Aşırı düşük teklif açıklamalarında metraj uyumsuzluğu teklifin değerlendirme dışı bırakılmasına neden olabilir mi (KİK)

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, 08.05.2013 tarihinde ihalesi yapılan Gümüşpınar 8 derslikli ilköğretim okulu binası yapım işinde sınır değerin 1.604.317,64 TL olarak belirlendiği, bu tutarın altında teklif veren Koç İnşaat Taah. San. Tic. Ltd. Şti.nden açıklama istenildiği, bu talep doğrultusunda firmanın savunmasını verdiği, ancak yaptığı açıklamanın uygun bulunmadığı ve ihalenin kendi üzerlerinde bırakılmasına karar verildiği, açıklaması uygun bulunmayan firmanın Kamu İhale Kurumuna açıklama istenilen iş kalemlerinin yüzdesinin yetersiz olduğu iddiasıyla itirazda bulunduğu, Kamu İhale Kurumunun 31.07.2013 tarihli ve 2013/UY.I-3135 sayılı Kurul kararına istinaden idare tarafından tekrar Koç İnşaat Taah. San. Tic. Ltd. Şti.nden açıklama istenildiği, bu talep üzerine firmanın yaptığı açıklama uygun bulunarak ihalenin üzerinde bırakıldığı, bu karara karşı idareye şikayet başvurusunda bulundukları, ancak başvurularının idarece reddedildiği, ilk açıklaması kabul edilmeyen Koç İnşaat Taah. San. Tic. Ltd. Şti.nin ikinci açıklamasının nasıl kabul edildiğini anlamadıkları, bu firmanın ikinci açıklamalarının birim fiyat tarifine uygun olmadığı, Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45’inci maddesine uygun olmadığı, kullanılan rayiç bedeller ile ilgili proforma fatura ve teklif alma yazılarının sunulmadığı, sunulmuş olsa bile proforma fatura ve teklif alma yazılarının ve maliyet raporlarının Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45’inci maddesine uygun olmadığı, işçilik fiyatlarının asgari işçilik fiyatının altında olduğu, çalışma saatlerinin azami sürelerin altında olduğunu düşündükleri, ayrıca metrajların düşük tutulabileceğini düşündükleri, bu hususlar göz önüne alınarak Koç İnşaat Taah. San. Tic. Ltd. Şti.nin ikinci açıklamasının Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45’inci maddesine uygun olarak tekrar incelenmesini istedikleri iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

Başvuruya konu ihale Düzce Özel İdaresi Plan Proje Yatırım ve İnşaat Müdürlüğü tarafından yapılan “Sancaklar 8 Derslikli, Şehit Yalçın Güzeller 8 Derslikli ve Gümüşpınar 8 Derslikli Yeni Bina Yapımı” işidir.

Başvuru sahibi kısmi teklife açık olarak yapılan ihalenin “Gümüşpınar 8 Derslikli Yeni Bina Yapımı” işine ilişkin kısmı ile ilgili itirazen şikayet başvurusunda bulunmuştur.

Bahse konu ihalede 15 adet ihale dokümanı satın alınmış olup, 08.05.2013 tarihinde yapılan ihalenin şikayete konu “Gümüşpınar 8 Derslikli Yeni Bina Yapımı” işine 6 istekli katılmıştır.

İhale komisyonu yaklaşık maliyet ve teklif fiyatlara göre sınır değer hesaplaması yaparak, aşırı düşük teklifler için sınır değer tutarını 1.604.317,64 TL olarak belirlemiştir.

Teklif fiyatı sınır değer tutarının altında kalan Koç İnş. Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti. ve Yurtkuran Orman / Yurtkuran Proje’den teklif fiyatına ilişkin açıklama istenilmiştir.

Yurtkuran Orman-Yurtkuran Proje açıklama sunmamış olup bu gerekçe ile teklifinin değerlendirme dışı bırakılmasına karar verilmiştir. Koç İnş. Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti. ise açıklama sunmuş olmakla birlikte sunduğu açıklamada iş kalemlerine ilişkin esas aldığı metrajların idarenin metrajları ile uyumlu olmadığı, idarenin metrajlarından düşük olduğu gerekçesiyle teklifinin değerlendirme dışı bırakılmasına karar vermiştir.

İhale komisyonunun bu kararına karşı Koç İnş. Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti. önce idareye, idarenin red kararı üzerine Kuruma şikayet başvurusunda bulunmuştur. Koç İnş. Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti.nin itirazen şikayet başvurusu üzerine Kurulca alınan 31.07.2013 tarihli ve 2013/UY.I-3135 sayılı kararla “…yapılan aşırı düşük teklif sorgulamasının mevzuatta yer verilen usul çerçevesinde gerçekleştirilmediği, usulüne uygun olarak gerçekleştirilmeyen bir aşırı düşük teklif sorgulaması ile tekliflerin değerlendirilmesinin mümkün olmayacağı anlaşıldığından aşırı düşük tekliflerin sorgulanması ve değerlendirilmesi süreçlerinin usulüne uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir. Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılığı belirlenen ihale işlemlerinin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, açıklama istenilen iş kalemlerinden özel pozlara ilişkin mevcut analizlerin anılan Tebliğ’e uygun olacak şekilde ayrıntılı analize dönüştürülerek Tebliğ’in 38 ve 45’inci maddesi doğrultusunda “sıralı analiz girdileri tablosu” ile açıklama istenilmeyen analiz girdilerinin belirlenmesi, aşırı düşük teklif sahibi isteklilerden açıklama istenilen iş kalemleri listesi yanında açıklama istenilmeyecek olan analiz girdileri listesi de gönderilmek suretiyle yeniden sınır değerin altında teklif veren isteklilerden açıklama istenilmesi ve isteklilerce sunulacak açıklamaların daha önce sunulan açıklamalar dikkate alınmaksızın değerlendirilmesi ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi….” yönünde düzeltici işlem kararı alınmıştır.

31.07.2013 tarihli ve 2013/UY.I-3135 sayılı Kurul kararı üzerine idarece, Koç İnş. Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti.nden Kurul kararı doğrultusunda açıklama istenilen iş kalemleri, açıklama istenilen iş kalemleri içerisinde yer alan %3 oranındaki açıklama istenilmeyen analiz girdileri ve sıralı analiz girdileri verilmek suretiyle yeniden açıklama istenilmiştir.

İstekli Koç İnş. Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti. 29.08.2013 tarihli yazı ve eki belgeler ile istenilen açıklamaları sunmuş ve ihale komisyonunca açıklamaları uygun bulunarak ihalenin üzerinde bırakılmasına karar verilmiştir.

İdarece aşağıda belirtilen toplam 42 iş kaleminden açıklama istenilmiştir.

İstekli Koç İnşaat Taahhüt San. Tic. Ltd. Şti. bu iş kalemlerine ilişkin açıklama sunmuş olup, açıklamasında özel pozların idarenin aynı iş kalemleri için hazırladığı analiz girdileri ile uyumlu olduğu, diğer iş kalemlerinin girdi ve girdi miktarlarının Çevre ve Şehircilik Bakanlığı inşaat analizleri ile uyumlu olduğu, Özel 05, Özel 02, Özel 01, Özel 03 ve 276-203 poz nolu iş kalemlerinde yer alan girdiler için SMMM onaylı proforma fatura sunulduğu, Y.16.059/A poz nolu iş kaleminde yer alan 04.044/A poz nolu girdi için SMMM onaylı proforma fatura sunulduğu, diğer girdilerin fiyatlarının Çevre ve Şehircilik Bakanlığı birim fiyatlarından alındığı, işçilik ücretlerinin asgari ücret üzerinden hesaplandığı, 18.071/2MK poz nolu iş kaleminde yer alan 04.018/C poz nolu girdi için SMMM onaylı proforma fatura sunulduğu, diğer girdilerin fiyatlarının Çevre ve Şehircilik Bakanlığı birim fiyatlarından alındığı, işçilik ücretlerinin asgari ücret üzerinden hesaplandığı, 18.465/3 poz nolu iş kalemi içersinde yer alan 04.611 poz nolu girdi için SMMM onaylı proforma fatura sunulduğu, diğer girdilerin fiyatlarının Çevre ve Şehircilik Bakanlığı birim fiyatlarından alındığı, işçilik ücretlerinin asgari ücret üzerinden hesaplandığı, MSB.805/A poz nolu iş kalemi içerisinde yer alan 04.257/1 poz nolu girdi için SMMM onaylı proforma fatura sunulduğu, işçilik ücretlerinin asgari ücret üzerinden hesaplandığı,

Diğer iş kalemlerinin ve iş kalemleri içerisindeki yer alan alt analizlerdeki girdilerin Çevre ve Şehircilik Bakanlığı birim fiyatlarından hesaplandığı, iş kaleminde ve alt analizlerde yer alan işçilik ücretlerinin asgari ücret üzerinden hesaplandığı,

İsteklinin açıklamasının bu haliyle Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45’inci maddesinde yer alan “45.1.5. İsteklilerin iş kalemleri/iş grupları için kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış cari yıl birim fiyatları veya bu fiyatlardan daha yüksek fiyatları teklif etmeleri ve söz konusu iş kalemleri/grupları için; hangi kamu kurum ve kuruluşunun birim fiyatını kullandıklarını, birim fiyat poz numarasını da yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları durumunda analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda; isteklilerin, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış “kar ve genel gider içermeyen birim fiyatların” üzerine, kendi belirledikleri “kar ve genel gideri” ilave ederek birim fiyatlarını oluşturmaları durumunda da; hangi kamu kurum ve kuruluşunun “kar ve genel gider hariç birim fiyatını” kullandıklarını ve kendi belirledikleri “kar ve genel gider” tutarını yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları halinde de, söz konusu iş kalemleri/iş grupları için analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda isteklilerin analiz düzenlemeleri zorunlu olmayan söz konusu iş kalemleri/grupları için (45.1.14) maddesinde belirtildiği şekilde, proforma fatura, teklif alma yazısı, maliyet/satış tutarı tespit tutanağı (Ek: O-5, O-6, O-7) ve stok tespit tutanağı (Ek: O-8) sunmalarına da gerek bulunmamaktadır.

45.1.6. Analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde, Bayındırlık ve İskan Bakanlığı tarafından belirlenerek yayımlanmış rayiçleri kullanan ve söz konusu rayiçleri poz numaraları da belirterek liste halinde sunan isteklilerin, söz konusu rayiçlere ilişkin olarak (45.1.14) maddesinde belirtildiği şekilde, proforma fatura, teklif alma yazısı, maliyet/satış tutarı tespit tutanağı ve stok tespit tutanağı sunmalarına gerek bulunmamaktadır.

45.1.9. (Değişik: 20/8/2011-28031 R.G./ 16 md.) İş kalemleri/gruplarına ait analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde yer alan işçilik fiyatları ihale tarihinde yürürlükte olan saatlik asgari ücretin altında olamaz.

45.1.13.1. Tedarikçi veya imalatçılardan alınan ve birim fiyatları gösteren proforma fatura sunularak açıklama yapılması durumunda proforma faturadaki birim satış tutarı;

a) Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında yer alan (Ek-O.5) ağırlıklı ortalama birim maliyetin,

b) Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında yer alan (Ek-O.5) ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin,

altında olamaz.

Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından proforma fatura üzerine; “Birim satış tutarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından proforma fatura üzerine; “Birim satış tutarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Kaşeleme işlemi bu Tebliğin 8.4 maddesinde belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.

45.1.13.2. İsteklilerce yapılan açıklamalarda; teklifin bir bölümünü oluşturan iş kalemlerine/gruplarına ilişkin olarak piyasada o alanda faaliyet gösteren kişilerden alınan fiyat tekliflerinin sunulması halinde, fiyat teklifinde belirtilen veya fiyat teklifine göre hesaplanan birim fiyat;

a) Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında (Ek-O.6) yer alan toplam birim maliyet tutarının,

b) Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında (Ek-O.6) yer alan ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin,

altında olamaz.

Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından fiyat teklifinin üzerine; “Birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki toplam birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından fiyat teklifinin üzerine; “Birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Kaşeleme işlemi bu Tebliğin 8.4 maddesinde belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.

İstekli tarafından teklif kapsamındaki harita, kadastro ve proje işlerine ilişkin olarak yapılacak açıklamalarda sadece bu işlere ilişkin fiyat tekliflerinin sunulması yeterlidir.” açıklamasına uygun olduğu anlaşılmıştır.

Diğer taraftan ihale üzerinde bırakılan Koç İnş. Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti.nin hesap cetvelinde açıklama istenilen iş kalemlerine ilişkin esas aldığı miktarlar ile idarenin yaklaşık maliyet hesabında esas aldığı miktarların karşılaştırılması sonucunda, açıklama istenilen iş kalemleri arasında yer alan 21.017/1 poz nolu “Plywood (film kaplı) ile yapılan düz yüzeyli çıplak beton ve betonarme kalıbı” iş kaleminde idarenin miktarı ile isteklinin miktarı arasında önemli oranda farklılık olduğu, idarenin bu iş kalemi için yaklaşık maliyet hesabında metrajının 9.118,650 m2 olmasına karşın, isteklinin bu iş kalemi için hesap cetvelinde 7.795,000 m2 üzerinden hesaplama yaptığı, aradaki metraj farkının % 10’dan fazla olduğu, Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.8’inci maddesinde “Aşırı düşük teklifine ilişkin olarak yaptığı açıklamada sunduğu analizler, ihale dokümanı kapsamındaki analiz formatına, birim fiyat tariflerine, idarece tanımlanan yapım şartlarına veya teknik şartnameye uygun olmayan, analiz fiyat tutarları teklif fiyatların üzerinde olan isteklilere ait teklifler reddedilecektir.” açıklaması bulunduğu, bu nedenle açıklamalarının ihale komisyonunca uygun bulunması işleminde mevzuata uyarlık olmadığı, değerlendirme dışı bırakılması gerektiği sonucuna varılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılığı belirlenen ihale işlemlerinin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, Koç İnş. Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti.nin teklifinin değerlendirme dışı bırakılması ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle 4734 sayılı Kanun’un 65’inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun’un 54’üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oyçokluğu ile karar verildi.