Aşırı düşük teklif açıklamalarında iş kalemlerinin bileşenlerinin ayrı fiyatlandırılmaması mevzuata aykırılık teşkil eder mi (KİK)

Karayolları Genel Müdürlüğü Program ve İzleme Dairesi Başkanlığı tarafından 20.11.2014 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan 2014/129681 ihale kayıt numaralı “Ceyhan – Çukurköprü – Kozan Devlet Yolu Km: 0+000 – 19+300G / 0+000İ – 35+795 ile Çukurköprü – Kadirli Yolu Bağlantısı Km: 19+300 – 36+285 Kesimlerinin Yapım” ihalesine ilişkin olarak, olarak Orak Altyapı San. ve Tic. A.Ş. tarafından yapılan itirazen şikâyet başvurusu üzerine, 27.10.2015 tarihli ve 2015/UY.III-2862 sayılı Kurul kararı ile “4734 sayılı Kanun’un 54’üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikayet başvurusunun reddine” karar verilmiştir.

Anılan Kurul kararının iptali ve yürütmenin durdurulması istemiyle, Orak Altyapı San. ve Tic. A.Ş. tarafından açılan davada, Ankara 6. İdare Mahkemesinin 02.03.2016 tarihli ve E:2015/3287, K:2016/724 sayılı kararı ile “Davacının ÇÇY/02, ÇÇY/03, ÇÇY/13, ÇÇY/39, ÇÇY/40 poz numaralı iş kalemlerine ilişkin olarak aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunmuş oldukları fiyat tekliflerinin kabul edilmemesine ilişkin yapılan incelemede; davacının anılan iş kalemlerine ilişkin aşırı düşük açıklamasının; anılan iş kalemleri kapsamında gerçekleştirilecek nakliyeye ilişkin imalatların, fiyat teklifi alınan firmalarca sürekli aynı tür ve miktarlarda girdiler kullanılarak rutin olarak gerçekleştirilen imalatlar niteliğinde olmadığı, incelenen ihalede idarece tanımlanan tarifler ve teknik dokümanlar gözetilerek gerçekleştirilecek, ihale konusu işe özgü imalatlar olduğu dikkate alındığında, söz konusu fiyat tekliflerindeki nakliye maliyetlerinin, fiyat teklifinin alındığı kişilerin resmi defter ve muhasebe kayıtlarından çıkarılabilir nitelikte bilgiler olmadığı, anılan fiyat tekliflerinde, ilgili iş kalemlerinin hangi tür ve miktarlarda girdiler kullanılarak gerçekleştirileceği öngörülerek, geleceğe yönelik fiyatlandırmanın yapıldığı, ilgili iş kalemlerine özgü söz konusu fiyatlandırmanın geçmişte, birebir aynı girdi tür ve miktarları kullanılmadan gerçekleştirilmiş olan maliyetlere dayandırılmaya çalışıldığı, nakliyeye ilişkin fiyat teklifinde öngörülen birim fiyatın, ilgilinin maliyet muhasebesi kayıtlarından elde edilen fiyatlarla, mevzuatta öngörülen ölçüde desteklenebilir nitelikte olmadığı gerekçesiyle kabul edilmediği görülmekle birlikte anılan fiyat tekliflerinin Kamu İhale Genel Tebliği’ne uygun olarak beyannameleri imzalamaya yetkili meslek mensubu tarafından gerekli açıklama yazılarak mühürlendiği ve imzalandığı görülmekte olup ihaleyi yapan idarece tereddüt hasıl olduğunda Kamu İhale Genel Tebliğinin 45.1.13.1. maddesi uyarınca bahse konu fiyat tekliflerine ilişkin maliyet tespit tutanağı veya satış tutarı tespit tutanağının ilgili meslek mensubundan istenmek suretiyle gelecek bilgi ve belgeler incelendikten sonra bir karar verilmesi gerekirken bu husus araştırılmaksızın anılan iş kalemlerine ilişkin aşırı düşük teklif açıklamasının kabul edilmemesinde mevzuata uyarlılık bulunmamaktadır.

Uyuşmazlığın ÇÇY/09 poz numaralı “Hendeklerin betonla kaplanması(Orta refüj ve yarma hendeği)” adlı iş kalemi için sunulan fiyat tekliflerinden hendeklerin betonla kaplanması fiyat teklifi ve hazır beton fiyat tekliflerinin kabul edilmemesine ilişkin yapılan incelemede davalı idarece anılan iş kalemine ilişkin yapılan tespitte davacının açıklama istenilen analiz girdilerinden 0,15 saat betoncu ustası, 0,8 saat düz işçi ve 0,87 m2 kalıp maliyetlerinin toplamı için tek fiyat teklif aldığı ve açıklamaya ilişkin analizde bahse konu üç analiz girdisine tek bir satırda yer verildiği, Kamu İhale Genel Tebliğinin 45.1.8. maddesine göre açıklamada sunulan analizlerin ihale dokümanı kapsamındaki analiz formatına, birim fiyat tariflerine, idarece tanımlanan yapım şartlarına veya teknik şartnameye uygun olması gerektiği, başka ifade ile; malzeme, makine, işçilik gideri vb. bileşenlerden oluşan iş kaleminin fiyatı bu bileşenlerin her birine ayrı ayrı fiyat verilmek yerine tamamına tek fiyat verilerek açıklanmasının mevzuata aykırı olduğu buna göre aşın düşük teklif açıklaması kapsamında açıklama getirilen iş kalemi analizlerinin, Tebliğin 45.1.8’inci maddesi gereğince isteklilere verilen analiz formatına uygun olmadığı, açıklama istenilen analiz girdilerinden betoncu ustası, düz işçi ve kalıp giderlerine ilişkin fiyatların analizde ayrı ayrı gösterilmediği diğer taraftan davacı tarafından sunulan fiyat teklifinde KGM/21.011 nolu düz yüzeyli beton ve betonarme kalıbı pozu analiz ve tariflerine uygun olarak 0,87 m2 kalıp ile hendek kaplaması işinin gerçekleştirileceğinin belirtildiği buna göre 0,87 m2 kalıp imalatı için 1,31 saat işçilik olması gerektiği, bahse konu iş kalemi içerisinde yer alan 0,15 saat betoncu ustası ve 0,8 saat düz işçi çalışmaları da dikkate alındığında toplam 2,26 saat işçilik hesaplanması gerektiği, 2014 yılı ikinci 6 aylık dönemde geçerli olan brüt asgari ücret üzerinden hesaplanan 5,04 TL saatlik ücretin altında işçilik ücreti öngörülemeyeceği bahse konu iş kaleminin birim imalatında gerekli olan işçiliğin asgari maliyetinin 11,39 TL olarak hesaplanması gerektiği, bu durumda, ÇÇY/09 poz numaralı “Hendeklerin betonla kaplanması(Orta refüj ve yarma hendeği)” adlı iş kaleminin betoncu ustası, düz işçi ve kalıp maliyetlerine ilişkin 5,20 TL/m3 gider öngörmüş olan davacının almış olduğu fiyat teklifine dayanarak iş kalemi analizinde işçilik miktarını düşürdüğü ve/veya işçilik için brüt asgari ücret üzerinden hesaplanmış saatlik asgari ücretin altında ücret öngördüğü, gerçekçi olmayan söz konusu fiyat teklifine dayanılarak yapılan açıklamaların kabulünün mümkün olamayacağı gerekçesiyle aşırı düşük teklif açıklamasının kabul edilmediği anlaşılmakta olup idarece yapılan değerlendirmenin mevzuata uygun olduğu görüldüğünden başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

Davacının aşırı düşük teklif açıklaması istenmesine dayanak sınır değer hesaplamasının hukuka aykırı olduğu iddiasına ilişkin yapılan incelemede davacının söz konusu iddiasına dayanak olarak gösterdiği farklı bir ihaleye ilişkin Ankara 3. İdare Mahkemesince verilen karar uyarınca ihale yetkilisince iki firmanın teklifleri değerlendirme dışı bırakıldığından yeni oluşan sınır değere göre aşırı düşük teklif açıklaması yapmak zorunda kaldıkları ancak söz konusu Mahkeme kararının temyiz aşamasında bozulduğundan değerlendirme dışı kalan iki firmada dikkate alınarak sınır değerin yeniden belirlenmesi gerektiği ileri sürülmekle birlikte söz konusu Mahkeme kararının bakılan uyuşmazlığa ilişkin olmadığı, söz konusu Mahkeme kararının temyiz aşamasında bozulması sonrası alınan Kurul kararında başka bir ihaleye ilişkin düzeltici işlem belirlenmesine karar verildiği görüldüğünden davacının iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

Davacının Okar İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. – Yüngül İnş. San. ve Tic. A. Ş. İş Ortaklığı tarafından sunulan birim fiyat teklif mektubunda teklif bedelinin rakam ve yazı ile birbirine uygun olarak yazılmadığından tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılması gerektiği iddiasının, davalı idarece söz konusu durumun kesinleşen ihale kararının davacı şirkete bildirildiği tarihi izleyen on gün içinde idareye şikayet başvurusunda bulunulmadığından süre yönünden reddine karar verildiği, davacı tarafından söz konusu durumun haricen 30.08.2015 tarihinde öğrenildiği, kesinleşen ihale kararının tebliği ile bu durumun öğrenilmesinin mümkün olmadığı ileri sürülmekte olup, kesinleşen ihale kararının davacı şirkete bildirilmesi ile birlikte davacı açısından ihalenin tüm sonuçları ile birlikte doğduğu, aksinin kabulü durumunda ihale tarihinden yıllar sonra bile ihaleye katılanlarca hukuka aykırılık iddiasında bulunularak ihalenin tamamlanma sürecinin uzayacağı bu durumda davacı tarafından ihale sürecindeki işlem veya eylemlerin hukuka aykırı olduğu iddiasına ilişkin şikayet başvurusunun kesinleşen ihale kararının davacı şirkete bildirildiği tarihi izleyen on gün içinde yapılması gerekirken bu süre geçirildikten sonra yapılan başvurunun süre yönünden reddinde hukuka aykırılık bulunmamaktadır.

Davacı tarafından KLV İnş. Taah. Mad. San. ve Tic. Ltd. Şti.nin teklifinin değerlendirme dışı bırakılarak sınır değerin yeniden hesaplanması gerektiği iddiasına ilişkin yapılan incelemede 09.07.2015 tarihli ihale komisyon kararında KLV İnş. Taah. Mad. San. ve Tic. Ltd. Şti.nin teklifinin değerlendirme dışı bırakılarak sınır değerin Kurul kararında belirtilen tutara göre yeniden hesaplandığı ve buna göre teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden aşırı düşük teklif açıklaması istenildiği anlaşıldığından başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.” şeklinde gerekçe belirtilerek dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Anayasa’nın 138’üncü maddesinin dördüncü fıkrasında, yasama ve yürütme organları ile idarenin mahkeme kararlarına uymak zorunda olduğu, bu organlar ve idarenin mahkeme kararlarını hiçbir suretle değiştiremeyeceği ve bunların yerine getirilmesini geciktiremeyeceği hükme bağlanmıştır.

Öte yandan, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 28’inci maddesinin birinci fıkrasında, mahkemelerin esasa ve yürütmenin durdurulmasına ilişkin kararlarının icaplarına göre idarenin gecikmeksizin işlem tesis etmeye veya eylemde bulunmaya mecbur olduğu, bu sürenin hiçbir şekilde kararın idareye tebliğinden başlayarak otuz günü geçemeyeceği hüküm altına alınmıştır.

Anılan kararın icaplarına göre Kamu İhale Kurulunca işlem tesis edilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle;

1- Kamu İhale Kurulu’nun 27.10.2015 tarih ve 2015/UY.III-2862 sayılı kararının 1’inci iddia ile ilgili kısmının iptaline,

2- Anılan Mahkeme kararında belirtilen gerekçeler doğrultusunda, 4734 sayılı Kanun’un 54’üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi gereğince, itirazen şikâyet başvurusunun reddine,

Oybirliği ile karar verildi.