Aşırı düşük teklif açıklamalarında giyim gideri için sunulan tutarın ticari hayatın olağan akışına uygunluğu nasıl değerlendirilir (KİK)

Sağlık Bakanlığı Taksim Hastanesi Başhekimliği tarafından 03.12.2010tarihinde açık ihale usulüile gerçekleştirilen “Hastanemiz ve Bağlı Levent Semt Polikliniğinin 2011 Yılı 12 Aylık 106 Kişi İle Veri Giriş ve Kontrol Hizmeti Alımı” ihalesine ilişkin olarak Gökkuşağı Sos. Hizm. Sağlık Yat. Bilg. Sis. Gıda Tem. Hiz. San. ve Dış. Tic. A.Ş. tarafından yapılan 10.01.2011 tarihli itirazen şikâyet başvurusu üzerine Kurul tarafından alınan 31.01.2011 tarihli ve 2011/UH.III-494 sayılı kararla “…1) İtirazen şikayet başvurusunun reddine,

2) Atlas Sağ. ve Sos. Hizm. Tic. San. Ltd. Şti.’nin maliyet/satış tutarı tespit tutanağında yer alan giyim bedellerinin hayatın olağan akışına aykırı olduğu tespitinin isteklinin bağlı olduğu Zincirlikuyu Vergi Dairesine, Gökkuşağı Sos. Hizm. Sağ. Yat. Bilg. Sist. Gıda Tem. Hizm. San. ve Dış Tic. A.Ş’nin sunduğu proforma faturada yer alan giyim bedellerinin hayatın olağan akışına aykırı olduğu tespitinin isteklinin bağlı olduğu Güneşli Vergi Dairesine bildirilmesine” karar verilmiştir.

Anılan Kurul kararının yürütmesinin durdurulması ve iptali istemiyle, Gökkuşağı Sos. Hizm. Sağlık Yat. Bilg. Sis. Gıda Tem. Hiz. San. ve Dış. Tic. A.Ş. tarafından açılan davada, Ankara 1. İdare Mahkemesinin 01.06.2011 tarihli ve E: 2011/623 sayılı kararıyla “yürütmenin durdurulmasına” karar verilmiş ve bu kararın uygulanmasını teminen alınan 28.06.2011 tarihli ve 2011/MK-139 sayılı Kurul kararıyla “1) Kamu İhale Kurulu’nun 31.01.2011 tarih ve 2011/UH.III-494 sayılı Kararının iptaline,

2) Anılan Mahkeme kararında belirtilen gerekçeler doğrultusunda, ekonomik açıdan en avantajlı teklif olarak belirlenen Atlas Sağ. ve Sos. Hiz. Tic. Ltd. Şti. ile ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif olarak belirlenen Gökkuşağı Sosyal Hizmetler Sağlık Yatırımları Bilgi Sistemleri Gıda Temizlik Hizmetleri San. ve Dış. Tic. A.Ş.’nin tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılması ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi hususunun 4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

3)Atlas Sağ. ve Sos. Hizm. Tic. San. Ltd. Şti.’nin maliyet/satış tutarı tespit tutanağında yer alan giyim bedellerinin hayatın olağan akışına aykırı olduğu tespitinin isteklinin bağlı olduğu Zincirlikuyu Vergi Dairesine, Gökkuşağı Sos. Hizm. Sağ. Yat. Bilg. Sist. Gıda Tem. Hizm. San. ve Dış Tic. A.Ş’nin sunduğu proforma faturada yer alan giyim bedellerinin hayatın olağan akışına aykırı olduğu tespitinin isteklinin bağlı olduğu Güneşli Vergi Dairesine daha önce bildirildiğinden, yeniden bildirim yapılmasına gerek bulunmadığına”karar verilmiştir.

Sonraki süreçte, aynı Mahkeme tarafından verilen 09.02.2012 tarihli ve E:2011/623, K:2012/113 sayılı “dava konusu işlemin iptali” kararı üzerine Kurum tarafından temyiz yoluna başvurulmuştur.

Temyiz incelemesi sonucunda Danıştay Onüçüncü Dairesinin 18.01.2013 tarihli E:2012/2762, K:2013/70 sayılı kararı ile“…İhale üzerinde kalan dava dışı Atlas Sağlık firmasının sunduğu aşırı düşük teklif açıklamasının mevzuata uygun olmadığı, ihale üzerinde bırakılan firmanın sunduğu 1.480,664,54-TL teklif ile ihalede giyim gideri hariç asgari işçilik maliyeti olan 1.480,623,50-TL arasındaki farkın 41,04-TL olduğu, dolayısıyla ihale üzerinde kalan firmanın 424 parça giyim gideri için sunduğu 41,04-TL teklifin düşük olduğu, giyim giderinin tevsiki için sunulan proforma fatura veya teklifin doğru olup olmadığı için maliyet satış tespit tutanağı istenilmek suretiyle bu tutanakta yer alan rakamlar ile teklif edilen rakamların incelenmesi gerektiği iddialarıyla davalı idareye yapılan itirazen şikayet başvurusu üzerine,

Kamu İhale Kurulu’nun 31.01.2011tarih ve2011/UH.III-494sayılı kararıyla; ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamalarında her bir iş kalemi için 0,40’ar TL giyim bedeli öngörülmek suretiyle 1.480.664,54 TL teklif sunulduğu, 0,40 TL’lik kişi başı giyim bedeline ilişkin olarak Kamu İhale Genel Tebliği ekinde yer alan Ek-O.7 numaralı maliyet/satış tutarı tespit tutanağının Serbest Muhasebeci Mali Müşavir tarafından onaylanarak ve imzalanarak sunulduğu, söz konusu tutanağın ihale üzerinde bırakılan isteklinin temsilcisi tarafından da imzalanmış olduğu, anılan tutanakta teklife konu mala ilişkin yapılan alışların 153 Ticari Mallar Hesabında bulunan kayıtlara ilişkin olarak 1 adet kışlık bayan gömlek, 1 adet yazlık bayan gömlek, 1 adet kışlık bayan pantolon, 1 adet yazlık bayan pantolon, 1 adet kışlık erkek gömlek, 1 adet yazlık erkek gömlek, 1 adet kışlık erkek pantolon ve 1 adet yazlık erkek pantolon olmak üzere her bir parça kıyafet için 0,10’ar TL ağırlıklı ortalama birim maliyet ve yine her biri için 1000’er adet miktar belirtildiği, söz konusu maliyet/satış tutarı tespit tutanağının ekinde söz konusu isteklinin 2010 hesap dönemine ait noter onaylı envanter defterinin, istekliye ait imza sirkülerinin ve söz konusu tutanak ile eklerini onaylayan ve imzalayan serbest muhasebeci mali müşavire ait faaliyet belgesinin sunulduğu, söz konusu tutanak ve eklerinin ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından da ayrıca imzalandığı, bu itibarla, ihale üzerinde kalan istekli tarafından teklif tutarına yansıtılan kişi başı 0,40 TL giyim bedelinin Kamu İhale Genel Tebliğinin 79.4.2.12 nci maddesinde yer alan açıklamalara uygun olarak belgelendirildiği anlaşıldığından, ihale komisyonu tarafından söz konusu istekli tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamalarının kabul edilmesi işleminde mevzuata aykırılık bulunmadığı, sonuç olarak, ihale üzerinde kalan Atlas Sağlık firması tarafından aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunduğu kişi başı giyim giderinin ticari hayatın olağan durumu ve ekonomik verilerle ilgili genel bilgilerle uyumlu olmadığı değerlendirilmek suretiyle, Kamu İhale Genel Tebliğinin 79.4.2.18 inci maddesi uyarınca sunulan proforma faturalar ile maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarının mükellef ve/veya isteklinin bağlı olduğu vergi dairesine gönderilmesi gerektiği sonucu varılarak, itirazen şikayet başvurusunun reddine karar verilmesi üzerine bu işlemin iptali istemiyle açılmış; İdare Mahkemesince; ihaleyi yapan idarece yapılan piyasa araştırması sonucu, 106 personele verilmesi gereken giyecek bedeli olarak, toplam giyim bedeli maliyetinin 424,00-TL olarak belirlendiği, ancak, ihale üzerinde kalan firmanın teklif ettiği tutarın 42,40-TL olduğu, bu giderlerin ticari hayatın olağan durumu ve ekonomik verilerle ilgili genel bilgilerle uyumlu olmadığı, bu nedenle; ihaleyi yapan idarece yapılan piyasa araştırması sonucu belirlenen birim fiyatların çok altında olan ve ticari hayatın olağan akışına aykırı fiyatlar nedeniyle davalı idarece, gerektiğinde, bu konuda piyasa araştırması ve ilgili yerlerden bilgi, belge istenmek suretiyle, bu konuya ilişkin olarak, bu fiyat üzerinden mal alımının mümkün olup olmadığı yönünde araştırma yapmak suretiyle bir karar verilmesi gerekirken; itirazen şikayet başvurusunun reddedilerek durumun sadece Kamu ihale Genel Tebliğinin 79.4.2.18. maddesi uyarınca ilgili vergi dairelerine bildirilmesi yönünde tesis edilen işlemde, hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu Kurul kararının iptaline karar verilmiş, bu karar davalı idare tarafından temyiz edilmiştir.

…

Yukarıda anılan Tebliğde yer alan düzenlemelerde; sunulan tekliflere dayanak olan proforma fatura ve fiyat tekliflerine ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarının birbirleriyle uyumlu olup olmadığı ve şekli olarak gerekli imza ve onayı taşıyıp taşımadığının aranan kriterler arasında sayıldığı; giyim giderine ilişkin teklif bedelinin ticari hayatın olağan akışına uygunluğunun anılan kriterler arasında sayılmadığı, bu durumun tespiti halinde ise isteklinin teklifinin reddedilmeyeceği; ancak, proforma fatura ve fiyat teklifleri ile maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarının mükellef ve/veya isteklinin bağlı olduğu vergi dairesine gönderileceğinin belirtildiği açıktır.

Uyuşmazlık konusu olayda; ihaleyi gerçekleştiren idare tarafından, dört istekliden, tekliflerinin asgari maliyet yanında %1 sigorta risk primi, 9 kişinin 13,5 günlük bayram çalışması, personelin kıyafeti, yol parası ve sözleşme giderlerini karşılayıp karşılamadığı hususunda aşırı düşük teklif açıklaması talebinde bulunulduğu; bu kapsamda ihale üzerinde bırakılan şirketin her bir personel için 0,40-TL giyim bedeli öngördüğü, bu konuda proforma fatura, mali müşavir onaylı maliyet/satış tutarı tespit tutanağı sunulmak suretiyle belgelere dayalı olarak açıklamada bulunduğu; söz konusu belgelerin birbirleriyle uyumlu olduğu ve Tebliğ uyarınca gerekli şeklî unsurları taşıdığı görüldüğünden, dava konusu işlemde hukuka aykırılık, dava konusu işlemin iptali yolunda hüküm kuran temyize konu Mahkeme kararında da hukuki isabet bulunmamaktadır.

Açıklanan nedenlerle; temyiz isteminin kabulü ile 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 49. maddesi uyarınca Ankara 1. İdare Mahkemesi’nin 09.02.2012 tarih ve E:2011/623, K:2012/113 sayılı kararının bozulmasına, …” karar verilmiştir.

Anayasa’nın 138/4’üncü maddesinde, yasama ve yürütme organları ile idarenin, mahkeme kararlarına uymak zorunda olduğu, bu organlar ve idarenin, mahkeme kararlarını hiçbir suretle değiştiremeyeceği ve bunların yerine getirilmesini geciktiremeyeceği hükme bağlanmıştır.

Öte yandan, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 28/1’inci maddesinde, Danıştay, bölge idare mahkemeleri, idare ve vergi mahkemelerinin esasa ve yürütmenin durdurulmasına ilişkin kararlarının icaplarına göre idarenin, gecikmeksizin işlem tesis etmeye veya eylemde bulunmaya mecbur olduğu, bu sürenin hiçbir şekilde kararın idareye tebliğinden başlayarak otuz günü geçemeyeceği hüküm altına alınmıştır.

Anılan kararın icaplarına göre Kamu İhale Kurulunca işlem tesis edilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle;

1) Kamu İhale Kurulunun 28.06.2011 tarihli ve 2011/MK-139 sayılı kararının iptaline,

2) Anılan Mahkeme kararında belirtilen gerekçeler doğrultusunda, 4734 sayılı Kanun’un 54’üncü maddesinin onuncu fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine,

Oybirliği ile karar verildi.