Aşırı düşük teklif açıklamalarında önemli teklif bileşenlerinin belirlenmemesi ihale sürecini nasıl etkiler (KİK)

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından aşırı düşük teklif açıklamasında, Teknik Şartname’de verilen 15 günlük yemek menüsü ve kahvaltılık menüsünde kullanılacak tüm malzemelerin fiyatının proforma fatura ile belgelendirmesi gerektiği ancak kahvaltılık menüsünde istenilen peynir, zeytin, çay, şeker, bal, tereyağın; yemek menüsünde kullanılacak patlıcan, kabak, biber, domates, kayısı, pirinç, bezelye, salçanın proforma fatura ile belgelendirilmediği, sunulan proforma faturaların mevzuata uygun olmadığı, proforma faturalarda teklif edilen bedellerin piyasa şartlarına ve hayatın olağan akışına aykırı olduğu, personele ait maliyetlerin tam ve doğru olarak yansıtılmadığı, 2013 yılı ikinci yarısı için asgari ücrete gelecek zammın dikkate alınıp alınmadığının kontrol edilmesi gerektiği, tüp gaz, elektrik, su giderlerinin maliyet hesaplarına dahil edilmesi gerekirken dahil edilmediği, ya da eksik hesaplandığı, bu gider kalemlerine ilişkin belgelendirmelerin mevzuata uygun olmadığı, demirbaş amortisman giderleri ile bakım onarım giderlerinin maliyet hesaplarına dahil edilip edilmediğinin, edildi ise ilgili gider kalemlerinin hangi temeller doğrultusunda hesaplandığının, kanıtlayıcı belgelerin mevzuata uygun sunulup sunulmadığının ve amortisman giderine ilişkin belgelerin incelenmesi gerektiği, sebze ve meyve proforma faturalarının ya da tevsik edici diğer belgelerin ikinci kalite ürünlerin fiyatları olduğu, birinci kalite ürün istenilen ihalede bu hususa yönelik belgelendirme yapılıp yapılmadığının incelenmesi gerektiği, yaş sebze ve meyve için toptancı halinden ihale tarihinden önceki son iki ayın herhangi bir işlem gününe ait asgari fiyatı gösteren belge ile açıklama yapılması gerektiği, fiyatların doğruluğu için yaş sebze ve meyve için toptancı halinden fiyatların alınması gerektiği, yangın ve besin zehirlenmelerine karşın sunulan sigorta poliçesinin bölge müdürlüğü veya genel müdürlük teyit yazısının sunulması gerektiği ve verilen belgenin incelenmesi gerektiği iddialarına yer verilmiştir.

A) Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

Danış Müteahhitlik Yemekçilik Temizlik Gıda Petrol Ürünleri Otomasyon Tarım Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. tarafından 05.07.2013 tarihli ve 2013/UH.II-2812 sayılı Kurul kararına karşı açılan davada, Mahkemece verilen yürütmenin durdurulması kararı sonucu alınan 06.11.2013 tarihli ve 2013/MK-352 sayılı Kurul kararıyla esasın incelenmesine geçilmiştir.

Başvuruya konu ihaleye ait İdari Şartname’nin 2.1.(a) maddesinde ihale konusu işin adının “Malzemeli Yemek Pişirme, Dağıtım ve Sonrası Hizmetleri Alımı” işi ihalesi olarak belirtildiği,

Aynı Şartname’nin “Teklif fiyata dahil olan giderler” başlıklı 25’inci maddesinde “25.1.vergi(KDV Hariç), resim, harç ve benzeri giderler, teklif fiyata dahil edilecektir. İstekliler tekliflerine vergi(KDV Hariç),resim, harç, ve benzeri giderler teklif fiyata dahil edilecektir.

25.2.25.1. maddesinde yer alan gider kalemlerinde artış olması ya da benzeri yeni gider kalemlerinin oluşması hallerinde, teklif edilen fiyatın bu tür artış ya da farkları karşılayacak payı içerdiği kabul edilir. Yüklenici, bu artış ve farkları ileri sürerek herhangi bir hak talebinde bulunamaz.

25.3.Teklif fiyata dahil olan diğer giderler aşağıda belirtilmiştir:

25.3.1.

25.4.Sözleşme konusu işin bedelinin ödenmesi aşamasında doğacak Katma Değer Vergisi (KDV), ilgili mevzuatı çerçevesinde İdare tarafından yükleniciye ayrıca ödenir.

25.5. Bu madde boş bırakılmıştır.” düzenlemesine yer verildiği,

Teknik Şartname’nin 5.1’inci maddesinde, bahse konu ihalede 1 gıda mühendisi (diplomalı), 1 aşçıbaşı (diplomalı veya bonservisli), 2 aşçı (diplomalı veya bonservisli), 3 aşçı yardımcısı (bonservisli), 4 bulaşıkçı (en az ilkokul mezunu), 2 şef garson (en az lise mezunu), 11 garson (en az ilkokul mezunu) olmak üzere toplam 24 personelin çalıştırılacağının belirtildiği,

Sözleşme Tasarısı’nın “İşin süresi” başlıklı 9’uncu maddesinde “9.1. İşin süresi, işe başlama tarihinden itibaren 3 (Üç) aydır

9.2. Bu sözleşmenin uygulanmasında sürelerin hesabı takvim günü esasına göre yapılmıştır.” düzenlemesinin yer aldığıgörülmüştür.

İhale işlem dosyası üzerinde yapılan inceleme sonucunda, bahse konu ihaleye 8 isteklinin katıldığı, idarece teklifi aşırı düşük olarak tespit edilen 5 istekliden (Kayık Yemek Fabrikası (İbrahim Bingöl) & Hizmet Yemek İmalatı Gıda ve Temizlik Hiz Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı, Asa Yemek Üretim Taahhüt Gıda Pazarlama San. ve Tic. Ltd. Şti., Veysel Müteahitlik Yemekçilik Temizlik Nakliyat Turizm Otomotiv Tekstil Gıda İnşaat Elektrik Bilgisayar Hayvan Su Ürünleri Medikal Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti., Zeugma Yemek Temizlik Gıda İlaçlama Turizm İnşaat İthalat İhracat Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. ve Seç-San Yemek Hizmetleri Otomasyon İletişim Otomotiv Gıda Hayvancılık Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.) aşırı düşük teklif açıklaması istendiği, açıklama istenirken önemli teklif bileşenlerinin belirtilmediği, diğer bir ifadeyle, bütün kalemlere ilişkin açıklama istendiği, aşırı düşük teklif açıklaması sunmayan 3 isteklinin (Asa Yemek Üretim Taahhüt Gıda Pazarlama San. ve Tic. Ltd. Şti., Veysel Müteahitlik Yemekçilik Temizlik Nakliyat Turizm Otomotiv Tekstil Gıda İnşaat Elektrik Bilgisayar Hayvan Su Ürünleri Medikal Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. ve Zeugma Yemek Temizlik Gıda İlaçlama Turizm İnşaat İthalat İhracat Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.) ve aşırı düşük teklif açıklaması istemine vermiş olduğu cevap yeterli bulunmayan Seç-San Yemek Hizmetleri Otomasyon İletişim Otomotiv Gıda Hayvancılık Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.nin tekliflerinin değerlendirme dışı bırakıldığı, ihalenin aşırı düşük teklif açıklaması yeterli bulunan Kayık Yemek Fabrikası (İbrahim Bingöl) & Hizmet Yemek İmalatı Gıda ve Temizlik Hiz Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı üzerinde bırakıldığı, ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibinin de başvuru sahibi Danış Müteahhitlik Yemekçilik Temizlik Gıda Petrol Ürünleri Otomasyon Tarım Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. olarak belirlendiği görülmüştür.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde “İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir.” hükmü,

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Hizmet alımı ihalelerinde aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 79’uncu maddesinde “79.1.Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde, tekliflerin değerlendirilmesinde;

İhale ve sözleşmeye ilişkin damga vergileri, Kamu İhale Kurumu payı ve noter masrafları gibi sözleşme giderleri ile amortisman, kıdem tazminatı, işyeri hekimliği ücreti, oryantasyon (ihale konusu işe uyum) eğitimi gideri, yaka kartı ve bu mahiyetteki genel giderleri karşılamak üzere birim fiyat teklif cetvelinde yer alan her bir işçilik kalemindeki (yol, yemek ve giyecek dahil brüt asgari ücret veya brüt asgari ücretin yüzde (%) fazlası üzerinden ücret hesaplanan işçilik kalemi ile ulusal bayram ve genel tatil günleri ve fazla çalışma saatlerine ilişkin işçilik kalemleri) birim fiyatlar ile işçi sayısı üzerinden teklif alınması idarece uygun görülmeyen iş kalemi/kalemleri kapsamında çalıştırılacak olan her bir personelin işçilik maliyeti üzerinden % 3 oranında sözleşme giderleri ve genel giderler hesaplanacaktır.

…79.3. Asgari işçilik maliyeti;

i- İhale tarihinde yürürlükte bulunan brüt asgari ücret veya idari şartnamede brüt asgari ücretin yüzde (%) fazlası olarak belirlenen ücret (ulusal bayram ve genel tatil günleri ile fazla çalışma saatlerine ilişkin ücretler dahil),

ii- İdari şartnamede öngörülen nakdi veya ayni yemek ve yol bedeli ile ayni giyim bedeli,

iii- İşveren sigorta primi tutarından oluşmaktadır.

79.4. İhale komisyonu tarafından, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihaleleri ile personel çalıştırılmasına dayalı olmamakla birlikte ihale dokümanında personel sayısının belirlendiği ve haftalık çalışma saatinin tamamının idarede kullanılacağı hizmet alımı ihalelerinde asgari işçilik maliyeti, sözleşme giderleri ve genel giderler ile varsa malzeme ve diğer maliyet kalemleri, bunlar dışında kalan hizmet alımı ihalelerinde ise ihale dokümanında belirtilen teklif fiyata dahil giderler dikkate alınmak suretiyle tekliflerin değerlendirilmesi yapılarak 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca teklifi aşırı düşük görülen isteklilerden işin niteliğine göre ihale komisyonunca belirlenen önemli teklif bileşenleri ile ilgili açıklama istenecektir. İdarelerce aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazıda, teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenlerin belirtilmesi ve açıklama için isteklilere üç (3) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilmesi gerekmektedir.

Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde, kar hariç yaklaşık maliyet tutarının üzerindeki teklifler aşırı düşük teklif olarak kabul edilmeyecektir.” açıklaması bulunmaktadır.

İdarece teklifi aşırı düşük olarak tespit edilen 5 istekliye (Kayık Yemek Fabrikası (İbrahim Bingöl) & Hizmet Yemek İmalatı Gıda ve Temizlik Hiz Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı, Asa Yemek Üretim Taahhüt Gıda Pazarlama San. ve Tic. Ltd. Şti., Veysel Müteahhitlik Yemekçilik Temizlik Nakliyat Turizm Otomotiv Tekstil Gıda İnşaat Elektrik Bilgisayar Hayvan Su Ürünleri Medikal Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti., Zeugma Yemek Temizlik Gıda İlaçlama Turizm İnşaat İthalat İhracat Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. ve Seç-San Yemek Hizmetleri Otomasyon İletişim Otomotiv Gıda Hayvancılık Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.) gönderilen “Aşırı düşük tekliflere açıklık getirilmesi” konulu yazılarda, aşırı düşük teklif açıklaması istenecek önemli teklif bileşenlerinin belirlenmediği görülmüştür. Bu sebeple, idarece bahse konu ihalede önemli teklif bileşenlerinin belirlenerek teklifi aşırı düşük olan isteklilerden tekrar açıklama istenmesi gerekmektedir. Ne var ki, anılan ihalede, Danış Müteahhitlik Yemekçilik Temizlik Gıda Petrol Ürünleri Otomasyon Tarım Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.nin 20.09.2013 tarihinde Kuruma yapılan itirazen şikâyet dilekçesinin incelenmesi neticesinde alınan 09.10.2013 sayılı ve 2013/UH.II-3899 sayılı Kurul kararında “…Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, Kayık Yemek Fabrikası (İbrahim Bingöl) & Hizmet Yemek İmalatı Gıda ve Temizlik Hiz Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı tarafından istenilen süre içerisinde idarenin teklif geçerlilik süresinin uzatımıyla ilgili yazısına cevap verilmediği anlaşıldığından teklifinin değerlendirme dışı bırakılması ve ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi Danış Müteahhitlik Yemekçilik Temizlik Gıda Petrol Ürünleri Otomosyan Tarım Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.den teklif geçerlilik süresinin uzatılması talep edilerek ihalenin sonuçlandırılması ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir…” doğrultusunda karar verildiği, bahse konu karar neticesinde ihale üzerinde bırakılan Kayık Yemek Fabrikası (İbrahim Bingöl) & Hizmet Yemek İmalatı Gıda ve Temizlik Hiz Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı değerlendirme dışı bırakıldığından, başvuru sahibinin iddiaları ile ilgili Kayık Yemek Fabrikası (İbrahim Bingöl) & Hizmet Yemek İmalatı Gıda ve Temizlik Hiz Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı için yeniden düzeltici işlem belirlemesine gerek bulunmadığısonucuna varılmıştır.

B) İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in 18’inci maddesi yönünden yapılan inceleme sonucunda tespit edilen aykırılıklar ve buna ilişkin inceleme ve hukuki değerlendirme aşağıda yapılmıştır:

Bahse konu ihalede, idarece gönderilen “Aşırı düşük tekliflere açıklık getirilmesi” konulu yazılarda, aşırı düşük teklif açıklaması istenecek önemli teklif bileşenlerinin belirlenmediği görüldüğünden, teklifi aşırı düşük bulunan diğer 4 istekliden (Asa Yemek Üretim Taahhüt Gıda Pazarlama San. ve Tic. Ltd. Şti., Veysel Müteahhitlik Yemekçilik Temizlik Nakliyat Turizm Otomotiv Tekstil Gıda İnşaat Elektrik Bilgisayar Hayvan Su Ürünleri Medikal Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti., Zeugma Yemek Temizlik Gıda İlaçlama Turizm İnşaat İthalat İhracat Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. ve Seç-San Yemek Hizmetleri Otomasyon İletişim Otomotiv Gıda Hayvancılık Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.) idarece önemli teklif bileşenlerinin belirlenerek tekrar aşırı düşük teklif açıklaması istenmesi gerekmektedir.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, teklifi aşırı düşük bulunan diğer 4 istekliden (Asa Yemek Üretim Taahhüt Gıda Pazarlama San. ve Tic. Ltd. Şti., Veysel Müteahhitlik Yemekçilik Temizlik Nakliyat Turizm Otomotiv Tekstil Gıda İnşaat Elektrik Bilgisayar Hayvan Su Ürünleri Medikal Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti., Zeugma Yemek Temizlik Gıda İlaçlama Turizm İnşaat İthalat İhracat Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. ve Seç-San Yemek Hizmetleri Otomasyon İletişim Otomotiv Gıda Hayvancılık Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.) idarece önemli teklif bileşenlerinin belirlenerek tekrar aşırı düşük teklif açıklaması istenmesi ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle 4734 sayılı Kanun’un 65’inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun’un 54’üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oyçokluğu ile karar verildi.