Aşırı düşük sorgulamada, nakliye mesafesi açıklamalarının nasıl yapılacağı? (KİK)

BAŞVURU SAHİBİ:

Bimholl İnşaat A.Ş. – Proyap İnşaat A.Ş. İş Ortaklığı,

İHALEYİ YAPAN İDARE:

T.C Devlet Demiryolları İşletmesi Genel Müdürlüğü Satın Alma ve Stok Kontrol Dairesi Başkanlığı  Anafartalar Mahallesi Hipodrom Caddesi No:3 PK: 06050 Altındağ/ANKARA

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2018/41899 İhale Kayıt Numaralı “Bursa-Osmaneli Hızlı Tren Projesi Altyapı, Üstyapı Ve Elektromekanik Yapım İşi” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

T.C Devlet Demiryolları İşletmesi Genel Müdürlüğü(TCDD) Genel Müdürlük tarafından 03.04.2018 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “Bursa-Osmaneli Hızlı Tren Projesi Altyapı, Üstyapı ve Elektromekanik Yapım İşi” ihalesine ilişkin olarak Bimholl İnşaat A.Ş. – Proyap İnşaat A.Ş.nin 22.06.2018 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 05.07.2018 tarih ve 36723 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 05.07.2018 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2018/1107 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, açıklama istenilen analiz girdilerinde nakliye formülü ve nakliye mesafesinin verilmediği, açıklama istenilen iş kalemlerinden; UST-006 poz numaralı iş kaleminde nakliye mesafesi ve formülü verilmesi gerekirken teklif edilecek bedele %10’luk nısbi bir oranlama üzerinden yapılacak hesaba göre açıklama istenilmesinin mevzuata aykırı olduğu, D110.1 poz numaralı iş kaleminin analizinde nervürlü çelik miktarı toplamı 1,097 ton iken demir nakli miktarının 1,085 ton olarak belirtilmesinin, benzer şekilde D138 poz numaralı iş kaleminin analizinde su miktarı 0,57 ton iken nakliye miktarının 0,17 ton olarak belirtilmiş olmasının çelişki doğurduğu, öte yandan UST-008 ve UST-011 poz numaralı iş kalemlerinin analizinde nakliye bedeli öngörülmemiş olmasının mevzuata aykırı olduğu iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde “İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b)  Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

Kurum, ihale konusu işin türü, niteliği ve yaklaşık maliyeti ile ihale edilme usulüne göre aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değerler ve sorgulama kriterleri belirlemeye, ihalenin bu maddede öngörülen açıklama istenilmeksizin sonuçlandırılabilmesine, ayrıca yaklaşık maliyeti 8 inci maddede öngörülen eşik değerlerin yarısına kadar olan hizmet alımları ile yapım işleri ihalelerinde sınır değerin altında olan tekliflerin bu maddede öngörülen açıklama istenilmeksizin reddedilmesine ilişkin düzenlemeler yapmaya yetkilidir. İhale komisyonu bu maddenin uygulanmasında Kurum tarafından yapılan düzenlemeleri esas alır.” hükmü,

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Sınır değer ve aşırı düşük teklifler” başlıklı 60’ıncı maddesinde “(1) İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra Kurum tarafından belirlenen yönteme göre sınır değeri hesaplar.

(2) Aşırı düşük teklif tespit ve değerlendirme işlemlerine ilişkin olarak, ihale ilanı ve dokümanında belirtilmek kaydıyla, üçüncü, dördüncü, beşinci ve altıncı fıkralardaki koşullar çerçevesinde aşağıdaki seçeneklerden bir tanesi kullanılır.

a) Sınır değerin altında olan teklifler ihale komisyonunca aşırı düşük teklif olarak tespit edilir ve bu teklif sahiplerinden Kurum tarafından belirlenen kriterlere göre teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili ayrıntılar yazılı olarak istenir. İhale komisyonu;

1) Yapım yönteminin ekonomik olması,

2) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

3) Teklif edilen işin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir. ” hükmü,

Aşırı düşük teklif sorgulama tarihi (14.06.2018) itibarıyla yürürlükte bulunan Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Sınır değer tespiti ve aşırı düşük teklifler” başlıklı 45’inci maddesinde “…45.1.2. Sınır değerin altındaki teklif sahiplerinden yaklaşık maliyetin % 80’lik bölümünü oluşturan iş kalemleri/gruplarına ilişkin ayrıntılar yazılı olarak istenir. Bu çerçevede; istenen açıklamanın niteliği dikkate alınarak, isteklilere beş (5) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilir.

45.1.2.1. İhale komisyonunca, (38.1) maddesi kapsamında idarece hazırlanan “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” kullanılarak yaklaşık maliyetin % 80’lik kısmına giren iş kalemleri/grupları belirlenir.

Sıralı listeye göre, tutarlarının yaklaşık maliyete oranlarının kümülatif toplamı % 80 oranına kadar olan iş kalemleri/grupları ile kümülatif toplama eklendiğinde % 80 oranının aşılmasına neden olan iş kalemi/grubu, sorgulamaya tabi tutulacak olan iş kalemleri/grupları olarak belirlenecektir. Bunların dışında kalan iş kalemleri/grupları için sorgulama yapılmayacaktır.

45.1.2.2. İhale komisyonu tarafından, açıklama istenilmesi gereken iş kalemleri/gruplarına ait idarece (38.1) maddesine göre oluşturulan “sıralı analiz girdileri listesi” kullanılarak tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit ve bu tutarın altında olan analiz girdileri tespit edilecektir.

Yaklaşık maliyeti oluşturan iş kalemi/grubu analizlerindeki analiz girdilerinden, tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının %3’üneeşit ve altında olanlar için isteklilerden açıklama yapılması istenilmeyecektir.

Tutarı, kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olması nedeniyle sorgulamaya tabi tutulmayacak analiz girdilerinin tutarlarının kümülatif toplamının kar ve genel gider hariç analiz toplamının %15’ini aşması durumunda; en küçük tutardan itibaren kümülatif toplamda % 15’lik tutarın aşılmasına neden olan analiz girdisi belirlenecek, tutarı bu girdinin tutarından daha az olan girdiler için açıklama istenilmeyecektir.

Aynı girdinin yaklaşık maliyeti oluşturan birden fazla iş kalemi/grubunun analizinde yer alması halinde bu girdinin oranı her analiz için ayrı ayrı değerlendirilerek analiz toplamının % 3’ünün altında kalıp kalmadığına göre işlem yapılır. Herhangi bir analizdeki oranı %3’ün üstünde olan analiz girdisi için açıklama istenilecektir.

Analizlerdeki işçilik girdisi, tutarları analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olsa dahi, açıklama istenilmeyecek girdiler arasında yer alamaz.  

45.1.2.3. İhale komisyonu teklifleri aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerden (45.1.2.1) maddesinde belirlediği iş kalemleri/grupları için isteyeceği açıklama ile ilgili yazıda, (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdilerini de belirtecektir.

İstekliler, teklifi kapsamında yer alan iş kalemleri/grupları için hazırlayacakları analizlerde (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdileri de dahil analizlerini oluşturan tüm girdileri göstereceklerdir.

…

45.1.3.İsteklilerden teklifleri kapsamında analiz ve hesap cetveli sunmaları istenmeyecektir. Analizler ve hesap cetveli, Kanunun 38 inci maddesi uyarınca teklif fiyatı aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerin tekliflerinin önemli bileşenleri ile ilgili ayrıntıların belirlenmesi amacıyla, sadece aşırı düşük teklif sahibi isteklilerden istenecektir. Bu çerçevede; teklif fiyatının aşırı düşük olduğu tespit edilen istekliler tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenlerine ilişkin olarak yapacakları açıklama kapsamında;

a) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde, toplam teklif bedelini oluşturan iş kalemleri ve/veya iş gruplarına ait miktarlar ve bunlara ait birim fiyatların gösterildiği hesap cetveli ile açıklama istenen iş kalemleri ve/veya iş gruplarının birim fiyatlarına ilişkin ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri,

b) Teklif birim fiyatlı işlerde; açıklama istenen iş kalemlerinin birim fiyatlarına ilişkin olarak ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri

sunacaklardır. Sorgulamaya konu edilmeyen iş kalemleri/grupları için analiz sunulması istenmeyecektir.

Anahtar teslimi götürü bedel teklif alınan ihalelerde istekli tarafından sunulacak hesap cetvelinde, sorgulamaya tabi tutulmayan iş kalemlerinin ve/veya iş gruplarının her biri için miktar ve birim fiyatların ayrı ayrı gösterilmesi zorunlu olmayıp, sorgulanmayan iş kalemlerinin tamamı için teklif edilen toplam bedelin gösterilmesi yeterlidir.

45.1.4. İdare tarafından ihale dokümanı kapsamında;

a) Teklif birim fiyatlı işlerde; her bir iş kaleminin yapım şartlarına, tarif ve içeriğine göre analizde yer almasını istediği “malzeme, işçilik, makine ve diğerleri (varsa; nakliyeler, inşaat yerindeki yükleme, boşaltma, yatay ve düşey taşımalar, zamlar vb.)” sadece girdi cinslerinin belirlendiği, analiz girdileri ile miktarlarının ve tutarlarının belirtilmediği,

b) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde; iş kalemleri ve/veya iş gruplarının yapım şartlarına bağlı kalınarak, her iş kalemi/iş grubunun içeriğine göre analizde yer almasını istediği “malzeme, işçilik, makine ve diğerleri (varsa; nakliyeler, inşaat yerindeki yükleme, boşaltma, yatay ve düşey taşımalar, zamlar vb.)” sadece girdi cinslerinin belirlendiği, analiz girdileri ile miktarlarının ve tutarlarının belirtilmediği,

(Ek-Y.2)’de yer alan örneğe uygun analiz formatının isteklilere verilmesi, isteklilerin de tekliflerinin aşırı düşük olarak tespit edilerek kendilerinden açıklama istenmesi durumunda, yapacakları açıklamada sunacakları analizlerin verilen bu formata uygun olması gerekmektedir.

İdare tarafından bütün iş kalemleri/iş grupları için tek bir analiz formatı düzenlenebileceği gibi, iş kalemleri/iş gruplarının yapım şartlarına göre birden fazla analiz formatı da düzenlenebilir. Ancak bu durumda, idare ihale dokümanında hangi analiz formatının hangi iş kalemleri/iş grupları için kullanılacağını belirtmek zorundadır.

Kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatlar ile uyumlu olmayan iş kalemleri (özel iş kalemleri) ile idarelerce tasarlanan ve birden fazla iş kalemini ihtiva eden iş kalemleri (paçal iş kalemi) için bu iş kalemlerinde bulunan analiz girdileri ve miktarlarının gösterildiği analiz formatlarının, ihale dokümanı kapsamında istekli olabileceklere verilmesi gerekmektedir. Ancak idarece niteliği gereği analiz formatı hazırlanamayan iş kalemlerine ilişkin isteklilerin açıklamaları kapsamında analiz sunmalarına gerek olmayıp, anılan iş kalemlerine ilişkin açıklamalar 45.1.13 maddesi uyarınca yapılabilir.

…

45.1.14. Aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda; (45.1.3 – 45.1.13) maddelerine uygun açıklamada bulunmayan, açıklamaları idarece tanımlanan yapım şartlarına uymayan veya teknik şartnameye aykırı hususlar içeren isteklilerin teklifleri gerekçeleri belirtilmek suretiyle reddedilecektir.

45.1.16. Aşırı düşük teklifine ilişkin olarak istenen sürede açıklama yapmasına rağmen teklifi reddedilen isteklilerin açıklamalarının yeterli görülmeme nedenlerinin, sadece ilgili madde numaralarına atıf yapılmakla yetinilmeyerek hangi düzenlemeye aykırılık bulunduğu da belirtilmek suretiyle kesinleşen ihale kararının bildirilmesi zorunludur.” açıklamaları yer almaktadır.

Başvuruya konu ihaleye ait İdari Şartname’nin 2.1.(a) maddesinde ihale konusu işin adının “Bursa-Osmaneli Hızlı Tren Projesi Altyapı, Üstyapı ve Elektromekanik Yapım İşi” olarak, 2.1.(b) maddesinde ise miktarı ve türünün “Bursa-Osmaneli arası Hızlı Tren Demiryolu Hattı toplam 105.7 km hat uzunluğuna altyapı,üstyapı ve elektromekanik işleri yaptırılacaktır.

A)İnşaat İşleri:

            A-1 Altyapı İşleri

           Tünel, köprü, viyadük, toprak işleri, altgeçit, üstgeçit, menfez vb.

            A-2 Üstyapı İşleri

 üst yapı işlerinin (balastsız ve balastlı yol için ray, travers, balast panel,   makas, bağlantı elemanları vb.) yapımı ve işletmeye alınması işlerinin yapılması,

B)Elektromekanik İşler:

B.1-Elektrifikasyon İşleri

B.2-Sinyalizasyon İşleri

B.3 Telekomünikasyon ve Destek Sistemleri İşlerinin tasarım, üretim, montaj, işletmeye alma, deneme işletmesi ve bakım işleri ile TCDD personelinin eğitimi.

Ayrıntılı bilgi idari şartnamenin ekinde yer almaktadır.” şeklinde belirtildiği,

Anılan Şartname’nin “Teklif ve sözleşme türü” başlıklı 19’uncu maddesinde yer alan düzenlemede ise isteklilerin tekliflerini, her bir iş kaleminin miktarı ile bu iş kalemleri için teklif edilen birim fiyatlarının çarpımı sonucu bulunan toplam bedel üzerinden vereceğinin ve ihale sonucunda, ihale üzerinde bırakılan istekliyle her bir iş kaleminin miktarı ile iş kalemleri için teklif edilen birim fiyatların çarpımı sonucu bulunan toplam bedel üzerinden teklif birim fiyat sözleşme imzalanacağının ifade edildiği görülmüştür.

Diğer yandan, söz konusu Şartname’nin “Sınır değer” başlıklı 33’üncü maddesinde “33.1. İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra Kurum tarafından belirlenen yönteme göre sınır değeri hesaplar.

33.2. Teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden Kanunun 38 inci maddesine göre açıklama istenecektir. Bu kapsamda; ihale komisyonu sınır değerin altında kalan teklifleri aşırı düşük teklif olarak tespit eder ve bu teklif sahiplerinden Kurum tarafından belirlenen kriterlere göre teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister. İhale komisyonu;

a) Yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen işin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifi reddedilir. İhale komisyonunca reddedilmeyen teklifler, geçerli teklif olarak belirlenir. İhale üzerinde bırakılan isteklinin teklifinin sınır değerin altında olması durumunda kesin teminat 40.2 maddesinde yer alan hüküm uyarınca hesaplanan tutar üzerinden alınır.” düzenlemesi yer almaktadır.

İdarece gönderilen ihale işlem dosyasının incelenmesi sonucunda, incelemeye konu ihaleye 15 teklif verildiği, idarece hesaplanan 2.455.245.031,31 TL tutarındaki sınır değerin altında teklif verdiği tespit edilen başvuru sahibi Bimholl İnş. A.Ş. – Proyap İnş. A.Ş. İş Ortaklığına EKAP üzerinden gönderilen 03.05.2018 tarihli ve “aşırı düşük teklif açıklama talebi” konulu yazı ile 5 gün içinde aşırı düşük teklif açıklaması sunulmasının istenildiği ve söz konusu yazı ekinde açıklama istenilen ve açıklama istenilmeyen sıralı analiz girdilerinin yer aldığı tablolar ile açıklama istenilen alt yapı kalemlerine yer verildiği,

Anılan istekli tarafından söz konusu sorgulama yazısına ilişkin olarak 10.05.2018 tarihinde idareye şikâyet başvurusunda bulunulması üzerine, idarece söz konusu istekliye EKAP üzerinden gönderilen 14.05.2018 tarihli ve “aşırı düşük teklif açıklama talebi” konulu yazı ile cevap verildiği, bunun üzerine istekli tarafından Kuruma 21.05.2018 tarihinde yapılan itirazen şikayet başvurusu üzerine 31.05.2018 tarihli ve 2018/UY.I-1069 sayılı Kurul kararı ile “1)Açıklama istenilecek tüm paçal iş kalemlerine ait birim fiyat analizlerinin temel girdilere (işçilik, makine amortismanı, mazot, makine ve diğer malzeme girdileri vb.) kadar ayrıştırılması,

2)Paçal iş kalemlerine ait analizlerde aynı poz numarasına sahip girdilerin miktar ve tutarlarının anılan poz miktarları dikkate alınarak toplanması (örneğin aynı iş kalemi analizi içerisinde yer alan işçilikle ilgili operatör makinist girdilerinin söz konusu poz birim miktarı dikkate alınarak toplanması), farklı poz numarasına sahip girdilerinin ise ayrı ayrı gösterilmesi,

3)Yukarıdaki işlemlerden sonra anılan Tebliğ’in 45.1.2.2’nci maddesine göre açıklama istenilmeyecek analiz girdilerinin belirlenmesi

4) Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.2.2’nci maddesine göre aynı girdinin birden fazla paçal iş kalemi analizinde yer alması halinde, bu girdinin oranı her analiz için ayrı ayrı değerlendirilerek, herhangi bir analizdeki oranı %3’ün üstünde olan analiz girdisi için açıklama istenilmesi (Örneğin mazot girdisi birden fazla paçal iş kalemi analizinde yer alıyorsa ve eğer bu paçal iş kalemleri analizlerinden en az birinde mazot girdisinin oranı söz konusu analiz toplamının %3’ünün üstünde olması halinde söz konusu mazot girdisi için açıklama istenilmesi),

5) Açıklama istenilecek paçal iş kalemlerinin tümüne ilişkin olarak tek bir açıklama istenilmeyecek analiz girdileri listesinin hazırlanması gerektiği sonucuna varılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, idarece, yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, sınır değerin altında teklif sunduğu tespit edilen isteklilerden yeniden aşırı düşük teklif açıklaması istenilmesi ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun’un 65’inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun’un 54’üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,” karar verildiği,

Anılan Kurul kararı üzerine idarece 14.06.2018 tarihinde başvuru sahibi istekliye yeniden aşırı düşük teklif sorgulama yazısı gönderildiği, söz konusu yazı ekinde açıklama istenilen iş kalemleri listesi, açıklama istenilen analiz girdileri listesi, açıklama istenilmeyen analiz girdileri listesi ile açıklama istenilen inşaat iş kalemlerinin analizlerine yer verildiği anlaşılmıştır.

Başvuru sahibinin açıklama istenilen analiz girdilerinde nakliye formülünün verilmediği iddiasına yönelik olarak yapılan incelemede idarenin şikayete cevap yazısında belirtmiş olduğu üzere açıklama istenilecek analiz girdilerinden olan KN01 ve KN08 pozları için 07.005/K-1 veya 07.005/K-2 üzerinden, KN03 pozu için 07.005/K; KN04, KN07 ve KN09 pozları için 07.006/K pozu üzerinden açıklama yapılması gerektiği, bu çerçevede yapılacak açıklamaların idarece kabul edileceği anlaşıldığından başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

Açıklama istenilen nakliye girdilerine ilişkin mesafe bilgilerinin verilmediği iddiasına ilişkin olarak; aşırı düşük teklif sorgulama tarihi itibarıyla yürürlükte bulunan ilgili mevzuat uyarınca;

Teklif fiyatı sınır değerin altında kalan ve aşırı düşük teklif sahibi olarak nitelendirilen isteklinin, işin aşırı düşük bir fiyatla gerçekleştirilebilmesi için seçtiği teknik çözümler ve/veya avantajlı koşulları ve bu kapsamda dayanak aldığı verileri belgeleriyle birlikte ortaya koyması gerekmekte olup, bu bağlamda kendi özgün, gerçekçi ve kabul edilebilir açıklamalarını sunması gerekmektedir. Bu durum 4734 sayılı Kanun’un aşırı düşük tekliflere ilişkin yazılı açıklamanın dikkate alınarak değerlendirileceğine ilişkin 38’inci maddesinin de bir gereğidir.

Bu çerçevede, önemli bileşen olarak belirlenen ve açıklama istenilen nakliye girdilerine ilişkin formüllerde kullanılan nakliye mesafe bilgisinin, yapılacak olan açıklamalarda dayanağının belgelendirilmesi, bir başka ifadeyle esas alınan  nakliye mesafelerinin nasıl hesaplandığının hukuken kabul edilebilir verilerle açıklanması, yapılan aşırı düşük teklif açıklamalarının uygunluk denetimin yapılabilmesi ve seçilen teknik çözümün/avantajlı koşulun uygulanabilirliğinin tespiti açısından gereklilik arz etmektedir.

İhale konusu işin 105.7 km hat uzunluğuna sahip ve altyapı, üstyapı ve elektromekanik işlerini içeren bir yüksek hızlı tren demiryolu yapımı olduğu düşünüldüğünde idarenin yaklaşık maliyetinde ortalamalar üzerinden “yaklaşık” olarak belirlemiş olduğu mesafelerin isteklinin açıklamalarında herhangi bir belirleyici niteliğe sahip olmasının mümkün olmadığı zira işin yapılacağı yerin tek bir lokasyondan ibaret olmadığı ve bu bağlamda isteklinin ihale konusu iş kapsamında kullanmayı düşündüğü malzeme ve ekipmanın temin edileceği yerin işin gerçekleştirileceği lokasyona göre farklılık gösterebileceği, idarece verilmesi istenilen mesafe bilgisinin yalnızca yaklaşık maliyetin hesabına ilişkin ortalama bir değer olduğu, bu çerçevede isteklinin açıklamalarına bir dayanak teşkil etmesinin mümkün olmadığı, aşırı düşük teklif açıklama talep yazısı kapsamında ihale konusu işe özgülenecek alanlara (malzeme ocağı vb.) ilişkin açıklayıcı ve somut herhangi bir mesafe bilgisinin verilmediği mevcut durumda, aşırı düşük teklif sahibi isteklinin açıklama yükümlülüğü kapsamında açıklamalarına dayanak teşkil eden bilgi/belgeleri ve bu kapsamda esas aldıkları nakliye mesafelerini tevsik edebileceği bu çerçevede sorgulama yazısında nakliye girdilerinin mesafe bilgilerine yer verilmemiş olmasının isteklinin mevzuat ile uyumlu bir açıklama yapmasına engel teşkil etmeyeceği sonucuna varıldığından başvuru sahibinin bu iddiası yerinde görülmemiştir.

Başvuru sahibinin, D110.1 poz numaralı iş kaleminin analizinde nervürlü çelik miktarı toplamı 1,097 ton iken demir nakli miktarının 1,085 ton olarak belirtilmesinin, benzer şekilde D138 poz numaralı iş kaleminin analizinde su miktarı 0,57 ton iken nakliye miktarının 0,17 ton olarak belirtilmiş olmasının çelişki doğurduğu iddiasına yönelik yapılan incelemede, idarenin istekliye vermiş olduğu analiz formatında D110.1 poz numaralı iş kaleminde 04.253 (Beton çelik çubuğu, nervürlü Ø 8-12 mm (S420, B420B-C, B500B-C)  ve 04.254  (Beton çelik çubuğu, nervürlü Ø 14-32 mm (S420, B420B-C, B500B-C) poz numaralı analiz girdilerinin miktarlarının toplamının 1,097 ton olduğu ancak söz konusu malzemenin nakline ilişkin KN09 pozu (Demir nakli) miktarının ise 1,085 ton olarak belirtildiği, benzer şekilde D138 poz numaralı iş kaleminin analizinde 04.031 (Su) poz numaralı analiz girdisinin miktarı 0,57 m³ olarak düzenlendiği ancak söz konusu girdinin nakliyesine ilişkin olan KN03 poz numaralı nakliye girdisinin miktarının 0,17 m³ olarak belirtildiği, İdarenin yaklaşık maliyetini hesaplarken düzenlemiş olduğu analizlerde de D110.1 pozunda KN09 poz numaralı demir nakli girdisinin 1,085 ton olarak belirtildiği, D138 pozunda KN03 poz numaralı su nakli girdisinin ise 0,17 m³ olarak düzenlediği tespit edilmiştir.

İdarenin yaklaşık maliyetini düzenlerken oluşturduğu analizler incelendiğinde her iki iş kaleminde de malzeme miktarlarının doğru olarak tespit edildiği ancak bu miktarların nakliye girdisine eksik olarak aktarıldığı görülmekle birlikte hem D110.1 poz numaralı iş kalemindeki KN09 poz numaralı demir nakli girdisi hem de D138 poz numaralı iş kalemindeki KN03 poz numaralı su nakli girdisinin açıklama istenilmeyen analiz girdisi olduğu, ayrıca söz konusu pozlardaki iddiaya konu malzemelerin gerçek miktarlarına idarenin istekliye vermiş olduğu ilk analiz formatından ulaşılabildiği ve bu miktarların istekliye verilen ikinci analiz formatıyla uyumlu olduğu, bir diğer ifadeyle nakliyeye konu olan bu iki iş kalemindeki malzeme miktarlarının isteklilere doğru şekilde verildiği anlaşılabildiğinden isteklinin açıklamasını sunmasına herhangi bir engel bulunmadığı sonucuna varıldığından başvuru sahibinin iddiası yerinde görülmemiştir.

Başvuru sahibinin UST-006 poz numaralı iş kaleminde nakliye mesafesi ve formülü verilmesi gerekirken teklif edilecek bedele %10’luk nısbi bir oranlama üzerinden yapılacak hesaba göre açıklama istenilmesinin mevzuata aykırı olduğu iddiasına ilişkin olarak yapılan incelemede, idarece istekliye verilen analiz formatında poz numarası “Nakliye” olarak ifade edilen analiz girdisinin tanımında “Poz içerisindeki Tüm malzeme bedellerinin %10’u” ifadesinin yer aldığı, idarenin şikayet başvurusuna vermiş olduğu cevap yazısında da birimi m³-m²-m-kg ve ton cinsinden olan malzeme girdilerine teklif edilen fiyatın %10’u oranında nakliye bedeli öngörülmesi halinde açıklama yapılmış sayılacağı anlaşılmaktadır.

İdareler aşırı düşük teklif açıklamalarını isterken açıklamaya esas iş kalemleri ve girdilerinin tespitinde daha önce hazırlanmış olan yaklaşık maliyette yer alan hesaplamaları ve bilgileri esas almaları ilgili mevzuat gereğidir. Bu nedenle açıklama istenirken yaklaşık maliyette nakliye girdisi hangi iş kalemi için ne şekilde hazırlandıysa açıklama istenirken de bu husus dikkate alınmalıdır.

Yaklaşık maliyet hesaplamalarında nakliye girdisinin hesaplanmasına yönelik mevzuatta açık ve yönlendirici bir hüküm bulunmamakta ancak çoğunlukla idareler tarafından kamu kurum birim fiyatlarına esas nakliye formülleri kullanılarak nakliye girdi maliyetleri tespit edilmektedir.

Şikayete konu ÜST-006 poz numaralı iş kalemi için idare tarafından hazırlanan yaklaşık maliyettte malzeme bedellerinin %10’u karşılığı olarak nakliye girdisi hesaplanmış olup açıklama isteme yazısı ekinde gönderilen analizde de bu husus açık olarak belirtilmiştir.

Hangi malzemelerin nakliye girdisi hesabında dikkate alınacağı ise şikayete cevap yazısında (…birimi m³-m²-m-kg ve ton cinsinden olan malzeme girdilerine teklif edilen fiyatın %10’u oranında nakliye bedeli öngörülmesi halinde açıklama yapılmış sayılacağı…) ifade edilerek açıklığa kavuşturulmuştur.

Dolayısıyla idare tarafından yaklaşık maliyeti ile uyumlu olarak bir açıklama istendiği göz önüne alındığında aşırı düşük teklif sahibi isteklilerin de (bu husus açıklama isteme yazısı ekinde verilen analizde açıkça ifade edildiğinden) buna uygun açıklama sunmaları gerekmediğinden başvuru sahibinin bu iddiası yerinde görülmemiştir.

UST-008 (Sapan Yolu 120 km/sa Hıza Uygun Oynar Göbekli Basit Makasın Temini ve Ferşi) ve UST-011 (Sapan Yolu 100 km/sa Hıza Uygun Oynar Göbekli Basit Makasın Temini ve Ferşi) poz numaralı iş kalemlerinin analizinde nakliye bedeli öngörülmemiş olmasının mevzuata aykırı olduğu iddiasına ilişkin yapılan incelemede, idarenin yaklaşık maliyeti hesaplarken düzenlediği analizlerde de söz konusu 2 pozun içeriğinde nakliye öngörülmediği, bu doğrultuda söz konusu pozların içinde yer alan analiz girdilerinin iş yeri teslim fiyatları olduğu, nakliyeye konu olabilecek 04.109 poz numaralı mazot girdisinin ise hem idarenin yaklaşık maliyetinde düzenlemiş olduğu analizlerde hem de istekliye vermiş olduğu analizlerde yer vermediği, bu çerçevede söz konusu pozlarda nakliye girdisine yer verilmemiş olmasının isteklinin aşırı düşük teklif açıklamalarını yapmasında bir engel bulunmadığı sonucuna varıldığından başvuru sahibinin bu iddiası yerinde görülmemiştir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun’un 65’inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun’un 54’üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine,

   Oybirliği ile karar verildi.