Aşırı düşük teklif açıklamalarında ticari hayatın olağan akışına uygunluk değerlendirmesi nasıl yapılmalıdır (KİK)

Ankara Üniversitesi Rektörlüğünce 08.01.2009tarihinde açık ihale usulü ile yapılan 2008/188109 IKN’li “2009 Yılı Genel Temizlik Hizmet Alımı” ihalesine ilişkin olarak, Rak-Ser Endüstriyel Temizlik İnş. Turz. Gıd. Teks. İth. İhr. Tic. Ltd. Şti.’nin 02.02.2009tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 06.02.2009tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibi 13.02.2009tarih ve 4327sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 13.02.2009tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunmuş ve Kurulca alınan 09.03.2009tarihli ve 2009/UH.II-1043sayılı karar ile “4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,” karar verilmiştir.

Davacı Rak-Ser Endüstriyel Temizlik İnş. Turz. Gıd. Teks. İth. İhr. Tic. Ltd. Şti. tarafından anılan Kurul kararının iptali ve yürütmenin durdurulması istemiyle açılan davada Ankara 10. İdare Mahkemesinin 28.09.2009 tarihli ve E:2009/931, K:2009/1746 sayılı kararı ile “davanın kısmen kabul, kısmen reddine” karar verilmiştir.

Anılan Mahkeme kararı üzerine alınan 26.10.2009 tarihli ve 2009/MK-149 sayılı Kurul kararıyla “1) Kamu İhale Kurulunun 09.03.2009 tarih ve 2009/UH.II-1043 sayılı Kararının “A” Bendinin “Belirtilen hususlar bir arada değerlendirildiğinde; ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklif fiyatının KİK işçilik modülü kullanılarak hesaplanan asgari işçilik maliyetinin üzerinde olduğu, aşırı düşük teklif açıklamasında giyim ve temizlik malzemesine ilişkin öngördüğü bedelleri tevsik eden belgeler sunduğu, diğer yandan 4734 sayılı Kanunun “Aşırı Düşük Teklifler” başlıklı 38 inci maddesi hükmü uyarınca idarenin belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirme yetkisine sahip olduğu anlaşıldığından, ihale üzerinde bırakılan isteklinin yapmış olduğu aşırı düşük teklif açıklamasının yeterli bulunarak ihalenin anılan istekli üzerinde bırakılmasında mevzuata aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Bu itibarla başvuru sahibinin iddiası yerinde bulunmamıştır.” hükümlerini içeren bölümü ile Kararın “Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılığı belirlenen ihale işlemlerinin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir. Açıklanan nedenlerle 4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesi” hükümlerini içeren bölümünün iptaline,

2) Anılan mahkeme kararı gereği, ihale üzerinde bırakılan Adalı Güv. Op. Tem. Ltd. Şti. + Argün Tem. İnş. Güv. Ltd. Şti. Ortak Girişimi, Rak-Ser Endüstriyel Temizlik İnş. Turz. Gıda Teks. İth. İhr. Tic. Ltd. Şti. ve Akın-Sel İnş. Taah. Tic. Ltd. Şti.’nin tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılarak ve kalan geçerli teklifler dikkate alınmak suretiyle tekliflerin değerlendirilmesi aşaması ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi hususunun 4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem olarak belirlenmesine,”karar verilmiştir.

Ayrıca anılan Mahkeme kararına karşı Kurumca temyiz yoluna başvurulmuş, temyiz incelemesi sonucunda, Danıştay 13. Dairesinin 11.12.2013 tarihli ve E:2009/7276, K:2013/3596 sayılı kararı ile “…Uyuşmazlık; ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamasında yer alan ve ihale konusu işte çalışacak personelin giyim bedeli olarak 21.450,00 ‘ TL bedel üzerinden % 90 iskonto yapılarak toplam 2.145,00 TL teklif bedeli taşıyan proforma fatura ile 16 kalem aylık temizlik malzemesi ve 21 kalem yıllık temizlik malzemesi için 41.120,75 TL bedel üzerinden % 86 iskonto yapılarak toplam 5.756,91 TL teklif bedeli taşıyan proforma faturanın mevzuata uygun olup olmadığı hususundan kaynaklanmaktadır.

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinden; personel çalıştırılmasına dayalı olan hizmet alımı ihalelerinde işçilik, malzeme ve diğer maliyet kalemleri dikkate alınmak suretiyle tekliflerin değerlendirmesinin yapılacağı ve teklifi aşırı düşük görülen isteklilerden işin niteliğine göre teklif bileşenleri ile ilgili istenen açıklamalara ilişkin belgeler değerlendirilerek karar verileceğinin belirlendiği, ancak açıklamada yer alan giderlere ilişkin teklif bedelinin ticari hayatın olağan akışına uygun olması yönünde herhangi bir belirleme yapılmadığı görülmektedir.

Bu itibarla; en avantajlı teklif sahibi Adalı Güv. Op. Tem. Ltd. Şti.-Argün Tem. İnş. Güv. Ltd. Şti. Ortak Girişimi tarafından aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında giyim ve temizlik giderine ilişkin olarak sunulan belgelerin mevzuat hükümlerine uygun olduğu görüldüğünden, anılan isteklinin teklif fiyatının aşırı düşük olduğu ve teklif edilen fiyatla ihale konusu işin yapılmasının mümkün olmadığı iddiası yönünden başvurunun reddedilmesinde hukuka aykırılık, dava konusu işlemin bu kısmının iptali yolunda hüküm kuran İdare Mahkemesi kararında da hukuki isabet bulunmamaktadır.” gerekçesiyle Ankara 10. İdare Mahkemesinin 28.09.2009 tarihli ve E:2009/931, K:2009/1746 sayılı kararının kaldırılmasına, yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Mahkemeye gönderilmesine karar verilmiştir.

Anayasanın 138 inci maddesinin dördüncü fıkrasında; yasama ve yürütme organları ile idarenin, mahkeme kararlarına uymak zorunda olduğu, bu organlar ve idarenin, mahkeme kararlarını hiçbir suretle değiştiremeyeceği ve bunların yerine getirilmesini geciktiremeyeceği hükme bağlanmıştır.

Öte yandan, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 28’inci maddesinin birinci fıkrasında, Danıştay, bölge idare mahkemeleri, idare ve vergi mahkemelerinin esasa ve yürütmenin durdurulmasına ilişkin kararlarının icaplarına göre idarenin, gecikmeksizin işlem tesis etmeye veya eylemde bulunmaya mecbur olduğu, bu sürenin hiçbir şekilde kararın idareye tebliğinden başlayarak otuz günü geçemeyeceği hüküm altına alınmıştır.

Anılan kararın icaplarına göre Kamu İhale Kurulunca işlem tesis edilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle;

1- Kamu İhale Kurulunun 26.10.2009 tarihli ve 2009/MK-149 sayılı kararının iptaline,

2- Anılan Mahkeme kararında belirtilen gerekçeler doğrultusunda, 4734 sayılı Kanun’un 54’üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oybirliği ile karar verildi.