Aşırı düşük teklif açıklamalarında nakil mesafelerinin belgelendirilmesi zorunlu mudur (KİK)

Karayolları 14. Bölge Müdürlüğü tarafından 07.06.2016 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan 2016/145354 ihale kayıt numaralı “İnegöl-Yenişehir Devlet Yolu Km:0+000-24+482 Arası Toprak İşleri, Sanat Yapıları ve Üst Yapı Yapımı İkmal İnşaatı İşi” ihalesine ilişkin olarak, Hi-Ka Nakliye İnşaat Taah. Mad. Tur. Pet. Ürü. İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından yapılan itirazen şikâyet başvurusu üzerine, 26.04.2017 tarihli ve 2017/UY.I-1240 sayılı Kurul kararı ile “4734 sayılı Kanun’un 54’üncü maddesinin onbirinci fıkrasının fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikayet başvurusunun reddine” karar verilmiştir.

Anılan Kurul kararının iptali istemiyle, Hi-Ka Nakliye İnşaat Taah. Mad. Tur. Pet. Ürü. İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından açılan davada, Ankara 13. İdare Mahkemesinin 26.09.2017 tarihli ve E:2017/1269, K:2017/2597 sayılı kararı ile “… 1- Davacının ihale üzerinde bırakılan Heltaş İnşaat Taahhüt Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.nin aşırı düşük teklif açıklamasında yer alan açıklamaların gerçeği yansıtmadığı, Tİ-KAZI, BTBA-19, PTEM-I, PALTTEM-1, OMOLTİ-1, 2202/K-T pozlarının alt analizlerini oluşturan mesafe verilerine ilişkin tevsik edici belge sunulmadığı, teklif fiyatını aşağı çekmek için gelişigüzel mesafe belirlemesi yapılarak depo ve ocak yerlerinin açıklanmadığı yönündeki iddiasının Kamu İhale Kurulu tarafından reddi yönünden İncelenmesinden;

Olayda; davacı Hi-ka Nakliye İnş. Taah. Mad. Turz. Pet. Üm. İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından Kamu İhale Kurulu’na verilen itirazen şikayet başvuru dilekçesinde ihale üzerinde kalan Heltaş İnşaat Taahhüt Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.’nin aşırı düşük teklif açıklamalarının “TI-KAZI pozunun alt analizlerinde yer alan depo nakli pozuna ilişkin olarak nakil mesafesi 10 km olarak alındığı ancak bu mesafeyi tevsik edici bilgi belge sunulmadığı aynı şekilde;

-BTBA-19 pozunun alt analizi olan 07.006-K taşıma pozu için 25 km

-PTEM,I pozunun alt analizi olan 07.006/I taşıma pozu için 25,5 km,

-P ALTTEM,I pozunun alt analizi olan 07.0064 taşıma pozu İçin 25,5 km

-OMOLTİ,I pozunun alt analizi olan 07.006/K ve 07.006/KT taşıma pozları için 25,5km

-2202/K-T pozunun alt analizi olan 07.005/K-2 pozu için 25,5 km taşıma mesafelerinin öngörüldüğü ancak nakil hesaplarında kullanılan söz konusu mesafe bilgilerinin açıklaması yapılmadığı, bu mesafelerin neye ve hangi ocağa göre belirlendiği ya da söz konusu taşımalara ilişkin depo ve ocak yerlerinin nerede olduğuna ilişkin tevsik edici herhangi bir bilgi ve belge sunulmadığı” ve hatta söz konusu belirtilen mesafeler içinde agrega ve taşın çıkarılabileceği bir ocak olmadığı gibi 10 km’lik mesafe içinde de çıkarılacağı iddia edilen agrega ve taşın depo edilebileceği bir tesis olmadığı iddiaları kapsamında değerlendirme yapan Kamu İhale Kurulu’nca, “Heltaş İnşaat Taahhüt Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.’nin aşırı düşük teklif açıklamasında 8 iş kalemine ait analizler, 10 adet analiz girdisine ilişkin Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca yayımlanmış rayiç listesi,7 adet nakliye analiz girdisi için Karayolları Genel Müdürlüğü’nün taşıma formülleri ile yapılan hesaplamalar ve 3 adet üçüncü kişiden alınan fiyat teklifi” sunduğu belirtilerek Tl-KAZI, BTBA-19, PTEM-1, PALTTEM-1, OMOLTİ-1, 2202/K-T iş kalemlerine ilişkin verdiği tekliflerin hepsinin idarenin yaklaşık maliyetine esas birim fiyatının üzerinde olduğu “hal böyleyken istekli tarafından ayrıca kullanılan mesafelerin belgelendirilmesine ihtiyaç duyulmadığı” yönünde yapılan değerlendirmeler ile bu iddianın reddine karar verilmiştir.

Ancak dosyada bulunan bilgi-belgeler ile ihaleyi yapan idarenin davacı şirketin şikayet başvurusunun reddine dair kararından; söz konusu ihalede ocak yerinin tespiti ile tespit edilen ocak yerinden nakil için kullanılacak mesafenin tespitinin yükleniciye ait olduğu bu durumun ihale ilanından itibaren isteklilerce bilindiği ve buna göre teklifler hazırlanacağı nakil için kullanılan mesafenin hesaplama yönteminin itinerer destekli ispatlanacağı hususlarının anlaşıldığı; müdahil şirket tarafından Tİ-KAZI pozu, BTBA-19, PTEM-1, PALTTEM-1, OMOLTİ-1, 2202/K-T pozlarının alt analizlerini oluşturan mesafe verilerine 10 ve 25,5km’Iik mesafeler belirtildiği görülmüşse de teklif dosyasında ve aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulan bilgi ve belgelerde söz konusu mesafelerin neredeki ocaktan ne çıkarılarak nereye nakledileceğine, bu mesafelerin neye göre belirlendiğine ilişkin bir açıklama yapılarak bu açıklamayı destekleyen bilgi, belge, plan ve harita v.s. sunulmadığı dolayısıyla söz konusu ihalede hem ocak yerini hem de seçilen ocak yerinden yapılacak nakli ve depo yerini belirlemenin işi yapacak yüklenicinin ihtiyarında olduğu göz önüne alındığında kamu kaynaklarının etkin kullanılması için yapılan kamu ihalelerinde yüklenicinin kendi seçimine göre oluşturacağı teklifinin varsayımsal olarak, tevsik edici bilgi ve belgeler sunulmaksızın oluşturulamayacağı açık olduğu gibi teklifi oluşturan unsurların gerçekliğini araştırmak da idarelerin görevleri arasındadır.

Yukarıda aktarılan mevzuat hükümlerinin değerlendirilmesinden; Kanunda aşırı düşük teklif açıklamalarına ilişkin olarak belgelendirmenin şart olduğunun açıkça hükme bağlandığı, Kanunun verdiği yetki doğrultusunda Kamu ihale Genel Tebliğleri ile sunulacak belgelerin sayılarak belirtildiği ve şekli unsurlarının ayrıntılarıyla düzenlendiği görülmekte olup bu doğrultuda, isteklilerce yapılacak aşırı düşük teklif açıklamalarının, Kanun maddesinde belirtildiği üzere, imalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması, seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar, teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılması gerektiği açık olup, yapılacak açıklamaların ve açıklamalara dayanak olarak sunulan belgelerin, ilgili işin veya iş kaleminin açıklamayı sunan istekli tarafından aynen açıklamada belirtildiği üzere yerine getirilebileceğini tereddüte mahal vermeyecek şekilde ispatlar mahiyette olması gerekmektedir.

Bu sebeplerle Kamu İhale Kurulu’nca alınan kararın söz konusu itirazın reddine yönelik bu kısmında hukuka uyarlık bulunmamaktadır.

2- Davacının ihale üzerinde bırakılan Heltaş İnşaat Taahhüt Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.nin teklif ekinde yer alan vekaletname, imza sirküleri ve İmzaların geçerliliğinin teyit edilmediği, İş deneyim belgesinin İhale konusu işle veya benzer iş tanımına uymadığı ve güncel olmadığı, şirketin %51 hisseli ortaklarının kesinleşmiş vergi ve SGK borcu olduğu yönündeki itirazlarının Kamu İhale Kurulu’nca süre yönünden reddine ilişkin kısmının incelenmesinden;

Davacı şirketin 10/03/2017 tarihinde idareye şikayet başvurusunda bulunduğu, idarenin 17/03/2017 tarihli kararıyla şikayet başvurusunu uygun bulmayarak aynı tarihte bu kararını davacıya bildirmesi üzerine davacının 23/03/2017 tarihli dilekçesi ile itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu anlaşılmıştır.

Her ne kadar davalı Kurum tarafından davacının itirazen şikayet başvurusunun bu kısmına yönelik olarak; Heltaş İnş. Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin sunduğu belgelerin ihale dokümanına uygun olduğu-teklifinde aritmetik hata bulunmadığı ancak aşırı düşük teklif açıklamasının uygun olmadığından bahisle Heltaş İnş. Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti. teklifinin reddedilmesine yönelik 15/08/2016 tarih ve 1 sayılı ihale komisyonu kararının 16/08/2016 tarihinde tebliğ edilmesiyle öğrenildiği, bu öğrenme tarihinden itibaren on gün içinde şikayet başvurusunda bulunulması gerektiğinden bahisle davacının başvurusunun bu kısmı süre yönünden reddedilse de Kamu İhale Kanunu hükümleri uyarınca, ihale sürecindeki hukuka aykırı olduğu iddia edilen işlem ve eylemlerin farkına varıldığı tarihin, ihalenin bütün hüküm ve sonuçlarının yer aldığı kesinleşen ihale kararının ilgililere tebliğ edildiği tarih olarak kabul edilmesi gerektiği buna göre; söz konusu ihale komisyonu kararıyla ihalenin davacı şirket uhdesinde bırakılarak Heltaş inş. Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin teklifinin zaten değerlendirme dışı bırakıldığı ancak yapılan şikayet ve itirazen şikayet başvuruları sonucunda 15/08/2016 tarihli komisyon kararının aksine alınan 02/03/2017 tarih 4 sayılı ihale komisyonu kararıyla ihalenin teklifi daha önce değerlendirme dışı bırakılan şirket üzerinde bırakılması üzerine ancak bu andan sonra davacının Heltaş İnş. Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin teklifinin geçerli olarak kabul edildiğini öğrenmiş olacağının kabul edilmesi gerektiği, şikâyete konu durumdan bütün unsurlarıyla birlikte ancak 02/03/2017 tarihli ihale komisyonu kararıyla öğrendiğinin kabulü ile, davacı tarafından kesinleşmiş ihale komisyonu kararının tebliğinden itibaren 10 günlük şikâyet-itirazen şikayet başvuru süreleri içerisinde zorunlu başvuru yollarının tüketildiği sonucuna varıldığından, davacının bu bentte belirtilen iddialarının süre aşımı nedeniyle reddedilmesinde hukuka uyarlık görülmemiştir.

3- Davacının itirazen şikayet başvurusundaki ihale üzerinde bırakılan Heltaş İnşaat Taahhüt Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.’nin geçici teminat mektubu süresinin ihale konusu İşin süresini kapsamadığı yönünden yapılan itirazen şikayet başvurusunun Kamu İhale Kurulu’nca reddine dair kısmın incelenmesinden;

İhaleyi yapan idare tarafından 07/02/2017 tarihli yazı ile yapılan araştırma neticesinde Heltaş İnşaat Taahhüt Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.’nin 14/02/2017 tarihli yazısı ekinde sunduğu teklif geçerlilik süresinin 02/06/2017 tarihine kadar uzatılmasının kabul edildiğine ait yazı ve geçici teminat mektubunun 02/07/2017 tarihine kadar uzatılmasına ilişkin Türkiye İş Bankası’na ait 09/02/2017 tarihli süre uzatım yazısından anılan iddianın yerinde olmadığı sonucuna ulaşıldığından dava konusu işlemin bu kısmında hukuka aykırılık bulunmamaktadır.

4- Davacının itirazen şikayet başvurusundaki ihale üzerinde bırakılan Heltaş İnşaat Taahhüt Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.’nin teklif açıklamasının;

a- güncel proformalarla tevsik edilmediği, faturalarının doğruluğunun teyit edilmediği gibi sunulan proforma faturalarda SMM/YMM imzasının olmadığı,

b- asgari işçilik maliyetlerinin altında işçilerin ücretlerinin bildirildiği,

c- kullanılacak araçların bedellerinin düşük tutulduğu, akaryakıt tevsiki için EPDK fiyatları yerine fiyat teklifinin kullanılamayacağı yönündeki itirazlarının Kamu İhale Kurulu’nca reddine yönelik kısmının incelenmesinden;

Söz konusu faturalara ilişkin tasdiklerin yaptıkları tasdiklerden ve incelemelerden doğrudan sorumluluğu olan serbest muhasebeciler tarafından yapıldığı, işçilik ücretlerine ilişkin olarak belirlenen fiyatın asgari ücret olduğu nitelikli-niteliksiz işçi ile ücretin kararlaştırılmasının iş sözleşmesini imzalayan tarafların insiyatifinde olduğu, kullanılacak araç bedellerine ilişkin olarak kamu kuramlarınca benimsenmiş hesaplama yöntemlerinin kullanıldığı görüldüğünden davacının bu iddiasının reddine yönelik Kamu İhale Kurulu kararında hukuka aykırılık bulunmamaktadır.

Açıklanan nedenlerle; dava konusu Kamu İhale Kurulu kararının 1. ve 2. iddiaIarın reddi ve süre aşımı nedeniyle reddine ilişkin kısmının iptaline, 3. ve 4. iddiaların reddine yönelik kısmında ise hukuka aykırılık bulunmadığı için bu kısımlar yönünden davanın reddine” şeklinde gerekçe belirtilerek davanın kısmen iptal, kısmen reddine karar verilmiştir.

Anayasa’nın 138’üncü maddesinin dördüncü fıkrasında, yasama ve yürütme organları ile idarenin mahkeme kararlarına uymak zorunda olduğu, bu organlar ve idarenin mahkeme kararlarını hiçbir suretle değiştiremeyeceği ve bunların yerine getirilmesini geciktiremeyeceği hükme bağlanmıştır.

Öte yandan, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 28’inci maddesinin birinci fıkrasında, Danıştay, bölge idare mahkemeleri, idare ve vergi mahkemelerinin esasa ve yürütmenin durdurulmasına ilişkin kararlarının icaplarına göre idarenin gecikmeksizin işlem tesis etmeye veya eylemde bulunmaya mecbur olduğu, bu sürenin hiçbir şekilde kararın idareye tebliğinden başlayarak otuz günü geçemeyeceği hüküm altına alınmıştır.

Anılan kararın icaplarına göre Kamu İhale Kurulunca işlem tesis edilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle;

1- 26.04.2017 tarih ve 2017/UY.I-1240 sayılı Kurul Kararında yer alan, başvuru sahibinin birinci iddiasına yönelik değerlendirmeler ile üçüncü iddiasına ilişkin olarak 6’ncı sayfanın 8’inci paragrafındaki değerlendirmeler ve hüküm kısmının iptaline,

2- Anılan Mahkeme kararında belirtilen gerekçeler doğrultusunda, Heltaş İnşaat Taahhüt Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.nin teklifinin değerlendirme dışı bırakılmasına yönelik olarak 4734 sayılı Kanun’un 54’üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (b) bendi gereğince, düzeltici işlem belirlenmesine,

3- Anılan Mahkeme kararında belirtilen gerekçeler doğrultusunda, başvuru sahibinin birinci iddiasının esasının incelenmesine geçilmesine

Oybirliği ile karar verildi.