Aşırı düşük teklif açıklamalarında greyder fiyatı tutarsızlığı mevzuata uygunluk açısından nasıl değerlendirilir (KİK)

UDK Müh. Müş. İnş. Nak. Tem. İth. İhr. San. Tic. A.Ş. vekili tarafından 26.12.2022 tarih ve 69810 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan dilekçede, 2021/403064 İhale Kayıt Numaralı “Karayolları 3 (Konya) Bölge Müdürlüğü 34 (Konya) ve 36 (Beyşehir) Şube Şeflikleri Yollarında Rutin Yol Bakım, Yapım ve Onarımı ile Kar ve Buzla Mücadele İşlerinin Yapılması” ihalesine ilişkin yaptığı itirazen şikâyet başvurusu kapsamında yatırmış olduğu başvuru bedelinin 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun Geçici 21 inci maddesi uyarınca iadesi talebinde bulunulmuş, bu talebe ilişkin olarak Kurul tarafından alınan19.01.2023 tarihli ve 2023/YK-478 sayılı karar ile “… Kurul tarafından söz konusu itirazen şikayete ilişkin yapılan inceleme neticesinde, 20.10.2021 tarih ve 2021/UY.I-1924 sayılı karar ile “düzeltici işlem belirlenmesine” karar verildiği ancak anılan kararda, itirazen şikayet dilekçesinde yer alan “Tebliğ’de kendi malı olan tek makine ile açıklama yapılması gerektiği veya birden fazla iş makinasının ortalamasının alınarak açıklama yapılması durumunda, sunulan açıklamanın uygun görülmemesi gerektiğine dair bir düzenlemenin de bulunmadığı, analizlerde istenilen herhangi bir girdi için, kendi malı kriterini sağlayan fiyatları ve modelleri farklı birden fazla iş makinası olması durumunda açıklamanın nasıl yapılması gerektiğine ilişkin olarak da bir düzenlemenin bulunmadığı, söz konusu nedenlerden dolayı sunduğu aşırı düşük teklif açıklamasının uygun bulunmama gerekçelerinin mevzuata uygun olmadığı” iddiası ile ilgili olarak “İdarenin greydere ilişkin aşırı düşük teklif açıklamasının uygun kabul edilmemesine yönelik gerekçesi incelendiğinde; fiyatı açıklanması istenilen greyderin ihale konusu işte kullanılması öngörülen iş makinesi olması gerektiği, iki iş makinasının satın alma bedellerinin ortalaması üzerinden açıklama yapılmasının aşırı düşük teklif açıklamasının amacıyla bağdaşmayacağı ve ortalama fiyat yöntemiyle açıklama yapılamayacağı, bu nedenle idarenin açıklamayı uygun bulmamama gerekçesinin yerinde olduğu değerlendirilmekle birlikte, başvuru sahibi tarafından kendi malı olarak sunulan greyderlerden birine ilişkin 07.08.2021 tarihli ve 34.000,00 TL tutarlı faturadaki bedel esas alındığında, ilgili iş kalemi analizinde kullanılan 165.000,00 TL tutarının bu bedelin üzerinde olduğu, açıklamanın bu yönüyle mevzuata aykırı olarak değerlendirilemeyeceği ve greydere ilişkinaçıklamanın uygun kabul edilmesi gerektiği” sonucuna varıldığı, dolayısıyla, ilgilinin tüm iddialarında haklı bulunduğu şeklinde bir durumun söz konusu olmadığı” gerekçesiyle “Başvuru bedelinin iadesi talebinin reddine” karar verilmiştir.

Bunun üzerine, UDK Müh. Müş. İnş. Nak. Tem. İth. İhr. San. Tic. A.Ş. tarafından anılan Kurul kararının iptali istemiyle açılan davada, Ankara 23. İdare Mahkemesi’nin 29.12.2023 tarih ve E:2023/484, K:2023/2311sayılı kararında, “… Bakılan davada; davacı şirketin anılan ihaleye ilişkin idari yargı merciinde dava açmadan önce ilgili mevzuatın amir hükmü gereği zorunlu idari başvuru yolu olan itirazen şikayet başvurusu yapmak ve itirazen şikayet başvurusunun incelenebilmesi için başvuru bedeli ödemek zorunda kaldığı, ihaleyi yapan idarenin hukuka aykırı işlemi nedeniyle idari yollara başvurmak zorunda kalan davacı şirketlerin şikayetinde haklı çıkmasına rağmen başvuru bedelinin iade edilmediği ve neticede davacı şirketlerin mal varlığında ödenen itirazen şikayet başvurusu bedeli kadar eksilme meydana geldiği, yukarıda özet gerekçesine yer verilen Anayasa Mahkemesi kararında da belirtildiği üzere, davacı şirketlerin haklı çıkmasına rağmen itirazen şikayet başvuru bedelinin iade edilmemesi suretiyle mülkiyet hakkının ihlal edildiği anlaşılmıştır. Bu durumda; yukarıda yer verilen kanun hükümleri ile iddialarında haklı çıkan başvuruculara belli koşullar altında itirazen şikâyet başvuru bedelinin iade edileceğine ilişkin bir hak getirildiği, bu hakkın derdest olan davalardaki uyuşmazlıklara ilişkin olarak kullanılamayacağına ilişkin bir hukuki bir engel de bulunmadığı göz önünde bulundurulduğunda, davacının itirazen şikayet başvurusu haklı bulunarak Kamu İhale Kurulu kararı ile düzeltici işlem belirlenmesine karar verildiği anlaşıldığından itirazen şikayet bedeli olarak yatırılan 30.750,00-TL’nin iadesi istemiyle yapılan başvurunun reddine dair dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmamaktadır.” gerekçelerine yer verilerek “dava konusu işlemin iptaline” karar verilmiştir.

Anayasa’nın 138’inci maddesinin dördüncü fıkrasında, yasama ve yürütme organları ile idarenin mahkeme kararlarına uymak zorunda olduğu, bu organlar ve idarenin mahkeme kararlarını hiçbir suretle değiştiremeyeceği ve bunların yerine getirilmesini geciktiremeyeceği hükme bağlanmıştır.

Ayrıca, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 28’inci maddesinin birinci fıkrasında, mahkemelerin esasa ve yürütmenin durdurulmasına ilişkin kararlarının icaplarına göre idarenin gecikmeksizin işlem tesis etmeye veya eylemde bulunmaya mecbur olduğu, bu sürenin hiçbir şekilde kararın idareye tebliğinden başlayarak otuz günü geçemeyeceği hüküm altına alınmıştır.

Anılan kararın icaplarına göre Kamu İhale Kurulunca işlem tesis edilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun’un 65’inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

1- Kamu İhale Kurulunun 19.01.2023 tarihli ve 2023/YK-478 sayılı kararının iptaline,

2- Anılan Mahkeme kararında belirtilen gerekçeler doğrultusunda, başvuru bedelinin iadesine,

Oybirliği ile karar verildi.