketi’nin aşırı düşük teklif açıklamalarının kamu ihale mevzuatına uygun bir şekilde yapılmadığı, bu nedenle anılan isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılması ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesine ilişkin “Düzeltici işlem belirlenmesine” karar verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddiasının İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmeliğin 18 inci maddesi yönünden Kurul kararına dayanak teşkil eden esas inceleme raporu ve eki belgeler üzerinde yapılan inceleme sonucunda;

Balıkesir Polis Meslek Yüksek Okulu tarafından gerçekleştirilen “Hazır Yemek Yükleniciliği Hizmet Alımı” ihalesine ilişkin yaklaşık maliyetin                                                                                     piyasa fiyatları esas alınarak toplam 2.192.064,12 TL olarak hesaplandığı,

            Bahse konu ihalede 27 adet ihale dokümanı satın alındığı, 07.01.2014tarihinde gerçekleştirilen ihaleye 15 istekli tarafından teklif verildiği,

 İdarece tekliflerin denetimine ilişkin yapılan inceleme uyarınca, 3 isteklinin teklifinin çeşitli gerekçelerle değerlendirilme dışı bırakıldığı, kalan 12 teklifin de geçerli teklif olarak kabul edildiği, bu tekliflere ilişkin teklif bedellerinin,

            Şeklinde verildiği, kârsız yaklaşık maliyetin 1.826.720,10 TL olarak belirlenerek teklif fiyatı bu tutarın altında kalan geçerli teklif sahibi 3 istekliden aşırı düşük teklif açıklaması istenildiği, bu istekilerden birinin açıklama sunmadığı birinin de açıklaması uygun olmadığı gerekçesiyle teklifinin değerlendirme dışı bırakıldığı ve ihalenin aşırı düşük teklif açıklamaları uygun bulunan Karanfil Yemek Emlak Temizlik İnşaat Otomotiv Sanayi Ticaret Limited Şirketi üzerinde bırakılmak suretiyle sonuçlandırıldığı,

            Anlaşılmıştır.

4734 sayılı Kanunun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38 inci maddesinde; “İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b)  Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

          c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

            Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir.” hükmü yer almaktadır.

Bahse konu madde hükmünden, ihale komisyonunun, yaptığı değerlendirme neticesinde geçerli olduğunu tespit ettiği tekliflerden, ihalede verilen diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olan isteklileri tespit edeceği ve tespit edilen bu teklifleri reddetmeden önce yine madde metninde belirtilen usul doğrultusunda sorgulamaya tabi tutacağı anlaşılmaktadır.

Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde, aşırı düşük teklif sorgulamasının Kamu İhale Genel Tebliğinin “teklif fiyata dahil masraflar” ve “aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesini” düzenleyen maddeleri ile idari şartnamenin “teklif fiyata dahil olan giderler” başlıklı maddesindeki düzenlemelerin esas alınarak yapılması gerekmektedir. Bu ihalelerde, aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda belgelere dayalı yazılı açıklama yapmayan veya ihale komisyonunca açıklamaları yetersiz bulunan isteklilerin teklifleri ile teklif edilmesi gereken asgari işçilik maliyetini karşılamayan teklifler gerekçesi belirtilmek suretiyle reddedilecektir. Ancak, şikayet başvurusuna konu hizmetin personel çalıştırılmasına dayalı bir hizmet alım ihalesi olmaması nedeniyle aşırı düşük değer tespitine yönelik bir modül bulunmamakta olup, ihale konusu hizmetin maliyet unsurlarının, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarında olduğu gibi önceden belirlenen nitelikte olmadığı görülmektedir. Bu durumda, ihale dokümanında belirtilen şartlara uygun olarak hizmetin ifası için her isteklinin basiretli tacir olma yükümlülüğü gereğince kendi organizasyon yapısı, kullanacağı makine ekipmanın özellikleri, malzeme teminindeki kendine özgü koşulları vb. unsurları dikkate alarak teklif fiyatını belirlemesi gerekmektedir.

Ayrıca, malzeme dahil yemek alım hizmetlerinde yemek bileşenlerini oluşturan girdilerin önemli bir kısmı yerel, mevsimsel ve iklim özelliklerine göre farklılıklar göstermekte, bir çok girdi müstahsilden doğrudan temin edilebilmektedir. Özellikle sebze meyve gibi girdilerin piyasa koşulları sebebiyle muhasebeleştirilmesinde karşılaşılan güçlüklerin aşırı düşük teklif sorgulamasında ispat için aranılan belgelere yansıtılmasında isteklilerin önünde önemli bir engel teşkil edeceği düşünülmektedir.  Kamu İhale Kurumu tarafından personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımları için aşırı düşük sınır değerin tespiti ve sorgulanması konusunda bir kriter belirlenmediği hususu göz önüne alındığında, şikayete konu ihalede, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanması ve kaynakların verimli kullanılmasından sorumlu olan idarenin ihalede aşırı düşük teklif açıklaması isteyerek ihalenin sonuçlandırılması yönünde tesis etmiş olduğu işlemlerde mevzuata uyarlık bulunmadığı düşünülmektedir.

İhale konusu işin personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı işi olmadığı, yaklaşık maliyetin büyük çoğunlukla yemek giderinden oluştuğu ihalede verilen teklif bedellerinin ikisi haricinde diğerleri yaklaşık maliyetin altında olmakla birlikte yaklaşık maliyete ve birbirlerine göre yakın olduğu ve en düşük teklifin bile diğer tekliflere göre aşırı düşük olarak değerlendirilemeyeceği anlaşıldığından, idarece yemek kalemlerinde aşırı düşük teklif sorgulaması yapılarak ihalenin karara bağlanması yönünde gerçekleştirilen idari işlemlerin mevzuata uygun olmadığı değerlendirilmiştir.

            Açıklanan nedenlerle; başvuru sahibinin iddiası kapsamında, yemek alımı kalemlerinde aşırı düşük teklif sorgulaması yapılarak ihalenin sonuçlandırılmasına yönelik idarece gerçekleştirilen idari işlemlerin yerinde olmadığına ilişkin “Düzeltici işlem belirlenmesine” karar verilmesi gerektiği yönündekidüşüncem ile, bu iddiaya ilişkin Kurul çoğunluğunca verilen karara katılmıyorum.