Aşırı düşük teklif açıklamalarında ÇED belgesi ve ocak ruhsatı eksikliği teklifin reddine neden olur mu (KİK)

Karayolları Antalya 13. Bölge Müdürlüğü tarafından 02.05.2017 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan 2017/125325 ihale kayıt numaralı “Eğirdir – Gelendost – Şarkikaraağaç – 3Blhd Yolu (Km:58+300-73+300 Arası) Toprak İşleri, Sanat Yapıları ve Bsk Üstyapı İşleri İkmal İnşaatı” ihalesine ilişkin olarak, Mau Yapı İnşaat Anonim Şirketi-Biberci İnşaat Nakliye Petrol Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi İş Ortaklığı tarafından yapılan itirazen şikâyet başvurusu üzerine, 09.08.2017 tarihli ve 2017/UY.II-2166 sayılı Kurul kararı ile “4734 sayılı Kanun’un 54’üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikayet başvurusunun reddine” karar verilmiştir.

Anılan Kurul kararının iptali ve yürütmenin durdurulması istemiyle, Mau Yapı İnşaat Anonim Şirketi-Biberci İnşaat Nakliye Petrol Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi İş Ortaklığı tarafından açılan davada, Ankara 2. İdare Mahkemesinin 18.10.2017 tarihli E:2017/2723 sayılı kararı ile “Dosyanın incelenmesinden; davacı şirketlerin oluşturduğu İş Ortaklığının 13.06.2017 tarihli ihale komisyonu kararı geçerli teklif sahibi olarak belirlendiği, idarece hesaplanan sınır değerin altındaki tek geçerli teklif sahibi olması nedeniyle idare tarafından başvuru sahibi İş Ortaklığından aşırı düşük teklif açıklaması talebinde bulunulduğu, ancak başvuru sahibi İş Ortaklığınca sunulan aşırı düşük teklif açıklamasının mevzuata uygun olarak hazırlanmadığı gerekçesiyle ihaleyi yapan idarece başvuru sahibi İş Ortaklığının teklifinin reddedildiği, davacı İş Ortaklığının ihaleyi yapan idarenin aşırı düşük teklif açıklama talebi ve buna ilişkin yapmış olduğu açıklamalar kapsamında şikâyet başvurusunun reddi üzerine 6 temel başlıkta özetlenen iddialarla itirazen şikâyet başvurusunda bulunduğu, bu altı başlıktan dördüncüsü hariç olmak üzere diğerlerine ilişkin olarak davalı idarece özetle; “31.05.2017 tarihli aşırı düşük teklif açıklama talep yazısı ve eki belgeler incelendiğinde, idare tarafından tasarlanan ve birden fazla iş kalemini ihtiva eden ÜY-03, ÜY-Ö4, Tİ-01, SY-08, SY-07 ve SY-06 iş kalemlerinin aşırı düşük teklif sorgulaması kapsamında, sorgulamaya tabi tutulacak olan iş kalemleri olarak belirlendiği, sorgulanacak iş kalemlerinin kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatlardan oluşturulmak suretiyle paçal iş kalemi olarak hazırlandığı, iş kalemlerinin bu nedenle niteliği gereği analiz formatı hazırlanamayan iş kalemleri olmadığı, paçal iş kalemlerini oluşturan analiz girdilerinin gerçekte birer iş kalemi olması nedeniyle alt analizlerinin olduğu, söz konusu iş kalemlerinin temel girdilerine kadar ayrıştırılmadıkları, açıklama istenilecek ve istenilmeyecek olan analiz girdilerinin belirlenmesinde sorgulamaya tabi tutulan paçal iş kalemlerinin analizinde yer alan iş kalemlerine ait tutarların dikkate alındığı, bu nedenle sorgulamaya tabi tutulan paçal iş kalemlerine ilişkin analizlerin Kamu İhale Genel Tebliği’nde açıkça belirtildiği üzere “ayrıntılı analiz” niteliği taşımadığı ve idarece “sıralı analiz girdileri tablosu’nun ve açıklama istenilen/istenilmeyen analiz girdilerinin anılan Tebliğ’e uygun olarak belirlenmediği anlaşılmıştır.” gerekçesiyle bu hususlarda davacı İş Ortaklığının taleplerinin haklı görüldüğü, ancak ihaleyi yapan İdare tarafından şikâyet başvurusunun ret gerekçelerinden olan “taş ocağına ilişkin tevsik edici belge olarak, ÇED belgesi ve ocak ruhsatının aşırı düşük teklif açıklamasında sunulmaması, hususuna ilişkin olan itirazen şikayet başvurusundaki dördüncü iddiasının davalı idarece kabul görmemesi üzerine sonucu değiştirmeyeceği ifade edilerek itirazen şikayet başvurusunun reddedildiği ve görülmekte olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Uyuşmazlık davacı şirketlere ait İş Ortaklığı’nın aşırı düşük teklif açıklamalarında davalı idarece istenen ihale konusu işte kullanılacak olan taş ocaklarına ilişkin ÇED belgesi ve ocak ruhsatının sunulmamış olmasından kaynaklanmaktadır. Davalı idarece bu hususa ilişkin olarak; “Bu çerçevede, her ne kadar sorgulamaya tabi tutulan paçal iş kalemlerine ilişkin analizlerin idarece Kamu İhale Genel Tebliği’ne uygun olarak belirlenmediği anlaşılmış olmakla birlikte başvuru sahibi İş Ortaklığınca aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında önemli teklif bileşeni olarak istenilen malzeme ocaklarına ilişkin bilgi veya belgelerin sunulmadığı ve başvuru sahibi İş Ortaklığı tarafından yapılan aşırı düşük teklif açıklamasının bu gerekçeyle reddedilmesinin yerinde olduğu sonucuna ulaşıldığından idare tarafından sorgulamaya tabi tutulan paçal iş kalemlerine ilişkin analizlerin Kamu İhale Genel Tebliği’ne uygun olarak belirlenmemesinin başvuru sahibi İş Ortaklığı açısından ihalenin sonuçlandırılmasında etkili olmadığı, dolayısıyla bu aşamada düzeltici işlem tesis edilmesine gerek bulunmadığı sonucuna varılmıştır” gerekçesiyle İş Ortaklığı’nın itirazen şikâyet başvurusu reddedilmiştir.

Uyuşmazlık konusu olayda; aşırı düşük teklif açıklamalarına ilişkin yukarıda yer verilen Kanun, Yönetmelik ve Tebliğ hükümlerinde ayrıntılı düzenlemelere yer verildiği, bu durumun ihale süreçlerinin niteliği gereği idarelerin ihale süreçlerindeki takdir hakkının dar tutulmuş olmasının bir sonucu olduğu, ihaleyi gerçekleştiren idarelerce ihaleye katılan isteklilerden istenecek aşırı düşük teklif açıklamalarının da bu düzenlemeler kapsamında olması gerektiği, mevzuatta yeri olmayan açıklama kalemlerinin takdir hakkı çerçevesinde istenilmesine hukuken imkan bulunmadığı, davalı idarenin işlem gerekçesine esas aldığı ÇED belgesi ve ocak ruhsatına ilişkin taleplerin istekliler için değil ihale üzerinde bırakılan yükleniciler için bağlayıcılığının olduğu, davacı şirketlere ait İş Ortaklığının aşın düşük teklif açıklamalarına ilişkin diğer iddialarının tamamının davalı idarece kabul edildiği ve ihaleyi gerçekleştiren idarenin sıralı analiz girdileri tablosu’nu ve açıklama istenilen/istenilmeyen analiz girdilerinin Tebliğ’e uygun olarak belirlenmediğinin somut olarak ortaya konulmuş olduğu hususları dikkate alındığında davacı şirketlere ait İş Ortaklığının itirazen şikayet başvurusunun reddi yönündeki davalı idare kurul kararında hukuka uyarlık görülmemiştir.

Açıklanan nedenlerle; hukuka aykırılığı açık olan dava konusu işlemin; uygulanması halinde telafisi güç zararlar doğabileceğinden 2577 Sayılı Kanunun 27. maddesi uyarınca teminat alınmaksızın yürütülmesinin durdurulmasına, aynı Kanun’un 20/A maddesi uyarınca itiraz yolu kapalı olmak üzere, 18/10/2017 tarihinde
Oybirliğiyle karar verildi.” gerekçesiyle yürütmenin durdurulmasına karar verilmiştir.

Anayasa’nın 138’inci maddesinin dördüncü fıkrasında, yasama ve yürütme organları ile idarenin mahkeme kararlarına uymak zorunda olduğu, bu organlar ve idarenin mahkeme kararlarını hiçbir suretle değiştiremeyeceği ve bunların yerine getirilmesini geciktiremeyeceği hükme bağlanmıştır.

Ayrıca, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 28’inci maddesinin birinci fıkrasında, mahkemelerin esasa ve yürütmenin durdurulmasına ilişkin kararlarının icaplarına göre idarenin gecikmeksizin işlem tesis etmeye veya eylemde bulunmaya mecbur olduğu, bu sürenin hiçbir şekilde kararın idareye tebliğinden başlayarak otuz günü geçemeyeceği hüküm altına alınmıştır.

Anılan kararın icaplarına göre Kamu İhale Kurulunca işlem tesis edilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle;

1- Kamu İhale Kurulunun 09.08.2017 tarihli ve 2017/UY.II-2166 sayılı kararının iptaline,

2- Anılan Mahkeme kararında belirtilen gerekçeler doğrultusunda başvuru sahibinin teklifinin değerlendirmeye alınması ve aşırı düşük teklif sorgulamasının yeniden yapılması yönünde düzeltici işlem belirlenmesine,

Oybirliği ile karar verildi.